WIERZ? W DUCHA ?WI?TEGO
Dokumenty Ko?cio?a - Cz??? pierwsza (26-1065) WYZNANIE WIARY
 

Rozdzia? trzeci

WIERZ? W DUCHA ?WI?TEGO

 

683 "Nikt... nie mo?e powiedzie? bez pomocy Ducha ?wi?tego: ?Panem jest 424, 2670 Jezus?" (1 Kor 12, 3). "Bóg wys?a? do serc naszych Ducha Syna swego, który 152 wo?a: Abba, Ojcze!" (Ga 4, 6). Poznanie wiary jest mo?liwe tylko w Duchu ?wi?tym. Aby pozostawa? w jedno?ci z Chrystusem, trzeba najpierw zosta? poruszonym przez Ducha ?wi?tego. To On wychodzi naprzeciw nas i wzbudza w nas wiar?. Moc? naszego chrztu, pierwszego sakramentu wiary, ?ycie, które ma swoje ?ród?o w Ojcu i zostaje nam ofiarowane w Synu, jest nam udzielane wewn?trznie i osobowo przez Ducha ?wi?tego w Ko?ciele:

 

249 Chrzest udziela nam ?aski nowego narodzenia w Bogu Ojcu, za po?rednictwem Jego Syna w Duchu ?wi?tym. Ci bowiem, którzy nosz? Ducha Bo?ego, s? prowadzeni do S?owa, to znaczy do Syna; Syn przedstawia ich jednak Ojcu, a Ojciec udziela im niezniszczalno?ci. Bez Ducha nie mo?na wi?c widzie? Ojca, a bez Syna nikt nie mo?e zbli?y? si? do Ojca, poniewa? Syn jest poznaniem Ojca, a poznanie Syna Bo?ego dokonuje si? przez Ducha ?wi?tego1?w. Ireneusz, Demonstratio aposlolica, 7..

 

684 Duch ?wi?ty przez swoj? ?ask? pierwszy wzbudza nasz? wiar? i udziela nowego ?ycia, które polega na tym, aby?my znali "jedynego prawdziwego Boga oraz Tego, którego pos?a?, Jezusa Chrystusa" (J 17, 3). Jest On jednak ostatni 236 w objawieniu Osób Trójcy ?wi?tej. ?w. Grzegorz z Nazjanzu, "Teolog", wyja?nia ten rozwój pedagogi? Boskiego "zst?powania":

 

Stary Testament g?osi? wyra?nie Ojca, Syna za? bardzo niejasno. Nowy objawi? Syna i pozwoli? dostrzec Bóstwo Ducha. Teraz Duch mieszka po?ród nas i udziela nam ja?niejszego widzenia samego siebie. Nie by?o bowiem rzecz? roztropn? g?osi? otwarcie Syna, gdy nie uznawano jeszcze Bóstwa Ojca, i dodawa? Ducha ?wi?tego jako nowy ci??ar, je?li mo?na u?y? nieco ?mia?ego wyra?enia, kiedy jeszcze Bóstwo Syna nie by?o uznane... Jedynie na drodze post?pu i przechodzenia "od chwa?y do chwa?y" ?wiat?o Trójcy ?wi?tej zaja?nieje w pe?niejszym blasku2?w. Grzegorz z Nazjanzu, Orationes theologicae, 5, 26: PG 36, 161 C..

 

685 Wierzy? w Ducha ?wi?tego oznacza wyznawa?, ?e Duch ?wi?ty jest jedn? z Osób Trójcy ?wi?tej, wspó?istotny Ojcu i Synowi i "z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwa??"3 Symbol Nicejsko-Konstantynopolita?ski.. Dlatego zagadnienie Boskiej tajemnicy Ducha ?wi?tego znalaz?o si? ju? w "teologii" trynitarnej. Tutaj b?dzie chodzi?o 236 o miejsce Ducha ?wi?tego w "ekonomii" Bo?ej.

 

686 Duch ?wi?ty dzia?a z Ojcem i Synem od pocz?tku a? do wype?nienia zamys?u naszego zbawienia. Dopiero jednak w "czasach ostatecznych", 258 zapocz?tkowanych odkupie?czym Wcieleniem Syna, zostaje On objawiony i udzielony, uznany i przyj?ty jako Osoba. Wtedy Boski zamys?, zrealizowany w Chrystusie, "Pierworodnym" i G?owie nowego stworzenia, b?dzie móg? urzeczywistni? si? w ludzko?ci przez wylanie Ducha ?wi?tego jako Ko?ció?, komunia ?wi?tych, odpuszczenie grzechów, zmartwychwstanie cia?a, ?ycie wieczne.

 

Artyku? ósmy

 

"WIERZ? W DUCHA ?WI?TEGO"

 

687 "Tego, co Boskie, nie zna nikt, tylko Duch Bo?y" (1 Kor 2, 11). Teraz Jego Duch jest Tym, który objawia Boga, pozwala nam pozna? Chrystusa, 243 S?owo Boga, Jego ?ywe S?owo, ale nie wypowiada samego siebie. Ten, który "mówi? przez proroków", pozwala nam us?ysze? S?owo Ojca. Jego samego jednak nie s?yszymy. Poznajemy Go, gdy objawia nam S?owo i czyni nas zdolnymi do przyj?cia Go w wierze. Duch Prawdy, który "ods?ania" nam Chrystusa, nie mówi "od siebie" (J 16, 13). Takie prawdziwie Boskie wyniszczenie wyja?nia, dlaczego Go "?wiat przyj?? nie mo?e, poniewa? Go nie widzi ani nie zna" (J 14,17), podczas gdy znaj? Go wierz?cy w Chrystusa, poniewa? w nich przebywa.

 

688 Ko?ció?, wspólnota ?yj?ca w wierze Aposto?ów, który t? wiar? przekazuje, jest miejscem naszego poznania Ducha ?wi?tego:

- w Pismach, które On natchn??;

- w Tradycji, której zawsze aktualnymi ?wiadkami s? Ojcowie Ko?cio?a;

- w Nauczycielskim Urz?dzie Ko?cio?a, któremu On asystuje;

- w liturgii sakramentalnej, w której przez jej s?owa i symbole Duch ?wi?ty prowadzi nas do komunii z Chrystusem;

- w modlitwie, w której wstawia si? za nami;

- w charyzmatach i urz?dach, które buduj? Ko?ció?;

- w znakach ?ycia apostolskiego i misyjnego;

- w ?wiadectwie ?wi?tych, w którym ukazuje swoj? ?wi?to?? i kontynuuje dzie?o zbawienia.

 

I. Wspólne pos?anie Syna i Ducha ?wi?tego

 

689 Ten, którego Ojciec pos?a? do naszych serc, Duch Jego Syna4Por. Ga 4, 6., jest 245 rzeczywi?cie Bogiem. Wspó?istotny Ojcu i Synowi, zarówno w wewn?trznym ?yciu Trójcy, jak i w Jej darze mi?o?ci dla ?wiata, jest od Nich nierozdzielny. Adoruj?c jednak Trójc? ?wi?t?, o?ywiaj?c?, wspó?istotn? i niepodzieln?, wiara 254 Ko?cio?a wyznaje tak?e odr?bno?? Osób. Gdy Ojciec posy?a swoje S?owo, posy?a 485 zawsze swoje Tchnienie: jest to wspólne pos?anie, w którym Syn i Duch ?wi?ty s? odr?bni, ale nierozdzielni. Oczywi?cie, Chrystus jest Tym, który ukazuje si?, On, Obraz widzialny Boga niewidzialnego, ale objawia Go Duch ?wi?ty.

 

690 Jezus jest Chrystusem, "namaszczonym", poniewa? Duch ?wi?ty jest 436 Jego namaszczeniem i wszystko, co dokonuje si? od chwili Wcielenia, wyp?ywa z tej pe?ni5Por. J 3, 34.. Gdy Chrystus zostaje uwielbiony6Por. J 7, 39., mo?e tym, którzy w Niego wierz?, pos?a? od Ojca Ducha ?wi?tego: przekazuje im swoj? chwa??7Por. J 17, 22., czyli Ducha ?wi?tego, który Go otacza chwa??8Por. J 16, 14.. Wspólne pos?anie b?dzie odt?d 788 realizowane wobec przybranych synów Ojca w Ciele Jego Syna: pos?anie Ducha przybrania za synów b?dzie ich jednoczy? z Chrystusem i o?ywia? ich w Nim:

 

Poj?cie namaszczenia wskazuje... ?e nie istnieje ?aden dystans mi?dzy Synem i Duchem. Jak bowiem mi?dzy powierzchni? cia?a a namaszczeniem olejem ani rozum, ani odczuwanie nie znaj? ?adnego po?rednika, tak samo istnieje bezpo?redni kontakt Syna z Duchem; ka?dy, kto przez wiar? pragnie nawi?za? kontakt z Synem, musi najpierw zosta? namaszczony olejem. Nie ma bowiem w nim takiej cz??ci, która by?aby pozbawiona Ducha ?wi?tego. Dlatego wyznanie, ?e Syn jest 448 Panem, dokonuje si? w Duchu ?wi?tym u tych, którzy przyjmuj? Jego panowanie, bo Duch ze wszystkich stron wychodzi naprzeciw tych, którzy zbli?aj? si? do Niego przez wiar?9?w. Grzegorz z Nyssy, De Spiritu Sancto, 3, 1: PG 45, 1321 A-B..

 

II. Imi?, okre?lenia i symbole Ducha ?wi?tego

Imi? w?asne Ducha ?wi?tego

 

691 "Duch ?wi?ty" jest imieniem w?asnym Tego, którego wielbimy i któremu oddajemy chwa?? wraz z Ojcem i Synem. Ko?ció? otrzyma? Go od Pana i wyznaje Go w czasie chrztu swoich nowych dzieci10Por. Mt 28, 19..

 

Poj?cie "Duch" jest t?umaczeniem hebrajskiego s?owa Ruah, które przede wszystkim oznacza tchnienie, powietrze, wiatr. Jezus pos?uguje si? obrazem wiatru, aby zasugerowa? Nikodemowi transcendentn? nowo?? Tego, który jest w sposób osobowy Tchnieniem Boga, Duchem Bo?ym11Por. J 3, 5-8.. Z drugiej strony, Duch i ?wi?ty to przymioty Bo?e wspólne Trzem Osobom Boskim. ??cz?c jednak te dwa poj?cia, Pismo ?wi?te, liturgia i j?zyk teologiczny okre?laj? niewymown? Osob? Ducha ?wi?tego, unikaj?c mo?liwej dwuznaczno?ci z innym sposobem pos?ugiwania si? poj?ciami "duch" i "?wi?ty".

 

Okre?lenia Ducha ?wi?tego

 

692 Gdy Jezus zapowiada i obiecuje Ducha ?wi?tego, nazywa Go "Parakletem", co dos?ownie oznacza: "Ten, który jest wzywany przy czym?" ad-vocatus (J 14, 16. 26; 15, 26; 16, 7). "Paraklet" t?umaczy si? zazwyczaj jako 1433 "Pocieszyciel"; Jezus jest pierwszym Pocieszycielem12Por. 1 J 2, 1.. Sam Pan nazywa Ducha ?wi?tego "Duchem Prawdy" (J 16,13).

 

693 Poza imieniem w?asnym, które jest najcz??ciej u?ywane w Dziejach Apostolskich i Listach, u ?w. Paw?a znajduj? si? okre?lenia: Duch obietnicy (Ga 3, 14; Ef 1, 13), Duch przybrania za synów (Rz 8, 15; Ga 4, 6), Duch Chrystusa (Rz 8, 11), Duch Pana (2 Kor 3, 17), Duch Bo?y (Rz 8, 9. 14; 15, 19; 1 Kor 6, 11; 7, 40); u ?w. Piotra znajduje si? okre?lenie: Duch chwa?y (1 P 4,14).

 

Symbole Ducha ?wi?tego

 

694 Woda. Symbolika wody oznacza dzia?anie Ducha ?wi?tego w sakramencie chrztu, poniewa? po wezwaniu Ducha ?wi?tego staje si? ona skutecznym znakiem 1218 sakramentalnym nowego narodzenia; jak nasze pierwsze naturalne narodzenie dokona?o si? w wodzie, tak woda chrzcielna rzeczywi?cie oznacza nasze narodzenie do ?ycia Bo?ego, które jest nam udzielane w Duchu ?wi?tym. "Ochrzczeni w jednym Duchu" zostali?my równie?, napojeni jednym Duchem" (1 Kor 12, 13): Duch jest wi?c tak?e w sposób osobowy Wod? ?yw?, która wyp?ywa z boku Chrystusa ukrzy?owanego13Por. J 19, 34; 1 J 5 8. jak ze swego 2652 ?ród?a i która tryska w nas na ?ycie wieczne14Por. J 4,10-14; 7, 38; Wj 17,1-6; Iz 55, 1; Za 14, 8; 1 Kor 10, 4; Ap 21, 6; 22,17..

 

695 Namaszczenie. Symbolika namaszczenia olejem tak?e oznacza Ducha ?wi?tego, a nawet staje si? Jego synonimem15Por. 1 J 2, 20. 27; 2 Kor 1, 21.. We wtajemniczeniu chrze?cija?skim jest ono znakiem 1293 sakramentalnym bierzmowania, s?usznie nazywanego w Ko?cio?ach wschodnich "chryzmacj?". Chc?c jednak uj?? w pe?ni ca?? wymow? tej symboliki, trzeba odwo?a? si? do pierwszego namaszczenia dokonanego przez Ducha ?wi?tego, którym by?o namaszczenie Jezusa. Chrystus (w j?zyku hebrajskim "Mesjasz") oznacza "namaszczony" Duchem436 Bo?ym. "Namaszczeni" Pana byli ju? w Starym Przymierzu16Por. Wj 30, 22-32. w sposób szczególny król Dawid17Por. 1 Sm 16, 13.. Jezus jest Namaszczonym Boga w sposób zupe?nie wyj?tkowy, poniewa? cz?owiecze?stwo, które przyjmuje Syn, jest ca?kowicie "namaszczone Duchem ?wi?tym". Jezus jest ustanowiony "Chrystusem" przez Ducha ?wi?tego18Por. ?k 4,18-19; Iz 61, 1.. Dziewica Maryja pocz??a Chrystusa z Ducha ?wi?tego, który przez anio?a og?asza Go jako Chrystusa podczas Jego narodzenia19Por. ?k 2, 11. i który poleca Symeonowi i?? do ?wi?tyni, by zobaczy? Mesjasza 1504 Pa?skiego20Por. ?k 2, 26-27.; On nape?nia Chrystusa21Por. ?k 4, 1. i Jego moc wychodzi z Chrystusa, gdy uzdrawia i leczy choroby22Por. ?k 6, 19; 8, 46.. On wreszcie wskrzesza Jezusa z martwych23Por. Rz 1, 4; 8, 11.. Jezus, ustanowiony w pe?ni ,Chrystusem" w Jego cz?owiecze?stwie zwyci??aj?cym ?mier?24Por. Dz 2, 36., wylewa obficie Ducha ?wi?tego, aby ?wi?ci", zjednoczeni z cz?owiecze?stwem Syna Bo?ego, przyoblekli si? 794 w "cz?owieka doskona?ego", który realizuje "Pe?ni? Chrystusa" (Ef 4, 13): "ca?ego Chrystusa", wed?ug wyra?enia ?w. Augustyna.

 

696 Ogie?. Podczas gdy woda oznacza?a narodzenie i p?odno?? ?ycia udzielanego 1127 w Duchu ?wi?tym, ogie? symbolizuje przekszta?caj?c? energi? dzie? Ducha ?wi?tego. Prorok Eliasz, który "powsta? jak ogie?, a s?owo jego p?on??o jak pochodnia" 2586 (Syr 48,1), swoj? modlitw? sprowadza ogie? z nieba na ofiar? na górze Karmel25Por. 1 Krl 18, 38-39.; jest on figur? ognia Ducha ?wi?tego, który przekszta?ca wszystko, czego dotknie. Jan Chrzciciel, który pójdzie przed Panem w duchu i mocy Eliasza" (?k 1,17), zapowiada 718 Chrystusa jako Tego, który "chrzci?... b?dzie Duchem ?wi?tym i ogniem" (?k 3, 16), tym Duchem, o którym Jezus powie: "Przyszed?em rzuciâ ogie? na ziemi?, i jak?e bardzo pragn?, ?eby on ju? zap?on??" (?k 12, 49). W postaci j?zyków "jakby z ognia" Duch ?wi?ty spoczywa na uczniach w poranek Pi??dziesi?tnicy i nape?nia ich sob? (Dz 2, 3-4). Tradycja duchowa zachowa t? symbolik? ognia jako jedn? z najlepiej wyra?aj?cych dzia?anie Ducha ?wi?tego26Por. ?w. Jan od Krzy?a, ?ywy p?omie? mi?o?ci.: "Ducha nie ga?cie" (1 Tes 5, 19).

 

697 Ob?ok i ?wiat?o. Te dwa symbole s? nieroz??czne w objawieniach Ducha ?wi?tego. Pocz?wszy od teofanii Starego Testamentu, ob?ok - raz ciemny, a raz ?wietlisty - objawia Boga ?ywego i zbawiaj?cego, os?aniaj?c transcendencj? Jego chwa?y. Pojawia si?, gdy Moj?esz wst?puje na gór? Synaj27Por. Wj 24, 15-18., nad Namiotem Spotkania28Por. Wj 33, 9-10., podczas w?drówki przez pustyni?29Por. Wj 40, 36-38; 1 Kor 10, 1-2. i po?wi?cenia ?wi?tyni Salomona30Por. 1 Krl 8, 10-12.. Figury te nast?pnie zostaj? wype?nione przez Chrystusa w Duchu ?wi?tym. Duch ?wi?ty zst?puje na Maryj? Dziewic? i os?ania 484 J? "swoim cieniem", by pocz??a i urodzi?a Jezusa (?k I, 35). To On zjawia si? na Górze 554 Przemienienia: "zjawi? si? ob?ok i os?oni? ich" - Jezusa, Moj?esza, Eliasza, Piotra, Jakuba i Jana, a z ob?oku odezwa? si? g?os: ?To jest Syn mój, Wybrany, Jego s?uchajcie!?" (?k 9, 34-35). W ko?cu ten sam "ob?ok zabra?" Jezusa sprzed oczu uczniów659 w dniu Wniebowst?pienia (Dz 1, 9) i objawi Syna Cz?owieczego w chwale w dniu Jego Przyj?cia31Por. ?k 21, 27..

 

698 Piecz?? jest symbolem bliskim symbolowi namaszczenia. "Piecz?ci? sw? naznaczy? 1295-1296 Bóg" (J 6 27) Chrystusa i w Nim Ojciec naznacza sw? "piecz?ci?" tak?e nas (2 Kor 1, 22; Ef 1,13; 4, 30). Poniewa? obraz piecz?ci (sphragis) wskazuje na niezatarte znami? namaszczenia Ducha ?wi?tego w sakramentach chrztu, bierzmowania i 1121 kap?a?stwa, zosta? on wykorzystany w niektórych tradycjach teologicznych dla wyra?enia niezatartego "charakteru" wyciskanego przez te sakramenty, które nie mog? by? powtórzone.

 

699 R?ka. Wk?adaj?c r?ce, Jezus leczy chorych32Por. Mk 6, 5; 8, 23. i b?ogos?awi dzieci33Por. Mk 10,16.. Aposto?owie b?d? czyni? to samo w Jego imi?34Por. Mk 16, 18; Dz 5, 12; 14, 3., a ponadto w?a?nie przez w?o?enie r?k Aposto?ów292 jest udzielany Duch ?wi?ty35Por. Dz 8, 17-19;13, 3;19, 6.. List do Hebrajczyków wymienia wk?adanie r?k w?ród1288 "fundamentalnych elementów" swego nauczania36Por. Hbr 6, 2.. Ten znak wszechmog?cego wylania 1300, 1573 Ducha ?wi?tego zachowa? Ko?ció? w epiklezach sakramentalnych. 1668

 

700 Palec. Jezus "palcem Bo?ym wyrzuca z?e duchy" (?k 11, 20). Je?li Prawo Bo?e zosta?o napisane na kamiennych tablicach "palcem Bo?ym" (Wj 31, 18), to "list 2056 Chrystusa" powierzony Aposto?om jest napisany "Duchem Boga ?ywego nie na kamiennych tablicach, lecz na ?ywych tablicach serc" (2 Kor 3, 3). Hymn Veni Creator Spiritus wzywa Ducha ?wi?tego jako digitus paternae dexterae - "palec prawicy Ojca".

 

701 Go??bica. Na ko?cu potopu (którego symbolika odnosi si? do chrztu) wypuszczona przez Noego go??bica powraca, nios?c w dziobie ?wie?? ga??zk? z drzewa oliwnego 1219 na znak, ?e ziemia znowu nadaje si? do zamieszkania37Por. Rdz 8, 8-12.. Gdy Chrystus wychodzi z wody po swoim chrzcie, zst?puje na Niego Duch ?wi?ty w postaci go??bicy i spoczywa na 535 Nim38Por. Mt 3,16 par.. Duch ?wi?ty zst?puje do oczyszczonego serca ochrzczonych i w nim przebywa. W niektórych ko?cio?ach ?wi?te Postacie eucharystyczne s? przechowywane w metalowym naczyniu w formie go??bicy (columbarium), zawieszonym nad o?tarzem. Symbol go??bicy na oznaczenie Ducha ?wi?tego jest tradycyjny w ikonografii chrze?cija?skiej.

 

III. Duch i S?owo Bo?e w okresie obietnic

 

702 Od pocz?tku a? do "pe?ni czasu" (Ga 4, 4) wspó?ne pos?anie S?owa i Ducha Ojca pozostaje ukryte, ale wci?? dzia?a. Duch Bo?y przygotowuje czas 122 Mesjasza i chocia? ani Duch, ani S?owo nie s? jeszcze w pe?ni objawieni, s? ju? obiecani, aby ich oczekiwano i przyj?to, gdy si? objawi?. Dlatego gdy Ko?ció? czyta Stary Testament39Por. 2 Kor 3, 14., zg??bia w nim40Por. J 5, 39. 46. to, co Duch ?wi?ty, "który mówi? przez proroków", chce nam powiedzie? o Chrystusie.107

 

Przez "proroków" wiara Ko?cio?a rozumie tych wszystkich, których Duch ?wi?ty 243 natchn?? przy redagowaniu ksi?g ?wi?tych, zarówno Starego, jak Nowego Testamentu. Tradycja ?ydowska rozró?nia Prawo (pi?? pierwszych ksi?g, czyli Pi?cioksi?g), Proroków (ksi?gi nazywane w tradycji chrze?cija?skiej historycznymi i prorockimi) oraz Pisma (przede wszystkim ksi?gi m?dro?ciowe, a szczególnie Psalmy)41Por. ?k 24, 44..

 

W stworzeniu

 

703 S?owo Boga i Jego Tchnienie znajduj? si? u pocz?tku bytu i ?ycia ca?ego292 stworzenia42Por. Ps 33, 6; 104, 30; Rdz 1, 2; 2, 7; Koh 3, 20-21; Ez 37, 10.

 

Jest rzecz? w?a?ciw?, aby Duch ?wi?ty rz?dzi? stworzeniem, u?wi?ca? je i o?ywia?, poniewa? jest Bogiem wspó?istotnym Ojcu i Synowi... Do Niego nale?y panowanie nad ?yciem, poniewa? b?d?c Bogiem, zachowuje stworzenie w Ojcu 291 przez Syna43Liturgia bizantyjska, Tropariony z Jutrzni niedzielnej w drugiej tonacji.

 

704 "W przypadku cz?owieka Bóg ukszta?towa? go w?asnymi r?kami (to znaczy przez Syna i Ducha ?wi?tego)... i wycisn?? na ukszta?towanym ciele 356 w?asn? form? w taki sposób, by nawet to, co widzialne, mia?o Boski kszta?t"44?w. Ireneusz, Demonstratio apostolica, 11..

 

Duch obietnicy

 

705 Cz?owiek, zdeformowany przez grzech i ?mier?, pozostaje "obrazem 410 Bo?ym", obrazem Syna, ale jest "pozbawiony chwa?y Bo?ej" (Rz 3, 23), pozbawiony "podobie?stwa". Obietnica dana Abrahamowi zapocz?tkowuje 2809 ekonomi? zbawienia, na ko?cu której sam Syn przyjmie "obraz"45Por. J 1, 14; Flp 2, 7. i odnowi go w jego "podobie?stwie" do Ojca, przywracaj?c Mu chwa??, czyli "Ducha O?ywiciela".

 

706 Wbrew wszelkiej ludzkiej nadziei Bóg obiecuje Abrahamowi potomstwo 60 jako owoc wiary i mocy Ducha ?wi?tego46Por. Rdz 18, 1-15; ?k 1, 26-38. 54-55; J 1, 12-13; Rz 4, 16-21.. W nim b?d? b?ogos?awione wszystkie narody ziemi47Por. Rdz 12, 3.. Potomstwem tym b?dzie Chrystus48Por. Ga 3, 16., w którym wylanie Ducha ?wi?tego sprawi, ?e "rozproszone dzieci Bo?e zostan? zgromadzone w jedno"49Por. J 11, 52.. Zobowi?zuj?c si? przysi?g?50Por. ?k 1, 73., Bóg przyrzeka ju? w darze swojego umi?owanego Syna51Por. Rdz 22, 17-19; Rz 8, 32; J 3,16. i Ducha obietnicy... "w oczekiwaniu na Odkupienie, które nas uczyni w?asno?ci? Boga" (Ef 1, 13-14)52Por. Ga 3, 14..

W teofaniach i Prawie

707 Teofanie (objawienia Boga) rozja?niaj? drog? obietnicy, od patriarchów do Moj?esza i od Jozuego a? do wizji, które zapocz?tkowuj? misj? wielkich proroków. Tradycja chrze?cija?ska zawsze uwa?a?a, ?e w tych teofaniach pozwala?o si? widzie? i s?ysze? S?owo Bo?e, równocze?nie objawione i "zacienione" w ob?oku Ducha ?wi?tego.

 

708 Ta pedagogia Bo?a ukazuje si? szczególnie w darze Prawa53Por. Wj 19-20; Pwt 1-11; 29-30.. Litera Prawa zosta?a dana jako "wychowawca", aby prowadzi? Lud do Chrystusa 1961-1964, (Ga 3, 24). Jednak niemoc Prawa, aby zbawi? cz?owieka pozbawionego 122 "podobie?stwa" Bo?ego, i rosn?ca znajomo?? grzechu54Por. Rz 3, 20., jak? ono daje, budz? pragnienie Ducha ?wi?tego. ?wiadcz? o tym b?agalne westchnienia Psalmów. 2585

 

W okresie Królestwa i na Wygnaniu

709 Prawo, jako znak obietnicy i przymierza, mia?o rz?dzi? sercami i instytucjami ludu narodzonego z wiary Abrahama. "Je?li pilnie s?ucha? b?dziecie g?osu mego i strzec mojego przymierza, b?dziecie Mi królestwem kap?anów i ludem ?wi?tym" (Wj 19, 5-6)55Por. 1 P 2, 9.. Po panowaniu Dawida Izrael ulega pokusie, by sta? si? królestwem jak inne narody. Tymczasem Królestwo, które jest przedmiotem obietnicy danej Dawidowi56Por. 2 Sm 7; Ps 89; ?k l, 32-33., b?dzie dzie?em Ducha ?wi?tego; b?dzie ono 2579 nale?a?o do ubogich wed?ug Ducha. 544

 

710 Zapomnienie o Prawie i niewierno?? przymierzu prowadz? do ?mierci. Przychodzi Wygnanie - pozorne przekre?lenie obietnic, a w rzeczywisto?ci tajemnicza wierno?? Boga Zbawiciela i pocz?tek obiecanego odnowienia, ale wed?ug Ducha. By?o rzecz? konieczn?, aby lud Bo?y przeszed? to oczyszczenie57Por. ?k 24, 26.. Wygnanie przynosi ju? w zamy?le Bo?ym cie? Krzy?a, a Reszta ubogich, która powraca z Wygnania, jest jedn? z najbardziej wyra?nych figur Ko?cio?a.

 

Oczekiwanie Mesjasza i Jego Ducha

711 "Oto Ja dokonuj? rzeczy nowej" (Iz 43, 19). Zarysowuj? si? dwie linie profetyczne; jedna kieruje do oczekiwania Mesjasza, druga do g?oszenia 64, 522 nowego Ducha, a zbiegaj? si? one w niewielkiej Reszcie, w ludzie ubogich58Por. So 2, 3., który w nadziei oczekuje "pociechy Izraela" i "wyzwolenia Jerozolimy"59Por. ?k 2, 25. 38..

 

Widzieli?my wy?ej, jak Jezus wype?ni? proroctwa, które odnosi?y si? do Jego osoby. Tutaj ograniczymy si? jedynie do tych proroctw, w których jest wyra?nie ukazana relacja mi?dzy Mesjaszem i Jego Duchem.

 

712 Posta? oczekiwanego Mesjasza zaczyna pojawia? si? w 439 "Ksi?dze Emmanuela"60Por. Iz 6-12. ("Tak powiedzia? Izajasz, poniewa? ujrza? chwa??" Chrystusa: J 12, 41), szczególnie w Iz 11,1-2:

 

Wyro?nie ró?d?ka z pnia Jessego,

wypu?ci si? odro?l z jego korzeni.

I spocznie na niej Duch Pa?ski,

duch m?dro?ci i rozumu,

duch rady i m?stwa,

duch wiedzy i boja?ni Pa?skiej.

 

713 Posta? Mesjasza zostanie objawiona przede wszystkim w Pie?niach S?ugi61Por. Iz 42, 1-9; Mt 12, 18-21; J 1, 32-34; nast?pnie Iz 49, 1-6; Mt 3, 17; ?k 2, 32; w ko?cu Iz 50, 4-10 i 52, 13-53, 12.. 601 Pie?ni te zapowiadaj? znaczenie m?ki Jezusa i wskazuj? sposób, w jaki wyleje On Ducha ?wi?tego, aby o?ywi? wielu: nie od zewn?trz, ale przyjmuj?c "posta? s?ugi" (Flp 2, 7). Wzi?wszy na siebie nasz? ?mier?, mo?e nam udziela? swego Ducha ?ycia.

 

714 Dlatego Chrystus rozpoczyna g?oszenie Dobrej Nowiny, odnosz?c do siebie nast?puj?cy fragment proroctwa Izajasza (?k 4,18-19)62Por. Iz 61, 1-2.:

 

Duch Pa?ski spoczywa na Mnie,

poniewa? Mnie nama?ci? i pos?a? Mnie,

abym ubogim niós? dobr? nowin?,

bym opatrywa? rany serc z?amanych,

wi??niom g?osi? wolno??,

a niewidomym przejrzenie;

abym uci?nionych odsy?a? wolnymi,

abym obwo?ywa? rok ?aski od Pana.

 

715 Teksty prorockie dotycz?ce wprost zes?ania Ducha ?wi?tego s? wyroczniami, przez które Bóg mówi do serca swego ludu j?zykiem obietnicy, 214 z akcentami "mi?o?ci i wierno?ci"63Por. Ez 11, 19; 36, 25-28; 37, 1-14; Jr 31, 31-34; Jl 3, 1-5.; ich wype?nienie og?osi Piotr w poranek Pi??dziesi?tnicy64Por. Dz 2, 17-21.. Wed?ug tych obietnic, w "czasach ostatecznych" Duch Pana 1965 odnowi serca ludzi, wypisuj?c w nich nowe prawo; On zgromadzi i pojedna rozproszone i podzielone narody; przekszta?ci pierwsze stworzenie i Bóg zamieszka w nim razem z lud?mi w pokoju.

 

716 Lud "ubogich"65Por. So 2, 3; Ps 22, 27; 34, 3; Iz 49, 13; 61, 1., pokorni i cisi, którzy pe?ni ufno?ci powierzaj? si? tajemniczym zamys?om Bo?ym i oczekuj? nie ludzkiej, ale mesja?skiej sprawiedliwo?ci, jest wielkim dzie?em ukrytego pos?ania Ducha ?wi?tego, przygotowuj?cego w czasie obietnic przyj?cie Chrystusa. G??bia ich serca, oczyszczonego i o?wieconego przez Ducha ?wi?tego, wyra?a si? w Psalmach. W tych ubogich 368 Duch przygotowuje Panu "lud doskona?y"66Por. ?k 1, 17..

 

IV. Duch Chrystusa w pe?ni czasu

Jan - Poprzednik, Prorok i Chrzciciel

 

717 "Pojawi? si? cz?owiek pos?any przez Boga - Jan mu by?o na imi?" (J 1, 6). Jan "ju? w ?onie matki nape?niony b?dzie Duchem ?wi?tym" 523 (?k 1, 15. 41) przez samego Chrystusa, którego Dziewica Maryja pocz??a z Ducha ?wi?tego. "Nawiedzenie" El?biety przez Maryj? sta?o si? przyj?ciem Boga, który "nawiedzi? lud swój" (?k 1, 68).

 

718 Jan jest "Eliaszem, który ma przyj??" (Mt 17, 10-13): mieszka w nim ogie? Ducha ?wi?tego i nakazuje mu "i??" (jako "poprzednikowi") przed 696 Panem, który przychodzi. W Janie Poprzedniku Duch ?wi?ty dope?nia "przygotowania Panu ludu doskona?ego" (?k 1,17).

 

719 Jan jest "wi?cej ni? prorokiem" (?k 7, 26). Duch ?wi?ty wype?nia w nim swoje "mówienie przez proroków". Jan jest ostatni w szeregu proroków zapocz?tkowanym przez Eliasza67Por. Mt 11, 13-14.. Zapowiada blisko?? pociechy Izraela, jest 2684 "g?osem" Pocieszyciela, który przychodzi (J 1, 23)68Por. Iz 40, 1-3.. Dzi?ki Duchowi Prawdy "przychodzi on na ?wiadectwo, aby za?wiadczy? o ?wiat?o?ci" (J 1, 7)69Por. J 15, 26; 5, 33. Na oczach Jana Duch ?wi?ty wype?nia to, co by?o przedmiotem "poszukiwania i badania proroków", i to, co "pragn? (zobaczy?) anio?owie" (1 P 1, 10-12): "?Ten, nad którym ujrzysz Ducha zst?puj?cego i spoczywaj?cego nad Nim, jest Tym, który chrzci Duchem ?wi?tym?. Ja to ujrza?em i daj? ?wiadectwo, ?e On jest Synem Bo?ym... ?Oto Baranek Bo?y?" (J 1, 33-36). 536

 

720 Wreszcie przez Jana Chrzciciela Duch ?wi?ty zapocz?tkowuje to, co spe?ni z Chrystusem i w Chrystusie: przywróci cz?owiekowi "podobie?stwo" Bo?e. Chrzest Jana by? chrztem pokuty; chrzest z wody i Ducha b?dzie nowym 535 narodzeniem70Por. J 3, 5..

 

"Raduj si?, pe?na ?aski"

721 Maryja, Naj?wi?tsza Matka Boga, zawsze Dziewica, jest arcydzie?em pos?ania Syna i Ducha ?wi?tego w pe?ni czasu. Po raz pierwszy w zamy?le zbawienia, dzi?ki przygotowaniu przez Ducha ?wi?tego, Ojciec znajduje 484 Mieszkanie, w którym Jego Syn i Jego Duch mog? mieszka? w?ród ludzi. W tym w?a?nie sensie Tradycja Ko?cio?a cz?sto odczytywa?a w relacji do Maryi najpi?kniejsze teksty mówi?ce o M?dro?ci71Por. Prz 8,1-9, 6; Syr 24.: Maryja jest opiewana i przedstawiana w liturgii jako "Stolica M?dro?ci".

