CZ?OWIEK JEST "OTWARTY" NA BOGA
Dokumenty Ko?cio?a - Cz??? pierwsza (26-1065) WYZNANIE WIARY

Rozdzia? pierwszy

CZ?OWIEK JEST "OTWARTY" NA BOGA (CAPAX DEI)

 

I. Pragnienie Boga

 

27 355, 1701, 1718 Pragnienie Boga jest wpisane w serce cz?owieka, poniewa? zosta? on stworzony przez Boga i dla Boga. Bóg nie przestaje przyci?ga? cz?owieka do siebie i tylko w Bogu cz?owiek znajdzie prawd? i szcz??cie, których nieustannie szuka:

Osobliw? racj? godno?ci ludzkiej stanowi powo?anie cz?owieka do uczestniczenia w ?yciu Boga. Cz?owiek ju? od swego pocz?tku zapraszany jest do rozmowy z Bogiem: istnieje bowiem tylko dlatego, ?e Bóg stworzy? go z mi?o?ci i wci?? z mi?o?ci zachowuje, a ?yje w pe?ni prawdy, gdy dobrowolnie uznaje ow? mi?o?? i powierza si? swemu Stwórcy1Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 19..

 

28 843, 2566, 2095-2109 W ci?gu historii, a? do naszych czasów, ludzie w rozmaity sposób wyra?ali swoje poszukiwanie Boga przez wierzenia i akty religijne (modlitwy, ofiary, kulty, medytacje itd.). Mimo niejednoznaczno?ci, jak? one mog? w sobie zawiera?, te formy wyrazu s? tak powszechne, ?e cz?owiek mo?e by? nazwany istot? religijn?.

On z jednego [cz?owieka] wyprowadzi? ca?y rodzaj ludzki, aby zamieszkiwa? ca?? powierzchni? ziemi. Okre?li? w?a?ciwe czasy i granice ich zamieszkania, aby szukali Boga, czy nie znajd? Go niejako po omacku. Bo w rzeczywisto?ci jest On niedaleko od ka?dego z nas. Bo w Nim ?yjemy, poruszamy si? i jeste?my (Dz 17, 26-28).

 

29 Cz?owiek mo?e jednak zapomnie? o tej "wewn?trznej i ?yciodajnej 2123-2128 ??czno?ci z Bogiem"2Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 19., mo?e jej nie dostrzega?, a nawet wprost j? odrzuca?. ?ród?a takich postaw mog? by? bardzo zró?nicowane3Por. tam?e, 19-21.: bunt przeciw obecno?ci z?a w ?wiecie, niewiedza lub oboj?tno?? religijna, troski doczesne i bogactwa4Por. Mt 13, 22., z?y przyk?ad wierz?cych, pr?dy umys?owe wrogie religii, a wreszcie sk?onno??398 cz?owieka grzesznego do ukrywania si? ze strachu przed Bogiem5Por. Rdz 3, 8-10. i do ucieczki przed Jego wezwaniem6Por. Jon 1, 3..

30 "Niech si? weseli serce szukaj?cych Pana" (Ps 105, 3). Nawet je?li 2567, 845 cz?owiek mo?e zapomnie? o Bogu lub Go odrzuci?, to Bóg nie przestaje wzywa? ka?dego cz?owieka, aby Go szuka?, a dzi?ki temu znalaz? ?ycie 368 i szcz??cie. Takie szukanie wymaga od cz?owieka ca?ego wysi?ku jego rozumu, prawo?ci woli, "szczerego serca", a tak?e ?wiadectwa innych, którzy uczyliby go szukania Boga.

 

Jak?e wielki jeste?, Panie, i godny, by Ci? s?awi?. Wspania?a jest Twoja moc, a Twojej M?dro?ci nikt nie zmierzy. Pragnie Ci? s?awi? cz?owiek, cz?stka Twego stworzenia, który d?wiga swój ?miertelny los; nosi ?wiadectwo swego grzechu i dowód tego, ?e Ty pysznym si? sprzeciwiasz. A jednak pragnie Ci? s?awi? ta cz?stka Twego stworzenia. Ty sam sprawiasz, ?e znajduje on ukojenie w wielbieniu Ciebie