W Maryi zostaj? zapocz?tkowane "wielkie sprawy Bo?e", które Duch b?dzie wype?nia? w Chrystusie i w Ko?ciele:

 

722 Duch ?wi?ty przygotowa? Maryj? przez swoj? ?ask?. By?o czym? 489 odpowiednim, aby Matka Tego, w którym "mieszka ca?a Pe?nia: Bóstwo na sposób cia?a" (Kol 2, 9), by?a "pe?na ?aski". Tylko dzi?ki ?asce zosta?a Ona pocz?ta bez grzechu pierworodnego jako najpokorniejsza ze stworze?, najbardziej zdolna do przyj?cia niewymownego Daru Wszechmog?cego. S?usznie wi?c 2676 anio? Gabriel pozdrawia J? jako "Cór? Syjonu": "Raduj si?"72Por. So 3, 14; Za 2,14.. Dzi?kczynienie, które Maryja kieruje do Ojca w Duchu ?wi?tym w Magnficat73Por. ?k 1, 46-55., gdy nosi w sobie Syna Wiecznego, jest dzi?kczynieniem ca?ego Ludu Bo?ego, a wi?c i Ko?cio?a.

 

723 W Maryi Duch ?wi?ty wype?nia zamys? ?yczliwo?ci Ojca. W Duchu 485 ?wi?tym i przez Ducha ?wi?tego Maryja pocz??a i zrodzi?a Syna Bo?ego. 506 Jej dziewictwo staje si? wyj?tkow? p?odno?ci? przez moc Ducha ?wi?tego i przez wiar?74Por. ?k 1, 26-38; Rz 4, 18-21; Ga 4, 26-28..

 

724 W Maryi Duch ?wi?ty objawia Syna Ojca, który staje si? Synem Dziewicy. 208 Ona jest krzewem gorej?cym ostatecznej teofanii; nape?niona Duchem ?wi?tym, 2619 pokazuje S?owo w uni?eniu Jego cia?a i pozwala Go pozna? ubogim75Por. ?k 1,15-19. i pierwocinom narodów76Por. Mt 2, 1 1..

 

725 Przez Maryj? wreszcie Duch ?wi?ty zaczyna prowadzi? do komunii 963 z Chrystusem ludzi, "w których Bóg upodoba? sobie"77Por. ?k 2,14.. Pokorni s? zawsze uprzywilejowani w przyjmowaniu Go: pasterze, m?drcy, Symeon i Anna, nowo?e?cy z Kany i pierwsi uczniowie.

 

726 Na ko?cu tego pos?ania Ducha, Maryja staje si? "Niewiast?", now? Ew?, 494, 2618 "Matk? ?yj?cych", Matk? "ca?ego Chrystusa"78Por. J 19, 25-27.. Jako taka jest Ona obecna z Dwunastoma trwaj?cymi "jednomy?lnie na modlitwie" (Dz 1,14) na pocz?tku" czasów ostatecznych", które zapocz?tkowuje Duch ?wi?ty w poranek Pi??dziesi?tnicy wraz z ukazaniem si? Ko?cio?a.

 

Chrystus Jezus

727 Ca?e pos?anie Syna i Ducha ?wi?tego w pe?ni czasu jest zawarte w fakcie, ?e Syn od chwili Wcielenia jest namaszczony Duchem Ojca: Jezus jest 438, 695 Chrystusem, Mesjaszem. 536

 

W tym ?wietle nale?y czyta? rozdzia? drugi Symbolu wiary. Ca?e dzie?o Chrystusa jest wspólnym pos?aniem Syna i Ducha ?wi?tego. W tym miejscu zostanie omówione tylko to, co dotyczy obietnicy Ducha ?wi?tego danej przez Jezusa i Jego daru udzielonego przez uwielbionego Pana.

 

728 Jezus nie objawia w pe?ni Ducha ?wi?tego, dopóki sam nie zostanie uwielbiony przez swoj? ?mier? i swoje Zmartwychwstanie. Powoli jednak wskazuje na Niego, nauczaj?c t?umy, gdy objawia, ?e Jego Cia?o b?dzie pokarmem na ?ycie ?wiata79Por. J 6, 27. 51. 62-63.. Wskazuje Go Nikodemowi80Por. J 3, 5-8., Samarytance81Por. J 4,10. 14. 23-24. i uczestnikom ?wi?ta Namiotów82Por. J 7, 37-39. Swoim uczniom mówi otwarcie o Duchu ?wi?tym w zwi?zku z modlitw?83Por. ?k 11,13. i ?wiadectwem, które powinni dawa?84Por. Mt 10, 19-20..8615

 

729 Dopiero wtedy, gdy nadesz?a godzina, w której Jezus mia? by? uwielbiony, obiecuje On przyj?cie Ducha ?wi?tego, poniewa? Jego ?mier? i Zmartwychwstanie b?d? wype?nieniem obietnicy danej ojcom85Por. J 14,16-17. 26;15, 26;16, 7-15;17, 26.. Duch Prawdy, inny Paraklet, zostanie dany przez Ojca na pro?b? Jezusa; zostanie pos?any przez Ojca w imi? Jezusa; Jezus po?le Go od Ojca, poniewa? On wyszed? od Ojca. Duch ?wi?ty przyjdzie, poznamy Go, b?dzie z nami na zawsze, zamieszka z nami, nauczy nas wszystkiego i przypomni nam wszystko, co powiedzia? nam Chrystus, i za?wiadczy o Nim. On doprowadzi nas do ca?ej prawdy i uwielbi Chrystusa; przekona ?wiat o grzechu, o sprawiedliwo?ci i o s?dzie. 388, 1433

 

730 Przychodzi w ko?cu godzina Jezusa86Por. J 13, 1; 17, 1.. Jezus oddaje ducha w r?ce Ojca87Por. ?k 23, 46; J 19, 30. w tej chwili, w której przez swoj? ?mier? staje si? zwyci?zc? ?mierci. Gdy wi?c powstaje "z martwych dzi?ki chwale Ojca" (Rz 6, 4), zaraz daje Ducha ?wi?tego, "tchn?c" na uczniów88Por. J 20, 22.. Od tej godziny pos?anie Chrystusa i Ducha staje si? pos?aniem Ko?cio?a: "Jak Ojciec Mnie pos?a?, tak i Ja was posy?am" 850 (J 20, 21)89Por. Mt 28, 19; ?k 24, 47-48; Dz 1, 8..

 

V. Duch i Ko?ció? w czasach ostatecznych

Pi??dziesi?tnica

 

731 W dzie? Pi??dziesi?tnicy (po up?ywie siedmiu tygodni paschalnych) 2623, 767 Pascha Chrystusa wype?nia si? przez wylanie Ducha ?wi?tego, który zostaje objawiony, dany i udzielony jako Osoba Boska: Chrystus, Pan, ze swojej Pe?ni 1302 wylewa obficie Ducha90Por. Dz 2, 33..

 

732 W tym dniu zostaje w pe?ni objawiona Trójca ?wi?ta. Od tego dnia 244 zapowiedziane przez Chrystusa Królestwo zostaje otwarte dla tych, którzy w Niego wierz?; w pokorze cia?a i w wierze uczestnicz? oni ju? w komunii 672 Trójcy ?wi?tej. Przez swoje przyj?cie, które ci?gle trwa, Duch ?wi?ty pozwala ?wiatu wej?? w "czasy ostateczne", w czas Ko?cio?a, Królestwo ju? odziedziczone, ale jeszcze nie spe?nione:

 

Widzieli?my prawdziwe ?wiat?o, otrzymali?my Ducha niebieskiego, znale?li?my prawdziw? wiar?: wielbimy niepodzieln? Trójc?, poniewa? nas zbawi?a91.Liturgia bizantyjska, Troparion z Nieszporów Pi??dziesi?tnicy; wprowadzony do liturgii eucharystycznej po Komunii.

 

Duch ?wi?ty - Dar Bo?y

733 "Bóg jest mi?o?ci?" (1 J 4, 8. 16) i mi?o?? jest pierwszym darem, 218 zawieraj?cym wszystkie inne. Ta mi?o?? "rozlana jest w sercach naszych przez Ducha ?wi?tego, który zosta? nam dany" (Rz 5, 5).

 

734 Poniewa? umarli?my lub przynajmniej zostali?my zranieni z powodu 1987 grzechu, dlateco pierwszym skutkiem daru mi?o?ci jest odpuszczenie naszych grzechów. Jedno?? w Duchu ?wi?tym (2 Kor 13, 13) przywraca ochrzczonym w Ko?ciele utracone przez grzech podobie?stwo Bo?e.

 

735 Duch ?wi?ty udziela wówczas "zadatku", czyli "pierwocin" naszego 1822 dziedzictwa92Por. Rz 8, 23; 2 Kor 1, 21.; jest nim samo ?ycie Trójcy ?wi?tej, zdolno?? mi?owania, jak On nas umi?owa?"93Por. 1 J 4, 11-12.. Ta mi?o?? (opisana w 1 Kor 13) jest zasad? nowego ?ycia w Chrystusie, które sta?o si? mo?liwe, poniewa? otrzymali?my "Jego moc" (Dz 1, 8), moc Ducha ?wi?tego.

 

736 Dzi?ki tej mocy Ducha dzieci Bo?e mog? przynosi? owoc. Ten, który zaszczepi? nas na prawdziwym Krzewie winnym, sprawi, ?e b?dziemy przynosi? 1832 owoc Ducha, którym jest: "mi?o??, rado??, pokój, cierpliwo??, uprzejmo??, dobro?, wierno??, ?agodno??, opanowanie" (Ga 5, 22-23). "Duch jest naszym ?yciem"; im bardziej wyrzekamy si? siebie94Por. Mt 16, 24-26., tym bardziej "stosujemy si? do Ducha" (Ga 5, 25):

 

Je?li jeste?my w komunii z Duchem ?wi?tym, to On daje nam powrót do raju, otwiera nam bramy nieba i czyni nas przybranymi dzie?mi Bo?ymi. Dzi?ki Niemu mo?emy z ufno?ci? nazywa? Boga naszym Ojcem. On daje nam uczestnictwo w ?asce Chrystusa i sprawia, ?e stajemy si? synami ?wiat?o?ci. On równie? jest zadatkiem przysz?ej chwa?y95?w. Bazyli Wielki, Liber de Spiritu Sancto, 15, 36: PG 32,132..

 

Duch ?wi?ty i Ko?ció?

737 Pos?anie Chrystusa i Ducha ?wi?tego wype?nia si? w Ko?ciele, Ciele Chrystusa i ?wi?tyni Ducha ?wi?tego. To wspólne pos?anie w??cza ju? 787-798 id?cych za Chrystusem do Jego komunii z Ojcem w Duchu ?wi?tym: Duch 1093-1109 przygotowuje ludzi, uprzedza ich swoj? ?ask?, aby poci?gn?? ich do Chrystusa. On ukazuje im zmartwychwsta?ego Pana, przypomina im Jego s?owa i otwiera ich umys?y na zrozumienie Jego ?mierci i Jego Zmartwychwstania. Uobecnia im misterium Chrystusa, szczególnie w Eucharystii, aby pojedna? ich z Bogiem i doprowadzi? do komunii z Nim, aby przynosili "obfity owoc" (J 15, 5. 8. 16).

 

738 W ten sposób pos?anie Ko?cio?a nie dodaje niczego do pos?ania Chrystusa i Ducha ?wi?tego, ale jest jego sakramentem. Ca?? swoj? istot? i we wszystkich 850, 777 swoich cz?onkach Ko?ció? jest pos?any, aby g?osi? i ?wiadczy?, aktualizowa? i upowszechnia? misterium komunii Trójcy ?wi?tej (b?dzie to tre?ci? nast?pnego artyku?u):

 

Wszyscy, którzy otrzymali?my jednego i tego samego Ducha, to znaczy Ducha ?wi?tego, jeste?my zespoleni mi?dzy sob? i z Bogiem. Chocia? brani pojedynczo jeste?my liczni, a Chrystus sprawia, ?e Duch Ojca i Jego Duch zamieszkuje w ka?dym z nas, to jednak ten jedyny i niepodzielny Duch prowadzi do jedno?ci tych, którzy ró?ni? si? mi?dzy sob?... i sprawia ?e wszyscy okazuj? si? jedno w Nim. Jak moc ?wi?tego cz?owiecze?stwa Chrystusa sprawia, ?e wszyscy, w których jest ona obecna, tworz? jedno cia?o, my?l?, ?e w ten sam sposób Duch Bo?y, który mieszka we wszystkich, jeden i niepodzielny, prowadzi wszystkich do duchowej jedno?ci96?w. Cyryl Aleksandryjski, Commentarius in Joannem, 12: PG 74, 560-561.

 

739 Poniewa? Duch ?wi?ty jest namaszczeniem Chrystusa, Chrystus - G?owa Cia?a - rozlewa Go na swoje cz?onki, aby je karmi?, uzdrawia?, ustala? ich 1076 wzajemne funkcje, o?ywia?, posy?a?, by dawa?y ?wiadectwo, w??cza? je do swojej ofiary sk?adanej Ojcu i do swojego wstawiennictwa za ca?y ?wiat. Przez sakramenty Ko?cio?a Chrystus udziela cz?onkom swego Cia?a Ducha ?wi?tego i U?wi?ciciela (to b?dzie przedmiotem cz??ci drugiej Katechizmu).

 

740 "Wielkie dzie?a Bo?e", ofiarowane wierz?cym w sakramentach Ko?cio?a, przynosz? swoje owoce w nowym ?yciu, w Chrystusie, wed?ug Ducha (to b?dzie przedmiotem cz??ci trzeciej Katechizmu).

 

741 "Duch przychodzi z pomoc? naszej s?abo?ci. Gdy bowiem nie umiemy si? modli? tak, jak trzeba, sam Duch przyczynia si? za nami w b?aganiach, których nie mo?na wyrazi? s?owami" (Rz 8, 26). Duch ?wi?ty, Sprawca dzie? Bo?ych, jest Nauczycielem modlitwy (to b?dzie przedmiotem cz??ci czwartej Katechizmu).

 

W skrócie

 

742 "Na dowód tego, ?e jeste?cie synami, Bóg wys?a? do serc naszych Ducha Syna swego, który wo?a: ?Abba, Ojcze!?" (Ga 4, 6).

 

743 Od pocz?tku a? do wype?nienia czasu Bóg, posy?aj?c swego Syna, posy?a zawsze swego Ducha: Ich pos?anie jest wspólne i nierozdzielne.

 

744 W pe?ni czasu Duch ?wi?ty wype?nia w Maryi wszystkie przygotowania na przyj?cie Chrystusa do Ludu Bo?ego. Przez dzia?anie w Niej Ducha ?wi?tego Ojciec daje ?wiatu Emmanuela, "Boga z nami" (Mt I, 23).

 

745 Syn Bo?y w czasie swego Wcielenia jest konsekrowany na Chrystusa (Mesjasza) przez namaszczenie Duchem ?wi?tym
97Por. Ps 2, 6-7.

 

746 Przez swoj? ?mier? i swoje Zmartwychwstanie Jezus zostaje ustanowiony w chwale Panem i Chrystusem (Dz 2, 36). Ze swojej Pe?ni wylewa On Ducha ?wi?tego na Aposto?ów i Ko?ció?.

 

747 Duch ?wi?ty, którego Chrystus - G?owa Cia?a - wylewa na swoje cz?onki, buduje, o?ywia i u?wi?ca Ko?ció?, b?d?cy sakramentem komunii Trójcy ?wi?tej i ludzi.

 

 

 

Artyku? dziewi?ty

"WIERZ? W ?WI?TY KO?CIÓ? POWSZECHNY"

 

748 "Chrystus jest ?wiat?em narodów; obecny ?wi?ty Sobór, zgromadzony w Duchu ?wi?tym, gor?co pragnie o?wieci? wszystkich ludzi Jego jasno?ci? promieniuj?c? na obliczu Ko?cio?a, g?osz?c Ewangeli? wszelkiemu stworzeniu". Tymi s?owami rozpoczyna si? Konstytucja dogmatyczna o Ko?ciele Soboru Watyka?skiego II. Sobór wskazuje w ten sposób, ?e artyku? wiary o Ko?ciele ca?kowicie zale?y od artyku?ów dotycz?cych Jezusa Chrystusa. Ko?ció? nie ma innego ?wiat?a ni? ?wiat?o Chrystusa. Wed?ug obrazu drogiego Ojcom Ko?cio?a jest on podobny do ksi??yca, którego ca?e ?wiat?o jest odbiciem ?wiat?a s?o?ca.

 

749 Artyku? o Ko?ciele zale?y tak?e ca?kowicie od artyku?u o Duchu ?wi?tym, który go poprzedza. "W pierwszym wi?c Duch ?wi?ty ukazuje si? jako absolutne ?ród?o wszelkiej ?wi?to?ci; w drugim Boski Duch ukazuje si? jako bij?ce ?ród?o ?wi?to?ci Ko?cio?a"98Katechizm Rzymski, 1,10, 1.. Wed?ug okre?lenia Ojców Ko?cio?a, Ko?ció? jest miejscem, "gdzie zakwita Duch"99?w. Hipolit Rzymski, Traditio apostolica, 35.

 

750 Wiara, ?e Ko?ció? jest "?wi?ty" i "powszechny" ("katolicki") oraz ?e jest "jeden" i "apostolski" (jak dodaje Symbol Nicejsko-Konstantynopolita?ski), 811 jest nieod??czna od wiary w Boga Ojca, Syna i Ducha ?wi?tego. W Symbolu Apostolskim wyznajemy wiar? w ?wi?ty Ko?ció? (Credo... Ecclesiam), ale sk?adnia ?aci?ska u?ywa tu innej formy ni? w artykule odnosz?cym si? do wiary w Boga (Credo in Deum), by nie miesza? Boga i Jego dzie?, lecz by wyra?nie 169 przypisa? dobroci Bo?ej wszystkie dary, jakich udzieli? swojemu Ko?cio?owi100Por. Katechizm Rzymski, 1, 10, 22..

 

Paragraf pierwszy

KO?CIÓ? W ZAMY?LE BO?YM

 

I. Nazwy i obrazy Ko?cio?a

 

751 S?owo "Ko?ció?" (ekklesia, z greckiego ek-kalein - "wo?a? poza") oznacza "zwo?anie". Okre?la ono zgromadzenie ludu101Por. Dz 19, 39., na ogó? o charakterze religijnym. Jest to poj?cie cz?sto u?ywane w Starym Testamencie w j?zyku greckim w odniesieniu do zgromadzenia ludu wybranego przed Bogiem, przede wszystkim zgromadzenia pod gór? Synaj, gdzie Izrael otrzyma? Prawo i zosta? ustanowiony przez Boga Jego ?wi?tym ludem102Por. Wj 19.. pierwsza wspólnota tych, którzy uwierzyli w Chrystusa, okre?laj?c si? jako "Ko?ció?", uznaje si? za spadkobierczyni? tamtego zgromadzenia. W niej Bóg "zwo?uje" swój lud ze wszystkich kra?ców ziemi. Poj?cie Kyriak?, od którego pochodz? Church, Kirche, znaczy: "ta, która nale? do Pana".

 

752 W 1140, 832, j?zyku chrze?cija?skim poj?cie "Ko?ció?" oznacza zgromadzenie 830 liturgiczne103Por. 1 Kor 11,18; 14,19. 28. 34. 35., a tak?e wspólnot? lokaln?104Por. 1 Kor 1, 2; 16, 1. lub ca?? powszechn? wspólnot? wierz?cych105Por. 1 Kor 15, 9; Ga 1, 13; Flp 3, 6.. Te trzy znaczenia s? zreszt? nieroz??czne. "Ko?ció?" jest ludem, który Bóg gromadzi na ca?ym ?wiecie. Istnieje on we wspólnotach lokalnych i urzeczywistnia si? jako zgromadzenie liturgiczne, przede wszystkim eucharystyczne. Ko?ció? ?yje S?owem i Cia?em Chrystusa, sam staj?c si? w ten sposób Jego Cia?em.

 

Symbole Ko?cio?a

 

753 W Pi?mie ?wi?tym znajdujemy bardzo liczne obrazy i figury powi?zane mi?dzy sob?; za ich po?rednictwem Objawienie mówi o niezg??bionej tajemnicy 781 Ko?cio?a. Obrazy wzi?te ze Starego Testamentu s? ró?nymi wariantami pod 789 stawowej idei, jak? jest idea "Ludu Bo?ego". W Nowym Testamencie106Por. Ef 1, 22; Kol 1,18. wszystkie te obrazy nabieraj? nowego znaczenia przez fakt, ?e Chrystus staje si? "G?ow?" tego Ludu107Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 9., który jest wi?c Jego Cia?em. Pierwsze miejsce zajmuj? obrazy "wzi?te z ?ycia pasterskiego, z rolnictwa, z budownictwa, tak?e z ?ycia rodzinnego i za?lubin"108Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 6..

 

754 "Ko?ció? jest owczarni?, której jedyn? i konieczn? bram? jest Chrystus109Por. J 10, 1-10. Jest 857 trzod?, której sam Bóg zapowiedzia?, ?e b?dzie jej pasterzem110Por. Iz 40, 11; Ez 34, 1 ln., i której owce, chocia? rz?dzone przez pasterzy - ludzi, s? jednak nieustannie prowadzone i karmione przez samego Chrystusa, Dobrego Pasterza i Ksi?cia pasterzy111Por. J 10, I 1; 1 P 5, 4., który odda? swoje ?ycie za owce112Por. J 10, 11-15..

 

755 Ko?ció? jest polem uprawnym lub ?rol? Bo??? (1 Kor 3, 9). Na tej roli ro?nie stare drzewo oliwne, którego ?wi?tym korzeniem byli patriarchowie i na którym to drzewie dokona?o si? i dokona pojednanie ?ydów i pogan113Por. Rz 11, 13-26.. Rola ta jest uprawiana przez niebieskiego Rolnika jako winnica wybrana114Por. Mt 21, 33-43 par.; Iz 5, 1n.. prawdziwym Krzewem winnym jest Chrystus, udzielaj?cy ?ycia i wzrostu latoro?lom, którymi my jeste?my; za 795 po?rednictwem Ko?cio?a trwamy w Nim, i bez Niego nic nie mo?emy uczyni?115Por. J 15, 1-5..

 

756 Bardzo cz?sto Ko?ció? jest nazywany ?Bo?? budowl?? (1 Kor 3, 9). Pan porówna? siebie samego do kamienia odrzuconego przez buduj?cych, który jednak sta? si? kamieniem w?gielnym116Por. Mt 21, 42 par.; Dz 4, 11; 1 P 2, 7; Ps 118, 22. Na tym fundamencie Aposto?owie zbudowali Ko?ció?117Por. I Kor 3, 11.; od 857 tego fundamentu wzi?? on trwa?o?? i spoisto??. Ta budowla jest ozdabiana ró?nymi okre?leniami: ?jest domem Boga?, w którym mieszka Jego rodzina; jest mieszkaniem Boga w Duchu118Por. 1 Tm 3, 15; Ef 2, 19-20.; ?przybytkiem Boga z lud?mi? (Ap 21, 3), a przede wszystkim ?wi?t? 797 ?wi?tyni?, która ukazywana jako sanktuarium zbudowane z kamieni, jest czczona przez ?wi?tych Ojców, a w liturgii jest s?usznie upodobniona do Miasta ?wi?tego, nowego 1045 Jeruzalem. W t? ?wi?tyni?, niby ?ywe kamienie, jeste?my wbudowani tu na ziemi119Por. 1 P 2, 5.. Jan Ewangelista kontempluje to Miasto ?wi?te, przy odnowieniu ?wiata ?zst?puj?ce z nieba od Boga, przystrojone jak oblubienica zdobna w klejnoty dla swego m??a? (Ap 21,1-2).

 

757 Ko?ció?, nazywany tak?e ?górnym Jeruzalem? i ?nasz? matk?? (Ga 4, 26)120Por. Ap 12, 17., jest przedstawiany jako niepokalana oblubienica niepokalanego Baranka121Por. Ap 19, 7; 21, 2. 9; 22,17., któr? Chrystus 507, 796 ?umi?owa?... i wyda? za ni? samego siebie, aby j? u?wi?ci?? (Ef 5, 25-26), któr? z??czy? 1616 ze sob? w?z?em nierozerwalnym i nieustannie j? ??ywi i piel?gnuje? (Ef 5, 29)"122Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 6..

 

II. Pocz?tek, za?o?enie i pos?anie Ko?cio?a

 

758 Aby zg??bi? tajemnic? Ko?cio?a, trzeba rozwa?y? przede wszystkim jego pocz?tek w zamy?le Trójcy ?wi?tej oraz jego stopniow? realizacj? w historii. 257

Zamys? zrodzony w sercu Ojca

759 "Odwieczny Ojciec, najzupe?niej wolnym i tajemniczym zamys?em swej m?dro?ci i dobroci, stworzy? ca?y ?wiat, postanowi? podnie?? ludzi do 293 uczestnictwa w ?yciu Bo?ym", do którego powo?uje wszystkich ludzi w swoim Synu: "Wierz?cych w Chrystusa postanowi? zwo?a? w Ko?ció? ?wi?ty". Ta "rodzina Bo?a" konstytuuje si? i urzeczywistnia stopniowo w ci?gu kolejnych etapów 1655 historii ludzkiej, wed?ug postanowie? Ojca: Ko?ció? wi?c "zapowiedziany w figurach ju? od pocz?tku ?wiata, cudownie przygotowany w historii narodu izraelskiego i w Starym Przymierzu, za?o?ony ?w czasach ostatecznych?, zosta? ukazany przez wylanie Ducha, a osi?gnie swoje wype?nienie w chwale na ko?cu wieków"123Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 2.

 

Ko?ció? - zapowiedziany w figurach ju? od pocz?tku ?wiata

 

760 "?wiat zosta? stworzony ze wzgl?du na Ko?ció?" - mówili chrze?cijanie pierwszych wieków124Hermas, Visiones pastoris, 2, 4, 1; por. Arystydes, Apologia, 16, 6; ?w. Justyn, Apologiae, 2, 7.. Bóg stworzy? ?wiat ze wzgl?du na komuni? w Jego 294 Boskim ?yciu, która realizuje si? przez "zwo?anie" ludzi w Chrystusie; tym zwo?aniem" jest Ko?ció?. Ko?ció? jest celem wszystkich rzeczy125Por. ?w. Epifaniusz, Panarion seu adversus LXXX haereses, 1, 1, 5: PG 41, 181 C. i nawet 309 bolesne wydarzenia, takie jak upadek anio?ów i grzech cz?owieka, zosta?y dopuszczone przez Boga tylko jako okazja i ?rodek do okazania ca?ej mocy Jego ramienia, ogromu mi?o?ci, jakiej chcia? udzieli? ?wiatu.

 

Jak wol? Bo?? jest czyn, a tym czynem jest "?wiat", tak Jego intencj? jest zbawienie cz?owieka, i ta intencja nazywa si? Ko?cio?em126Klemens Aleksandryjski, Paedagogus, 1, 6.

 

Ko?ció? - przygotowywany w Starym Przymierzu

 

761 Zwo?anie ludu Bo?ego zaczyna si? w chwili, w której grzech niszczy jedno?? ludzi z Bogiem oraz komuni? ludzi mi?dzy sob?. Zgromadzenie 55 Ko?cio?a jest w pewnym sensie reakcj? Boga na chaos spowodowany przez grzech. To ponowne zjednoczenie dokonuje si? tajemniczo w ?onie wszystkich narodów: "W ka?dym narodzie mi?y jest Mu ten, kto si? Go boi i post?puje sprawiedliwie" (Dz 10, 35)127Por. Sobór Watyka?ski 11, konst. Lumen gentium, 9; 13; 16..

 

762 Przygotowanie po?rednie do zgromadzenia Ludu Bo?ego zapocz?tkowuje 122, 522, powo?anie Abrahama, któremu Bóg obiecuje, ?e stanie si? ojcem wielkiego 60 narodu128Por. Rdz 12, 2; 15, 5-6.. Przygotowanie bezpo?rednie nast?puje wraz z wybraniem Izraela jako ludu Bo?ego129Por. Wj 19, 5-6; Pwt 7, 6.. przez wybranie Izrael ma by? znakiem przysz?ego 64 zjednoczenia wszystkich narodów130Por. Iz 2, 2-5; Mi 4, 1-4.. Jednak ju? prorocy oskar?aj? Izraela, ?e zerwa? przymierze i ?e zachowa? si? jak nierz?dnica131Por. Oz 1; Iz 1, 2-4; Jr 2 i in.. Zapowiadaj? oni nowe i wieczne Przymierze132Por. Jr 31, 31-34; Iz 55, 3.. "Chrystus ustanowi? to Nowe Przymierze"133Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 9..

 

Ko?ció? - ustanowiony przez Jezusa Chrystusa

 

763 Urzeczywistnienie w pe?ni czasów zbawczego planu Ojca jest zadaniem Syna; taki jest motyw Jego "pos?ania"134Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 3; dekret Ad gentes, 3.. "pan Jezus bowiem zapocz?tkowa? 541 Ko?ció? swój, g?osz?c radosn? nowin?, a mianowicie nadej?cie Królestwa Bo?ego obiecanego od wieków w Pi?mie"135Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 5.. Aby wype?ni? wol? Ojca, Chrystus zapocz?tkowa? Królestwo niebieskie na ziemi. Ko?ció? jest "Królestwem Chrystusa obecnym ju? w tajemnicy"136Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 3..

 

764 "Królestwo to zaczyna ja?nie? dla ludzi w s?owie, czynach i obecno?ci Chrystusa"137Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 5.. Przyj?? s?owo Jezusa - to przyj?? "samo Królestwo Bo?e"138Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 5.. 543 Zal??kiem i pocz?tkiem Królestwa jest "ma?a trzódka" (?k 12, 32) tych, których Jezus przyszed? zwo?a? wokó? siebie i których On sam jest pasterzem139Por. Mt 10, 16; 26, 31; J 10,1-21.. Stanowi? oni prawdziw? rodzin? Jezusa140Por. Mt 12, 49.. Tych, których zgromadzi? wokó? 1691 siebie, nauczy? nowego sposobu post?powania, a tak?e swojej modlitwy141Por. Mt 5-6.. 2558

 

765 Pan Jezus nada? swojej wspólnocie struktur?, która b?dzie trwa?a a? do ca?kowitego wype?nienia Królestwa. Przede wszystkim dokona? tego przez wybór Dwunastu z Piotrem jako ich g?ow?142Por. Mk 3, 14-15.. Reprezentuj?c dwana?cie 860, 551 pokole? Izraela143Por. Mt 19, 28; ?k 22, 30., s? oni fundamentami nowego Jeruzalem144Por. Ap 21, 12-14.. Dwunastu145Por. Mk 6, 7. oraz inni uczniowie146Por. ?k 10,1-2. uczestnicz? w pos?aniu Chrystusa, w Jego w?adzy, a tak?e w Jego losie147Por. Mt 10, 25; J 15, 20.. Przez wszystkie te dzia?ania Chrystus przygotowuje i buduje swój Ko?ció?.

 

766 Przede wszystkim jednak Ko?ció? narodzi? si? z ca?kowitego daru Chrystusa dla naszego zbawienia, uprzedzonego w ustanowieniu Eucharystii i 813, 610 zrealizowanego na krzy?u. "Znakiem tego pocz?tku i wzrastania [Ko?cio?a] jest krew 1340 i woda wyp?ywaj?ce z otwartego boku Jezusa ukrzy?owanego"148Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 3.. "Albowiem 617 z boku umieraj?cego na krzy?u Chrystusa zrodzi? si? przedziwny sakrament ca?ego Ko?cio?a"149Sobór Watyka?ski II, konst. Sacrosanctum Concilium, 5.. Jak Ewa zosta?a utworzona z boku ?pi?cego Adama, tak 478 Ko?ció? narodzi? si? z przebitego serca Chrystusa, który umar? na krzy?u150Por. ?w. Ambro?y, Expositio Evangelii secundum Lucam, 2, 85-89: PL 15, 1583-1586..

 

Ko?ció? - ukazany przez Ducha ?wi?tego

 

767 "Kiedy za? dope?ni?o si? dzie?o, którego wykonanie Ojciec powierzy? Synowi na ziemi, zes?any zosta? w dzie? Zielonych ?wi?t Duch ?wi?ty, aby 731 Ko?ció? ustawicznie u?wi?ca? i aby w ten sposób wierz?cy mieli przez Chrystusa w jednym Duchu dost?p do Ojca"151Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 4.. Wtedy "Ko?ció? publicznie ujawni? si? wobec t?umów i zacz??o si? rozszerzanie Ewangelii..."152Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 4. z Ko?ció?, b?d?c "zwo?aniem" wszystkich ludzi do zbawienia, ze swej natury 849 jest misyjny, pos?any przez Chrystusa do wszystkich narodów, aby czyni? je uczniami153Por. Mt 28,19-20; Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 2; 5-6..

 

768 Aby Ko?ció? móg? wype?nia? swoje pos?anie, Duch ?wi?ty "uposa?a go w rozmaite dary hierarchiczne oraz charyzmatyczne i przy ich pomocy nim kieruje..."154Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 4. "Ko?ció? wi?c, wyposa?ony w dary swego Za?o?yciela i wiernie zachowuj?cy Jego przykazania mi?o?ci, pokory i wyrzeczenia, otrzymuje pos?anie g?oszenia Królestwa Chrystusa i Boga i zapocz?tkowania go w?ród 541 wszystkich narodów oraz stanowi zal??ek i pocz?tek tego Królestwa na ziemi"155Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 5..

 

Ko?ció? - wype?niony w chwale

 

769 "Ko?ció? osi?gnie swoje wype?nienie tylko w chwale nieba"156Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48., w chwili 671, 2818 chwalebnego powrotu Pana. Do tego dnia "Ko?ció? kontynuuje swoj? pielgrzymk? w?ród prze?ladowa? ?wiata i pociesze? Boga"157?w. Augustyn, De civitate Dei, 18, 51; por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8.. Tu na ziemi czuje 675 si? na wygnaniu, z daleka od Pana158Por. 2 Kor 5, 6; Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 6., "t?skni do Królestwa w pe?ni dokonanego... i pragnie po??czenia si? z Królem swoim w chwale"159Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 5.. Wype?nienie Ko?cio?a w chwale - a za jego po?rednictwem wype?nienie ?wiata - dokona si? jedynie przez przej?cie ci??kich prób. Tylko wtedy "wszyscy sprawiedliwi, 1045 poczynaj?c od Adama, ?od Abla sprawiedliwego a? po ostatniego wybranego?, zostan? zgromadzeni w Ko?ciele powszechnym u Ojca"160Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 2.

 

III. Misterium Ko?cio?a

 

770 Ko?ció? jest w historii, ale równocze?nie j? przekracza. Jedynie "oczami 812 wiary"161Katechizm Rzymski, 1, 10, 20. mo?na w jego rzeczywisto?ci widzialnej dostrzec równie? rzeczywisto?? duchow?, b?d?c? no?nikiem ?ycia Bo?ego.

 

Ko?ció? - równocze?nie widzialny i duchowy

 

771 "Chrystus, jedyny Po?rednik, ustanowi? tu na ziemi swój Ko?ció? ?wi?ty, wspólnot? wiary, nadziei i mi?o?ci, jako organizm widzialny; nieustannie go 827 podtrzymuje i przez niego rozlewa na wszystkich prawd? i ?ask?". Ko?ció? jest równocze?nie:

- "spo?eczno?ci? wyposa?on? w struktur? hierarchiczn? i Mistycznym 1880 Cia?em Chrystusa;

- zgromadzeniem widzialnym i wspólnot? duchow?;

- Ko?cio?em ziemskim i Ko?cio?em obdarowanym ju? dobrami 954 niebieskimi".

Te wymiary "tworz? jedn? rzeczywisto?? z?o?on?, która zrasta si? z pierwiastka Boskiego i ludzkiego"162Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8..

 

Do istoty Ko?cio?a nale?y to, ?e "jest on... ludzki i jednocze?nie Boski, widzialny i wyposa?ony w dobra niewidzialne, ?arliwy w dzia?aniu i oddany kontemplacji, obecny w ?wiecie, a jednak pielgrzymuj?cy. Wszystkie te w?a?ciwo?ci posiada w taki mianowicie sposób, ?e to, co ludzkie, jest podporz?dkowane Bo?emu i skierowane do Bo?ego, widzialne do niewidzialnego, ?ycie czynne do kontemplacji, a to, co doczesne - do miasta przysz?ego, którego szukamy"163Sobór Watyka?ski II, konst. Sacrosanctum Concilium, 2..

 

O pokoro! O wznios?o?ci! Namiocie Kedaru i sanktuarium Boga; mieszkanie ziemskie, królewski zamku; domu z gliny i królewska komnato; ?miertelne cia?o i ?wi?tynio ?wiat?a; w ko?cu, przedmiocie pogardy dla pysznych i oblubienico Chrystusa! Smag?a jeste?, ale pi?kna, córo jerozolimska; a chocia? zm?czenie i bole?? d?ugiego wygnania czyni? ci? wyblad??, to jednak zdobi ci? wdzi?k niebieski164?w. Bernard z Clairvaux, In Canticum sermones, 27, 14: PL 183, 920 D..

 

 

Ko?ció? - misterium zjednoczenia ludzi z Bogiem

 

772 Chrystus wype?nia i objawia w Ko?ciele swoj? w?asn? tajemnic? jako cel zamys?u Bo?ego: "Wszystko na nowo zjednoczy? w Chrystusie" (Ef 1, 10). 518 ?w. Pawe? nazywa "wielk? tajemnic?" (Ef 5, 32) oblubie?cze zjednoczenie Chrystusa z Ko?cio?em. Poniewa? Ko?ció? jest zjednoczony z Chrystusem jako 796 swoim Oblubie?cem165Por. Ef 5, 25-27., tak?e on sam staje si? tajemnic?166Por. Ef 3, 9-11.. Kontempluj?c w nim t? tajemnic?, ?w. Pawe? pisze: "Chrystus po?ród was - nadzieja chwa?y" (Kol 1, 27).

 

773 Taka komunia ludzi z Bogiem w Ko?ciele przez mi?o??, która "nigdy nie ustaje" (1 Kor 13, 8), jest celem, do którego d??y to wszystko, co jest w nim ?rodkiem sakramentalnym, zwi?zanym z tym ?wiatem, którego przeznaczeniem 671 jest przemini?cie167Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48.. "Ca?a jego struktura jest ca?kowicie podporz?dkowana ?wi?to?ci cz?onków Chrystusa. ?wi?to?? mierzy si? wed?ug ?wielkiej tajemnicy?, 972 w której Oblubienica odpowiada darem mi?o?ci na dar Oblubie?ca"168Jan Pawe? 11, list apost. Mulieris dignitatem, 27.. Maryja wyprzedza nas wszystkich "na drodze do ?wi?to?ci", która jest tajemnic? Ko?cio?a jako Oblubienicy bez "skazy czy zmarszczki" (Ef 5, 27). Z tego powodu "wymiar maryjny Ko?cio?a wyprzedza jego wymiar Piotrowy"169Jan Pawe? 11, list apost. Mulieris dignitatem, 27..

 

Ko?ció? - powszechny sakrament zbawienia

 

774 Greckie s?owo mysterion zosta?o przet?umaczone na j?zyk ?aci?ski za pomoc? 1075 dwóch poj??: mysterium i sacramentum. W pó?niejszej interpretacji poj?cie sacramentum wyra?a precyzyjniej widzialny znak ukrytej rzeczywisto?ci zbawienia, wskazywanej przez poj?cie mysterium - tajemnica. W tym sensie sam Chrystus jest "Tajemnic? (Misterium) zbawienia": Non est enim aliud Dei mysterium, nisi Christus - "Nie ma innej Tajemnicy Boga ni? Chrystus"170?w. Augustyn, Epistulae, 187, 11, 34: PL 33, 845.. Zbawczym dzie?em Jego ?wi?tego i u?wi?caj?cego cz?owiecze?stwa 515 jest sakrament zbawienia, który ujawnia si? i dzia?a w sakramentach Ko?cio?a (s? 2014 one nazywane przez Ko?cio?y wschodnie tak?e "?wi?tymi misteriami"). Siedem sakramentów to znaki i narz?dzia, za po?rednictwem których Duch ?wi?ty rozlewa ?ask? 1116 Chrystusa-G?owy, w Ko?ciele, który jest Jego Cia?em. Ko?ció? posiada wi?c i rozdziela ?ask? niewidzialn?, któr? oznacza. W?a?nie w tym analogicznym sensie jest nazywany "sakramentem".

 

775 "Ko?ció? jest w Chrystusie jakby sakramentem, czyli znakiem i narz?dziem wewn?trznego zjednoczenia z Bogiem i jedno?ci ca?ego rodzaju ludzkiego"171Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 1.. Bycie sakramentem wewn?trznego zjednoczenia ludzi z Bogiem jest pierwszym celem Ko?cio?a. Poniewa? komunia mi?dzy lud?mi opiera si? na 360 zjednoczeniu z Bogiem, Ko?ció? jest tak?e sakramentem jedno?ci rodzaju ludzkiego. Taka jedno?? jest ju? w nim zapocz?tkowana, poniewa? gromadzi on ludzi "z ka?dego narodu i wszystkich pokole?, ludów i j?zyków" (Ap 7, 9); Ko?ció? jest równocze?nie "znakiem i narz?dziem" pe?nej realizacji tej jedno?ci, która musi si? jeszcze wype?ni?.

 

776 Jako sakrament Ko?ció? jest narz?dziem Chrystusa. W Jego r?kach jest 1088 "narz?dziem Odkupienia wszystkich"172Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 9., "powszechnym sakramentem zbawienia"173Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48., przez który Chrystus "ukazuje i zarazem realizuje tajemnic? mi?o?ci Boga do cz?owieka"174Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 45.. Ko?ció? "jest widzialnym planem mi?o?ci Boga do cz?owieka"175Pawe? VI, Przemówienie (22 czerwca 1973)., planem, który pragnie, "aby ca?y rodzaj ludzki utworzy? jeden Lud Bo?y, zrós? si? w jedno Cia?o Chrystusa i scali? si? w budowie jednej ?wi?tyni Ducha ?wi?tego"176Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 7; por. konst. Lumen gentium, 17.

 

W skrócie

 

777 S?owo "Ko?ció?" oznacza "zwo?anie". Wskazuje ono na zgromadzenie tych, których S?owo Bo?e zwo?uje, by utworzyli Lud Bo?y; karmieni Cia?em Chrystusa, sami staj? si? oni Cia?em Chrystusa.

 

778 Ko?ció? jest równocze?nie drog? i celem zamys?u Bo?ego: zapowiedziany w figurach w stworzeniu, przygotowany w Starym Przymierzu, za?o?ony przez s?owa i czyny Jezusa Chrystusa, urzeczywistniony za po?rednictwem Jego odkupie?czego Krzy?a i Jego Zmartwychwstania, zosta? ukazany jako misterium zbawienia przez wylanie Ducha ?wi?tego. Osi?gnie swoje wype?nienie w chwale nieba jako zgromadzenie wszystkich odkupionych ziemi
177Por. Ap 14, 4..

 

779 Ko?ció? jest równocze?nie widzialny i duchowy, jest spo?eczno?ci? hierarchiczn? i Mistycznym Cia?em Chrystusa. Jest jeden", utworzony z elementu ludzkiego i elementu Boskiego. To czyni go tajemnic?, któr? mo?e przyj?? tylko wiara.

 

780 Ko?ció? jest na tym ?wiecie sakramentem zbawienia, znakiem i narz?dziem jedno?ci Boga i ludzi.

 

 

Paragraf drugi

KO?CIÓ? - LUD BO?Y,

CIA?O CHRYSTUSA, ?WI?TYNIA DUCHA ?WI?TEGO

I. Ko?ció? - Lud Bo?y

781 "W ka?dym czasie i w ka?dym narodzie mi?y jest Bogu, ktokolwiek si? Go l?ka i post?puje sprawiedliwie; podoba?o si? jednak Bogu u?wi?ca? i zbawia? ludzi nie pojedynczo, z wykluczeniem wszelkiej wzajemnej mi?dzy nimi wi?zi, lecz uczyni? z nich lud, który by Go poznawa? w prawdzie i zbo?nie Mu s?u?y?. Przeto wybra? sobie Bóg na lud naród izraelski, z którym zawar? przymierze i który stopniowo poucza?... Wszystko to jednak wydarzy?o si? jako przygotowanie i jako typ owego przymierza nowego i doskona?ego, które mia?o by? zawarte w Chrystusie... Chrystus ustanowi? to Nowe Przymierze, to znaczy Nowy Testament, w swojej krwi, powo?uj?c spo?ród ?ydów i pogan lud, który nie wedle cia?a, lecz dzi?ki Duchowi zró?? si? mia? w jedno"178Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 9.

 

Cechy charakterystyczne Ludu Bo?ego

 

782 Lud Bo?y posiada cechy charakterystyczne, które zdecydowanie 871 odró?niaj? go od ugrupowa? religijnych, etnicznych, politycznych czy kulturowych w historii:

- Jest on 2787 Ludem Bo?ym: Bóg nie jest w?asno?ci? ?adnego narodu. To On naby? dla siebie lud tych, którzy kiedy? nie byli ludem: "wybrane plemi?, królewskie kap?a?stwo, naród ?wi?ty" (1 P 2, 9);

- Cz?onkiem 1267 tego Ludu staje si? cz?owiek nie przez narodzenie fizyczne, ale przez "narodzenie z wysoka", "z wody i z Ducha" (J 3, 3-5), to znaczy przez wiar? w Chrystusa i chrzest;

- Zwierzchnikiem (G?ow?) 695 tego Ludu jest Jezus Chrystus (namaszczony, Mesjasz); poniewa? to samo namaszczenie, czyli Duch ?wi?ty, sp?ywa z G?owy na Cia?o, dlatego jest on "Ludem mesja?skim";

- " Udzia?em 1741 tego Ludu jest godno?? i wolno?? synów Bo?ych, w których sercach Duch ?wi?ty mieszka jak w ?wi?tyni";

- "Jego prawem jest 1972 nowe przykazanie mi?o?ci, tak jak umi?owa? nas sam Chrystus"179Por. J 13, 34.. Jest to "nowe" prawo Ducha ?wi?tego (Rz 8, 2; Ga 5, 25);

- Jest pos?any, aby by? 849 sol? ziemi i ?wiat?em ?wiata180Por. Mt 5, 13-16.. "Stanowi dla ca?ego rodzaju ludzkiego pot??ny zal??ek jedno?ci, nadziei i zbawienia".

- "Jego celem 769 jest Królestwo Bo?e, zapocz?tkowane na ziemi przez samego Boga, maj?ce rozszerza? si? coraz dalej, a? na ko?cu wieków dope?nione zostanie równie? przez Boga"181 Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 9..

 

Lud kap?a?ski, prorocki i królewski

 

783 Jezus Chrystus jest Tym, którego Ojciec nama?ci? Duchem ?wi?tym i 436którego ustanowi? "Kap?anem, Prorokiem i Królem". Ca?y Lud Bo?y uczestniczy 873 w tych trzech funkcjach Chrystusa i ponosi odpowiedzialno?? za pos?anie i s?u?b?, jakie z nich wynikaj?182Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptor hominis, 18-21.

 

784 Wchodz?c do Ludu Bo?ego przez wiar? i chrzest, otrzymuje si? 1268 uczestnictwo w szczególnym powo?aniu tego ludu: w jego powo?aniu kap?a?skim: "Chrystus Pan, Kap?an wzi?ty spo?ród ludzi, nowy lud ?uczyni? królestwem i kap?anami Bogu i Ojcu swemu?. Ochrzczeni bowiem po?wi?ceni s? przez odrodzenie i namaszczenie Duchem ?wi?tym, jako dom duchowy i ?wi?te 1546 kap?a?stwo"183Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 10..

 

785 "?wi?ty Lud Bo?y uczestniczy tak?e w funkcji prorockiej Chrystusa". Dokonuje si? to przede wszystkim przez nadprzyrodzony zmys? wiary, który 92 jest zmys?em ca?ego Ludu Bo?ego, ?wieckich i hierarchii, gdy "niezachwianie trwa przy wierze raz podanej ?wi?tym"184Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 12., gdy pog??bia jej rozumienie i staje si? ?wiadkiem Chrystusa po?ród tego ?wiata.

 

786 Wreszcie Lud Bo?y uczestniczy w królewskiej funkcji Chrystusa. Chrystus urzeczywistnia swoj? królewsko??, przyci?gaj?c do siebie wszystkich ludzi przez swoj? ?mier? i swoje Zmartwychwstanie185Por. J 12, 32.. Chrystus, Król i Pan wszech?wiata, sta? si? s?ug? wszystkich, "nie przyszed?, aby Mu s?u?ono, lecz aby s?u?y? i da? swoje ?ycie na okup za wielu" (Mt 20, 28). Dla chrze?cijanina "s?u?y? Mu 2449 - znaczy panowa?"186Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 36., szczególnie "w ubogich i cierpi?cych", w których Ko?ció? "rozpoznaje obraz swego ubogiego i cierpi?cego Za?o?yciela"187Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8.. 2443 Lud Bo?y urzeczywistnia swoj? "godno?? królewsk?", ?yj?c zgodnie z tym powo?aniem do s?u?by z Chrystusem.

 

Wszystkim odrodzonym w Chrystusie znak krzy?a nadaje królewsk? godno??, namaszczenie za? Duchem ?wi?tym konsekruje ich na kap?anów. Wszyscy zatem chrze?cijanie nape?nieni Duchem i m?dro?ci? powinni by? ?wiadomi, ?e oprócz szczególnych zada? Naszego Urz?du przys?uguje im godno?? królewska oraz udzia? w funkcji kap?a?skiej. Có? jest bowiem bardziej królewskiego ni? to, ?e dusza potrafi kierowa? swoim cia?em w poddaniu Bogu? Có? jest bardziej kap?a?skiego, jak po?wi?ci? Panu czyste sumienie i sk?ada? na o?tarzu serca nieskalane ofiary pobo?no?ci?188?w. Leon Wielki, Sermones, 4, I: PL 54, 149.

 

II. Ko?ció? - Cia?o Chrystusa

Ko?ció? jest komuni? z Jezusem

 

787 Od pocz?tku Jezus w??czy? swoich uczniów do swojego ?ycia189Por. Mk 1, 16-20; 3, 13-19.; objawi? im tajemnic? Królestwa190Por. Mt 13, 10-17.; da? im udzia? w swoim pos?aniu, w swojej rado?ci191Por. ?k 10,17-20. i w swoich cierpieniach192Por. ?k 22, 28-30.. Jezus mówi o jeszcze g??bszej komunii mi?dzy Nim i tymi, którzy pójd? za Nim: "Wytrwajcie we Mnie, a Ja b?d? trwa? w was...755 Ja jestem krzewem winnym, wy - latoro?lami" (J 15, 4-5). Zapowiada tak?e tajemnicz? i rzeczywist? komuni? mi?dzy swoim i naszym cia?em: "Kto spo?ywa moje Cia?o i Krew moj? pije, trwa we Mnie, a Ja w nim" (J 6, 56).

 

788 Kiedy uczniowie Jezusa zostali pozbawieni Jego widzialnej obecno?ci, Jezus nie zostawi? ich jednak sierotami193Por. J 14, 18.. Obieca? pozosta? z nimi a? do ko?ca czasów194Por. Mt 28, 20. i pos?a? im swego Ducha195Por. J 20, 22; Dz 2, 33.. Komunia z Jezusem sta?a si? przez to w jaki? sposób jeszcze bardziej intensywna. "Udzielaj?c bowiem Ducha swego, 690 braci swoich, powo?anych ze wszystkich narodów, ustanowi? w sposób mistyczny jako cia?o swoje"196Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 7..

 

789 Porównanie Ko?cio?a do cia?a wyja?nia wewn?trzn? wi?? mi?dzy Ko?cio?em i Chrystusem. Ko?ció? nie jest tylko jakim? zgromadzeniem wokó? 521 Chrystusa, lecz jest on zjednoczony w Nim, w Jego Ciele. Nale?y szczególnie podkre?li? trzy aspekty Ko?cio?a jako Cia?a Chrystusa: jedno?? wszystkich cz?onków mi?dzy sob? dzi?ki ich zjednoczeniu z Chrystusem; Chrystus jako G?owa Cia?a; Ko?ció? jako Oblubienica Chrystusa.

 

"Jedno Cia?o"

 

790 Wierz?cy, którzy odpowiadaj? na S?owo Bo?e i staj? si? cz?onkami Cia?a 947 Chrystusa, zostaj? ?ci?le zjednoczeni z Chrystusem: "W Ciele tym ?ycie Chrystusowe rozlewa si? na wierz?cych, którzy przez sakramenty jednocz? si? w sposób tajemny i rzeczywisty z um?czonym i uwielbionym Chrystusem"197Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 7.. 1227 Jest to szczególnie prawdziwe w odniesieniu do chrztu, przez który jednoczymy 1329 si? ze ?mierci? i Zmartwychwstaniem Chrystusa198Por. Rz 6, 4-5; 1 Kor 12, 13., oraz do Eucharystii, przez któr? "uczestnicz?c w sposób rzeczywisty w Ciele Pa?skim, wznosimy si? do wspólnoty z Nim i nawzajem ze sob?"199Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 7..

 

791 Jedno?? cia?a nie eliminuje ró?norodno?ci cz?onków. "W budowaniu 814 Cia?a Chrystusa bierze udzia? ró?norodno?? cz?onków i funkcji. Jeden jest 1537 Duch, który na po?ytek Ko?cio?a rozdziela ró?ne swoje dary na miar? swych bogactw i potrzeb pos?ugiwania". Jedno?? Cia?a Mistycznego rodzi i pobudza w?ród wiernych mi?o??: "St?d, je?li jeden cz?onek cierpi, wespó? z nim cierpi? wszystkie cz?onki; a je?li jeden cz?onek czci doznaje, wszystkie cz?onki wespó? z nim si? raduj?"200Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 7.. Jedno?? Cia?a Mistycznego przezwyci??a w ko?cu wszystkie podzia?y: "Bo wy wszyscy, którzy zostali?cie ochrzczeni w Chrystusie, przyoblekli?cie si? w Chrystusa. Nie ma ju? ?yda ani poganina, nie ma ju? niewolnika ani cz?owieka wolnego, nie ma ju? m??czyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jeste?cie kim? jednym w Chrystusie Jezusie" (Ga 3, 27-28).

 

"Chrystus jest G?ow? tego Cia?a"

 

792 Chrystus "jest G?ow? Cia?a - Ko?cio?a" (Kol 1, 18). On jest Zasad? stworzenia i odkupienia. Wywy?szony w chwale Ojca, "aby sam zyska? 669 pierwsze?stwo we wszystkim" (Kol 1, 18), ma je przede wszystkim nad 1119 Ko?cio?em, przez który rozci?ga swoje Królestwo na wszystko:

 

793 Chrystus jednoczy nas ze swoj? Pasch?: Wszystkie cz?onki powinny stara? si? upodobni? do Niego, "a? Chrystus (w nich) si? ukszta?tuje" (Ga 4, 19). 661 "Dlatego dopuszczeni jeste?my do tajemnic Jego ?ycia... z??czeni jeste?my 519 z Jego cierpieniami jak cia?o z G?ow?, wspó?cierpi?c z Nim, aby?my te? wespó? z Nim byli uwielbieni"201Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 7..

 

794 Chrystus przyczynia si? do naszego wzrostu202Por. Kol 2, 19.: Aby?my wzrastali ku Niemu, naszej G?owie203Por. Ef 4,11-16., Chrystus rozdziela w swoim Ciele, którym jest 872 Ko?ció?, dary i pos?ugi, przez które pomagamy sobie wzajemnie na drodze zbawienia.

 

795 Chrystus i Ko?ció? tworz? wi?c "ca?ego Chrystusa" (Christus totus). Ko?ció? stanowi jedno z Chrystusem. ?wi?ci maj? bardzo ?yw? ?wiadomo?? 695 tej jedno?ci:

 

Cieszmy si? wi?c i sk?adajmy dzi?kczynienie nie tylko za to, ?e uczyni? nas chrze?cijanami, lecz samym Chrystusem. Czy rozumiecie, bracia, jakiej ?aski udzieli? nam Bóg, daj?c nam Chrystusa jako G?ow?? Skoro bowiem On jest G?ow?, my jeste?my cz?onkami; jeste?my ca?ym cz?owiekiem, On i my... Pe?nia Chrystusa: G?owa i cz?onki. Jaka to G?owa i jakie to cz?onki? Chrystus i Ko?ció?204?w. Augustyn, In Evangelium Johannis tractatus 21, 8..

 

Nasz Odkupiciel okaza? si? jedn? i t? sam? osob? co Ko?ció?, któr? przyj??205?w. Grzegorz Wielki, Moralia in Job, praef. 1, 6 4: PL 75, 525 A..

 

G?owa i cz?onki s? jakby jedn? i t? sam? osob? mistyczn?206?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, 48, 2, ad 1..1474.

 

S?owa ?w. Joanny d'Arc, skierowane do jej s?dziów, streszczaj? wiar? ?wi?tych Doktorów i wyra?aj? w?a?ciwe odczucie wierz?cego: "Uwa?am, ?e Jezus Chrystus i Ko?ció? stanowi? jedno, i nie na?e?y robi? z tego trudno?ci"207?w, Joanna d'Arc, w: Actes du proc?s..

 

Ko?ció? jest Oblubienic? Chrystusa

 

796 Jedno?? Chrystusa i Ko?cio?a, G?owy i cz?onków Cia?a, zawiera tak?e ró?nic? mi?dzy Chrystusem i Ko?cio?em w relacji osobowej. Ten aspekt jest 757 cz?sto wyra?any w obrazie oblubie?ca i oblubienicy. Obraz Chrystusa jako 219 Oblubie?ca Ko?cio?a zosta? przygotowany przez proroków i zapowiedziany przez Jana Chrzciciela208Por. J 3, 29.. Sam Pan wskaza? na siebie jako na Oblubie?ca209Por. Mk 2, 19; Mt 22, 1-14; 25, 1-13.. Aposto? przedstawia Ko?ció? i ka?dego wiernego, cz?onka jego Cia?a, jako 772 Oblubienic? "po?lubion?" Chrystusowi Panu, by by?a z Nim jednym 1602 Duchem210Por. 1 Kor 6, 15-17; 2 Kor 11, 2.. Ko?ció? jest niepokalan? Oblubienic? niepokalanego Baranka211Por. Ap 22, 17; Ef 1, 4; 5, 27., któr? Chrystus umi?owa?, dla której wyda? si?, "aby j? u?wi?ci?" (Ef 5, 26), z któr? zwi?za? si? wiecznym przymierzem i nie przestaje troszczy? si? o ni? 1616 jak o w?asne Cia?o212Por. Ef 5, 29.

 

Oto ca?y Chrystus, G?owa i Cia?o, jeden utworzony z wielu... Czy mówi G?owa, czy mówi? cz?onki - zawsze mówi Chrystus. Mówi jako pe?ni?cy rol? G?owy (ex persona capitis) lub jako pe?ni?cy rol? cia?a (ex persona corporis), zgodnie z tym, co jest napisane: "B?d? dwoje jednym cia?em. Tajemnica to wielka, a ja mówi?: w odniesieniu do Chrystusa i do Ko?cio?a" (Ef 5, 31-32). Sam Pan powiedzia? w Ewangelii: "A tak ju? nie s? dwoje, lecz jedno cia?o" (Mt 19, 6). Jak zobaczyli?cie, nie ma dwóch ró?nych osób, ale stanowi? jedno w wi?zi ma??e?skiej Jako G?owa nazywany jest "Oblubie?cem", jako Cia?o jest nazywany "Oblubienic?"213?w. Augustyn, Enarratio in Psalmos, 74, 4.

 

III. Ko?ció? - ?wi?tynia Ducha ?wi?tego

 

797 Quod est spiritus noster, id est anima nostra, ad membra nostra, hoc est 813 Spiritus Sanctus ad membra Christi, ad Corpus Christi, quod est Ecclesia

- "Czym jest nasz duch, to znaczy nasza dusza, dla cz?onków cia?a, tym jest Duch ?wi?ty dla cz?onków Chrystusa, dla Cia?a Chrystusa, którym jest Ko?ció?"214?w. Augustyn, Sermones, 267, 4: PL 38, 1231 D.. "Duch Chrystusa jest t? niewidzialn? przyczyn?, której nale?y przypisa? utrzymywanie ??czno?ci wszystkich cz??ci Cia?a mi?dzy sob? i z ich wznios?? G?ow?, poniewa? jest On ca?y w Ciele, ca?y w G?owie, ca?y w 586 poszczególnych cz?onkach"215Pius XII, enc. Mystici Corporis: DS 3808.. Duch ?wi?ty czyni Ko?ció? "?wi?tyni? Boga ?ywego" (2 Kor 6,16)216Por. 1 Kor 3,16-17; Ef 2, 2l..

 

Istotnie, samemu Ko?cio?owi zosta? powierzony dar Bo?y... W nim zosta?o z?o?one zjednoczenie z Chrystusem, to znaczy Duch ?wi?ty, zadatek niezniszczalno?ci, utwierdzenie naszej wiary i drabina wst?powania do Boga... Bowiem tam, gdzie jest Ko?ció?, jest tak?e Duch Bo?y; a tam, gdzie jest Duch Bo?y, tam jest Ko?ció? i wszelka ?aska217?w. Ireneusz, Adversus haereses, III, 24, 1..

 

798 Duch ?wi?ty jest "Zasad? wszystkich ?ywotnych i rzeczywi?cie zbawczych dzia?a? w poszczególnych cz??ciach Cia?a"218Pius XII, enc. Mystici Corporis: DS 3808.. Na ró?ne sposoby buduje On737, ca?e Cia?o w mi?o?ci219Por. Ef 4,16.: przez s?owo Bo?e, które jest "w?adne zbudowa?" 1091-1109 (Dz 20, 32); przez chrzest, przez który formuje Cia?o Chrystusa220Por. 1 Kor 12, 13.; przez sakramenty, które daj? wzrost i uzdrowienie cz?onkom Chrystusa; przez "?ask? dan? Aposto?om, która zajmuje pierwsze miejsce w?ród Jego darów"221Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 7.; przez cnoty, które pozwalaj? dzia?a? zgodnie z dobrem, a wreszcie przez wiele ?ask nadzwyczajnych (nazywanych "charyzmatami"), przez które czyni wiernych 791 "zdatnymi i gotowymi do podejmowania rozmaitych dzie? lub funkcji maj?cych na celu odnow? i dalsz? po?yteczn? rozbudow? Ko?cio?a"222Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 12; por. dekret Apostolicam actuositatem, 3..

 

Charyzmaty

 

799 Charyzmaty, zarówno nadzwyczajne, jak równie? proste i zwyczajne, s? ?askami Ducha ?wi?tego, bezpo?rednio lub po?rednio s?u??cymi Ko?cio?owi; 951, 2003 zostaj? udzielone w celu budowania Ko?cio?a, dla dobra ludzi oraz ze wzgl?du na potrzeby ?wiata.

 

800 Charyzmaty powinny by? przyjmowane z wdzi?czno?ci? przez tego, kto je otrzyma?, ale tak?e przez wszystkich cz?onków Ko?cio?a. S? one rzeczywi?cie wspania?ym bogactwem ?aski dla ?ywotno?ci apostolskiej i dla ?wi?to?ci ca?ego Cia?a Chrystusa, pod warunkiem jednak, ?e chodzi o dary, które prawdziwie pochodz? od Ducha ?wi?tego i ?eby by?y wykorzystywane w sposób w pe?ni zgodny z autentycznymi poruszeniami tego Ducha, to znaczy w mi?o?ci, b?d?cej prawdziw? miar? charyzmatów223Por. 1 Kor 13..

 

801 W tym sensie okazuje si? zawsze konieczne rozeznawanie charyzmatów. ?aden charyzmat nie zwalnia z potrzeby odniesienia si? do pasterzy Ko?cio?a i od podporz?dkowania si? tym, "którzy szczególnie powo?ani s?, by nie gasi? 894 Ducha, ale do?wiadcza? wszystkiego i zachowywa? to, co dobre"224Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 12., by wszystkie charyzmaty, w ich ró?norodno?ci i komplementarno?ci, wspó?dzia?a?y dla "wspólnego dobra" (1 Kor 12, 7)225Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 30; Jan Pawe? II, adhort. apost. Christifideles laici, 24.. 1905

 

W skrócie

 

802 Jezus Chrystus "wyda? samego siebie za nas, aby odkupi? nas od wszelkiej nieprawo?ci i oczy?ci? sobie lud wybrany na w?asno??" (Tt 2,14).

 

803 "Wy... jeste?cie wybranym plemieniem, królewskim kap?a?stwem, narodem ?wi?tym, ludem Bogu na w?asno?? przeznaczonym" (1 P 2, 9).

 

804 Do Ludu Bo?ego wchodzi si? przez wiar? i chrzest. "Do nowego Ludu Bo?ego powo?ani s? wszyscy ludzie"
226Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 13., aby w Chrystusie "tworzyli jedn? rodzin? i jeden Lud Bo?y"227Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 1..

 

805 Ko?ció? jest Cia?em Chrystusa. Przez Ducha ?wi?tego i Jego dzia?anie w sakramentach, przede wszystkim w Eucharystii, Chrystus, który umar? i zmartwychwsta?, tworzy wspólnot? wierz?cych jako swoje Cia?o.

 

806 W jedno?ci tego Cia?a istnieje ró?norodno?? cz?onków i funkcji. Wszystkie cz?onki s? z??czone jedne z drugimi, a szczególnie z tymi lud?mi, którzy cierpi?, s? ubodzy i prze?ladowani.

 

807 Ko?ció? jest Cia?em, którego Chrystus jest G?ow?: Ko?ció? ?yje dzi?ki Niemu, w Nim i dla Niego; Chrystus ?yje z Ko?cio?em i w Ko?ciele.

 

808 Ko?ció? jest Oblubienic? Chrystusa. Chrystus umi?owa? j? i samego siebie wyda? za ni?. Obmy? j? swoj? krwi?. Uczyni? z niej plodn? Matk? wszystkich dzieci Bo?ych.

 

809 Ko?ció? jest ?wi?tyni? Ducha ?wi?tego. Duch jest jakby dusz? Cia?a Mistycznego, zasad? jego ?ycia, jedno?ci w ró?norodno?ci oraz bogactwa jego darów i charyzmatów.

 

810 "Tak to ca?y Ko?ció? okazuje si? jako lud zjednoczony jedno?ci? Ojca i Syna, i Ducha ?wi?tego"228Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 4..

 

 

Paragraf trzeci

KO?CIÓ? JEST JEDEN,

?WI?TY, POWSZECHNY I APOSTOLSKI

811 "Jest jedyny Ko?ció? Chrystusowy, który wyznajemy w Symbolu wiary jako jeden, ?wi?ty, powszechny i apostolski"229Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8.. Te cztery przymioty, nierozdzielnie 750 ze sob? po??czone230Por. Kongregacja ?w. Oficjum, List do Biskupów Anglii (16 wrze?nia 1864): DS 2888, wskazuj? na istotne rysy Ko?cio?a i jego pos?ania. Ko?ció? nie posiada ich sam z siebie, lecz Chrystus przez Ducha ?wi?tego sprawia, ?e Jego Ko?ció? jest jeden, ?wi?ty, powszechny i apostolski oraz 832, 865 powo?uje go do urzeczywistniania ka?dego z tych przymiotów.

 

812 Tylko wiara mo?e uzna?, ?e Ko?ció? otrzymuje te przymioty z Boskiego ?ród?a. Ich przejawy historyczne s? jednak znakami, które przemawiaj? jasno 156, 770 tak?e do rozumu ludzkiego. "Ko?ció? - przypomina Sobór Watyka?ski I - z racji swojej wznios?ej ?wi?to?ci, swojej powszechnej jedno?ci, swej niewzruszonej sta?o?ci, jest sam przez si? wielkim i sta?ym motywem wiarygodno?ci oraz niezawodnym dowodem swego Boskiego pos?ania"231Sobór Watyka?ski I: DS 3013..

 

I. Ko?ció? jest jeden

"?wi?ta tajemnica jedno?ci Ko?cio?a"232Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 2.

813 Ko?ció? jest jeden ze wzgl?du na swoje ?ród?o: "Najwi?kszym wzorem i zasad? tej tajemnicy jest jedno?? jednego Boga Ojca i Syna w Duchu ?wi?tym, 172 w Troisto?ci Osób"233Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 2.. Ko?ció? jest jeden ze wzgl?du na swego Za?o?yciela: "Syn 766 Wcielony, Ksi??? pokoju, pojedna? wszystkich ludzi z Bogiem przez krzy? swój, przywracaj?c wszystkim jedno?? w jednym Ludzie i w jednym Ciele"234Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 78.. Ko?ció? jest jeden ze wzgl?du na swoj? "dusz?": "Duch ?wi?ty, który mieszka 797 w wierz?cych i nape?nia ca?y Ko?ció? oraz nim kieruje, jest sprawc? tej dziwnej wspólnoty wiernych i tak dog??bnie wszystkich zespala w Chrystusie, ?e jest zasad? jedno?ci Ko?cio?a"235Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 2.. Jedno?? nale?y wi?c do istoty Ko?cio?a:

 

Jaka zdumiewaj?ca tajemnica! Jest jeden Ojciec wszech?wiata, jest jeden Logos wszech?wiata, a tak?e jeden Duch ?wi?ty, wsz?dzie ten sam; jest tak?e jedna dziewica, która sta?a si? matk?, i ch?tnie nazywam j? Ko?cio?em236Klemens Aleksandryjski, Paedagogus, 1, 6..

 

814 Od pocz?tku ten jeden Ko?ció? ukazuje si? jednak w wielkiaj 791, 873 ró?norodno?ci, która pochodzi zarówno z rozmaito?ci darów Bo?ych, jak i wielo?ci otrzymuj?cych je osób. W jedno?ci Ludu Bo?ego gromadzi si? ró?norodno?? 1202 narodów i kultur. W?ród cz?onków Ko?cio?a istnieje ró?norodno?? darów, zada?, sytuacji i sposobów ?ycia: "We wspólnocie ko?cielnej prawomocnie 832 istniej? partykularne Ko?cio?y, korzystaj?ce z w?asnej tradycji"237Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 13.. Wielkie bogactwo tej ró?norodno?ci nie sprzeciwia si? jedno?ci Ko?cio?a. To grzech i ci??ar jego konsekwencji zagra?a nieustannie darowi jedno?ci. Aposto? wzywa wi?c do zachowania "jedno?ci Ducha dzi?ki wi?zi, jak? jest pokój" (Ef 4, 3).

815 Jakie s? wi?zy jedno?ci Ko?cio?a? "Na to. . . wszystko przyobleczcie mi?o??, 1827 która jest wi?zi? doskona?o?ci" (Kol 3,14). Jedno?? Ko?cio?a pielgrzymuj?cego 830, 837 jest zapewniana tak?e przez widzialne wi?zy komunii: 173

- wyznanie jednej wiary otrzymanej od Aposto?ów;

- wspólne celebrowanie kultu Bo?ego, przede wszystkim sakramentów;

- sukcesj? apostolsk? za po?rednictwem sakramentu ?wi?ce?, która to sukcesja strze?e braterskiej zgody rodziny Bo?ej238Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 2; konst. Lumen gentium, 14; KPK, kan. 205..

 

816 "To jest ten jedyny Ko?ció? Chrystusowy... który Zbawiciel nasz po zmartwychwstaniu swoim powierzy? do pasienia Piotrowi, zlecaj?c jemu i pozosta?ym Aposto?om, aby go krzewili i nim kierowali... Ko?ció? ten, ustanowiony i zorganizowany na tym ?wiecie jako spo?eczno??, trwa w Ko?ciele katolickim, rz?dzonym przez nast?pc? Piotra oraz biskupów pozostaj?cych z nim we wspólnocie (communio)" 239Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8..

 

Dekret o ekumenizmie Soboru Watyka?skiego II wyja?nia: "Pe?ni? bowiem zbawczych ?rodków osi?gn?? mo?na jedynie w katolickim Ko?ciele 830Chrystusowym, który stanowi powszechn? pomoc do zbawienia. Wierzymy mianowicie, ?e jednemu Kolegium Apostolskiemu, któremu przewodzi Piotr, powierzy? Pan wszystkie dobra Nowego Przymierza celem utworzenia jednego Cia?a Chrystusowego na ziemi, z którym powinni zjednoczy? si? ca?kowicie wszyscy, ju? w jaki? sposób przynale??cy do Ludu Bo?ego"240Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 3..

 

Rany zadane jedno?ci

 

817 Istotnie, "w tym jednym i jedynym Ko?ciele Bo?ym ju? od samego pocz?tku powsta?y pewne roz?amy, które Aposto? surowo karci jako godne pot?pienia. W nast?pnych za? wiekach zrodzi?y si? jeszcze wi?ksze spory, a niema?e spo?eczno?ci od??czy?y si? od pe?nej wspólnoty (communio) z Ko?cio?em katolickim, cz?sto nie bez winy ludzi z jednej i drugiej strony"241Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 3.. Roz?amy, które rani? jedno?? Cia?a Chrystusa (wyró?nia si? herezj?, apostazj? i schizm?242Por. KPK, kan. 751.), nie dokonuj? si? bez grzechów ludzi:

 

Gdzie jest grzech, tam zjawia si? wielo??, tam schizma, tam herezja, tam niezgoda. Gdzie natomiast jest cnota, tam jest jedno??, tam wspólnota, która sprawia, ?e wszyscy wierz?cy maj? jedno cia?o i jedn? dusz?243Orygenes, Homiliae in Ezechielem, 9, 1..

 

818 Tych, którzy rodz? si? dzisiaj we wspólnotach powsta?ych na skutek roz?amów i "przepajaj? si? wiar? w Chrystusa, nie mo?na obwinia? o grzech od??czenia. A Ko?ció? katolicki otacza ich braterskim szacunkiem i mi?o?ci?... Usprawiedliwieni z wiary przez chrzest nale?? do Cia?a Chrystusa, dlatego te? 1271zdobi ich nale?ne im imi? chrze?cija?skie, a synowie Ko?cio?a katolickiego s?usznie ich uwa?aj? za braci w Panu"244Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 3..

 

819 Ponadto, "liczne pierwiastki u?wi?cenia i prawdy"245Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8. istniej? poza widzialnymi granicami Ko?cio?a powszechnego: "spisane s?owo Bo?e, ?ycie w ?asce, wiara, nadzieja, mi?o?? oraz inne wewn?trzne dary Ducha ?wi?tego oraz widzialne elementy"246Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 3; por. konst. Lumen gentium, 15.. Duch Chrystusa pos?uguje si? tymi Ko?cio?ami i wspólnotami ko?cielnymi jako ?rodkami zbawienia, których moc pochodzi z pe?ni ?aski i prawdy, jak? Chrystus powierzy? Ko?cio?owi powszechnemu. Wszystkie te dobra pochodz? od Chrystusa i prowadz? do Niego247Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 3. oraz "nak?aniaj? do jedno?ci katolickiej"248Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8..

 

820 "Chrystus od pocz?tku u?yczy? (jedno?ci) swemu Ko?cio?owi; wierzymy, ?e ta jedno?? trwa nieutracalnie w Ko?ciele katolickim i ufamy, ?e z dniem ka?dym wzrasta a? do sko?czenia wieków"249Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 4.. Chrystus zawsze udziela swemu Ko?cio?owi daru jedno?ci, ale Ko?ció? musi zawsze modli? si? i pracowa?, by strzec, umacnia? i doskonali? jedno??, której Chrystus pragnie dla niego. Dlatego sam Jezus modli? si? w godzinie swojej m?ki i nie przestaje modli? si? 2748 do Ojca o jedno?? swoich uczniów: "...aby wszyscy stanowili jedno, jak Ty, Ojcze, we Mnie, a Ja w Tobie, aby i oni stanowili w Nas jedno, aby ?wiat uwierzy?, ?e? Ty Mnie pos?a?" (J 17, 21). Pragnienie ponownego odnalezienia jedno?ci wszystkich chrze?cijan jest darem Chrystusa i wezwaniem Ducha ?wi?tego250Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 1..

 

821 Aby jak najlepiej odpowiedzie? na te wymagania, konieczne jest spe?nienie nast?puj?cych warunków:

- sta?a odnowa Ko?cio?a w coraz wi?kszej wierno?ci jego powo?aniu. Taka odnowa jest moc? ruchu zmierzaj?cego do jedno?ci251Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 6.;

827- nawrócenie serca, "by wie?? ?ycie w duchu Ewangelii"252Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 7., poniewa? to niewierno?? cz?onków wobec daru Chrystusa powoduje podzia?y;

2791- wspólna modlitwa, poniewa? "nawrócenie serca i ?wi?to?? ?ycia ??cznie z publicznymi i prywatnymi modlitwami o jedno?? chrze?cijan nale?y uzna? za dusz? ca?ego ruchu ekumenicznego, a s?usznie mo?na je zwa? ekumenizmem duchowym"253Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 8.;

- wzajemne poznanie braterskie254Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 9.;

- formacja ekumeniczna wiernych, a zw?aszcza kap?anów255Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 10.

- dialog mi?dzy teologami i spotkania mi?dzy chrze?cijanami ró?nych Ko?cio?ów i wspólnot256;Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 4; 9; 11.

- wspó?praca mi?dzy chrze?cijanami w ró?nych dziedzinach s?u?by ludziom257Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 12..

 

822 przywrócenie jedno?ci powinien troszczy? si? "ca?y Ko?ció?, zarówno wierni, jak i ich pasterze"258Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 5. Trzeba jednak mie? ?wiadomo??, ?e "ten ?wi?ty plan pojednania wszystkich chrze?cijan w jedno?ci jednego i jedynego Ko?cio?a Chrystusowego przekracza ludzkie si?y i zdolno?ci". Dlatego wi?c pok?adamy ca?? nasz? nadziej? "w modlitwie Chrystusa za Ko?ció?, w mi?o?ci Ojca ku nam, w mocy Ducha ?wi?tego"259Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 24.

 

II. Ko?ció? jest ?wi?ty

 

823 "Ko?ció?... uznawany jest przez wiar? za niezachwianie ?wi?ty. Albowiem 459 Chrystus, Syn Bo?y, który wraz z Ojcem i Duchem ?wi?tym doznaje czci jako 796 ?sam jeden ?wi?ty?, umi?owa? Ko?ció? jako oblubienic? swoj?, siebie samego za? wydaj?c, aby go u?wi?ci?; z??czy? go te? ze sob? jako cia?o swoje i hojnie obdarzy? darem Ducha ?wi?tego na chwa?? Bo??"260Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 39.. Ko?ció? jest wi?c 946 "?wi?tym Ludem Bo?ym"261Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 12, a jego cz?onkowie s? nazywani "?wi?tymi"262Por. Dz 9, 13; 1 Kor 6, 1;16,1..

 

824 Ko?ció? zjednoczony z Chrystusem jest u?wi?cany przez Niego; przez Niego i w Nim staje si? on równie? u?wi?caj?cy: "U?wi?cenie cz?owieka w Chrystusie i uwielbienie Boga... jest celem wszystkich innych dzie? 816 Ko?cio?a"263Sobór Watyka?ski II, konst. Sacrosanctum Concilium, 10.. "To w?a?nie w Ko?ciele z?o?ona zosta?a pe?nia ?rodków zbawienia"264Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 3..

W nim "dzi?ki ?asce Bo?ej osi?gamy ?wi?to??"265 Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48..

 

825 "Ko?ció? ju? na ziemi naznaczony jest prawdziw?, cho? niedoskona?? jeszcze ?wi?to?ci?"266Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48.. Cz?onkowie Ko?cio?a powinni d??y? do doskona?ej 670 ?wi?to?ci: "Wyposa?eni w tyle i tak pot??nych ?rodków zbawienia, wszyscy wierni chrze?cijanie jakiejkolwiek sytuacji ?yciowej oraz stanu powo?ani s? 2013 przez Pana, ka?dy na w?a?ciwej sobie drodze, do ?wi?to?ci doskona?ej, jak i sam Ojciec doskona?y jest"267Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 11.

 

826 Mi?o?? jest dusz? ?wi?to?ci, do której wszyscy s? powo?ani, "kieruje wszystkimi ?rodkami u?wi?cenia, formuje je i do celu prowadzi"268Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 42. 1827, 2658

 

Zrozumia?am, ?e skoro Ko?ció? jest cia?em z?o?onym z ró?nych cz?onków, to nie brak mu najbardziej niezb?dnego, najszlachetniejszego ze wszystkich. Zrozumia?am, ?e Ko?ció? posiada Serce i ?e to Serce p?onie Mi?o?ci?. Zrozumia?am, ?e jedynie Mi?o?? pobudza cz?onki Ko?cio?a do dzia?ania i gdyby przypadkiem zabrak?o Mi?o?ci, Aposto?owie przestaliby g?osi? Ewangeli?, M?czennicy nie chcieliby przelewa? swojej krwi... Zrozumia?am, ?e Mi?o?? zamyka w 864sobie wszystkie powo?ania, ?e Mi?o?? jest wszystkim, obejmuje wszystkie czasy i wszystkie miejsca... jednym s?owem, jest wieczna!269?w. Teresa od Dzieci?tka Jezus, R?kopisy autobiograficzne, B 3v..

 

827 "A podczas gdy Chrystus, ??wi?ty, niewinny, niepokalany?, nie zna? grzechu, lecz przyszed? dla przeb?agania jedynie za grzechy ludu, Ko?ció? 1425, 1429 obejmuj?cy w ?onie swoim grzeszników, ?wi?ty i zarazem ci?gle potrzebuj?cy oczyszczenia, podejmuje ustawicznie pokut? i odnowienie"270Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8; por. dekret Unitatis redintegratio, 3; 6.. Wszyscy 821 cz?onkowie Ko?cio?a, ??cznie z pe?ni?cymi w nim urz?dy, musz? uznawa? si? za grzeszników271Por. 1 J 1, 8-10.. We wszystkich k?kol grzechu jest jeszcze zmieszany z dobrym ziarnem ewangelicznym a? do ko?ca wieków272Por. Mt 13, 24-30.. Ko?ció? gromadzi wi?c grzeszników obj?tych ju? zbawieniem Chrystusa, zawsze jednak znajduj?cych si? w drodze do u?wi?cenia:

 

Ko?ció? jest wi?c ?wi?ty, chocia? w swoim ?onie obejmuje grzeszników, albowiem cieszy si? nie innym ?yciem, jak ?yciem ?aski; je?li jego cz?onki karmi? si? ni?, u?wi?caj? si?, je?li za? odwracaj? si? od niej, obci??aj? si? grzechami i winami, które stoj? na przeszkodzie w rozszerzaniu si? jego promiennej ?wi?to?ci. Dlatego Ko?ció? cierpi i czyni pokut? za te grzechy, maj?c w?adz? uwalniania od nich swoich synów przez Krew Chrystusa i dar Ducha ?wi?tego273Pawe? VI, Wyznanie wiary Ludu Bo?ego, 19..

 

828 Kanonizuj?c niektórych wiernych, to znaczy og?aszaj?c w sposób uroczysty, ?e ci wierni praktykowali heroicznie cnoty i ?yli w wierno?ci ?asce Bo?ej, 1173 Ko?ció? uznaje moc Ducha ?wi?to?ci, który jest w nim, oraz umacnia nadziej? wiernych, daj?c im ?wi?tych jako wzory i or?downików274Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 40; 48-51.. "W ci?gu ca?ej historii Ko?cio?a w okoliczno?ciach najtrudniejszych ?wi?te i ?wi?ci byli zawsze 2045 ?ród?em i pocz?tkiem odnowy"275Jan Pawe? II, adhort. apost. Christifideles laici, 16.. Istotnie, "?wi?to?? Ko?cio?a jest tajemniczym ?ród?em i nieomyln? miar? jego apostolskiego zaanga?owania oraz misyjnego zapa?u"276Jan Pawe? II, adhort. apost. Christifideles laici, 17..

 

829 "Podczas gdy Ko?ció? 1172 w osobie Naj?wi?tszej Maryi Panny ju? osi?ga doskona?o??, dzi?ki której istnieje nieskalany i bez zmazy, chrze?cijanie ci?gle jeszcze staraj? si? usilnie o to, aby przezwyci??aj?c grzech wzrasta? w ?wi?to?ci; 972 dlatego wznosz? swoje oczy ku Maryi"277Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 65.. W Niej Ko?ció? jest ju? ca?y ?wi?ty.

 

III. Ko?ció? jest powszechny

Co to znaczy "powszechny"?

 

830 S?owo "powszechny" ("katolicki") oznacza "uniwersalny", czyli "ca?y" lub "zupe?ny". Ko?ció? jest powszechny w podwójnym znaczeniu: Ko?ció? jest powszechny, poniewa? jest w nim obecny Chrystus. "Tam 795 gdzie jest Jezus Chrystus, tam jest Ko?ció? powszechny"278?w. Ignacy Antioche?ski, Epistula ad Smyrnaeos, 8, 2.. Istnieje w nim 815-816 pe?nia Cia?a Chrystusa zjednoczona z G?ow?279Por. Ef 1, 22-23., w wyniku czego Ko?ció? otrzymuje od Niego "pe?ni? ?rodków zbawienia"280Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 6., której On chcia? mu udzieli?: poprawne i pe?ne wyznanie wiary, integralne ?ycie sakramentalne, pos?uga ?wi?ce? w sukcesji apostolskiej. W tym podstawowym znaczeniu Ko?ció? by? ju? powszechny w dniu Pi??dziesi?tnicy281Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 4. i taki b?dzie a? do dnia Paruzji.

 

831 849 Ko?ció? jest powszechny, poniewa? zosta? pos?any przez Chrystusa do ca?ego rodzaju ludzkiego282Por. Mt 28, 19.:

 

Do nowego Ludu Bo?ego powo?ani s? wszyscy ludzie. Tote? Lud ten, pozostaj?c ci?gle jednym i jedynym, winien si? rozszerza? na ?wiat ca?y i przez wszystkie wieki, aby spe?ni? si? zamiar woli Boga, który natur? ludzk? stworzy? na pocz?tku 360jedn? i synów swoich, którzy byli rozproszeni, postanowi? w ko?cu w jedno zgromadzi?... To znami? powszechno?ci, które zdobi Lud Bo?y, jest darem samego Pana; dzi?ki temu darowi Ko?ció? katolicki skutecznie i ustawicznie d??ydo zespolenia z powrotem ca?ej ludzko?ci wraz ze wszystkimi jej dobrami 518 z Chrystusem-G?ow? w jedno?ci Ducha Jego283Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 13..

 

Ka?dy Ko?ció? partykularny jest "powszechny"

 

832 "Ko?ció? Chrystusowy jest prawdziwie obecny we wszystkich prawowitych miejscowych zrzeszeniach wiernych, które trwaj?c przy swoich pasterzach 814 same równie? nazywane s? Ko?cio?ami w Nowym Testamencie... W nich g?oszenie Ewangelii Chrystusowej zgromadza wiernych i w nich sprawowana jest tajemnica Wieczerzy Pa?skiej... W tych wspólnotach, cho? nieraz s? one szczup?e i ubogie albo ?yj? w rozproszeniu, obecny jest Chrystus, 811którego moc? zgromadza si? jeden, ?wi?ty, katolicki i apostolski Ko?ció?"284Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 26..

 

833 Przez Ko?ció? partykularny, którym jest diecezja (lub eparchia), rozumie si? wspólnot? wiernych chrze?cijan w jedno?ci wiary i sakramentów z ich biskupem wy?wi?conym w sukcesji apostolskiej285Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Christus Dominus, 11; KPK, kan. 368-369.. Ko?cio?y partykularne s? 886 uformowane "na wzór Ko?cio?a powszechnego; w nich istnieje i z nich sk?ada si? jeden i jedyny Ko?ció? katolicki"286Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23..

 

834 Ko?cio?y partykularne s? w pe?ni powszechne przez jedno?? z jednym z nich - z Ko?cio?em rzymskim, "który przewodniczy w mi?o?ci287?w, Ignacy Antioche?ski, Epistula ad Romanos, 1, 1.. "Dlatego 882, 1369 z tym Ko?cio?em, na mocy jego wyj?tkowego pierwsze?stwa, musia?y zawsze zgadza? si? w sposób konieczny wszystkie Ko?cio?y, to znaczy wierni ca?ego ?wiata"288?w. Ireneusz, Adversus haereses, III, 3, 2; podj?te przez Sobór Watyka?ski I: DS 3057. "Istotnie, od zst?pienia do nas S?owa, które sta?o si? cia?em, wszystkie Ko?cio?y chrze?cija?skie na ca?ym ?wiecie uzna?y i uznaj? wielki Ko?ció?, który jest tutaj (w Rzymie), za jedyn? podstaw? i fundament, poniewa? zgodnie z obietnic? samego Zbawiciela, bramy piekielne nigdy go nie przemog?"289?w. Maksym Wyznawca, Opuscula theologica et polemica: PG 91, 137-140..

 

835 "Strze?my si? pogl?du, ?e Ko?ció? powszechny jest sum? lub, je?li wolno powiedzie?, federacj? Ko?cio?ów partykularnych. Sam Ko?ció?, powszechny w swoim powo?aniu i w swoim pos?aniu, skoro zapuszcza korzenie na terenach o ró?nych warunkach kulturowych, spo?ecznych i ustrojowych, przybiera w ka?dej cz??ci globu inny wymiar zewn?trzny i odmienne rysy"290Pawe? VI, adhort. apost. Evangelii nuntiandi, 62.. Bogata ró?norodno?? dyscyplin ko?cielnych, obrz?dów liturgicznych oraz dziedzictwa teologicznego i duchowego, w?a?ciwa Ko?cio?om lokalnym, d???c do jedno?ci, "jeszcze wspania?ej ujawnia powszechno?? 1202niepodzielnego Ko?cio?a"291Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23..

 

Kto nale?y do Ko?cio?a powszechnego?

 

836 "Do tej katolickiej jedno?ci Ludu Bo?ego... powo?ani s? wszyscy ludzie... 831nale?? lub s? jej przyporz?dkowani zarówno wierni katolicy, jak inni wierz?cy w Chrystusa, jak wreszcie wszyscy w ogóle ludzie, z ?aski Bo?ej powo?ani do zbawienia"292Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 13..

 

837 "Do spo?eczno?ci Ko?cio?a wcieleni s? w pe?ni ci, co maj?c Ducha 771Chrystusowego w ca?o?ci przyjmuj? przepisy Ko?cio?a i wszystkie ustanowione 815w nim ?rodki zbawienia i w jego widzialnym organizmie pozostaj? w ??czno?ci z Chrystusem rz?dz?cym Ko?cio?em przez papie?a i biskupów, w ??czno?ci mianowicie polegaj?cej na wi?zach wyznania wiary, sakramentów i zwierzchnictwa 882 ko?cielnego oraz wspólnoty. Nie dost?puje jednak zbawienia, cho?by by? wcielony do Ko?cio?a, ten, kto nie trwaj?c w mi?o?ci, pozostaje wprawdzie w ?onie Ko?cio?a ?cia?em?, ale nie ?sercem?293Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 14..

 

838 "Co si? za? tyczy tych ludzi, którzy b?d?c ochrzczeni nosz? zaszczytne 818 imi? chrze?cijan, ale nie wyznaj? ca?ej wiary lub nie zachowuj? jedno?ci wspólnoty pod zwierzchnictwem nast?pcy Piotra, to Ko?ció? wie, ?e jest z nimi 1271 zwi?zany z licznych powodów"294Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 15.. "Ci przecie?, co wierz? w Chrystusa i otrzymali wa?nie chrzest, pozostaj? w jakiej?, cho? niedoskona?ej wspólnocie ze spo?eczno?ci? Ko?cio?a katolickiego"295Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 3.. Z Ko?cio?ami prawos?awnymi 1399 ta wspólnota jest tak g??boka, ?e "niewiele jej brakuje, by osi?gn??a pe?ni? dopuszczaj?c? wspólne celebrowanie Eucharystii Pana"296Pawe? VI, Przemówienie (14 grudnia 1975); por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 13-18..

 

Ko?ció? i niechrze?cijanie

 

839 "Tak?e ci, którzy jeszcze nie przyj?li Ewangelii, w rozmaity sposób 856 przyporz?dkowani s? do Ludu Bo?ego"297Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 16.:

Stosunek Ko?cio?a do narodu ?ydowskiego. Ko?ció?, Lud Bo?y Nowego Przymierza, zg??biaj?c swoj? tajemnic?, odkrywa swoj? wi?? z narodem 63 ?ydowskim298Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Nostra aetate, 4., "do którego przodków Pan Bóg przemawia?"299Msza? Rzymski, Wielki Pi?tek, Modlitwa powszechna VI.. W 147odró?nieniu od innych religii niechrze?cija?skich wiara ?ydowska jest ju? odpowiedzi? na Objawienie Bo?e w Starym Przymierzu. To do narodu ?ydowskiego "nale?? przybrane synostwo i chwa?a, przymierza i nadanie Prawa, pe?nienie s?u?by Bo?ej i obietnice. Do nich nale?? praojcowie, z nich równie? jest Chrystus wed?ug cia?a" (Rz 9, 4-5), poniewa? "dary ?aski i wezwania Bo?e s? nieodwo?alne" (Rz 11, 29).

 

840 Ponadto, gdy rozwa?a si? przysz?o??, lud Bo?y Starego Przymierza i nowy Lud Bo?y d??? do analogicznych celów: oczekuj? przyj?cia (lub powrotu) Mesjasza. 674 Oczekiwanie jednak z jednej strony dotyczy powrotu Mesjasza, który umar? i zmartwychwsta?, zosta? uznany za Pana i Syna Bo?ego, a z drugiej - przyj?cia Mesjasza, którego rysy pozostaj? ukryte, na ko?cu czasów; oczekiwanie to jest z??czone 597 z dramatem niewiedzy lub nieuznawania Chrystusa Jezusa.

 

841 Relacje Ko?cio?a z muzu?manami. "Zamys? zbawienia obejmuje równie? tych, którzy uznaj? Stworzyciela, w?ród nich za? w pierwszym rz?dzie muzu?manów; oni bowiem wyznaj?c, i? zachowuj? wiar? Abrahama, czcz? wraz z nami Boga jedynego i mi?osiernego, który s?dzi? b?dzie ludzi w dzie? ostateczny"300Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 16; por. dekret Nostra aetate, 3.

 

842 Wi?? Ko?cio?a z religiami niechrze?cija?skimi jest przede wszystkim wi?zi? pochodzenia i wspólnego celu rodzaju 360ludzkiego:

 

Istotnie, wszystkie narody stanowi? jedn? spo?eczno??; jeden maj? pocz?tek, poniewa? Bóg sprawi?, ?e ca?y rodzaj ludzki zamieszkuje ca?y obszar ziemi; jeden tak?e maj? cel ostateczny, Boga, którego Opatrzno?? oraz ?wiadectwo dobroci i zbawienne zamys?y rozci?gaj? si? na wszystkich, dopóki wybrani nie zostan? zjednoczeni w Mie?cie ?wi?tym301Sobór Watyka?ski II, dekret Nostra aetate, 1..

 

843 Ko?ció? uznaje, ?e inne religie poszukuj? "po omacku i w?ród cielesnych wyobra?e?" Boga nieznanego, ale bliskiego, poniewa? to On daje wszystkim 28?ycie, tchnienie i wszystkie rzeczy oraz pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni. W ten sposób to wszystko, co znajduje si? dobrego i prawdziwego 856w religiach, Ko?ció? uwa?a "za przygotowanie do Ewangelii i jako dane im przez Tego, który ka?dego cz?owieka o?wieca, aby ostatecznie posiad? ?ycie"302Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 16; por. dekret Nostra aetate, 2; Pawe? VI, adhort. apost. Evangelii nuntiandi, 53..

 

844 Jednak w swoich postawach religijnych ludzie ukazuj? tak?e ograniczenia i b??dy, które deformuj? w nich 29obraz Bo?y:

 

Nieraz jednak ludzie zwiedzeni przez Z?ego, znikczemnieli w my?lach swoich i prawd? Bo?? zamienili na k?amstwo, s?u??c raczej stworzeniu ni? Stworzycielowi, albo te?, ?yj?c i umieraj?c na tym ?wiecie bez Boga, nara?eni s? na rozpacz ostateczn?303Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 16.,

 

845 Aby na nowo zgromadzi? wszystkie swoje dzieci rozproszone i b??dz?ce z powodu grzechu, Ojciec zechcia? zwo?a? ca?? ludzko?? w Ko?ciele 30 swego Syna. Ko?ció? jest miejscem, w którym ludzko?? powinna na nowo 953odnale?? swoj? jedno?? i swoje zbawienie. Jest on "?wiatem pojednanym"304?w. Augustyn, Sermones, 96, 7, 9: PL 38, 588., Ko?ció? jest okr?tem, który "?egluje pomy?lnie na tym ?wiecie, bior?c tchnienie Ducha ?wi?tego w rozpi?ty ?agiel krzy?a Pana"305?w. Ambro?y, De virginitate, 18, 118: PL 16, 297 B.. Wed?ug innego obrazu 1219drogiego Ojcom Ko?cio?a, figur? Ko?cio?a jest arka Noego, która jedyna ocala z potopu306Por. ju? 1 P 3, 20-21..

 

"Poza Ko?cio?em nie ma zbawienia"

 

846 Jak nale?y rozumie? to stwierdzenie cz?sto powtarzane przez Ojców Ko?cio?a? Sformu?owane w sposób pozytywny oznacza, ?e ca?e zbawienie pochodzi jedynie od Chrystusa-G?owy przez Ko?ció?, który jest Jego Cia?em:

 

Sobór ?wi?ty... opieraj?c si? na Pi?mie ?wi?tym i Tradycji, uczy, ?e ten pielgrzymuj?cy Ko?ció? konieczny jest do zbawienia. Chrystus bowiem jest jedynym Po?rednikiem i drog? zbawienia, On, co staje si? dla nas obecny w Ciele swoim, którym jest Ko?ció?; On to w?a?nie podkre?laj?c wyra?nie konieczno?? wiary i chrztu, 161,1257 potwierdzi? równocze?nie konieczno?? Ko?cio?a, do którego ludzie dostaj? si? przez chrzest jak przez bram?. Nie mogliby wi?c zosta? zbawieni ludzie, którzy wiedz?c, ?e Ko?ció? za?o?ony zosta? przez Boga za po?rednictwem Chrystusa jako konieczny, mimo to nie chcieliby b?d? przyst?pi? do niego, b?d? te? w nim wytrwa?307Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 14..

 

847 Stwierdzenie to nie dotyczy tych, którzy bez w?asnej winy nie znaj? Chrystusa i Ko?cio?a:

 

Ci bowiem, którzy bez w?asnej winy nie znaj?c Ewangelii Chrystusowej i Ko?cio?a Chrystusowego, szczerym sercem jednak szukaj? Boga i wol? Jego przez nakaz sumienia poznan? staraj? si? pod wp?ywem ?aski pe?ni? czynem, mog? osi?gn?? wieczne zbawienie308Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 16; por. Kongregacja ?w. Oficjum, List do Arcybiskupa Bostonu (8 sierpnia 1949): DS 3866-3872..

 

848 "Chocia? wi?c wiadomymi tylko sobie drogami mo?e Bóg doprowadzi? 1260 ludzi, nie znaj?cych Ewangelii bez w?asnej winy, do wiary, ?bez której niepodobna podoba? si? Bogu? (Hbr 11, 6), to jednak na Ko?ciele spoczywa konieczno?? i równocze?nie ?wi?te prawo g?oszenia Ewangelii"309Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 7. wszystkim ludziom.

 

Misje - wymaganie powszechno?ci Ko?cio?a

 

849 Nakaz misyjny. "Ko?ció? pos?any przez Boga do narodów, aby by? 738, 767 ?powszechnym sakramentem zbawienia?, usi?uje g?osi? Ewangeli? wszystkim ludziom z najg??bszej potrzeby w?asnej katolicko?ci oraz z nakazu swego Za?o?yciela"310Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 1.: "Id?cie wi?c i nauczajcie wszystkie narody, udzielaj?c im chrztu w imi? Ojca i Syna, i Ducha ?wi?tego. Uczcie je zachowywa? wszystko, co wam przykaza?em. A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, a? do sko?czenia ?wiata" (Mt 28, 18-20).

 

850 Pocz?tek i cel misji. Nakaz misyjny Pana ma swoje ostateczne ?ród?o w wiecznej mi?o?ci Trójcy ?wi?tej: "Ko?ció? pielgrzymuj?cy jest misyjny ze swej 257 natury, poniewa? swój pocz?tek bierze wedle zamys?u Ojca z pos?ania Syna i z pos?ania Ducha ?wi?tego"311Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 2.. Ostatecznym celem misji nie jest nic innego, 730jak uczynienie ludzi uczestnikami komunii, jaka istnieje mi?dzy Ojcem i Synem w Ich Duchu mi?o?ci312Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 23..

 

851 Motyw misji. Od najdawniejszych czasów Ko?ció? czerpie zobowi?zanie i zapa? misyjny z mi?o?ci Boga do wszystkich ludzi: "Albowiem mi?o?? Chrystusa przynagla nas..." (2 Kor 5,14)313Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 6; Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 11.. Istotnie, Bóg "pragnie, by wszyscy 221, 429 ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy" (1 Tm 2, 4). Bóg pragnie 74, 217, zbawienia wszystkich przez poznanie prawdy. Zbawienie znajduje si? w 2104prawdzie. Ci, którzy s? pos?uszni natchnieniom Ducha Prawdy, znajduj? si? ju? na drodze zbawienia; Ko?ció? jednak, któremu ta prawda zosta?a powierzona, 890musi wychodzi? naprzeciw ich pragnieniu, aby im j? zanie??. W?a?nie dlatego ?e Ko?ció? wierzy w powszechny zamys? zbawienia, musi on by? misyjny.

 

852 Drogi misji. "Duch ?wi?ty jest rzeczywi?cie nadrz?dnym podmiotem ca?ej misji ko?cielnej"314Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 21.. To On prowadzi Ko?ció? na drogach misji. Ko?ció? "trwa nadal i rozwija w ci?gu dziejów pos?annictwo samego Chrystusa, który zosta? pos?any, aby nie?? ubogim Dobr? Nowin?. . . winien kroczy? t? sam? drog?, pod dzia?aniem Ducha Chrystusowego, jak? kroczy? Chrystus, mianowicie 2044 drog? ubóstwa, pos?usze?stwa, s?u?by i ofiary z siebie a? do ?mierci, z której przez zmartwychwstanie swoje powsta? Chrystus zwyci?zc?"315Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 5.. W ten sposób 2473 "krew m?czenników jest zasiewem chrze?cijan"316'Tertulian, Apologeticus, 50..

 

853 W swojej pielgrzymce Ko?ció? do?wiadcza jednak "rozbie?no?ci mi?dzy nauk?, któr? g?osi, a ludzk? s?abo?ci? tych, którym powierzona jest Ewangelia"317Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 43.. Jedynie id?c drog? "ustawicznej pokuty i odnowy"318Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8; por. 15. oraz "krocz?c w?sk? drog? Krzy?a"319Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 1., 1428 Lud Bo?y mo?e rozszerza? Królestwo Chrystusa320Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 12-20.. Istotnie, "jak Chrystus dokona? 2443dzie?a Odkupienia w ubóstwie i w?ród prze?ladowa?, tak i Ko?ció? powo?any jest do wej?cia na t? sam? drog?, by udziela? ludziom owoców zbawienia"321Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8..

 

854 Ko?ció? wype?niaj?c swoje pos?anie, "kroczy razem z ca?? ludzko?ci? i do?wiadcza tego samego losu ziemskiego co ?wiat, istniej?c w nim jako zaczyn i niejako dusza spo?eczno?ci ludzkiej, która ma si? w Chrystusie odnowi? i przemieni? w rodzin? 2105 Bo??"322Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 40., Zadanie misyjne wymaga zatem cierpliwo?ci. Zaczyna si? od g?oszenia Ewangelii ludom i grupom, które jeszcze nie wierz? w Chrystusa323Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 42-47.; jest kontynuowane przez zak?adanie wspólnot chrze?cija?skich, aby stawa?y si? "znakami obecno?ci 204 Bo?ej w ?wiecie"324Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 15., oraz przez zak?adanie Ko?cio?ów lokalnych325Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 48-49.; rozwija proces inkulturacji, aby wciela? Ewangeli? w kultury narodów326Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 52-54.. nie omin? go tak?e niepowodzenia. "Je?li chodzi o poszczególnych ludzi, grupy ludzkie i narody, Ko?ció? podchodzi do nich i przenika ich tylko stopniowo, wprowadzaj?c ich w ten sposób w katolick? pe?ni?"327Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 6.

 

855 Pos?anie Ko?cio?a wymaga wysi?ku na rzecz jedno?ci chrze?cijan328Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 50.. Istotnie, 821 "rozbicie mi?dzy chrze?cijanami jest jednak dla Ko?cio?a zapor? na drodze do urzeczywistnienia w?a?ciwej mu pe?ni katolicko?ci w tych dzieciach, które przez chrzest wprawdzie do niego przynale??, ale od??czy?y si? od pe?nej wspólnoty z nim. Owszem, nawet samemu Ko?cio?owi utrudnia to w konkretnym ?yciu uwypuklenie pe?ni katolicko?ci pod ka?dym wzgl?dem"329Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 4..

 

856 Dzia?alno?? misyjna wymaga pe?nego szacunku dialogu z tymi, którzy jeszcze nie 839 przyjmuj? Ewangelii330Por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 55.. Wierz?cy mog? wyci?gn?? dla siebie korzy?? z tego dialogu, ucz?c si? lepiej poznawa? "cokolwiek... z prawdy i ?aski znajdowa?o si? ju? u narodów, dzi?ki jakby ukrytej obecno?ci Boga"331Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 9.. Je?li g?osz? oni Dobr? Nowin? tym, którzy 843 jej nie znaj?, to chc? przez to umocni?, uzupe?ni? i pog??bi? prawd? i dobro, jakich Bóg udzieli? ludziom i narodom, a tak?e oczy?ci? ich z b??du i z?a "na chwa?? Bo??, na zawstydzenie szatana i dla szcz??cia cz?owieka"332Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 9..

 

IV. Ko?ció? jest apostolski

 

857 Ko?ció? jest apostolski, poniewa? jest zbudowany na Aposto?ach. Jest on 75 apostolski w potrójnym znaczeniu:

- by? i pozostaje oparty na "fundamencie Aposto?ów" (Ef 2, 20; Ap 21, 14), ?wiadków wybranych i pos?anych przez samego Chrystusa333Por. Mt 28, 16-20; Dz 1, 8; 1 Kor 9, 1; 15, 7-8; Ga 1, 1;

- zachowuje i przekazuje, z pomoc? Ducha ?wi?tego, który w nim 171 mieszka, nauczanie334Por. Dz 2, 42., dobry depozyt i zdrowe zasady us?yszane od Aposto?ów335Por. 2 Tm 1, 13-14..

- w dalszym ci?gu - a? do powrotu Chrystusa - jest nauczany, u?wi?cany i prowadzony przez Aposto?ów dzi?ki tym, którzy s? ich nast?pcami w misji 880, 1575 pasterskiej, to znaczy Kolegium Biskupów; s? w tym wspomagani "przez kap?anów" w jedno?ci "z nast?pc? Piotra, Najwy?szym Pasterzem Ko?cio?a"336Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 5..

 

Ty bowiem, wiekuisty Pasterzu, nie opuszczasz swojej owczarni, lecz przez ?wi?tych Aposto?ów otaczasz j? nieustann? opiek?, aby kierowali ni? ci zwierzchnicy, którym jako namiestnikom swojego Syna zleci?e? w?adz? pastersk?337Msza? Rzymski, I Prefacja o Aposto?ach..

 

Pos?anie Aposto?ów

 

858 Jezus jest Pos?anym Ojca. Na pocz?tku swojego pos?ania "przywo?a? do siebie tych, których sam chcia?... i ustanowi? Dwunastu, aby Mu towarzyszyli, 551 by móg? wysy?a? ich na g?oszenie nauki" (Mk 3,13-14). Od tej chwili b?d? oni "pos?ani" (takie jest znaczenie greckiego s?owa apostoloi). Jezus kontynuuje w nich swoje w?asne pos?anie: "Jak Ojciec Mnie pos?a?, tak i Ja was posy?am" 425, 1086 (J 20, 21)338Por. J 13, 20;17, 18.. Ich pos?anie jest wi?c kontynuacj? Jego pos?ania: "Kto was przyjmuje, Mnie przyjmuje" - mówi Jezus do Dwunastu (Mt 10, 40)339Por. ?k 10,16..

 

859 Jezus w??cza Aposto?ów do swego pos?ania otrzymanego od Ojca: jak "Syn nie móg?by niczego czyni? sam z siebie" (J 5, 19. 30), ale otrzymuje wszystko od Ojca, który Go pos?a?, tak ci, których Jezus posy?a, nie mog? nic uczyni? bez Niego340Por. J 15, 5., od którego otrzymali nakaz misyjny i moc do jego wype?nienia. Aposto?owie Chrystusa wiedz? wi?c, ?e s? uznani przez Boga za 876 "s?ugi Nowego Przymierza" (2 Kor 3, 6) i "s?ugi Boga" (2 Kor 6, 4), ?e w imieniu Chrystusa "spe?niaj? pos?annictwo" (2 Kor 5, 20) i s? "s?ugami Chrystusa i szafarzami tajemnic Bo?ych" (1 Kor 4, 1).

 

860 W misji Aposto?ów jest pewien element nieprzekazywalny: s? oni wybranymi ?wiadkami Zmartwychwstania i fundamentami Ko?cio?a. Jest jednak 542 tak?e pewien element sta?y ich misji. Chrystus obieca? im, ?e pozostanie z nimi a? do sko?czenia ?wiata341Por. Mt 28, 20.. "Boskie pos?annictwo, powierzone przez Chrystusa Aposto?om, trwa? b?dzie do ko?ca wieków, poniewa? Ewangelia, któr? maj? 765 przekazywa?, jest dla Ko?cio?a po wszystkie czasy ?ród?em ca?ego jego ?ycia. 1536 Dlatego... Aposto?owie... zatroszczyli si? o to, by ustanowi? swych nast?pców"342Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 20..

 

Biskupi - nast?pcy Aposto?ów

 

861 "Aby powierzona im misja by?a kontynuowana po ich ?mierci, 77 bezpo?rednim swoim wspó?pracownikom przekazali, jak w testamencie, zadanie prowadzenia dalej i umacniania rozpocz?tego przez siebie dzie?a, zalecaj?c im czuwanie nad ca?? trzod?, w której Duch ?wi?ty ich umie?ci?, aby byli 1087pasterzami Ko?cio?a Bo?ego. Ustanowili wi?c takich m??ów, a nast?pnie zarz?dzili, aby gdy tamci umr?, pos?ugiwanie ich przej?li inni do?wiadczeni m??owie"343Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 20.; por. ?w. Klemens Rzymski, Epistula ad Corinthios, 42; 44..

 

862 "Jak wi?c trwa misja (munus) powierzona przez Pana indywidualnie 880 Piotrowi, pierwszemu z Aposto?ów, i ma by? przekazywana jego nast?pcom, tak trwa apostolska misja pasterzowania w Ko?ciele, aby by?a nieprzerwanie 1556 sprawowana przez ?wi?ty stan biskupów". Dlatego Ko?ció? naucza, ?e "biskupi z ustanowienia Bo?ego stali si? nast?pcami Aposto?ów jako pasterze Ko?cio?a; kto wi?c ich s?ucha, s?ucha Chrystusa, a kto nimi gardzi, gardzi Chrystusem i Tym, który pos?a? Chrystusa"344Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 20..

 

Apostolstwo

 

863 Ca?y Ko?ció? jest apostolski, poniewa? pozostaje, przez nast?pców ?w. 900 Piotra i Aposto?ów, w komunii wiary i ?ycia ze swoim pocz?tkiem. Ca?y Ko?ció? jest apostolski, poniewa? jest "pos?any" na ca?y ?wiat. Wszyscy cz?onkowie 2472Ko?cio?a, cho? na ró?ne sposoby, uczestnicz? w tym pos?aniu. "Powo?anie chrze?cija?skie jest równie? ze swojej natury powo?aniem do apostolstwa". "Apostolstwem" nazywa si? "wszelk? dzia?alno?? Cia?a Mistycznego", która zmierza do rozszerzenia "Królestwa Chrystusa po ca?ej ziemi"345Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 2. .

 

864 "Chrystus pos?any przez Ojca jest ?ród?em i pocz?tkiem ca?ego apostolstwa w Ko?ciele", jest wi?c oczywiste, ?e skuteczno?? apostolstwa zarówno tych, 828którzy zostali wy?wi?ceni, jak i ?wieckich, zale?y od ich ?ywego zjednoczenia z Chrystusem346Por. J 15, 5; Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 4.. Stosownie do powo?a?, wymaga? czasów i darów Ducha 824 ?wi?tego apostolstwo przyjmuje bardzo zró?nicowane formy. Zawsze jednak 1324 mi?o??, czerpana przede wszystkim z Eucharystii, "jest jakby dusz? ca?ego apostolstwa"347Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 3..

 

865 Ko?ció? jest jeden, ?wi?ty, powszechny i apostolski w swojej g??bokiej i ostatecznej to?samo?ci, poniewa? ju? w nim istnieje i wype?ni si? na ko?cu czasów 811, 541 "Królestwo niebieskie", "Królestwo Bo?e"348Por. Ap 19, 6., które przysz?o w Osobie Chrystusa i wzrasta w sposób tajemniczy w sercach tych, którzy s? w Niego wszczepieni, a? do jego eschatologicznego ukazania si? w ca?ej pe?ni. Wówczas wszyscy ludzie odkupieni przez Niego, uczynieni w Nim "?wi?tymi i nieskalanymi przed Jego obliczem w mi?o?ci"349Por. Ef 1, 4., zostan? zgromadzeni jako jedyny Lud Bo?y, "Ma??onka Baranka" (Ap 21, 9), "Miasto ?wi?te... zst?puj?ce z nieba od Boga, maj?ce chwa?? Boga" (Ap 21, 10-11); "a mur Miasta ma dwana?cie warstw fundamentu, a na nich dwana?cie imion dwunastu Aposto?ów Baranka" (Ap 21, 14).

 

W skrócie

 

866 Ko?ció? jest "jeden": ma jednego Pana, wyznaje jedn? wiar?, rodzi si? z jednego chrztu, tworzy jedno Cia?o, jest o?ywiany przez jednego Ducha ze wzgl?du na jedn? nadziej?
350Por. Ef 4, 3-5., u której kresu zostan? przezwyci??one wszystkie podzia?y.

 

867 Ko?ció? jest "?wi?ty": jego twórc? jest naj?wi?tszy Bóg; Chrystus, Jego Oblubieniec, wyda? si? na ofiar?, aby go u?wi?ci?; o?ywia go Duch ?wi?to?ci. Chocia? obejmuje grzeszników, jest "nieskalany, cho? z?o?ony z grzeszników". ?wi?to?? Ko?cio?a ja?nieje w ?wi?tych, a w Maryi ju? ca?y jest ?wi?ty.

 

868 Ko?ció? jest "powszechny": g?osi ca?o?? wiary; nosi w sobie pe?ni? ?rodków zbawienia i rozdziela je; jest pos?any do wszystkich narodów; zwraca si? do wszystkich ludzi; obejmuje wszystkie czasy. "Ko?ció? ze swej natury jest misyjny"
351Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 2..

 

869 Ko?ció? jest "apostolski": jest zbudowany na trwa?ych fundamentach "dwunastu Aposto?ów Baranka" (Ap 21, 14); jest niezniszczalny
352Por. Mt 16, 18.; jest nieomylnie zachowywany w prawdzie. Chrystus rz?dzi Ko?cio?em przez Piotra i innych Aposto?ów, obecnych w ich nast?pcach, papie?u i Kolegium Biskupów.

 

870 "Jedyny Ko?ció? Chrystusowy, który wyznajemy w Symbolu wiary jako jeden, ?wi?ty, powszechny i apostolski... trwa w Ko?ciele powszechnym, rz?dzonym przez nast?pc? Piotra oraz biskupów pozostaj?cych z nim we wspólnocie, cho? i poza jego organizmem znajduj? si? liczne pierwiastki u?wi?cenia i prawdy"353Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 8..

 

Paragraf czwarty

WIERNI:

HIERARCHIA, ?WIECCY, ?YCIE KONSEKROWANE

 

871 "Wiernymi s? ci, którzy przez chrzest wszczepieni w Chrystusa, zostali 1268-1269 ukonstytuowani Ludem Bo?ym i stawszy si? z tej racji na swój sposób uczestnikami kap?a?skiej, prorockiej i królewskiej misji Chrystusa, zgodnie 782-786 z w?asn? pozycj? ka?dego, s? powo?ani do wype?niania pos?ania, jakie Bóg powierzy? Ko?cio?owi w ?wiecie"354KPK, kan. 204, § 1; por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 31..

 

872 "Z racji odrodzenia w Chrystusie wszyscy wierni s? równi co do godno?ci 1934 i dzia?ania, na skutek czego ka?dy, zgodnie z w?asn? pozycj? i zadaniem, 794wspó?pracuje w budowaniu Cia?a Chrystusa"355KPK, kan. 208; por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 32..

 

873 Nawet ró?nice, które Pan chcia? wprowadzi? mi?dzy cz?onkami swojego 814, 1937 Cia?a, s?u?? jego jedno?ci i jego pos?aniu. Istotnie, "istnieje w Ko?ciele ró?norodno?? pos?ugiwania, ale jedno?? pos?annictwa. Aposto?om i ich nast?pcom powierzy? Chrystus urz?d nauczania, u?wi?cania i rz?dzenia w Jego imieniu i Jego moc?. Jednak i ludzie ?wieccy, stawszy si? uczestnikami funkcji kap?a?skiej, prorockiej i królewskiej Chrystusa, maj? swój udzia? w pos?annictwie ca?ego Ludu Bo?ego w Ko?ciele i w ?wiecie"356Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 2.. S? tak?e "wierni, którzy nale?? do jednej i do drugiej kategorii (hierarchia i ?wieccy), którzy przez profesj? rad ewangelicznych... po?wi?caj? si? Bogu i pomagaj? w zbawczej misji Ko?cio?a"357KPK, kan. 207, § 2..

 

I. Hierarchiczna struktura Ko?cio?a

Dlaczego pos?uga ko?cielna (urz?d)?

 

874 Sam Chrystus jest ?ród?em pos?ugi w Ko?ciele. On j? ustanowi?, 1544wyposa?y? we w?adz? oraz wyznaczy? pos?anie, ukierunkowanie i cel:

 

Chrystus Pan dla pasterzowania Ludowi Bo?emu i ustawicznego ludu tego pomna?ania ustanowi? w Ko?ciele swym rozmaite pos?ugi ?wi?te, które maj? na celu dobro ca?ego Cia?a. Wyposa?eni bowiem we w?adz? ?wi?t? szafarze s?u?? braciom swoim, aby wszyscy, którzy s? z Ludu Bo?ego... osi?gn?li zbawienie358Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 18..

 

875 "Jak?e mieli uwierzy? w Tego, którego nie s?yszeli? Jak?e mieli us?ysze?, gdy im nikt nie g?osi?? Jak?e mogliby im g?osi?, je?liby nie zostali pos?ani?" (Rz 10, 14-15). Nikt, ?adna pojedyncza osoba ani ?adna wspólnota, nie mo?e 166 sam sobie g?osi? Ewangelii. "Wiara rodzi si? z tego, co si? s?yszy" (Rz 10,17). Nikt nie mo?e sam siebie upowa?ni? do g?oszenia Ewangelii. Pos?any przez Pana mówi i dzia?a nie przez swój w?asny autorytet, ale na mocy autorytetu Chrystusa; nie jako cz?onek wspólnoty, ale mówi?cy do niej w imieniu Chrystusa. Nikt nie mo?e sam sobie udzieli? ?aski, ale musi by? ona dana i ofiarowana. Zak?ada to szafarzy (ministri) ?aski, upowa?nionych i uzdolnionych przez Chrystusa. Od Niego otrzymuj? oni "?wi?t? w?adz?" dzia?ania in persona Christi Capitis. W?adz?, dzi?ki której pos?ani przez Chrystusa czyni? 1548 i daj? na mocy daru Bo?ego to, czego nie mog? czyni? i dawa? sami z siebie, tradycja Ko?cio?a nazywa "sakramentem". Ta w?adza jest przekazywana w Ko?ciele za po?rednictwem osobnego sakramentu. 1536

 

876 Z natur? sakramentaln? pos?ugi ko?cielnej jest wewn?trznie zwi?zany jej charakter s?u?ebny. Istotnie, ca?kowicie zale??c od Chrystusa, 1551który posy?a i wyposa?a we w?adz?, pe?ni?cy pos?ug? s? rzeczywi?cie "s?ugami Chrystusa" (Rz 1,1), na obraz Chrystusa, który dobrowolnie przyj?? "posta? s?ugi" (Flp 2, 7). Poniewa? s?owo i ?aska, których s? szafarzami (ministri), nie 427 nale?? do nich, ale s? s?owem i ?ask? Chrystusa, który powierzy? im je dla innych, staj? si? oni dobrowolnie s?ugami wszystkich359Por. 1 Kor 9,19..

 

877 Do natury sakramentalnej pos?ugi ko?cielnej nale?y tak?e jej charakter kolegialny. Istotnie, od pocz?tku swojej misji Pan Jezus ustanawia Dwunastu, 1559którzy byli "zacz?tkiem Nowego Izraela i pocz?tkiem ?wi?tej hierarchii"360Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 5.. Razem wybrani, zostali tak?e razem pos?ani, a ich braterska jedno?? b?dzie s?u?y? komunii braterskiej wszystkich wiernych; b?dzie ona jakby odbiciem i ?wiadectwem komunii Osób Bo?ych361Por. J 17, 21-23.. Dlatego ka?dy biskup pe?ni swoj? pos?ug? w ramach Kolegium Biskupiego, w komunii z Biskupem Rzymu - nast?pc? ?w. Piotra i g?ow? kolegium; prezbiterzy za? pe?ni? swoj? pos?ug? w ramach prezbiterium diecezji pod kierunkiem swojego biskupa.

 

878 Do natury sakramentalnej pos?ugi ko?cielnej nale?y wreszcie jej charakter osobowy. Chocia? pe?ni?cy pos?ug? Chrystusa dzia?aj? we wspólnocie, to zawsze dzia?aj? tak?e w sposób osobowy. Ka?dy zostaje powo?any jako osoba: "Ty pójd? za Mn?!" (J 21, 22)362Por. Mt 4, 19. 21; J 1, 43., by by? we wspólnym pos?aniu osobowym ?wiadkiem, ponosz?c osobist? odpowiedzialno?? przed Tym, który 1484posy?a, dzia?aj?c "w Jego osobie" i dla osób: "Ja ciebie chrzcz? w imi? Ojca...", "Ja odpuszczam tobie grzechy..."

 

879 Pos?uga sakramentalna w Ko?ciele jest wi?c równocze?nie s?u?b? kolegialn? i osobow?, pe?nion? w imi? Chrystusa. Potwierdza si? to w wi?zach mi?dzy Kolegium Biskupim i jego g?ow?, nast?pc? ?w. Piotra, oraz w relacji mi?dzy odpowiedzialno?ci? pastersk? biskupa za jego Ko?ció? partykularny i wspóln? trosk? Kolegium Biskupiego o Ko?ció? powszechny.

 

Kolegium Biskupów i jego g?owa - Papie?

 

880 Chrystus, ustanawiaj?c Dwunastu, nada? im form? "kolegium, czyli 552, 862sta?ego zespo?u, na czele którego postawi? wybranego spo?ród nich Piotra"363Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 19.. "Jak z ustanowienia Pa?skiego ?wi?ty Piotr i reszta Aposto?ów stanowi? jedno Kolegium Apostolskie, w podobny sposób Biskup Rzymski, nast?pca Piotra, i biskupi, nast?pcy Aposto?ów, pozostaj? we wzajemnej ??czno?ci"364Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 22; por. KPK, kan. 330..

 

881 Jedynie Szymona uczyni? Pan Opok? swojego Ko?cio?a, nadaj?c mu imi? 553Piotr. Powierzy? mu klucze Ko?cio?a365Por. Mt 16,18-19.; ustanowi? go pasterzem ca?ej trzody366Por. J 21, 15-17.. "Dar zwi?zywania i rozwi?zywania, dany Piotrowi, zosta? udzielony tak?e Kolegium Aposto?ów pozostaj?cemu w ??czno?ci z g?ow? swoj?"367Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 22.. Ta 642pasterska misja Piotra i innych Aposto?ów stanowi jeden z fundamentów Ko?cio?a. Jest ona kontynuowana przez biskupów pod prymatem Piotra.

 

882 Papie?, Biskup Rzymu i nast?pca ?w. Piotra, jest "trwa?ym i widzialnym 834, 1369?ród?em i fundamentem jedno?ci zarówno biskupów, jak rzeszy wiernych"368Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23.. 837"Biskup Rzymski z racji swego urz?du, mianowicie urz?du Zast?pcy Chrystusa i Pasterza ca?ego Ko?cio?a, ma pe?n?, najwy?sz? i powszechn? w?adz? nad Ko?cio?em i w?adz? t? zawsze ma prawo wykonywa? w sposób nieskr?powany"369Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 22; por. dekret Christus Dominus, 2; 9..

 

883 "Kolegium, albo cia?o biskupie, posiada w?adz? autorytatywn? jedynie wtedy, gdy si? je bierze ??cznie z Biskupem Rzymu, nast?pc? Piotra, jako jego g?ow?". Kolegium to jako takie jest równie? "podmiotem najwy?szej i pe?nej w?adzy nad ca?ym Ko?cio?em, chocia? nie mo?e wype?nia? tej w?adzy inaczej, jak tylko za zgod? Biskupa Rzymu"370Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 22; por. KPK, kan. 336..

 

884 "Kolegium Biskupów wype?nia w sposób uroczysty w?adz? w ca?ym Ko?ciele na soborze powszechnym"371KPK, kan. 337, § 1.. "Nigdy nie istnieje sobór powszechny, który by nie by? jako taki zatwierdzony lub przynajmniej uznany przez nast?pc? Piotra"372Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 22..

 

885 "Kolegium Biskupów, jako z?o?one z wielu jednostek, wyra?a rozmaito?? i powszechno?? Ludu Bo?ego, jako za? zgromadzone pod jedn? g?ow? wyra?a jedno?? trzody Chrystusowej"373Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 22..

 

886 "Poszczególni biskupi s? widzialnym ?ród?em i fundamentem jedno?ci w swoich Ko?cio?ach partykularnych"374Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23.. Jako tacy "sprawuj? swoje rz?dy 1560, 833pasterskie, ka?dy nad powierzon? sobie cz?stk? Ludu Bo?ego"375Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23., wspomagani przez prezbiterów i diakonów. Ka?dy biskup jednak, jako cz?onek Kolegium Biskupiego, podziela trosk? o wszystkie Ko?cio?y376Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Christus Dominus, 3., przede wszystkim "dobrze zarz?dzaj?c w?asnym Ko?cio?em jako cz?stk? Ko?cio?a powszechnego", przyczyniaj?c si? w ten sposób "do dobra ca?ego Cia?a Mistycznego, które jest tak?e Cia?em Ko?cio?ów"377Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23.. Troska ta b?dzie obejmowa? szczególnie ubogich378Por. Ga 2, 10. 2448prze?ladowanych za wiar?, a tak?e misjonarzy, którzy pracuj? na ca?ej ziemi.

 

887 Ko?cio?y partykularne s?siaduj?ce ze sob? oraz posiadaj?ce jednorodn? kultur? tworz? prowincje ko?cielne lub wi?ksze jednostki nazywane patriarchatami lub regionami379Por. Kanony Apostolskie, 34.. Biskupi tych ca?o?ci mog? gromadzi? si? na synodach lub soborach prowincjalnych. "W podobny sposób Konferencje Biskupów mog? dzisiaj wnie?? ró?norodny i owocny wk?ad do konkretnego urzeczywistnienia si? pragnienia kolegialno?ci"380Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23..

 

Misja nauczania 85-87, 2032-2040

 

888 Biskupi razem z prezbiterami, swymi wspó?pracownikami, "maj? przede wszystkim obowi?zek g?oszenia Ewangelii Bo?ej"381Sobór Watyka?ski II, dekret Presbyterorum ordinis, 4. , zgodnie z poleceniem Pana382Por. Mk 16, 15.. S? oni "zwiastunami wiary prowadz?cymi nowych uczniów do 2068Chrystusa i autentycznymi, czyli upowa?nionymi przez Chrystusa, nauczycielami"383Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 25..

 

889 Dla zachowania Ko?cio?a w czysto?ci wiary przekazanej przez Aposto?ów, sam Chrystus, który jest prawd?, zechcia? udzieli? swojemu Ko?cio?owi 92uczestnictwa w swojej nieomylno?ci. Przez "nadprzyrodzony zmys? wiary" Lud Bo?y "trwa niezachwianie w wierze" pod przewodnictwem ?ywego Urz?du Nauczycielskiego Ko?cio?a384Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 12; konst. Dei verbum, 10..

 

890 Misja Urz?du Nauczycielskiego jest zwi?zana z ostatecznym charakterem 851przymierza zawartego przez Boga w Chrystusie z Jego Ludem; Urz?d Nauczycielski musi chroni? go przed wypaczeniami i s?abo?ciami oraz zapewni? mu obiektywn? mo?liwo?? wyznawania bez b??du autentycznej wiary. Misja pasterska Urz?du Nauczycielskiego jest ukierunkowana na czuwanie, by Lud Bo?y 1785 trwa? w prawdzie, która wyzwala. Do wype?niania tej s?u?by Chrystus udzieli? pasterzom charyzmatu nieomylno?ci w dziedzinie wiary i moralno?ci. Realizacja tego charyzmatu mo?e przybiera? liczne formy.

 

891 "Nieomylno?ci? t? z tytu?u swego urz?du cieszy si? Biskup Rzymu, g?owa Kolegium Biskupów, gdy jako najwy?szy pasterz i nauczyciel wszystkich wiernych Chrystusowych, który braci swych umacnia w wierze, og?asza definitywnym aktem nauk? dotycz?c? wiary i obyczajów... Nieomylno?? obiecana Ko?cio?owi przys?uguje tak?e Kolegium Biskupów, gdy wraz z nast?pc? Piotra sprawuje ono najwy?szy Urz?d Nauczycielski"385Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 25; Sobór Watyka?ski I: DS 3074., przede wszystkim na soborze powszechnym. Gdy Ko?ció? przez swój najwy?szy Urz?d Nauczycielski przedk?ada co? "do wierzenia jako objawione przez Boga"386Sobór Watyka?ski II, konst. Dei verbum, 10. i jako nauczanie Chrystusa, "do takich definicji nale?y przylgn?? pos?usze?stwem wiary"387Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 25.. Taka nieomylno?? rozci?ga si? na ca?y depozyt Objawienia Bo?ego388Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 25..

 

892 Boska asystencja jest tak?e udzielona nast?pcom Aposto?ów, nauczaj?cym w komunii z nast?pc? Piotra, a w sposób szczególny Biskupowi Rzymu, pasterzowi ca?ego Ko?cio?a, gdy - nie formu?uj?c definicji nieomylnej i nie wypowiadaj?c si? w "sposób definitywny" - wykonuje swoje nauczanie zwyczajne, podaje pouczenia, które prowadz? do lepszego zrozumienia Objawienia w dziedzinie wiary i moralno?ci. Nauczaniu zwyczajnemu wierni powinni okaza? "religijn? uleg?o?? ich ducha"389Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 25., która ró?ni si? od uleg?o?ci wiary, a jednak jest jej przed?u?eniem.

 

Misja u?wi?cania

 

893 Biskup jest równie? "szafarzem ?aski najwy?szego kap?a?stwa"390Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 26., 1561w szczególno?ci w Eucharystii, któr? ofiaruje sam lub troszczy si? o jej ofiarowanie za po?rednictwem prezbiterów, swoich wspó?pracowników. Eucharystia bowiem stanowi centrum ?ycia Ko?cio?a partykularnego. Biskup i prezbiterzy u?wi?caj? Ko?ció? przez swoj? modlitw? i prac?, przez pos?ug? s?owa i sakramentów. U?wi?caj? go swoim przyk?adem "nie jak ci, którzy ciemi??? gminy, ale jako ?ywe przyk?ady dla stada" (1 P 5, 3). W ten sposób mog? "razem z powierzon? sobie trzod? osi?gn?? ?ycie wieczne"391Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 26..

 

Misja rz?dzenia

 

894 "Biskupi kieruj? powierzonymi sobie poszczególnymi Ko?cio?ami jako zast?pcy i legaci Chrystusa radami, zach?tami i przyk?adami, ale tak?e moc? swego autorytetu i w?adzy ?wi?tej"392Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 27., któr? powinni jednak sprawowa? w sposób buduj?cy, w duchu s?u?by, który jest duchem ich Mistrza393Por. ?k 22, 26-27.801.

 

895 "Ta w?adza, któr? w imieniu Chrystusa osobi?cie sprawuj?, jest w?asna, zwyczajna i bezpo?rednia, cho? jej wykonywanie kierowane jest w ostatecznej 1558 instancji przez najwy?sz? w?adz? Ko?cio?a"394Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 27.. Nie mo?na jednak uwa?a? biskupów za zast?pców papie?a, którego zwyczajna i bezpo?rednia w?adza nad ca?ym Ko?cio?em nie przekre?la w?adzy biskupów, ale j? potwierdza i jej broni. W?adza ta powinna by? wykonywana w jedno?ci z ca?ym Ko?cio?em pod przewodnictwem papie?a.

 

896 Dobry Pasterz powinien by? wzorem i "form?" misji pasterskiej biskupa. Biskup, ?wiadomy swoich s?abo?ci, "potrafi wspó?czu? z tymi, którzy trwaj? 1550w nie?wiadomo?ci i b??dzie. Niech si? nie wzbrania wys?uchiwa? swoich poddanych, których jak dzieci w?asne bierze w opiek?... Wierni za? winni pozostawa? w ??czno?ci z biskupem, jak Ko?ció? z Chrystusem, a Jezus Chrystus z Ojcem"395Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 27..

 

Wszyscy id?cie za biskupem jak Jezus Chrystus za Ojcem, a za waszymi kap?anami jak za Aposto?ami; szanujcie diakonów jak przykazania Bo?e. Niech nikt w sprawach dotycz?cych Ko?cio?a nie robi niczego bez biskupa396?w. Ignacy Antioche?ski, Epistula ad Smyrnaeos, 8, 1.

 

II. Wierni ?wieccy

 

897 "Pod nazw? ?wieckich rozumie si?... wszystkich wiernych chrze?cijan nie b?d?cych cz?onkami stanu kap?a?skiego i stanu zakonnego prawnie ustanowionego w Ko?ciele, mianowicie wiernych chrze?cijan, którzy jako wcieleni przez chrzest w Chrystusa, ustanowieni jako Lud Bo?y i uczynieni na swój sposób uczestnikami kap?a?skiego, prorockiego i królewskiego urz?du Chrystusowego, ze swej strony sprawuj? w?a?ciwe ca?emu ludowi chrze?cija?skiemu pos?annictwo w Ko?ciele i w ?wiecie"397Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 31.

 

Powo?anie ?wieckich

 

898 "Zadaniem ludzi ?wieckich, z tytu?u w?a?ciwego im powo?ania, jest szuka? 2105 Królestwa Bo?ego, zajmuj?c si? sprawami ?wieckimi i kieruj?c nimi po my?li Bo?ej... Szczególnym wi?c ich zadaniem jest tak roz?wietla? wszystkie sprawy doczesne... i tak nimi kierowa?, aby si? ustawicznie dokonywa?y i rozwija?y po my?li Chrystusa i aby s?u?y?y chwale Stworzyciela i Odkupiciela"398Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 31..

 

899 Inicjatywa chrze?cijan ?wieckich jest szczególnie konieczna, gdy 2442chodzi o odkrywanie i poszukiwanie sposobów, by rzeczywisto?ci spo?eczne, polityczne i ekonomiczne przenikn?? wymaganiami nauki i ?ycia chrze?cija?skiego. Taka inicjatywa jest zwyczajnym elementem ?ycia Ko?cio?a:

 

Wierni ?wieccy zajmuj? miejsce w pierwszych szeregach Ko?cio?a. Dla nich Ko?ció? stanowi ?yciow? zasad? spo?eczno?ci ludzkiej. Dlatego to oni i przede wszystkim oni powinni u?wiadamia? sobie coraz wyra?niej nie tylko to, ?e nale?? do Ko?cio?a, ale ?e sami s? Ko?cio?em, to znaczy wspólnot? wiernych ?yj?cych na ziemi pod jednym przewodnictwem papie?a oraz biskupów pozostaj?cych z nim w ??czno?ci. Oni s? Ko?cio?em399Pius XII Przemówienie (20 lutego 1946) cytowane przez Jana Paw?a II w adhort. apost Christifideles laici, 9..

 

900 Poniewa? ?wieccy, jak wszyscy wierni, wezwani s? przez Boga do 863apostolstwa na mocy chrztu i bierzmowania, dlatego maj? obowi?zek i prawo, indywidualnie lub zjednoczeni w stowarzyszeniach, starania si?, by or?dzie zbawienia zosta?o poznane i przyj?te przez wszystkich ludzi na ca?ej ziemi. Obowi?zek ten jest tym bardziej nagl?cy tam, gdzie jedynie przez nich inni ludzie mog? us?ysze? Ewangeli? i pozna? Chrystusa. Ich dzia?alno?? we wspólnotach eklezjalnych jest tak konieczna, ?e bez niej w wi?kszo?ci przypadków apostolstwo pasterzy nie mo?e by? w pe?ni skuteczne400Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 33..0

 

Uczestnictwo ?wieckich w misji kap?a?skiej Chrystusa

 

901 "?wieccy, jako po?wi?ceni Chrystusowi i namaszczeni Duchem 784, 1268?wi?tym, w przedziwny sposób s? powo?ani i przygotowani do tego, aby rodzi?y si? w nich zawsze coraz obfitsze owoce Ducha. Wszystkie bowiem ich uczynki, modlitwy i apostolskie przedsi?wzi?cia, ?ycie ma??e?skie i rodzinne, codzienna praca, wypoczynek ducha i cia?a, je?li odbywaj? si? w Duchu, a nawet utrapienia ?ycia, je?li cierpliwie s? znoszone, staj? si? duchowymi ofiarami, mi?ymi Bogu przez Jezusa Chrystusa; ofiary te sk?adane s? zbo?nie Ojcu w eucharystycznym obrz?dzie wraz z ofiar? Cia?a Pa?skiego. W ten sposób i ludzie ?wieccy, jako zbo?nie dzia?aj?cy wsz?dzie czciciele Boga, sam ?wiat 358 Jemu po?wi?caj?"401Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 34; por. 10..

 

902 W sposób szczególny w misji u?wi?cania uczestnicz? rodzice, "prowadz?c w duchu chrze?cija?skim ?ycie ma??e?skie i podejmuj?c chrze?cija?skie wychowanie dzieci"402KPK, kan. 835, § 4..

 

903 ?wieccy, którzy posiadaj? wymagane przymioty, mog? by? przyj?ci na sta?e do poshugi lektora i akolity403Por. KPK, kan. 230, § 1.. "Tam gdzie to doradza konieczno?? Ko?cio?a, z braku 1143 szafarzy tak?e ?wieccy, chocia?by nie byli lektorami lub akolitami, mog? wykonywa? pewne obowi?zki w ich zast?pstwie, mianowicie: pos?ug? s?owa, przewodniczenie modlitwom liturgicznym, udzielanie chrztu, a tak?e rozdzielanie Komunii ?wi?tej, zgodnie z przepisami prawa"404KPK, kan. 230, § 3..

 

Uczestnictwo ?wieckich w misji prorockiej Chrystusa

 

904 "Chrystus... pe?ni swe prorocze zadanie... nie tylko przez hierarchi?... ale tak?e przez ?wieckich, których po to ustanowi? ?wiadkami oraz wyposa?y? 785 w zmys? wiary i ?ask? s?owa"405Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 35.: 92

 

Pouczanie kogo?, by doprowadzi? go do wiary, jest zadaniem ka?dego kaznodziei, a nawet ka?dego wierz?cego406?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, 71, 4, ad 3..

 

905 ?wieccy wype?niaj? swoj? misj? prorock? równie? przez ewangelizacj?, "to znaczy g?oszenie Chrystusa... zarówno ?wiadectwem ?ycia, jak i s?owem". 2044 W przypadku ?wieckich "ta ewangelizacja... nabiera swoistego charakteru i szczególnej skuteczno?ci przez to, ?e dokonuje si? w zwyk?ych warunkach w?a?ciwych ?wiatu"407Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 35..

 

Tego rodzaju apostolstwo nie polega jednak na samym tylko ?wiadectwie ?ycia. Prawdziwy aposto? szuka okazji g?oszenia Chrystusa równie? s?owem, b?d? to 2472 niewierz?cym. . . b?d? wierz?cym408Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 6; por. dekret Ad gentes, 15..

 

906 Wierni ?wieccy, którzy s? do tego zdolni i przygotowani, mog? wnosi? swój wk?ad w formacj? katechetyczn?409Por. KPK, kan. 774; 776; 780., w nauczanie ?wi?tej nauki410Por. KPK, kan. 229. i w wykorzystanie ?rodków 2495 spo?ecznego przekazu411Por. KPK, kan. 823, § 1..

 

907 "Stosownie do posiadanej wiedzy, kompetencji i zdolno?ci, jakie posiadaj?, przys?uguje im prawo, a niekiedy nawet obowi?zek wyjawiania swego zdania ?wi?tym pasterzom w sprawach dotycz?cych dobra Ko?cio?a oraz - zachowuj?c nienaruszalno?? wiary i obyczajów, szacunek wobec pasterzy, bior?c pod uwag? wspólny po?ytek i godno?? osoby - podawania go do wiadomo?ci innym wiernym"412KPK, kan. 212, § 3..

 

Uczestnictwo ?wieckich w misji królewskiej Chrystusa

 

908 Chrystus, przez swoje pos?usze?stwo a? do ?mierci413Por. Flp 2, 8-9., udzieli? swoim 786 wiernym daru królewskiej wolno?ci, by "przez zaparcie si? siebie oraz przez ?ycie ?wi?te pokonywali w sobie samych panowanie grzechu"414Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 36..

 

Ten, kto utrzymuje w karno?ci swoje cia?o i kieruje swoj? dusz?, nie pozwalaj?c, by by?a ona niepokojona nami?tno?ciami, jest panem siebie; s?usznie mo?e by? nazwany królem, poniewa? umie panowa? nad samym sob?; jest wolny i niezale?ny oraz nie poddaje si? w niewol? grzechu415?w. Ambro?y, Expositio Psalmi CXVIII, 14, 30: PL 15, 1403 A..

 

909 "Ponadto ?wieccy winni wspólnymi si?ami tak uzdrawia? istniej?ce na ?wiecie urz?dzenia i warunki, je?li one gdzie? sk?aniaj? do grzechu, by to 1887 wszystko stosowa?o si? do norm sprawiedliwo?ci i raczej sprzyja?o praktykowaniu cnót, ni? mu przeszkadza?o. Tak post?puj?c, przepoj? kultur? i dzie?a ludzkie warto?ci? moraln?"416Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 36..

 

910 "?wieccy mog? czu? si? powo?ani do wspó?dzia?ania ze swymi pasterzami 799 w s?u?bie dla wspólnoty ko?cielnej, dla jej wzrostu i ?ywotno?ci, wybieraj?c rozmaite pos?ugi, wed?ug ?aski i charyzmatów, jakich im Pan udzieli"417Pawe? VI, adhort. apost. Evangelii nuntiandi, 73..

 

911 W Ko?ciele "wierni ?wieccy mog? wspó?dzia?a? w wykonywaniu w?adzy, zgodnie z przepisami prawa"418KPK, kan. 129, § 2.. Dotyczy to ich obecno?ci na synodach partykularnych419Por. KPK, kan. 443, § 4. synodach diecezjalnych420Por. KPK, kan. 463, § 1. 2., w radach duszpasterskich421Por. KPK, kan. 511; 536.; sprawowania in solidum misji duszpasterskiej w parafii422Por. KPK, kan. 517, § 2.; wspó?pracy w radach ekonomicznych423Por. KPK, kan. 492, § 1; 536.; udzia?u w trybuna?ach ko?cielnych424Por. KPK, kan. 1421, § 2. itd.

 

912 Wierni powinni "pilnie wyró?nia? prawa i obowi?zki, jakie spoczywaj? na nich jako na cz?onkach Ko?cio?a, od tych, które przys?uguj? im jako 2245 cz?onkom spo?eczno?ci ludzkiej. I maj? stara? si? harmonijnie godzi? jedne z drugimi, pami?taj?c o tym, ?e w ka?dej sprawie doczesnej kierowa? si? winni sumieniem chrze?cija?skim, bo ?adna dzia?alno?? ludzka, nawet w sprawach doczesnych, nie mo?e by? wyj?ta spod w?adzy Boga"425Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 36..

 

913 "W ten sposób ka?dy ?wiecki na mocy samych darów, jakie otrzyma?, staje si? ?wiadkiem i zarazem ?ywym narz?dziem pos?annictwa samego Ko?cio?a ?wed?ug miary daru Chrystusowego? (Ef 4, 7)"426Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 33..

 

III. ?ycie konsekrowane

 

914 "Stan, który opiera si? na profesji rad ewangelicznych, nie dotyczy hierarchicznej struktury Ko?cio?a, nale?y jednak nienaruszalnie do jego 2103 ?ycia i ?wi?to?ci"427Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 44..

 

Rady ewangeliczne, ?ycie konsekrowane

 

915 Rady ewangeliczne, w ich wielo?ci, s? proponowane wszystkim uczniom Chrystusa. Doskona?o?? mi?o?ci, do której s? powo?ani wszyscy wierni, nak?ada 1973-1974 na tych, którzy w sposób wolny przyjmuj? wezwanie do ?ycia konsekrowanego, obowi?zek praktykowania czysto?ci w bez?enno?ci dla Królestwa, obowi?zek ubóstwa i pos?usze?stwa. Profesja rad ewangelicznych, w trwa?ym stanie ?ycia uznanym przez Ko?ció?, jest znakiem charakterystycznym "?ycia po?wi?conego" Bogu428Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 42-43; dekret Perfectae caritatis, 1. .

 

916 Stan zakonny ukazuje si? zatem jako jeden ze sposobów prze?ywania "bardziej wewn?trznej" konsekracji, która opiera si? na chrzcie i polega na 2687ca?kowitym oddaniu si? Bogu429Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Perfectae caritatis, 5.. W ?yciu konsekrowanym wierni, za natchnieniem Ducha ?wi?tego, decyduj? si? w sposób doskonalszy i?? za Chrystusem, po?wi?ci? si? umi?owanemu nade wszystko Bogu oraz, d???c do doskona?ej mi?o?ci w s?u?bie Królestwa, g?osi? w Ko?ciele chwa?? ?wiata, który 933 ma przyj??, oraz by? jego znakiem430Por. KPK, kan. 573..

 

Wielkie drzewo o licznych ga??ziach

 

917 "Wyros?y niby na drzewie, które si? cudownie i bujnie rozkrzewi?o na 2684 Pa?skiej z danego przez Boga zal??ka, rozmaite formy ?ycia samotnego lub wspólnego, rozmaite rodziny zakonne, które pomna?aj? to, co s?u?y zarówno po?ytkowi ich cz?onków, jak i dobru ca?ego Cia?a Chrystusa"431Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 43..

 

918 "Ju? od pocz?tku byli w Ko?ciele zarówno m??czy?ni, jak i niewiasty, którzy chcieli przez praktyk? rad ewangelicznych z wi?ksz? swobod? i?? za Chrystusem i wierniej Go na?ladowa?, prowadz?c na swój sposób ?ycie Bogu po?wi?cone. Wielu spo?ród nich, z natchnienia Ducha ?wi?tego, prowadzi?o ?ycie pustelnicze lub tworzy?o rodziny zakonne, które Ko?ció? ch?tnie obj?? sw? powag? i zatwierdzi?"432Sobór Watyka?ski II, dekret Perfectae caritatis, 1..

 

919 Biskupi powinni zawsze stara? si? rozpoznawa? nowe dary ?ycia konsekrowanego powierzane przez Ducha ?wi?tego Jego Ko?cio?owi; zatwierdzanie nowych form ?ycia konsekrowanego jest zarezerwowane Stolicy Apostolskiej433Por. KPK, kan. 605..

 

?ycie pustelnicze

 

920 Pustelnicy nie zawsze sk?adaj? publicznie profesj? trzech rad ewangelicznych, ale "przez surowe odsuni?cie si? od ?wiata, milczenie, samotno??, gorliw? modlitw? i pokut? po?wi?caj? swoje ?ycie na chwa?? Boga i zbawienie ?wiata"434KPK, kan. 603, § 1..

 

921 Ukazuj? oni ka?demu wewn?trzny aspekt tajemnicy Ko?cio?a, którym 2719 jest osobowa blisko?? z Chrystusem. Ukryte przed ?wiatem ?ycie pustelnika jest milcz?cym przepowiadaniem Chrystusa, któremu odda? swoje ?ycie, 2015 poniewa? jest On dla niego wszystkim. Na tym polega to szczególne powo?anie, by na pustyni, w?a?nie w walce wewn?trznej, znale?? chwa?? Ukrzy?owanego.

 

Dziewice konsekrowane

 

922 Pocz?wszy od czasów apostolskich dziewice chrze?cija?skie, powo?ane 1618-1620przez Pana, by po?wi?ci? si? Mu w sposób niepodzielny435Por. 1 Kor 7, 34-36. w wi?kszej wolno?ci serca, cia?a i ducha, podejmowa?y za aprobat? Ko?cio?a decyzj? ?ycia w stanie dziewictwa "dla Królestwa niebieskiego" (Mt 19, 12).

 

923 "Wyra?aj?c ?wi?ty zamiar wierniejszego pój?cia za Chrystusem, dziewice 1537 zostaj? po?wi?cone Bogu przez biskupa diecezjalnego wed?ug zaaprobowanego obrz?du liturgicznego oraz mistycznie po?lubione Chrystusowi, Synowi Bo?emu, i w??czone w s?u?b? Ko?cio?a"436KPK, kan. 604, § 1.. Przez ten uroczysty 1672 obrz?d (Consecratio virginum) "dziewica staje si? osob? konsekrowan?, transcendentnym znakiem mi?o?ci Ko?cio?a do Chrystusa, eschatologicznym obrazem tej niebieskiej Oblubienicy i przysz?ego ?ycia"437Pontificale Romanum, Konsekracja dziewic, 1..

 

924 "Obok wspomnianych form ?ycia konsekrowanego"438KPK, kan. 604, § I. stan dziewic obejmuje kobiety ?yj?ce w ?wiecie (lub mniszki), które po?wi?caj? si? modlitwie, pokucie, s?u?bie braciom i pracy apostolskiej, stosownie do ich stanu i odpowiednich charyzmatów ofiarowanych ka?dej z nich439Pontificale Romanum, Konsekracja dziewic, 2.. Dziewice konsekrowane mog? si? zrzesza?, by wierniej wype?nia? swoje postanowienie440Por. KPK, kan. 604, § 2..

 

?ycie zakonne

 

925 ?ycie zakonne, powsta?e w pierwszych wiekach chrze?cija?stwa na Wschodzie441Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Unitatis redintegratio, 15. i praktykowane w instytutach kanonicznie erygowanych przez Ko?ció?442Por. KPK, kan. 573., ró?ni si? od innych form ?ycia konsekrowanego przez swój aspekt kultowy, publiczn? profesj? rad ewangelicznych, ?ycie braterskie 1672 prowadzone we wspólnocie, ?wiadectwo dawane zjednoczeniu z Chrystusem i Ko?cio?em443Por. KPK, kan. 607. .

 

926 ?ycie zakonne wyp?ywa z tajemnicy Ko?cio?a. Jest ono darem, który Ko?ció? otrzymuje od swojego Pana i który ofiaruje jako trwa?y stan ?ycia osobie powo?anej przez Boga w profesji rad ewangelicznych. W ten sposób Ko?ció? mo?e ukazywa? równocze?nie Chrystusa i rozpoznawa? si? jako Oblubienica Zbawiciela. ?ycie zakonne w swoich ró?nych formach zmierza 796 do tego, by by?o znakiem mi?o?ci Bo?ej wyra?onej j?zykiem naszych czasów.

 

927 Wszyscy zakonnicy, podlegaj?cy lub nie podlegaj?cy w?adzy ordynariusza444Por. KPK, kan. 591., nale?? do wspó?pracowników biskupa diecezjalnego w jego misji pasterskiej445Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Christus Dominus, 33-35.. Zak?adanie i misyjne rozszerzanie si? Ko?cio?a domagaj? si? 854obecno?ci ?ycia zakonnego w jego ró?nych formach od samych pocz?tków ewangelizacji446Por. Sobór Watyka?ski II, dekret Ad gentes, 18; 40.. "Historia odnotowuje wielkie zas?ugi rodzin zakonnych w krzewieniu wiary i formowaniu nowych Ko?cio?ów od staro?ytnych instytucji monastycznych przez zakony ?redniowieczne a? po wspó?czesne zgromadzenia"447Jan Pawe? II, enc. Redemproris missio, 69..

 

Instytuty ?wieckie

 

928 "Instytut ?wiecki jest instytutem ?ycia konsekrowanego, w którym wierni ?yj?cy w ?wiecie d??? do doskona?ej mi?o?ci i staraj? si? przyczyni? do u?wi?cenia ?wiata, zw?aszcza od wewn?trz"448KPK, kan. 710..

 

929 Przez "?ycie ca?kowicie i doskonale po?wi?cone (temu) u?wi?ceniu"449Pius XII, konst. apost. Provida Mater. cz?onkowie instytutów uczestnicz? w misji ewangelizacyjnej Ko?cio?a "w ?wiecie i jakby od strony ?wiata", gdzie ich obecno?? jest "zaczynem do 901 wzmocnienia i wzrostu Cia?a Chrystusa"450Sobór Watyka?ski II, dekret Perfectae caritatis, 11. Ich "?wiadectwo ?ycia chrze?cija?skiego" zmierza do "uk?adania spraw doczesnych po Bo?emu i przepajania ?wiata moc? Ewangelii". Przez ?wi?te wi?zy przyjmuj? oni rady ewangeliczne i strzeg? mi?dzy sob? wspólnoty i braterstwa "zgodnie z w?asnym ?wieckim sposobem ?ycia"451KPK, kan. 713, § 2..

 

Stowarzyszenia ?ycia apostolskiego

 

930 Obok ró?nych form ?ycia konsekrowanego istniej? "stowarzyszenia ?ycia apostolskiego, których cz?onkowie - bez ?lubów zakonnych - realizuj? w?asny cel apostolski stowarzyszenia i prowadz? ?ycie braterskie we wspólnocie, zgodnie z w?asnym sposobem ?ycia, d??? do doskona?ej mi?o?ci przez zachowanie konstytucji. W?ród nich s? stowarzyszenia, których cz?onkowie podejmuj? rady ewangeliczne" wed?ug ich konstytucji452KPK, kan. 731, § 1. 2..

 

Konsekracja i pos?anie: zwiastowa? Króla, który przychodzi

 

931 Cz?owiek oddany umi?owanemu nade wszystko Bogu, ofiarowany Mu ju? przez chrzest, po?wi?ca si? w ten sposób g??biej s?u?bie Bo?ej i oddaje si? dla dobra Ko?cio?a. Przez stan konsekracji Bogu Ko?ció? objawia Chrystusa i pokazuje, w jak przedziwny sposób dzia?a w nim Duch ?wi?ty. Zadaniem sk?adaj?cych profesj? rad ewangelicznych jest przede wszystkim ?ycie swoj? konsekracj?. Poniewa? jednak "na mocy samej konsekracji po?wi?caj? si? na s?u?b? Ko?cio?owi, powinni w sposób w?a?ciwy ich instytutowi mie? szczególny udzia? w dzia?alno?ci misyjnej"453KPK, kan. 783; por. Jan Pawe? II, enc. Redemptoris missio, 69..

 

932 W Ko?ciele, który jest jakby sakramentem, to znaczy znakiem i narz?dziem ?ycia Bo?ego, ?ycie konsekrowane jawi si? jako szczególny znak 775 tajemnicy Odkupienia. "Wierniej" i?? za Chrystusem i na?ladowa? Go, "wyra?niej" ukazywa? Jego wyniszczenie, oznacza by? "g??biej" obecnym w sercu Chrystusa dla sobie wspó?czesnych. Ci bowiem, którzy id? t? "w??sz?" drog?, pobudzaj? swoim przyk?adem braci oraz "daj? wspania?e i zaszczytne ?wiadectwo temu, i? ?wiat nie mo?e si? przemieni? i ofiarowa? si? Bogu bez ducha b?ogos?awie?stw"454Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 31..

 

933 Zarówno gdy to ?wiadectwo jest publiczne, na przyk?ad w stanie zakonnym, jak równie? prywatne czy nawet ukryte, przyj?cie Chrystusa pozostaje dla 672 wszystkich konsekrowanych pocz?tkiem i ?wiat?em ich ?ycia:

 

Poniewa? Lud Bo?y nie ma tutaj trwa?ego miasta... to stan zakonny... ukazuje 769 tak?e wszystkim wierz?cym dobra niebieskie ju? na tym ?wiecie obecne, jak i daje ?wiadectwo nowemu i wiekuistemu ?yciu zyskanemu dzi?ki odkupieniu przez Chrystusa oraz zapowiada przysz?e zmartwychwstanie i chwa?? Królestwa niebieskiego455Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 44..

 

W skrócie

 

934 "Z ustanowienia Bo?ego s? w Ko?ciele w?ród wiernych ?wi?ci szafarze, których w prawie nazywa si? tak?e duchownymi; pozosta?ych nazywa si? ?wieckimi". S? tak?e wierni, nale??cy do jednej i do drugiej kategorii, którzy przez profesj? rad ewangelicznych po?wi?cili si? szczególnie Bogu i w taki sposób s?u?? pos?aniu Ko?cio?a456KPK, kan. 207, § 1. 2..

 

935 Chrystus posy?a swoich Aposto?ów i ich nast?pców, aby g?osili wiar? i rozszerzali Jego Królestwo. Daje im udzia? w swoim pos?aniu. Otrzymuj? oni od Niego w?adz? dzia?ania w Jego Osobie.

 

936 Pan uczyni? Piotra widzialnym fundamentem swojego Ko?cio?a i powierzy? mu jego "klucze". Biskup Ko?cio?a w Rzymie, nast?pca ?w. Piotra, "jest g?ow? Kolegium Biskupów, zast?pc? Chrystusa i pasterzem ca?ego Ko?cio?a tu na ziemi"457KPK, kan. 331..

 

937 Papie? "cieszy si? z ustanowienia Bo?ego najwy?sz?, pe?n?, bezpo?redni? i powszechn? w?adz? duszpastersk?"458Sobór Watyka?ski II, dekret Christus Dominus, 2..

 

938 Biskupi, ustanowieni przez Ducha ?wi?tego, s? nast?pcami Aposto?ów; ka?dy z nich jest "widzialnym ?ród?em i fundamentem jedno?ci w swoim Ko?ciele partykularnym"459Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 23..

 

939 Biskupi przy pomocy prezbiterów, swoich wspó?pracowników, i diakonów pe?ni? misj? autentycznego nauczania wiary, sprawowania kultu Bo?ego, przede wszystkim Eucharystii, i rz?dzenia Ko?cio?em jako prawdziwi pasterze. Do ich funkcji nale?y tak?e troska o wszystkie Ko?cio?y, razem z papie?em i pod jego zwierzchnictwem.

 

940 "Poniewa? w?a?ciwo?ci? stanu ludzi ?wieckich jest ?ycie w?ród ?wiata i spraw doczesnych, dlatego wzywa ich Bóg, by o?ywieni duchem chrze?cija?skim, sprawowali niczym zaczyn swoje apostolstwo w ?wiecie"460Sobór Watyka?ski II, konst. Apostolicam actuositatem, 2..

 

941 ?wieccy uczestnicz? w kap?a?stwie Chrystusa; coraz bardziej z Nim zjednoczeni, pomna?aj? ?ask? chrztu i bierzmowania we wszystkich wymiarach ?ycia osobistego, rodzinnego, spo?ecznego i ko?cielnego. Urzeczywistniaj? w ten sposób powo?anie do ?wi?to?ci, do której s? wezwani wszyscy ochrzczeni.

 

942 Dzi?ki swej misji prorockiej ?wieccy "s? te? powo?ani i do tego, aby we wszystkim po?ród wspólnoty ludzkiej byli ?wiadkami Chrystusa"461Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 43. .

 

943 Dzi?ki swej misji królewskiej ?wieccy maj? moc zwyci??ania w sobie i w ?wiecie panowania grzechu przez wyrzeczenie si? siebie oraz przez ?wi?to?? ?ycia462Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 36..

 

944 ?ycie konsekrowane Bogu charakteryzuje si? publiczn? profesj? rad ewangelicznych: ubóstwa, czysto?ci i pos?usze?stwa w trwa?ym stanie ?ycia uznanym przez Ko?ció?.

 

945 Cz?owiek oddany umi?owanemu nade wszystko Bogu, ofiarowany Mu ju? przez chrzest, w stanie ?ycia konsekrowanego bardziej wewn?trznie po?wi?ca si? s?u?bie Bo?ej i oddaje si? dla dobra ca?ego Ko?cio?a.

 

 

Paragraf pi?ty

1474-1477 KOMUNIA ?WI?TYCH

 

946 Po wyznaniu wiary w "?wi?ty Ko?ció? powszechny", Symbol Apostolski dodaje "?wi?tych obcowanie" (komunia ?wi?tych). Artyku? ten jest w pewnym sensie dalszym ci?giem poprzedniego: "Czym?e jest Ko?ció?, jak nie 823 zgromadzeniem wszystkich ?wi?tych?"463Nicetas, Explanatio symboli, 10: PL 52, 871 B. Ko?ció? jest w?a?nie komuni? ?wi?tych.

 

947 "Skoro wszyscy wierz?cy tworz? jedno cia?o, dobro jednego jest przekazywane innym... Nale?y wi?c wierzy?, ?e istnieje w Ko?ciele wspólnota dóbr. Najwa?niejszym cz?onkiem jest jednak Chrystus, poniewa? On jest G?ow?... Dlatego dobro Chrystusa jest przekazywane wszystkim 790 cz?onkom, a dokonuje si? to przez sakramenty Ko?cio?a"464?w. Tomasz z Akwinu, Expositio in symbolum apostolicum, 10.. "Jedno?? Ducha ?wi?tego, który o?ywia Ko?ció? i nim kieruje, sprawia, ?e wszystko to, co Ko?ció? posiada, jest wspólne tym, którzy do niego nale??"465Katechizm Rzymski, 1, 10, 24..

 

948 Poj?cie "komunia ?wi?tych" ma wi?c dwa znaczenia, ?ci?le ze sob? powi?zane: "komunia w rzeczach ?wi?tych (sancta)" i "komunia mi?dzy 1331osobami ?wi?tymi (sancti)".

 

Sancta sanctis! - "To, co ?wi?te, dla tych, którzy s? ?wi?ci" - tak? aklamacj? wypowiada celebrans w wi?kszo?ci liturgii wschodnich w czasie podniesienia ?wi?tych Darów przed udzieleniem Komunii. Wierni (sancti) s? karmieni Cia?em i Krwi? Chrystusa (sancta), by wzrasta? w komunii Ducha ?wi?tego (Koinonia) i przekazywa? j? ?wiatu.

 

I. Komunia dóbr duchowych

 

949 Uczniowie w pierwotnej wspólnocie w Jerozolimie "trwali w nauce Aposto?ów i we wspólnocie, w ?amaniu chleba i w modlitwach" (Dz 2, 42):

 

Komunia wiary. Wiara wiernych jest wiar? Ko?cio?a otrzyman? od 185 Aposto?ów; jest skarbem ?ycia, który si? pomna?a, gdy jest rozdzielany.

 

950 Komunia sakramentów. "Owoc wszystkich sakramentów nale?y do wszystkich wiernych, którzy przez po?rednictwo tych samych 1130 sakramentów, b?d?cych równie? tajemniczymi arteriami, zostaj? zjednoczeni z Chrystusem i wszczepieni w Niego. Przede wszystkim chrzest jest jakby bram?, przez któr? wchodzi si? do Ko?cio?a, i wi?zi? jedno?ci. Komunia ?wi?tych jest komuni? sakramentów... Poj?cie komunii mo?e by? stosowane do ka?dego z nich, poniewa? ka?dy z nich jednoczy nas z Bogiem... Poj?cie to jest w?a?ciwe 1331 Eucharystii bardziej ni? innym sakramentom, poniewa? przede wszystkim ona urzeczywistnia t? komuni?"466Katechizm Rzymski, 1, 10, 24..

 

951 Komunia charyzmatów. We wspólnocie Ko?cio?a Duch ?wi?ty "rozdziela 799 mi?dzy wiernych wszystkich stanów... szczególne ?aski" w celu budowania Ko?cio?a467Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 12. . "Wszystkim objawia si? Duch dla wspólnego dobra"4681 Kor 12, 7..

 

952 "Wszystko mieli wspólne" (Dz 4, 32). "Wszystko, co posiada prawdziwy 2402 chrze?cijanin, powinien traktowa? jako dobro, które ma wspólne z innymi, oraz zawsze powinien by? gotowy i ch?tny przyj?? z pomoc? najbardziej potrzebuj?cym"469Katechizm Rzymski, 1, 10, 27.. Chrze?cijanin jest zarz?dc? dóbr Pana470Por. ?k 16,1. 3. 471 Por. 1 Kor 10, 24..

 

953 Komunia mi?o?ci. W sanctorum communio "nikt... z nas nie ?yje dla 1827 siebie i nikt nie umiera dla siebie" (Rz 14, 7). "Gdy cierpi jeden cz?onek, wspó?cierpi? wszystkie inne cz?onki; podobnie gdy jednemu cz?onkowi okazywane jest poszanowanie, wspó?wesel? si? wszystkie cz?onki. Wy przeto jeste?cie Cia?em Chrystusa i poszczególnymi cz?onkami" (1 Kor 12, 26-27). "Mi?o??... nie szuka 2011 swego" (1 Kor 13, 5)471Por. 1 Kor 10, 24.. Najmniejszy nasz czyn spe?niony w mi?o?ci przynosi korzy?? wszystkim, w solidarno?ci z wszystkimi lud?mi, ?ywymi czy zmar?ymi, 845, 1469 która opiera si? na komunii ?wi?tych. Ka?dy grzech szkodzi tej komunii.

 

II. Komunia Ko?cio?a w niebie i na ziemi

 

954 Trzy stany w Ko?ciele. "Dopóki Pan nie przyjdzie w majestacie swoim, a 771 wraz z Nim wszyscy anio?owie, dopóki po zniszczeniu ?mierci wszystko nie zostanie Mu poddane, jedni spo?ród Jego uczniów pielgrzymuj? na ziemi, inni, 1031, 1023 dokonawszy ?ywota, poddaj? si? oczyszczeniu, jeszcze inni za?ywaj? chwa?y, widz?c ?wyra?nie samego Boga troistego i jedynego, jako jest?"472Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 49..

 

Wszyscy jednak, w ró?nym stopniu i w rozmaity sposób, z??czeni jeste?my wzajemnie w tej samej mi?o?ci Boga i bli?niego i ten sam hymn chwa?y ?piewamy Bogu naszemu. Wszyscy bowiem, którzy nale?? do Chrystusa, maj?c Jego Ducha, zrastaj? si? w jeden Ko?ció? i zespalaj? si? wzajemnie ze sob? w Chrystusie473Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 49..

 

955 "??czno?? pielgrzymów z bra?mi, którzy zasn?li w pokoju Chrystusowym, bynajmniej nie ustaje; przeciwnie, wed?ug nieustannej wiary Ko?cio?a umacnia si? jeszcze dzi?ki wzajemnemu udzielaniu sobie dóbr duchowych"474Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 49..

 

956 Wstawiennictwo ?wi?tych. "Poniewa? mieszka?cy nieba, b?d?c g??biej zjednoczeni z Chrystusem, jeszcze mocniej utwierdzaj? ca?y Ko?ció? w 1370 ?wi?to?ci... nieustannie wstawiaj? si? za nas u Ojca, ofiaruj?c Mu zas?ugi, które przez 2683 jedynego Po?rednika mi?dzy Bogiem i lud?mi, Jezusa Chrystusa, zdobyli na ziemi... Ich przeto troska braterska wspomaga wydatnie s?abo?? nasz?"475Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 49..

 

Nie p?aczcie, b?dziecie mieli ze mnie wi?kszy po?ytek i b?d? wam skuteczniej pomaga? ni? za ?ycia476?w. Dominik, umieraj?c, do swoich braci; por. Jordan z Saksonii, Libellus de principiis Ordinis praedicatorum, 93.

 

Przejd? do mojego nieba, by czyni? dobrze na ziemi477?w. Teresa od Dzieci?tka Jezus, Novissima verba..

 

957 Komunia ze ?wi?tymi. "Nie tylko jednak ze wzgl?du na sam ich przyk?ad czcimy pami?? mieszka?ców nieba, ale bardziej jeszcze dlatego, ?eby umacnia?a 1173 si? jedno?? ca?ego Ko?cio?a w Duchu przez praktykowanie braterskiej mi?o?ci. Bo jak wzajemna ??czno?? chrze?cija?ska mi?dzy pielgrzymami prowadzi nas bli?ej Chrystusa, tak obcowanie ze ?wi?tymi ??czy nas z Chrystusem, z którego, niby ze ?ród?a i G?owy, wyp?ywa wszelka ?aska i ?ycie Ludu Bo?ego"478Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 50..

 

Sk?adamy ho?d (Chrystusowi) w naszej adoracji, gdy? jest Synem Bo?ym, m?czenników za? kochamy jako uczniów i na?ladowców Pana, a to jest rzecz? s?uszn?, gdy? w niezrównanym stopniu oddali si? oni na s?u?b? swojemu Królowi i Mistrzowi. Oby?my równie? i my mogli sta? si? ich towarzyszami i wspó?uczniami479?w. Polikarp, w: Martyrium Polycarpi, 17..

 

958 Komunia ze zmar?ymi. "Uznaj?c w pe?ni t? wspólnot? ca?ego Mistycznego Cia?a Jezusa Chrystusa, Ko?ció? pielgrzymów od zarania religii 1371 chrze?cija?skiej czci? z wielkim pietyzmem pami?? zmar?ych, a ?poniewa? ?wi?ta i zbawienna jest my?l modli? si? za umar?ych, aby byli od grzechów uwolnieni? (2 Mch 12, 45), tak?e mod?y za nich ofiarowywa?"480Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 50.. Nasza modlitwa za 1032, 1689 zmar?ych nie tylko mo?e im pomóc, lecz tak?e sprawia, ?e staje si? skuteczne ich wstawiennictwo za nami.

 

959 W jednej rodzinie Bo?ej. "Wszyscy, którzy jeste?my synami Bo?ymi i stanowimy jedn? rodzin? w Chrystusie, gdy ??czymy si? ze sob? we wzajemnej 1027 mi?o?ci i w jednej chwale Trójcy Przenaj?wi?tszej, odpowiadamy najg??bszemu powo?aniu Ko?cio?a"481Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 51..

 

W skrócie

960 Ko?ció? jest "komuni? ?wi?tych": wyra?enie to oznacza najpierw "rzeczy ?wi?te" (sancta), a przede wszystkim Eucharysti?, przez któr? jest reprezentowana i realizowana "jedno?? wiernych, którzy stanowi? jedno cia?o w Chrystusie"
482Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 3..

 

961 Wyra?enie to oznacza tak?e komuni? "osób ?wi?tych" (sancti) w Chrystusie, który "umar? za wszystkich", tak ?e ka?dy czyn lub cierpienie w Chrystusie i dla Chrystusa przynosi owoce dla wszystkich.

 

962 "Wierzymy we wspólnot? wszystkich wiernych chrze?cijan, a mianowicie tych, którzy pielgrzymuj? na ziemi, zmar?ych, którzy jeszcze oczyszczaj? si?, oraz tych, którzy ciesz? si? ju? szcz??ciem nieba, i ?e wszyscy ??cz? si? w jeden Ko?ció?; wierzymy równie?, ?e w tej wspólnocie mamy zwrócon? ku sobie mi?o?? mi?osiernego Boga i Jego ?wi?tych, którzy zawsze s? gotowi na s?uchanie naszych pró?b"
483Pawe? VI, Wyznanie wiary Ludu Bo?ego, 30. .

 

Paragraf szósty

MARYJA - MATKA CHRYSTUSA, MATKA KO?CIO?A

 

963 Po omówieniu roli Maryi Dziewícy w misterium Chrystusa i Ducha 484-507 ?wi?tego nale?y teraz rozwa?y? Jej miejsce w misterium Ko?cio?a. "Istotnie, 721-726 Maryja Dziewica... jest uznawana i czczona jako prawdziwa Matka Boga i Odkupiciela... co wi?cej, jest ?równie? Matk? cz?onków (Chrystusa)... poniewa? swoj? mi?o?ci? wspó?dzia?a?a w tym, by w Ko?ciele rodzili si? wierni, którzy s? cz?onkami owej G?owy?"484?w. Augustyn, De sancta virginitate, 6: PL 40, 399; cyt. w: Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 53.. "...Maryja, Matka Chrystusa, Matka Ko?cio?a"485Pawe? VI, Przemówienie (21 listopada 1964)..

 

I. Macierzy?stwo Maryi wobec Ko?cio?a

Ca?a zjednoczona ze swoim Synem...

 

964 Rola Maryi wobec Ko?cio?a jest nieod??czna od Jej zjednoczenia z Chrystusem i wprost z niego wynika. "Ta za? ??czno?? Matki z Synem w dziele zbawczym uwidacznia si? od chwili dziewiczego pocz?cia Chrystusa a? do Jego ?mierci"486Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 57.. W sposób szczególny ukazuje si? w godzinie Jego m?ki:

 

B?ogos?awiona Dziewica sz?a naprzód w pielgrzymce wiary i utrzyma?a wiernie 534swoje zjednoczenie z Synem a? do krzy?a, przy którym nie bez postanowienia Bo?ego stan??a, najg??biej ze swoim Jednorodzonym wspó?cierpia?a i z ofiar? Jego z??czy?a si? matczynym duchem, z mi?o?ci? godz?c si?, aby dozna?a ofiarniczego 618 wyniszczenia ?ertwa z Niej zrodzona; a wreszcie przez tego? Jezusa Chrystusa umieraj?cego na krzy?u oddana zosta?a uczniowi jako matka tymi s?owami: "Niewiasto, oto syn Twój" (J 19, 26-27)487Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 58..

 

965 Po Wniebowst?pieniu swego Syna "modlitwami swymi wspiera?a pocz?tki Ko?cio?a"488Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 69.. Razem z Aposto?ami i kilkoma kobietami widzimy "tak?e Maryj? b?agaj?c? w modlitwach o dar Ducha, który podczas Zwiastowania ju? J? by? zacieni?"489Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 59..

 

...tak?e w swoim Wniebowzi?ciu...

 

966 "Na koniec Niepokalana Dziewica, zachowana woln? od wszelkiej skazy winy pierworodnej, dope?niwszy biegu ?ycia ziemskiego z cia?em i dusz? wzi?ta 491 zosta?a do chwa?y niebieskiej i wywy?szona przez Pana jako Królowa wszystkiego, aby bardziej upodobni?a si? do Syna swego, Pana panuj?cych oraz Zwyci?zcy grzechu i ?mierci"490Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 59; por. og?oszenie przez papie?a Piusa XII w 1950 r. dogmatu Wniebowzi?cia B?ogos?awionej Dziewicy Maryi: DS 3903.. Wniebowzi?cie Maryi jest szczególnym uczestniczeniem w Zmartwychwstaniu Jej Syna i uprzedzeniem zmartwychwstania innych chrze?cijan:

 

W narodzeniu Syna zachowa?a? dziewictwo, w za?ni?ciu nie opu?ci?a? ?wiata, o Matko Bo?a: po??czy?a? si? ze ?ród?em ?ycia, Ty, która pocz??a? Boga ?ywego, a przez swoje modlitwy uwalniasz nas od ?mierci491Liturgia bizantyjska, Troparion na ?wi?to Za?ni?cia (15 sierpnia)..

 

...jest nasz? Matk? w porz?dku ?aski

 

967 Przez ca?kowite przylgni?cie do woli Ojca, do odkupie?czego dzie?a swego Syna, do ka?dego natchnienia Ducha ?wi?tego, Maryja Dziewica jest dla 2679 Ko?cio?a wzorem wiary i mi?o?ci. Przez to w?a?nie jest Ona "najznakomitszym i ca?kiem szczególnym cz?onkiem Ko?cio?a"492Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 53.; Maryja jest "figur?" 507 Ko?cio?a (typus Ecclesiae)493Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 63..

 

968 Rola Maryi w stosunku do Ko?cio?a i ca?ej ludzko?ci ma jeszcze inny 494 wymiar. "W szczególny zaiste sposób wspó?pracowa?a z dzie?em Zbawiciela przez wiar?, nadziej? i mi?o?? ?arliw? dla odnowienia nadprzyrodzonego ?ycia dusz ludzkich. Dlatego to sta?a si? nam Matk? w porz?dku ?aski"494Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 61..

 

969 "To macierzy?stwo Maryi w ekonomii ?aski trwa nieustannie, poczynaj?c 149, 501od aktu zgody, któr? przy Zwiastowaniu wiernie wyrazi?a i któr? zachowa?a bez wahania pod krzy?em, a? do wiekuistego dope?nienia si? zbawienia 1370 wszystkich wybranych. Albowiem wzi?ta do nieba, nie zaprzesta?a tego zbawczego zadania, lecz poprzez wielorakie swoje wstawiennictwo ustawicznie zjednuje nam dary zbawienia wiecznego... Dlatego to do B?ogos?awionej Dziewicy stosuje si? w Ko?ciele tytu?y: Or?downiczki, Wspomo?ycielki, Pomocnicy, Po?redniczki"495Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 62..

 

970 "Macierzy?ska za? rola Maryi w stosunku do ludzi ?adn? miar? nie 2008 przy?miewa i nie umniejsza tego jedynego po?rednictwa Chrystusowego, lecz ukazuje jego moc. Ca?y bowiem wp?yw zbawienny B?ogos?awionej Dziewicy na ludzi... wywodzi si? z nadmiaru zas?ug Chrystusowych, na Jego po?rednictwie si? opiera, od tego po?rednictwa ca?kowicie jest zale?ny i z niego czerpie ca?? moc swoj?"496Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 60.. "?adne bowiem stworzenie nie mo?e by? nigdy stawiane na równi ze S?owem Wcielonym i Odkupicielem; ale jak 1545 kap?a?stwo Chrystusa w rozmaity sposób staje si? udzia?em zarówno ?wi?tych szafarzy, jak i wiernego ludu i jak jedna dobro? Bo?a w rozmaity sposób rozlewa si? 308 realnie w stworzeniach, tak te? jedyne po?rednictwo Odkupiciela nie wyklucza, ale wzbudza u stworze? rozmaite wspó?dzia?anie, pochodz?ce z uczestnictwa w jednym ?ródle"497Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 62..

 

2673-2679 II. Kult Naj?wi?tszej Dziewicy

971 "B?ogos?awi? mnie b?d? wszystkie pokolenia" (?k 1, 48). "Pobo?no?? 1172 Ko?cio?a wzgl?dem ?wi?tej Dziewicy jest wewn?trznym elementem kultu chrze?cija?skiego"498Pawe? VI, adhort. apost. Marialis cultus, 56.. Naj?wi?tsza Dziewica "s?usznie doznaje od Ko?cio?a czci szczególnej. Ju? te? od najdawniejszych czasów B?ogos?awiona Dziewica czczona jest pod zaszczytnym imieniem Bo?ej Rodzicielki, pod której obron? uciekaj? si? w modlitwach wierni we wszystkich swoich przeciwno?ciach i potrzebach... Kult ten... cho? zgo?a wyj?tkowy, ró?ni si? przecie? w sposób istotny od kultu uwielbienia, który oddawany jest S?owu Wcielonemu na równi z Ojcem i Duchem ?wi?tym, i jak najbardziej sprzyja temu kultowi"499Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 66.. Wyra?a 2678 si? on w ?wi?tach liturgicznych po?wi?conych Matce Bo?ej500Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Sacrosanctum Concilium, 103. oraz w modlitwie maryjnej, takiej jak ró?aniec, który jest "streszczeniem ca?ej Ewangelii"501Por. Pawe? VI, adhort. apost. Marialis cultus, 42..

 

III. Maryja - eschatologiczna ikona Ko?cio?a

 

972 Po omówieniu rzeczywisto?ci Ko?cio?a, jego pocz?tku, pos?ania i przeznaczenia, mo?emy jedynie spojrze? na Maryj?, by kontemplowa? w Niej to, 773 czym jest Ko?ció? w swoim misterium, w swojej "pielgrzymce wiary", i czym b?dzie w ojczy?nie na ko?cu swojej drogi, gdzie go oczekuje "w chwale Przenaj?wi?tszej i nierozdzielnej Trójcy", "we wspólnocie wszystkich ?wi?tych"502Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 69., Ta, któr? Ko?ció? czci jako Matk? swego Pana i jako swoj? Matk?: 829

 

Tymczasem za? Matka Jezusowa, jak w niebie doznaje ju? chwa?y co do cia?a i duszy, b?d?c obrazem i pocz?tkiem Ko?cio?a maj?cego osi?gn?? pe?ni? w przysz?ym wieku, tak tu na ziemi, póki nie nadejdzie dzie? Pa?ski, przy?wieca 2853 Ludowi Bo?emu pielgrzymuj?cemu jako znak pewnej nadziei i pociechy503Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 68..

 

W skrócie

973 Maryja, wypowiadaj?c "Fiat" ("Niech mi si? stanie") w chwili Zwiastowania i daj?c swoje przyzwolenie na misterium Wcielenia, wspó?dzia?a?a ju? w ca?ym dziele, jakie mia? wype?ni? Jej Syn. Jest Ona Matk? wsz?dzie tam, gdzie On jest Zbawicielem i G?ow? Mistycznego Cia?a.

 

974 Po dope?nieniu swego ziemskiego ?ycia Naj?wi?tsza Dziewica Maryja zosta?a wzi?ta z cia?em i dusz? do chwa?y nieba, gdzie uczestniczy ju? w chwale Zmartwychwstania swojego Syna, uprzedzaj?c zmartwychwstanie wszystkich cz?onków Jego Cia?a.

 

975 "Wierzymy, ?e Naj?wi?tsza Bo?a Rodzicielka, Nowa Ewa, Matka Ko?cio?a, kontynuuje w niebie swoj? macierzy?sk? rol? wobec cz?onków Chrystusa"504Pawe? VI, Wyznanie wiary Ludu Bo?ego, 15..

 

Artyku? dziesi?ty

"WIERZ? W ODPUSZCZENIE GRZECHÓW"

 

976 Symbol Apostolski ??czy wiar? w odpuszczenie grzechów z wiar? w Ducha ?wi?tego, a tak?e z wiar? w Ko?ció? i w komuni? ?wi?tych. Chrystus Zmartwychwsta?y, daj?c Aposto?om Ducha ?wi?tego, udzieli? im swojej Boskiej w?adzy odpuszczania grzechów: "We?mijcie Ducha ?wi?tego! Którym odpu?cicie grzechy, s? im odpuszczone, a którym zatrzymacie, s? im zatrzymane" (J 20, 22-23).

 

(Cz??? druga Katechizmu omówi bardziej bezpo?rednio odpuszczenie grzechów przez chrzest, sakrament pokuty i inne sakramenty, przede wszystkim Eucharysti?. W tym miejscu wystarczy krótko przypomnie? niektóre podstawowe prawdy.)

 

1263 I. Jeden chrzest na odpuszczenie grzechów

 

977 Nasz Pan po??czy? odpuszczenie grzechów z wiar? i z sakramentem chrztu: "Id?cie na ca?y ?wiat i g?o?cie Ewangeli? wszelkiemu stworzeniu. Kto uwierzy i przyjmie chrzest, b?dzie zbawiony" (Mk 16, 15-16). Chrzest jest pierwszym i podstawowym sakramentem odpuszczenia grzechów, poniewa? jednoczy nas z Chrystusem, który umar? za nasze grzechy i zmartwychwsta? dla naszego usprawiedliwienia505Por. Rz 4, 25., "aby?my i my wkroczyli w nowe ?ycie" (Rz 6, 4).

 

978 "Odpuszczenie grzechów w Ko?ciele ma miejsce przede wszystkim, gdy po raz pierwszy wyznaje si? wiar?. Z wod? chrzcieln? zostaje bowiem udzielone pe?ne przebaczenie i nie pozostaje ju? ?adna wina: ani pierworodna, ani inna pope?niona pó?niej; nie pozostaje te? ?adna kara do odpokutowania, by zado??uczyni? za te grzechy... ?aska chrztu nie uwalnia jednak naszej natury od jej s?abo?ci; przeciwnie, nie ma takiego cz?owieka, który nie musia?by 1264 walczy? z po??dliwo?ci?, gdy? nie przestaje ona sk?ania? do z?ego"506Katechizm Rzymski, I, 11, 3..

 

979 Kto w walce ze sk?onno?ci? do z?ego by?by tak mocny i czujny, by unikn?? wszelkiej rany grzechu? "By?o wi?c konieczne, aby Ko?ció? mia? moc odpuszczania grzechów tak?e w inny sposób ni? przez sakrament chrztu. Z tej racji 1446 Chrystus da? Ko?cio?owi ?klucze? Królestwa niebieskiego, moc? których móg?by przebaczy? ka?demu grzesznikowi ?a?uj?cemu za grzechy pope?nione po chrzcie ?wi?tym a? do ostatniego dnia ?ycia"507Katechizm Rzymski, 1, 11, 4..

 

980 Ochrzczony mo?e by? pojednany z Bogiem i Ko?cio?em przez sakrament 1422-1484 pokuty:

 

Ojcowie Ko?cio?a s?usznie nazywali pokut? "mozolnym chrztem"508?w. Grzegorz z Nazjanzu, Orationes, 39, 17: PG 36, 356 A.. Sakrament pokuty jest konieczny do zbawienia dla tych, którzy upadli po chrzcie, jak chrzest jest konieczny dla tych, którzy nie zostali jeszcze odrodzeni509Sobór Trydencki: DS 1672..

 

II. W?adza "kluczy"

 

981 Chrystus po swoim zmartwychwstaniu pos?a? Aposto?ów, by w Jego imi? g?osili "nawrócenie i odpuszczenie grzechów wszystkim narodom" (?k 24, 47). Aposto?owie i ich nast?pcy pe?ni? t? "pos?ug? jednania" (2 Kor 5,18), nie tylko g?osz?c ludziom przebaczenie Bo?e wys?u?one nam przez Chrystusa i wzywaj?c ich do nawrócenia i wiary, lecz tak?e udzielaj?c im odpuszczenia grzechów 1444 przez chrzest oraz jednaj?c ich z Bogiem i z Ko?cio?em dzi?ki w?adzy "kluczy" otrzymanej od Chrystusa:

 

Ko?ció? otrzyma? klucze Królestwa niebieskiego, by dokonywa?o si? w nim 553 odpuszczenie grzechów przez Krew Chrystusa i dzia?anie Ducha ?wi?tego. Dusza, która umar?a z powodu grzechu, zostaje o?ywiona w Ko?ciele, by ?y? z Chrystusem, którego ?aska nas zbawi?a510?w. Augustyn, Sermones, 214, 11: PL 38, 1071-1072..

 

982 Nie ma takiej winy, nawet najci??szej, której nie móg?by odpu?ci? Ko?ció? ?wi?ty. "Nie ma nikogo tak niegodziwego i winnego, kto nie powinien by? 1463 pewny przebaczenia, je?li tylko jego ?al jest szczery"511Katechizm Rzymski, 1, 11, 5.. Chrystus, który umar? za wszystkich ludzi, pragnie, by w Jego Ko?ciele bramy przebaczenia by?y 605 zawsze otwarte dla ka?dego, kto odwraca si? od grzechu512Por. Mt 18, 21-22..

 

983 Katecheza b?dzie stara? si? budzi? i podtrzymywa? u wiernych wiar? w niezrównan? wielko?? daru, jakiego Chrystus Zmartwychwsta?y udzieli? 1442 swemu Ko?cio?owi. Tym darem jest misja i w?adza prawdziwego odpuszczania grzechów przez pos?ug? Aposto?ów i ich nast?pców:

 

Pan chce, aby Jego uczniowie mieli niezrównan? w?adz?; chce, by Jego s?udzy 1465spe?niali w Jego imi? to wszystko, co On czyni?, gdy by? na ziemi513?w. Ambro?y, De poenitentia, 1, 34: PL 16, 477 A..

 

Kap?ani otrzymali w?adz?, jakiej Bóg nie da? ani anio?om, ani archanio?om... Bóg potwierdza w górze to wszystko, co kap?ani czyni? na ziemi514?w. Jan Chryzostom, De sacerdotio, 3, 5: PG 48, 643 A..

 

Gdyby w Ko?ciele nie by?o odpuszczenia grzechów, nie by?oby ?adnej ufno?ci, ?adnej nadziei ?ycia przysz?ego i wiecznego wyzwolenia. Dzi?kujmy Bogu, który da? Ko?cio?owi taki dar515?w. Augustyn, Sermones, 213, 8: PL 38, 1064..

 

W skrócie

 

984 Symbol wiary ??czy "odpuszczenie grzechów" z wyznaniem wiary w Ducha ?wi?tego. Istotnie, Chrystus Zmartwychwsta?y powierzy? Aposto?om w?adz? odpuszczania grzechów, kiedy udzieli? im Ducha ?wi?tego.

 

985 Chrzest jest pierwszym i podstawowym sakramentem przebaczenia grzechów: jednoczy nas z Chrystusem, który umar? i zmartwychwsta?, oraz daje nam Ducha ?wi?tego.

 

986 Z woli Chrystusa Ko?ció? posiada w?adz? odpuszczania grzechów ochrzczonym i wype?nia j? przez biskupów i prezbiterów w sposób zwyczajny w sakramencie pokuty.

 

987 "W odpuszczaniu grzechów kap?ani i sakramenty s? tylko narz?dziami, którymi chce pos?ugiwa? si? nasz Pan, Jezus Chrystus, jedyny sprawca i dawca naszego zbawienia, by zg?adzi? nasze nieprawo?ci i udzieli? nam laski usprawiedliwienia"
516Katechizm Rzymski, I, 11, 6..

Artyku? jedenasty

WIERZ? W CIA?A ZMARTWYCHWSTANIE"

 

988 Credo chrze?cija?skie - wyznanie naszej wiary w Boga Ojca, Syna i Ducha ?wi?tego oraz w Jego stwórcze, zbawcze i u?wi?caj?ce dzia?anie - osi?ga punkt kulminacyjny w g?oszeniu zmartwychwstania umar?ych na ko?cu czasów oraz ?ycia wiecznego.

 

989 Wierzymy mocno i mamy nadziej?, ?e jak Chrystus praw`ziwie 655 zmartwychwsta? i ?yje na zawsze, tak równie? sprawiedliwi po ?mierci b?d? ?y? na zawsze z Chrystusem Zmartwychwsta?ym i ?e On wskrzesi ich w dniu ostatecznym517Por. J 6, 39-40.. Nasze zmartwychwstanie, podobnie jak zmartwychwstanie Chrystusa, 648 b?dzie dzie?em Trójcy ?wi?tej:

 

Je?eli mieszka w was Duch Tego, który Jezusa wskrzesi? z martwych, to Ten, co wskrzesi? Chrystusa Jezusa z martwych, przywróci do ?ycia wasze ?miertelne cia?a moc? mieszkaj?cego w was swego Ducha (Rz 8, 11)518Por. 1 Tes 4, 14; 1 Kor 6, 14; 2 Kor 4, 14; Flp 3, 10-11..

 

990 Poj?cie "cia?o" oznacza cz?owieka w jego kondycji poddanej s?abo?ci i ?miertelno?ci519Por. Rdz 6, 3; Ps 56, 5; lz 40, 6. "Zmartwychwstanie cia?a" oznacza, ?e po ?mierci b?dzie ?y?a nie tylko dusza 364 nie?miertelna, ale ?e na nowo otrzymaj? ?ycie tak?e nasze "?miertelne cia?a" (Rz 8,11).

 

991 Wiara w zmartwychwstanie zmar?ych by?a od pocz?tku istotnym 638 elementem wiary chrze?cija?skiej. Fiducia christianorum resurrectio mortuorum; illam credentes, sumus - "Zmartwychwstanie umar?ych jest ufno?ci? chrze?cijan; ta wiara nas o?ywia"520Tertulian, De resurrectione carnis, 1, 1.:

 

Dlaczego twierdz? niektórzy spo?ród was, ?e nie ma zmartwychwstania? Je?li nie ma zmartwychwstania, to i Chrystus nie zmartwychwsta?. A je?li Chrystus nie zmartwychwsta?, daremne jest nasze nauczanie, pró?na jest tak?e wasza wiara... Tymczasem jednak Chrystus zmartwychwsta? jako pierwszy spo?ród tych, co pomarli (1 Kor 15,12-14. 20).

 

I. Zmartwychwstanie Chrystusa i nasze zmartwychwstanie

Stopniowe objawianie zmartwychwstania

 

992 Bóg stopniowo objawia? swojemu ludowi prawd? o zmartwychwstaniu umar?ych. Nadzieja na cielesne zmartwychwstanie zmar?ych pojawia si? jako wewn?trzna konsekwencja wiary w Boga, Stwórc? ca?ego cz?owieka, z 297 dusz? i cia?em. Stwórca nieba i ziemi jest tak?e Tym, który zachowuje wiernie swoje przymierze z Abrahamem i jego potomstwem. W tej podwójnej perspektywie zacznie wyra?a? si? wiara w zmartwychwstanie. M?czennicy machabejscy wyznaj? w godzinie próby:

 

Król ?wiata... nas, którzy umieramy za Jego prawa, wskrzesi i o?ywi do ?ycia wiecznego (2 Mch 7, 9). Lepiej jest nam, którzy giniemy z ludzkich r?k, w Bogu pok?ada? nadziej?, ?e znów przez Niego b?dziemy wskrzeszeni (2 Mch 7,14)521Por. 2 Mch 7, 29; Dn 12, 1-13..

 

993 Faryzeusze522Por. Dz 23, 6. i wielu wspó?czesnych Pana523Por. J 11, 24. mieli nadziej? na zmartwychwstanie. Jezus stale o nim naucza?. Saduceuszom, którzy nie przyjmowali 575zmartwychwstania, odpowiada: "Czy? nie dlatego jeste?cie w b??dzie, ?e nie rozumiecie Pisma ani mocy Bo?ej?" (Mk 12, 24). Wiara w zmartwychwstanie opiera si? na wierze w Boga, który nie jest "Bogiem umar?ych, lecz ?ywych" 205(Mk 12, 27).

 

994 Co wi?cej, Jezus ??czy wiar? w zmartwychwstanie ze swoj? Osob?: "Ja jestem zmartwychwstaniem i ?yciem" (J 11, 25). To Jezus jest Tym, który w ostatnim dniu wskrzesi tych, którzy b?d? wierzy? w Niego524Por. J 5, 24-25; 6, 40. i którzy b?d? spo?ywa? Jego Cia?o i pi? Jego Krew525Por. J 6, 54.. Ju? teraz daje tego znak i zadatek, 646przywracaj?c do ?ycia niektórych zmar?ych526Por. Mk 5, 21-42; ?k 7, 11-17; J 11., Zapowiadaj?c w ten sposób w?asne zmartwychwstanie, które jednak nast?pi w innym porz?dku. Jezus mówi o tym wyj?tkowym wydarzeniu jako o "znaku proroka Jonasza" (Mt 12, 39) i znaku ?wi?tyni527Por. J 2,19-22.; zapowiada swoje zmartwychwstanie trzeciego dnia po 652 wydaniu Go na ?mier?528Por. Mk 10, 34..

 

995 By? ?wiadkiem Chrystusa - to znaczy by? "?wiadkiem Jego 860zmartwychwstania" (Dz l, 22)529Por. Dz 4, 33., "z Nim je?? i pi? po Jego zmartwychwstaniu" (Dz 10, 41). Chrze?cija?ska nadzieja na zmartwychwstanie jest ca?a naznaczona do 655 ?wiadczeniem spotka? z Chrystusem Zmartwychwsta?ym. My zmartwychwstaniemy jak On, z Nim i przez Niego.

 

996 Od pocz?tku chrze?cija?ska wiara w zmartwychwstanie spotyka?a 643si? z niezrozumieniem i oporami530Por. Dz 17, 32; 1 Kor 15, 12-13.. "W ?adnym punkcie wiara chrze?cija?ska nie spotyka wi?cej sprzeciwu ni? w stosunku do zmartwychwstania cia?a"531?w Augustyn, Enarratio in Psalmos, 88, 2, 5.. Bardzo powszechnie jest przyjmowane przekonanie, ?e po ?mierci ?ycie osoby ludzkiej trwa w sposób duchowy. Ale jak wierzy?, ?e to cia?o, którego ?miertelno?? jest tak oczywista, mog?oby zmartwychwsta? do ?ycia wiecznego?

 

Jak zmartwychwstan? zmarli?

997 Co to znaczy zmartwychwsta?? W ?mierci, b?d?cej "rozdzieleniem 366 duszy i cia?a, cia?o cz?owieka ulega zniszczeniu", podczas gdy jego dusza idzie na spotkanie z Bogiem, chocia? trwa w oczekiwaniu na ponowne zjednoczenie ze swoim uwielbionym cia?em. Bóg w swojej wszechmocy przywróci ostatecznie naszym cia?om niezniszczalne ?ycie, jednocz?c je z naszymi duszami moc? Zmartwychwstania Jezusa.

 

998 Kto zmartwychwstanie? Wszyscy ludzie, którzy umarli: "Ci, którzy pe?nili 1038 dobre czyny, pójd? na zmartwychwstanie ?ycia; ci, którzy pe?nili z?e czyny na zmartwychwstanie pot?pienia" (J 5, 29)532Por. Dn 12, 2..

 

999 W jaki sposób? Chrystus zmartwychwsta? w swoim w?asnym ciele: 640 "Popatrzcie na moje r?ce i nogi: to Ja jestem" (?k 24, 39); nie powróci? On 645 jednak do ?ycia ziemskiego. Tak samo w Nim "wszyscy zmartwychwstan? we w?asnych cia?ach, które maj? teraz"533Sobór Latera?ski IV: DS 801., ale to cia?o b?dzie przekszta?cone w "chwalebne cia?o" (Flp 3, 21), w "cia?o duchowe" (1 Kor 15, 44):

 

Lecz powie kto?: A jak zmartwychwstaj? umarli? W jakim ukazuj? si? ciele? O, niem?dry! Przecie? to, co siejesz, nie o?yje, je?eli wcze?niej nie obumrze. To, co zasiewasz, nie jest od razu cia?em, którym ma si? sta? potem, lecz zwyk?ym ziarnem... Zasiewa si? zniszczalne - powstaje za? niezniszczalne... Trzeba, a?eby to, co zniszczalne, przyodzia?o si? w niezniszczalno??, a to, co ?miertelne, przyodzia?o si? w nie?miertelno?? (1 Kor 15, 35-37. 42. 53).

 

1000 To "w jaki sposób" przekracza nasz? wyobra?ni? i nasze rozumienie; jest dost?pne tylko w wierze. Udzia? w Eucharystii daje nam ju? zadatek 647 przemienienia naszego cia?a przez Chrystusa:

 

Podobnie jak ziemski chleb dzi?ki wezwaniu Boga nie jest ju? zwyk?ym chlebem ale Eucharysti?, a sk?ada si? z dwóch elementów, ziemskiego i niebieskiego, tak równie? my, przyjmuj?c Eucharysti?, wyzbywamy si? zniszczalno?ci, poniewa? 1405 mamy nadziej? zmartwychwstania534?w. Ireneusz, Adversus haereses, IV, 18, 4-5..

 

1001 Kiedy? W sposób definitywny "w dniu ostatecznym" (J 6, 39-40. 44. 54; 11, 24); "na ko?cu ?wiata"535Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48.. Istotnie, zmartwychwstanie zmar?ych jest 1038 wewn?trznie z??czone z powtórnym Przyj?ciem (Paruzj?) Chrystusa: 673

 

Sam bowiem Pan zst?pi z nieba na has?o i na g?os archanio?a, i na d?wi?k tr?by Bo?ej, a zmarli w Chrystusie powstan? pierwsi (1 Tes 4, 16).

 

Zmartwychwstali z Chrystusem

 

1002 Je?li jest prawd?, ?e Chrystus wskrzesi nas "w dniu ostatecznym", to jest tak?e prawd?, ?e w pewien sposób ju? jeste?my wskrzeszeni z Chrystusem. Istotnie, dzi?ki Duchowi ?wi?temu ?ycie chrze?cija?skie jest uczestniczeniem w ?mierci i Zmartwychwstaniu Chrystusa ju? na ziemi: 655

 

Razem z Nim pogrzebani w chrzcie... razem zostali?cie wskrzeszeni przez wiar? w moc Boga, który Go wskrzesi?... Je?li?cie wi?c razem z Chrystusem powstali z martwych, szukajcie tego, co w górze, gdzie przebywa Chrystus zasiadaj?c po prawicy Boga (Kol 2, 12; 3, 1).

 

1003 Wierz?cy, zjednoczeni przez chrzest z Chrystusem, uczestnicz? ju? w sposób rzeczywisty w niebieskim ?yciu Chrystusa Zmartwychwsta?ego536Por. Flp 3, 20., ale 1227 to ?ycie pozostaje "ukryte z Chrystusem w Bogu" (Kol 3, 3). "Razem te? 2796 wskrzesi? i razem posadzi? na wy?ynach niebieskich - w Chrystusie Jezusie" (Ef 2, 6). Karmieni Jego Cia?em w Eucharystii, nale?ymy ju? do Cia?a Chrystusa. Gdy zmartwychwstaniemy w dniu ostatecznym, "razem z Nim uka?emy si? w chwale" (Kol 3, 4).

 

1004 W oczekiwaniu na ten dzie? cia?o i dusza wierz?cego uczestniczy ju? w godno?ci "nale?enia do Chrystusa". Wynika z tego konieczno?? szacunku 364dla w?asnego cia?a, a tak?e dla cia?a drugiego cz?owieka, szczególnie gdy cierpi: 1397

 

Cia?o... jest... dla Pana, a Pan dla cia?a. Bóg za? i Pana wskrzesi?, i nas równie? sw? moc? wskrzesi z martwych. Czy? nie wiecie, ?e cia?a wasze s? cz?onkami Chrystusa?... Nie nale?ycie do samych siebie... Chwalcie wi?c Boga w waszym ciele (1 Kor 6,13-15. 19-20).

 

II. Umiera? w Chrystusie Jezusie

 

1005 Aby zmartwychwsta? z Chrystusem, trzeba umrze? z Chrystusem, trzeba "opu?ci? nasze cia?o i stan?? w obliczu Pana" (2 Kor 5, 8). W tym "odej?ciu" 624 (Flp 1, 23), jakim jest ?mier?, dusza jest oddzielona od cia?a. Po??czy si? z nim 650 na nowo w dniu zmartwychwstania umar?ych537Por. Pawe? VI, Wyznanie wiary Ludu Bo?ego, 28..

 

?mier?

1006 "Tajemnica losu ludzkiego ujawnia si? najbardziej w obliczu ?mierci"538Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 18.. 164, 1500 W pewnym sensie ?mier? cielesna jest naturalna, ale dzi?ki wierze wiemy, ?e jest ona "zap?at? za grzech" (Rz 6, 23)539Por. Rdz 2, 17.. Dla tych, którzy umieraj? w ?asce Chrystusa, jest ona uczestniczeniem w ?mierci Pana, by móc tak?e uczestniczy? w Jego Zmartwychwstaniu540Por. Rz 6, 3-9; Flp 3, 10-11..

 

1007 ?mier? jest kresem ?ycia ziemskiego. Czas jest miar? naszego ?ycia; w jego biegu zmieniamy si? i starzejemy. Jak w przypadku wszystkich istot ?yj?cych na ziemi, ?mier? jawi si? jako normalny koniec ?ycia. Ten aspekt ?mierci jest pewnym przynagleniem dla naszego ?ycia; pami?? o naszej ?miertelno?ci s?u?y tak?e jako przypomnienie, ?e mamy tylko ograniczony czas, by zrealizowa? nasze ?ycie:

 

Pomnij... na Stwórc? swego w dniach swej m?odo?ci... zanim wróci si? proch do ziemi, tak jak ni? by?, a duch powróci do Boga, który go da? (Koh 12, 1. 7).

 

1008 ?mier? jest konsekwencj? grzechu. Urz?d Nauczycielski Ko?cio?a, który 401autentycznie interpretuje wypowiedzi Pisma ?wi?tego541Por. Rdz 2, 17; 3, 3. 19; Mdr 1, 13; Rz S, 12; 6, 23. i Tradycji, naucza, ?e ?mier? wesz?a na ?wiat z powodu grzechu cz?owieka542Por. Sobór Trydencki: DS 1511.. Chocia? cz?owiek posiada? ?mierteln? natur?, z woli Bo?ej mia? nie umiera?. ?mier? by?a 376 wi?c przeciwna zamys?om Boga Stwórcy, a wesz?a na ?wiat jako konsekwencja grzechu543Por. Mdr 2, 23-24.. "?mier? cielesna, od której cz?owiek by?by wolny, gdyby nie by? zgrzeszy?"544Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 18., jest "ostatnim wrogiem" cz?owieka, który musi zosta? zwyci??ony 545Por. 1 Kor 15, 26..

 

1009 ?mier? zosta?a przemieniona przez Chrystusa. Tak?e Jezus, Syn Bo?y, przeszed? przez cierpienie ?mierci, w?a?ciwej dla kondycji ludzkiej. Mimo swojej 612 trwogi przed ?mierci?546Por. Mk 14, 33-34; Hbr 5, 7-8., przyj?? j? aktem ca?kowitego i dobrowolnego poddania si? woli Ojca. Pos?usze?stwo Jezusa przemieni?o przekle?stwo ?mierci w b?ogos?awie?stwo547Por. Rz 5, 19-21..

 

Sens ?mierci chrze?cija?skiej 1681-1690

 

1010 Dzi?ki Chrystusowi ?mier? chrze?cija?ska ma sens pozytywny. "Dla mnie bowiem ?y? - to Chrystus, a umrze? - to zysk" (Flp l, 21). "Nauka to zas?uguj?ca na wiar?: Je?eli?my bowiem z Nim wspó?umarli, wespó? z Nim i ?y? b?dziemy" (2 Tm 2, 11). Istotna nowo?? ?mierci chrze?cija?skiej polega na tym, ?e przez chrzest chrze?cijanin ju? w sposób sakramentalny 1220 "umar? z Chrystusem", by ?y? nowym ?yciem. Je?eli umieramy w ?asce Chrystusa, przez ?mier? fizyczn? wype?nia si? to "umieranie z Chrystusem" i dope?nia w ten sposób nasze wszczepienie w Niego w Jego akcie odkupie?czym:

 

Wol? umrze? w (eis) Chrystusie Jezusie, ni? panowa? nad ca?? ziemi?. Szukam Tego, który za nas umar?; pragn? Tego, który dla nas zmartwychwsta?. I oto bliskie jest moje narodzenie... Pozwólcie ch?on?? ?wiat?o nieskalane. Gdy je osi?gn?, b?d? pe?nym cz?owiekiem548?w. Ignacy Antioche?ski, Epistula ad Romanos, 6, 1-2..

 

1011 W ?mierci Bóg powo?uje cz?owieka do siebie. Dlatego chrze?cijanin mo?e prze?ywa? wobec ?mierci pragnienie podobne do pragnienia ?w. Paw?a: "Pragn? odej??, a by? z Chrystusem" (Flp 1, 23); mo?e przemieni? w?asn? ?mier? w akt 1025pos?usze?stwa i mi?o?ci wobec Ojca, na wzór Chrystusa549Por. ?k 23, 46..

 

Moje upodobania zosta?y ukrzy?owane i nie ma ju? we mnie ziemskiego po??dania. Jedynie ?ywa wola przemawia do mnie z g??bi serca: "Pójd? do Ojca"550?w. Ignacy Antioche?ski, Epistula ad Romanos, 7, 2. .

 

Chc? widzie? Boga, ale trzeba umrze?, by Go zobaczy?551?w. Teresa od Jezusa, Libro de la vida, 1..

 

Ja nie umieram, ja wchodz? w ?ycie552?w. Teresa od Dzieci?tka Jezus, Novissima verba. .

 

1012 Chrze?cija?ska wizja ?mierci553Por. 1 Tes 4, 13-14. jest wyra?ona szczególnie trafnie w liturgii Ko?cio?a:

 

Albowiem ?ycie Twoich wiernych, o Panie, zmienia si?, ale si? nie ko?czy, i gdy rozpadnie si? dom doczesnej pielgrzymki, znajd? przygotowane w niebie wieczne mieszkanie 554Msza? Rzymski, Prefacja o zmar?ych..

 

1013 ?mier? jest ko?cem ziemskiej pielgrzymki cz?owieka, czasu ?aski i mi?osierdzia, jaki Bóg ofiaruje cz?owiekowi, by realizowa? swoje ziemskie ?ycie wed?ug zamys?u Bo?ego i by decydowa? o swoim ostatecznym przeznaczeniu. Gdy zako?czy si? "jeden jedyny bieg naszego ziemskiego ?ywota"555Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48. , nie wrócimy ju? do kolejnego ?ycia ziemskiego. "Postanowione ludziom raz umrze?" (Hbr 9, 27). Po ?mierci nie ma "reinkarnacji".

 

1014 Ko?ció? zach?ca nas do przygotowania si? na godzin? naszej ?mierci ("Od nag?ej i niespodziewanej ?mierci wybaw nas, Panie": Litania do Wszystkich ?wi?tych), do proszenia Matki Bo?ej, by wstawia?a si? za nami "w godzin? ?mierci naszej" (modlitwa "Zdrowa? Maryjo"), oraz do powierzenia si? 2676-2677?wi?temu Józefowi, patronowi dobrej ?mierci:

 

Tak powiniene? zachowa? si? w ka?dym czynie i w ka?dej my?li, jak gdyby? dzi? mia? umrze?. Je?li mia?by? czyste sumienie, nie ba?by? si? bardzo ?mierci. Lepiej jest unika? grzechu, ni? ucieka? przed ?mierci?. Je?li dzi? nie jeste? gotowy, czy b?dziesz gotowy jutro?556O na?ladowaniu Chrystusa, I, 23, 1..

 

Pochwalony b?d?, Panie mój, przez siostr? nasz?, ?mier? cielesn?, której ?aden cz?owiek ?ywy unikn?? nie mo?e.

Biada tym, którzy umieraj? w grzechach ?miertelnych! B?ogos?awieni ci, których ?mier? zastanie w Twej naj?wi?tszej woli, poniewa? ?mier? druga nie uczyni im z?a557?w. Franciszek z Asy?u, Cantico delle creature..

 

W skrócie

 

1015 "Caro salutis est cardo" - "Cialo jest podstaw? zbawienia"
558Tertulian, De resurrectione carnis, 8, 2.. Wierzymy w Boga, który jest Stwórc? cia?a; wierzymy w S?owo, które sta?o si? cia?em dla odkupienia cia?a; wierzymy w cia?a zmartwychwstanie, dope?nienie stworzenia i odkupienie cia?a.

 

1016 Przez ?mier? dusza zostaje oddzielona od cia?u, ale w zmartwychwstaniu Bóg udzieli naszemu przemienionemu cia?u niezniszczalnego ?ycia, ponownie ??cz?c je z dusz?. Jak Chrystus zmartwychwsta? i ?yje na zawsze, tak wszyscy zmartwychwstaniemy w dniu ostatecznym.

 

1017 "Wierzymy w prawdziwe zmartwychwstanie tego cia?a, które teraz posiadamy"559Sobór Lyo?ski II: DS 854.. Sk?ada si? jednak do grobu cia?o zniszczalne, zmartwychwstanie cia?o niezniszczalne560Por. 1 Kor 15, 42., "cia?o duchowe" (I Kor 15, 44).

 

1018 Na skutek grzechu pierworodnego cz?owiek musi podlega? ?mierci cielesnej, "od której by?by wolny, gdyby nie by? zgrzeszy?"561Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 18..

 

1019 Jezus, Syn Bo?y, dobrowolnie przeszed? dla nas przez cierpienie ?mierci w ca?kowitym i dobrowolnym poddaniu si? woli Boga, swojego Ojca. Przez swoj? ?mier? zwyci??y? On ?mier?, otwieraj?c w ten sposób wszystkim ludziom mo?liwo?? zbawienia.

 

Artyku? dwunasty

"WIERZ? W ?YCIE WIECZNE"

 

1020 Chrze?cijanin, który ??czy w?asn? ?mier? ze ?mierci? Jezusa, widzi ?mier? jako przyj?cie do Niego i jako wej?cie do ?ycia wiecznego. Gdy Ko?ció? po raz l523-1525 ostatni wypowiedzia? nad umieraj?cym chrze?cijaninem s?owa przebaczenia i rozgrzeszenia Chrystusa, gdy naznaczy? go po raz ostatni umacniaj?cym namaszczeniem i w Wiatyku da? mu Chrystusa jako pokarm na drog?, mówi do niego ze spokojn? pewno?ci?:

 

Duszo chrze?cija?ska, zejd? z tego ?wiata w imi? Boga Ojca wszechmog?cego, który ci? stworzy?; w imi? Jezusa Chrystusa, Syna Boga ?ywego, który za ciebie cierpia?; w imi? Ducha ?wi?tego, który na ciebie zst?pi?. Oby? dzisiaj spocz??a w pokoju i zamieszka?a na ?wi?tym Syjonie z Naj?wi?tsz? Boga Rodzicielk?, Maryj? Dziewic?, ze ?wi?tym Józefem i wszystkimi Anio?ami i ?wi?tymi Bo?ymi... Polecam Ci? wszechmog?cemu Bogu i oddaj? twojemu Stwórcy, aby? powróci? do Tego, który Ci? ukszta?towa? z mu?u ziemi. Gdy opu?cisz to ?ycie, niech na twoje spotkanie wyjdzie Naj?wi?tsza Maryja Panna, Anio?owie i 2677, 336 wszyscy ?wi?ci... Oby? widzia? twarz? w twarz swojego Odkupiciela...562Sakramenty chorych, Modlitwy przy konaj?cych..

 

1. S?d szczegó?owy

 

1021 ?mier? ko?czy ?ycie cz?owieka jako czas otwarty na przyj?cie lub odrzucenie ?aski Bo?ej ukazanej w Chrystusie563Por. 2 Tm 1, 9-10.. Nowy Testament mówi o s?dzie przede wszystkim w perspektywie ostatecznego 1038 spotkania z Chrystusem w Jego drugim przyj?ciu, ale tak?e wielokrotnie potwierdza, ?e zaraz po 679 ?mierci ka?dego nast?pi zap?ata stosownie do jego czynów i wiary. Przypowie?? o ubogim ?azarzu564Por. ?k 16, 22. i s?owa Chrystusa wypowiedziane na krzy?u do dobrego ?otra565Por. ?k 23, 43., a tak?e inne teksty Nowego Testamentu566Por. 2 Kor 5, 8; Flp 1, 23; Hbr 9, 27; 12, 23. mówi? o ostatecznym przeznaczeniu duszy567Por. Mt 16, 26., które mo?e by? odmienne dla ró?nych ludzi.

 

1022 Ka?dy cz?owiek w swojej nie?miertelnej duszy otrzymuje zaraz po 393 ?mierci wieczn? zap?at? na s?dzie szczegó?owym, który polega na odniesieniu jego ?ycia do Chrystusa i albo dokonuje si? przez oczyszczenie568Por. Sobór Lyo?ski II: DS 857-858; Sobór Florencki II: DS 1304-1306; Sobór Trydencki: DS 1820., albo otwiera bezpo?rednio wej?cie do szcz??cia nieba569Por. Benedykt XII, konst. Benedictus Deus: DS 1000-1001; Jan XXII, bulla Ne super his: DS 990., albo stanowi bezpo?rednio pot?pienie na wieki570Por. Benedykt XII, konst. Benedictus Deus: DS 1002..

 

1470 Pod wieczór naszego ?ycia b?dziemy s?dzeni z mi?o?ci571?w. Jan od Krzy?a, Sentencje, 64..

 

II. Niebo

 

1023 Ci, którzy umieraj? w ?asce i przyja?ni z Bogiem oraz s? doskonale 954 oczyszczeni, ?yj? na zawsze z Chrystusem. S? na zawsze podobni do Boga, poniewa? widz? Go "takim, jakim jest" (1 J 3, 2), twarz? w twarz572Por. 1 Kor 13, 12; Ap 22, 4.:

 

Powag? apostolsk? orzekamy, ?e wed?ug powszechnego rozporz?dzenia Bo?ego dusze wszystkich ?wi?tych... i innych wiernych zmar?ych po przyj?ciu chrztu ?wi?tego, je?li w chwili ?mierci nie mia?y nic do odpokutowania... albo je?liby wówczas mia?y w sobie co? do oczyszczenia, lecz dozna?y oczyszczenia po ?mierci... jeszcze przed odzyskaniem swoich cia? i przed S?dem Ostatecznym, od chwili Wniebowst?pienia Zbawiciela, naszego Pana Jezusa Chrystusa, by?y, s? i b?d? w niebie, w Królestwie i w raju niebieskim z Chrystusem, do??czone do wspólnoty anio?ów i ?wi?tych. Po m?ce i ?mierci Pana Jezusa Chrystusa ogl?da?y i ogl?daj? Istot? Bo?? widzeniem intuicyjnym, a tak?e twarz? w twarz, bez po?rednictwa ?adnego stworzenia573Benedykt XII konst. Benedictus Deus: DS 1000; por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 49..

 

1024 To doskona?e ?ycie z Trójc? ?wi?t?, ta komunia ?ycia i mi?o?ci z Ni?, z Dziewic? Maryj?, anio?ami i wszystkimi ?wi?tymi, jest nazywane "niebem". 260, 326, Niebo jest celem ostatecznym i spe?nieniem najg??bszych d??e? cz?owieka, 2734, 1718 stanem najwy?szego i ostatecznego szcz??cia.

 

1025 ?y? w niebie oznacza "by? z Chrystusem"574Por. J 14, 3; Flp 1, 23; 1 Tes 4, 17.. Wybrani ?yj? "w Nim", ale zachowuj? i - co wi?cej - odnajduj? tam swoj? prawdziw? to?samo??, swoje 1011 w?asne imi?575Por. Ap 2, 17.:

 

?y?, to by? z Chrystusem; tam gdzie jest Chrystus, tam jest ?ycie i Królestwo576?w. Ambro?y, Expositio Evangelii secundum Lucam, 10, 121: PL 15, 1834 A .

 

1026 Jezus "otworzy?" nam niebo przez swoj? ?mier? i swoje Zmartwychwstanie. ?ycie b?ogos?awionych polega na posiadaniu w pe?ni owoców odkupienia dokonanego przez Chrystusa, który w??cza do swej niebieskiej chwa?y tych, którzy uwierzyli w Niego i pozostali wierni Jego woli. Niebo jest szcz??liw? wspólnot? tych wszystkich, którzy s? doskonale 793 zjednoczeni z Chrystusem.

 

1027 Tajemnica szcz??liwej komunii z Bogiem i tymi wszystkimi, którzy s? w Chrystusie, przekracza wszelkie mo?liwo?ci naszego zrozumienia i wyobra?enia. Pismo ?wi?te mówi o niej w obrazach: ?ycie, ?wiat?o, pokój, uczta 959, 1720 weselna, wino królestwa, dom Ojca, niebieskie Jeruzalem, raj: "To, czego ani oko nie widzia?o, ani ucho nie s?ysza?o, ani serce cz?owieka nie zdo?a?o poj??, jak wielkie rzeczy przygotowa? Bóg tym, którzy Go mi?uj?" (1 Kor 2, 9).

 

1028 Z powodu swej transcendencji Bóg nie mo?e by? widziany takim, jaki jest, dopóki On sam nie uka?e swojej tajemnicy dla bezpo?redniej kontemplacji 1722 ze strony cz?owieka i nie uzdolni go do niej. Kontemplacja Boga w chwale niebieskiej jest nazywana przez Ko?ció? "wizj? uszcz??liwiaj?c?": 163

 

To b?dzie twoj? chwa?? i szcz??ciem: by? dopuszczonym do widzenia Boga, mie? zaszczyt uczestniczenia w rado?ciach zbawienia i wiekuistej ?wiat?o?ci w towarzystwie Chrystusa Pana, twego Boga... Cieszy? si? w Królestwie niebieskim razem ze sprawiedliwymi i przyjació?mi Boga rado?ci? osi?gni?tej nie?miertelno?ci577?w. Cyprian, Epistulae 56, 10, 1: PL 4, 357 B..

 

1029 ?wi?ci w chwale nieba nadal wype?niaj? z rado?ci? wol? Bo?? w odniesieniu do innych ludzi i do ca?ego stworzenia. Ju? króluj? z 956 Chrystusem; z Nim "b?d? królowa? na wieki wieków" (Ap 22, 5)578Por. Mt 25, 21. 23..668

 

III. Ko?cowe oczyszczenie, czyli czy?ciec

 

1030 Ci, którzy umieraj? w ?asce i przyja?ni z Bogiem, ale nie s? jeszcze ca?kowicie oczyszczeni, chocia? s? ju? pewni swego wiecznego zbawienia, przechodz? po ?mierci oczyszczenie, by uzyska? ?wi?to?? konieczn? do wej?cia do rado?ci nieba.

 

1031 To ko?cowe oczyszczenie wybranych, które jest czym? ca?kowicie innym 954, 1472 ni? kara pot?pionych, Ko?ció? nazywa czy??cem. Nauk? wiary dotycz?c? czy??ca sformu?owa? Ko?ció? przede wszystkim na Soborze Florenckim579Por. DS 1304. i na Soborze Trydenckim580Por. DS 1820; 1580.. Tradycja Ko?cio?a, opieraj?c si? na niektórych tekstach Pisma ?wi?tego581Na przyk?ad 1 Kor 3, 15; 1 P 1, 7., mówi o ogniu oczyszczaj?cym:

 

Co do pewnych win lekkich trzeba wierzy?, ?e jeszcze przed s?dem istnieje ogie? oczyszczaj?cy, wed?ug s?ów Tego, który jest prawd?. Powiedzia? On, ?e je?li kto? wypowie blu?nierstwo przeciw Duchowi ?wi?temu, nie zostanie mu to odpuszczone ani w tym ?yciu, ani w przysz?ym (Mt 12, 32). Mo?na z tego wnioskowa?, ?e niektóre winy mog? by? odpuszczone w tym ?yciu, a niektóre z nich w ?yciu przysz?ym 582?w. Grzegorz Wielki, Dialogi, 4, 39..

 

1032 Nauczanie to opiera si? tak?e na praktyce modlitwy za zmar?ych, 9580 której mówi ju? Pismo ?wi?te: "Dlatego w?a?nie (Juda Machabeusz) sprawi?, ?e z?o?ono ofiar? przeb?agaln? za zabitych, aby zostali uwolnieni od grzechu" (2 Mch 12, 45). Ko?ció? od pocz?tku czci? pami?? zmar?ych i ofiarowa? im 1371 pomoce, a w szczególno?ci Ofiar? eucharystyczn?583Por. Sobór Lyo?ski II: DS 856., by po oczyszczeniu mogli 1479 doj?? do uszcz??liwiaj?cej wizji Boga. Ko?ció? zaleca tak?e ja?mu?n?, odpusty i dzie?a pokutne za zmar?ych:

 

Nie?my im pomoc i pami?tajmy o nich. Je?li synowie Hioba zostali oczyszczeni przez ofiar? ich ojca, dlaczego mieliby?my w?tpi?, ?e nasze ofiary za zmar?ych przynosz? im jak?? pociech?? Nie wahajmy si? nie?? pomocy tym, którzy odeszli, i ofiarujmy za nich nasze modlitwy584?w. Jan Chryzostom, Homiliae in primam ad Corinthios, 41, 5: PG 61, 594-595. Por. Hi 1, 5..

 

IV. Piek?o

 

1033 Nie mo?emy by? zjednoczeni z Bogiem, je?li nie wybieramy w sposób dobrowolny Jego mi?o?ci. Nie mo?emy jednak kocha? Boga, je?li grzeszymy ci??ko przeciw Niemu, przeciw naszemu bli?niemu lub przeciw nam samym: "Kto... nie mi?uje, trwa w ?mierci. Ka?dy, kto nienawidzi swego brata, jest zabójc?, a wiecie, ?e ?aden zabójca nie nosi w sobie ?ycia wiecznego" (1 J 3, 14 c-15). Nasz Pan ostrzega nas, ?e zostaniemy od Niego oddzieleni, je?li nie 1861 wyjdziemy naprzeciw wa?nym potrzebom ubogich i maluczkich, którzy s? Jego bra?mi585Por. Mt 25, 31-46.. Umrze? w grzechu ?miertelnym, nie ?a?uj?c za niego i nie przyjmuj?c mi?osiernej mi?o?ci Boga, oznacza pozosta? z wolnego wyboru na zawsze oddzielonym od Niego. Ten stan ostatecznego samowykluczenia z 393 jedno?ci z Bogiem i ?wi?tymi okre?la si? s?owem "piek?o". 633

 

1034 Jezus cz?sto mówi o "gehennie ognia nieugaszonego"586Por. Mt 5, 22. 29; 13, 42. 50; Mk 9, 43-48., przeznaczonej dla tych, którzy do ko?ca swego ?ycia odrzucaj? wiar? i nawrócenie; mog? oni zatraci? w niej zarazem cia?o i dusz?587Por. Mt 10, 28.. Jezus zapowiada z surowo?ci?, ?e "po?le anio?ów swoich: ci zbior? z Jego Królestwa wszystkie zgorszenia i tych, którzy dopuszczaj? si? nieprawo?ci, i wrzuc? ich w piec rozpalony" (Mt 13,41-42). On sam wypowie s?owa pot?pienia: "Id?cie precz ode Mnie, przekl?ci, w ogie? wieczny!" (Mt 25, 41).

 

1035 Nauczanie Ko?cio?a stwierdza istnienie piek?a i jego wieczno??. Dusze tych, którzy umieraj? w stanie grzechu ?miertelnego, bezpo?rednio po ?mierci 393 id? do piek?a, gdzie cierpi? m?ki, "ogie? wieczny"588Por. Symbol Quicumque: DS 76; Synod Konstantynopolita?ski: DS 409. 411; Sobór Latera?ski IV: DS 801; Sobór Lyo?ski II: DS 858; Benedykt XII, konst. Benedictus Deus: DS 1002; Sobór Florencki (1442): DS 1351; Sobór Trydencki: DS 1575; Pawe? VI, Wyznanie wiary Ludu Bo?ego, 12.. Zasadnicza kara piek?a polega na wiecznym oddzieleniu od Boga; wy??cznie w Bogu cz?owiek mo?e mie? ?ycie i szcz??cie, dla których zosta? stworzony i których pragnie.

 

1036 Stwierdzenia Pisma ?wi?tego i nauczanie Ko?cio?a na temat piek?a s? wezwaniem do odpowiedzialno?ci, z jak? cz?owiek powinien wykorzystywa? 1734 swoj? wolno?? ze wzgl?du na swoje wieczne przeznaczenie. Stanowi? one równocze?nie nagl?ce wezwanie do nawrócenia: "Wchod?cie przez ciasn? bram?! Bo 1428 szeroka jest brama i przestronna ta droga, która prowadzi do zguby, a wielu jest takich, którzy przez ni? wchodz?. Jak?e ciasna jest brama i w?ska droga, która prowadzi do ?ycia, a ma?o jest takich, którzy j? znajduj?!" (Mt 7,13-14):

 

Poniewa? nie znamy dnia ani godziny, musimy w my?l upomnienia Pa?skiego czuwa? ustawicznie, aby?my zako?czywszy jeden jedyny bieg naszego ziemskiego ?ywota, zas?u?yli wej?? razem z Panem na gody weselne i by? zaliczeni do 162 b?ogos?awionych i aby nie kazano nam, jak s?ugom z?ym i leniwym, pój?? w ogie? wieczny, w ciemno?ci zewn?trzne, gdzie "b?dzie p?acz i zgrzytanie z?bów"589Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48..

 

1037 Bóg nie przeznacza nikogo do piek?a590Por. Synod w Orange II: DS 397; Sobór Trydencki: DS 1567.; dokonuje si? to przez dobrowolne odwrócenie si? od Boga (grzech ?miertelny) i trwanie w nim a? do ko?ca ?ycia. W liturgii eucharystycznej i w codziennych modlitwach swoich wiernych Ko?ció? b?aga o mi?osierdzie Boga, który nie chce "niektórych zgubi?, 1014, 1821 ale wszystkich doprowadzi? do nawrócenia" (2 P 3, 9): Bo?e, przyjmij ?askawie t? ofiar? od nas, s?ug Twoich, i ca?ego ludu Twego. Nape?nij nasze ?ycie swoim pokojem, zachowaj nas od wiecznego pot?pienia i do??cz do grona swoich wybranych591Msza? Rzymski, Kanon Rzymski..

 

678-679 V. S?d Ostateczny

 

1038 Zmartwychwstanie wszystkich zmar?ych, "sprawiedliwych i 1001, 998 niesprawiedliwych" (Dz 24, 15), poprzedzi S?d Ostateczny. B?dzie to "godzina, w której wszyscy, którzy spoczywaj? w grobach, us?ysz? g?os Jego: a ci, którzy pe?nili dobre czyny, pójd? na zmartwychwstanie ?ycia; ci, którzy pe?nili z?e czyny - na zmartwychwstanie pot?pienia" (J 5, 28-29). Wówczas Chrystus "przyjdzie w swej chwale i wszyscy anio?owie z Nim... Zgromadz? si? przed Nim wszystkie narody, a On oddzieli jednych ludzi od drugich, jak pasterz oddziela owce od koz?ów. Owce postawi po prawej, a koz?y po swojej lewej stronie... I pójd? ci na m?k? wieczn?, sprawiedliwi za? do ?ycia wiecznego" (Mt 25, 31. 32. 46).

 

1039 W obliczu Chrystusa, który jest prawd?, zostanie ostatecznie ujawniona 678 prawda o relacji ka?dego cz?owieka z Bogiem592Por. J 12, 49.. S?d Ostateczny ujawni to, co ka?dy uczyni? dobrego, i to, czego zaniecha? w czasie swego ziemskiego ?ycia, ??cznie z wszystkimi tego konsekwencjami:

 

Wszelkie z?o, które uczynili niegodziwi, zosta?o zanotowane, a oni tego nie wiedz?. W tym dniu, w którym "Bóg nasz przyb?dzie" (Ps 50, 3)... powie do nich: "Najmniejszych i potrzebuj?cych umie?ci?em dla was na ziemi. Ja, jako G?owa - powie - zasiad?em na niebiosach po prawicy Ojca, ale moje cz?onki trudzi?y si? na ziemi, moje cz?onki cierpia?y na ziemi niedostatek. Gdyby?cie dawali moim cz?onkom, dosz?oby to do G?owy. Wiedzcie, ?e gdy moich najmniejszych i potrzebuj?cych umie?ci?em dla was na ziemi, ustanowi?em ich waszymi pos?a?cami, którzy wasze uczynki zanios? do mojego skarbca. Nic nie z?o?yli?cie w ich r?ce i dlatego u mnie nic nie posiadacie"593?w. Augustyn, Sermones, 18, 4, 4: PL 38, 130-131..

 

1040 S?d Ostateczny nast?pi podczas chwalebnego powrotu Chrystusa. 637 Jedynie Ojciec zna dzie? i godzin? s?du. Tylko On decyduje o jego nadej?ciu. Przez swego Syna Jezusa Chrystusa wypowie On wówczas swoje ostateczne s?owo o ca?ej historii. Poznamy ostateczne znaczenie dzie?a stworzenia i 314 ekonomii zbawienia oraz zrozumiemy przedziwne drogi, którymi Jego Opatrzno?? prowadzi?a wszystko do ostatecznego celu. S?d Ostateczny objawi, ?e sprawiedliwo?? Boga triumfuje nad wszystkimi niesprawiedliwo?ciami pope?nionymi przez stworzenia i ?e Jego mi?o?? jest silniejsza od ?mierci594Por. Pnp 8, 6..

 

1041 Prawda o S?dzie Ostatecznym wzywa do nawrócenia, podczas gdy Bóg 1432 daje jeszcze ludziom "czas pomy?lny, dzie? zbawienia" (2 Kor 6, 2). Pobudza ?wi?t? boja?? Bo??. Anga?uje na rzecz sprawiedliwo?ci Królestwa Bo?ego. Zapowiada "b?ogos?awion? nadziej?" (Tt 2, 13) powrotu Pana, który 2854 "przyjdzie, aby by? uwielbionym w ?wi?tych swoich i okaza? si? godnym podziwu dla wszystkich, którzy uwierzyli" (2 Tes 1,10).

 

VI. Nadzieja nowego nieba i nowej ziemi

 

1042 Na ko?cu ?wiata Królestwo Bo?e osi?gnie swoj? pe?ni?. Po s?dzie powszechnym sprawiedliwi, uwielbieni w ciele i duszy, b?d? królowa? na 769 zawsze z Chrystusem, a sam wszech?wiat b?dzie odnowiony: 670

 

Wtedy Ko?ció? "osi?gnie pe?ni?... w chwale niebieskiej, gdy nadejdzie czas odnowienia wszystkiego i kiedy wraz z rodzajem ludzkim równie? ?wiat ca?y, g??boko zwi?zany z cz?owiekiem i przez niego zd??aj?cy do swego celu, w sposób doskona?y odnowi si? w Chrystusie"595Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 48. . 310,

 

1043 Pismo ?wi?te nazywa to tajemnicze odnowienie, które przekszta?ci ludzko?? i ?wiat, "nowym niebem i now? ziemi?" (2 P 3,13)596Por. Ap 21, 1.. B?dzie to 671 ostateczna realizacja zamys?u Bo?ego, "aby wszystko na nowo 280 zjednoczy? w Chrystusie jako G?owie: to, co w niebiosach, i to, co na ziemi" (Ef 1,10).518

 

1044 W tym nowym ?wiecie597Por. Ap 21, 5., w niebieskim Jeruzalem, Bóg b?dzie mia? swoje mieszkanie po?ród ludzi. "I otrze z ich oczu wszelk? ?z?, a ?mierci ju? odt?d nie b?dzie. Ani ?a?oby, ni krzyku, ni trudu ju? odt?d nie b?dzie, bo pierwsze rzeczy przemin??y" (Ap 21, 4)598Por. Ap 21, 27..

 

1045 Dla cz?owieka to wype?nienie b?dzie ostatecznym urzeczywistnieniem jedno?ci rodzaju ludzkiego zamierzonej przez Boga od stworzenia, a której 775 Ko?ció? pielgrzymuj?cy by? "niejako sakramentem"599Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 1.. Ci, którzy b?d? zjednoczeni z Chrystusem, utworz? wspólnot? odkupionych, "Miasto ?wi?te" Boga 1404 (Ap 21, 2), "Oblubienic? Baranka" (Ap 21, 9). Nie b?dzie ona ju? zraniona przez grzech, nieczysto??600Por. Ap 21, 27., mi?o?? w?asn?, które niszcz? lub rani? ziemsk? wspólnot? ludzi. Wizja uszcz??liwiaj?ca, w której Bóg uka?e si? w sposób niezg??biony przed wybranymi, b?dzie nie ko?cz?cym si? ?ród?em rado?ci, pokoju i wzajemnej komunii.

 

1046 W odniesieniu do kosmosu Objawienie potwierdza g??bok? wspólnot? losu ?wiata materialnego i cz?owieka:

 

349 Bo stworzenie z upragnieniem oczekuje objawienia si? synów Bo?ych... w nadziei, ?e równie? i ono zostanie wyzwolone z niewoli zepsucia... Wiemy przecie?, ?e ca?e stworzenie a? dot?d j?czy i wzdycha w bólach rodzenia. Lecz nie tylko ono, ale i my sami, którzy ju? posiadamy pierwsze dary Ducha, i my równie? ca?? istot? swoj? wzdychamy, oczekuj?c... odkupienia naszego cia?a (Rz 8, 19-23).

 

1047 Wszech?wiat widzialny jest wi?c równie? przeznaczony do przemienienia, "by... przywrócony do pierwotnego stanu, s?u?y? ju? bez ?adnej przeszkody sprawiedliwym", uczestnicz?c w ich chwale w Jezusie Chrystusie Zmartwychwsta?ym601?w. Ireneusz, Adversus haereses, V, 32, 1..

 

1048 "Nie znamy czasu, kiedy ma zako?czy? si? ziemia i ludzko??, ani nie 673 wiemy, w jaki sposób wszech?wiat ma zosta? zmieniony. Przemija wprawdzie posta? tego ?wiata zniekszta?cona grzechem, ale pouczeni jeste?my, ?e Bóg gotuje nowe mieszkanie i now? ziemi?, gdzie mieszka sprawiedliwo??, a szcz??liwo?? zaspokoi i przewy?szy wszelkie pragnienia pokoju, jakie ?ywi? serca ludzkie"602Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 39..

 

1049 "Oczekiwanie jednak nowej ziemi nie powinno os?abia?, lecz ma raczej pobudza? zapobiegliwo??, aby uprawia? t? ziemi?, na której wzrasta cia?o nowej rodziny ludzkiej, mog?ce da? pewne wyobra?enie nowego ?wiata. Przeto, cho? 2820 nale?y starannie odró?nia? post?p ziemski od wzrostu Królestwa Chrystusowego, to przecie? dla Królestwa Bo?ego nie jest oboj?tne, jak dalece post?p ten mo?e przyczyni? si? do lepszego urz?dzenia spo?eczno?ci ludzkiej"663Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 39..

 

1050 "Je?li krzewi? b?dziemy na ziemi w Duchu Pana i wed?ug Jego zlecenia... 1709 wszystkie dobra natury oraz owoce naszej zapobiegliwo?ci, to odnajdziemy je potem na nowo, ale oczyszczone ze wszystkiego brudu, roz?wietlone i przemienione, gdy Chrystus odda Ojcu wieczne i powszechne Królestwo"604Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 39.; Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 2.. Bóg 260 w ?yciu wiecznym b?dzie wtedy "wszystkim we wszystkich" (1 Kor 15, 28):

 

Ojciec jest prawdziwym i rzeczywistym ?yciem. On udziela wszystkim, jakby ze ?ród?a, przez Syna w Duchu ?wi?tym niebieskich darów. W swojej dobroci tak?e nam, ludziom, da? niezawodne obietnice ?ycia wiecznego605?w. Cyryl Jerozolimski, Catecheses illuminandorum, 18, 29: PG 33, 1049; por. Liturgia Godzin, III, Godzina czyta? z czwartku 27 tygodnia..

 

W skrócie

 

1051 Ka?dy cz?owiek w swojej duszy nie?miertelnej otrzymuje na s?dzie szczegó?owym, bezpo?rednio po ?mierci, wieczn? zap?at? od Chrystusa, S?dziego ?ywych i umar?ych.

 

1052 "Wierzymy, ?e dusze tych wszystkich, którzy umieraj? w ?asce Chrystusa... s? Ludem Bo?ym po ?mierci, która zostanie ca?kowicie zniszczona w dniu zmartwychwstania, kiedy te dusze zostan? z??czone ze swymi cia?ami"
606Pawe? VI, Wyznanie wiary Ludu Bo?ego, 28..

 

1053 "Wierzymy, ?e wiele dusz, które s? zgromadzone w raju z Jezusem i Maryj?, tworzy Ko?ció? niebieski, gdzie w wiecznym szcz??ciu widz? Boga takim, jakim jest, a tak?e w ró?nym stopniu i na ró?ny sposób uczestnicz? wraz z anio?ami w sprawowaniu Boskiej w?adzy przez Chrystusa uwielbionego, gdzie wstawiaj? si? za nami oraz wspieraj? nasz? s?abo?? swoj? bratersk? trosk?"
607Pawe? VI, Wyznanie wiary Ludu Bo?ego, 29..

 

1054 Ci, którzy umieraj? w ?asce i przyja?ni z Bogiem, ale nie s? jeszcze ca?kowicie oczyszczeni, chocia? s? ju? pewni swego zbawienia wiecznego, przechodz? po ?mierci oczyszczenie, by uzyska? ?wi?to?? konieczn? do wej?cia do rado?ci Boga.

 

1055 Wierz?c w "komuni? ?wi?tych", Ko?ció? poleca zmar?ych mi?osierdziu Bo?emu i ofiaruje im pomoce, szczególnie Ofiar? eucharystyczn?.

 

1056 Id?c za przyk?adem Chrystusa, Ko?ció? uprzedza wiernych o "smutnej i bolesnej rzeczywisto?ci ?mierci wiecznej"
608Kongregacja do Spraw Duchowie?stwa, Ogólne dyrektorium katechetyczne, 69 , nazywanej tak?e "piek?em".

 

1057 Zasadnicza kara piek?a polega na wiecznym oddzieleniu od Boga; wy??cznie w Bogu cz?owiek mo?e osi?gn?? ?ycie i szcz??cie, dla których zosta? stworzony i których pragnie.

 

1058 Ko?ció? modli si?, by nikt nie ?ci?gn?? na siebie pot?pienia: "Panie, nie dozwól mi nigdy od??czy? si? od Ciebie". Je?eli jest prawd?, ?e nikt nie mo?e zbawi? sam siebie, to jest równie? prawd?, ?e Bóg "pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni" (1 Tm 2, 4), i ?e "u Boga wszystko jest mo?liwe" (Mt 19, 26).

 

1059 "?wi?ty Ko?ció? rzymski mocno wierzy i stanowczo utrzymuje, ?e w dniu S?du wszyscy ludzie stan? przed trybuna?em Chrystusa w swoich cia?ach i zdadz? spraw? ze swoich czynów"
609Sobór Lyo?ski II: DS 859; por. Sobór Trydencki: DS 1549..

 

1060 Na ko?cu czasów Królestwo Bo?e osi?gnie swoj? pe?ni?. Wtedy sprawiedliwi, uwielbieni w ciele i duszy, b?d? królowa? z Chrystusem na zawsze, a sam wszech?wiat materialny zostanie przemieniony. Bóg b?dzie w ?yciu wiecznym "wszystkim we wszystkich" (1 Kor 15, 28).

 

 

"AMEN"

1061 Wyznanie wiary (Credo), tak samo jak ostatnia ksi?ga Pisma 2856 ?wi?tego610Por. Ap 22, 21., jest zako?czone hebrajskim s?owem Amen. Spotyka si? je cz?sto na ko?cu modlitw Nowego Testamentu. Tak?e Ko?ció? ko?czy swoje modlitwy s?owem "Amen".

 

1062 W j?zyku hebrajskim Amen pochodzi od tego samego rdzenia, co s?owo "wierzy?". Wyra?a ono trwa?o??, niezawodno??, wierno??. Rozumiemy wi?c, 214 dlaczego "Amen" mo?na powiedzie? o wierno?ci Boga w stosunku do nas i o naszym zaufaniu do Niego.

 

1063 U proroka Izajasza znajdujemy wyra?enie "Bóg prawdy" (dos?ownie: 215 "Bóg Amen"), czyli Bóg wierny swoim obietnicom: "Kto w kraju zechce ci? pob?ogos?awi?, wypowie swe b?ogos?awie?stwo przez Boga prawdy" (Iz 65,16). Nasz Pan cz?sto u?ywa s?owa "Amen"611Por. Mt 6, 2. 5. 16., niekiedy powtarza je dwukrotnie612Por. J 5, 19.,156 by podkre?li? wiarygodno?? swojego nauczania i swój autorytet oparty na prawdzie Bo?ej.

 

1064 Ko?cowe "Amen" w Credo podejmuje wi?c i potwierdza jego pierwsze s?owa: "Wierz?". Wierzy? znaczy odpowiada? "Amen" na s?owa, obietnice, przykazania Bo?e; znaczy powierzy? si? ca?kowicie Temu, który jest "Amen" 197, 2101 niesko?czonej mi?o?ci i doskona?ej wierno?ci. Codzienne ?ycie chrze?cija?skie b?dzie wówczas odpowiedzi? "Amen" na s?owa: "Wierz?" Wyznania wiary naszego chrztu:

 

Niech twoje "Wyznanie wiary" b?dzie dla ciebie jakby zwierciad?em. Przegl?daj si? w nim, by zobaczy?, czy wierzysz w to wszystko, co wypowiadasz. I ka?dego dnia raduj si? twoj? wiar?613?w. Augustyn, Sermones, 58, 11, 13: PL, 38, 399..

 

1065 Sam Jezus Chrystus jest "Amen" (Ap 3,14). On jest ostatecznym "Amen" mi?o?ci Ojca wobec nas; On przyjmuje i dope?nia nasze "Amen" powiedziane Ojcu: "Albowiem ile tylko obietnic Bo?ych, w Nim wszystkie s? ?tak? Dlatego te? przez Niego wypowiada si? nasze ?Amen? Bogu na chwa??" (2 Kor 1, 20):

 

Przez Chrystusa, z Chrystusem i w Chrystusie,

Tobie, Bo?e Ojcze wszechmog?cy,

w jedno?ci Ducha ?wi?tego,

wszelka cze?? i chwa?a

przez wszystkie wieki wieków.

AMEN

 

Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 16 goĹ›ci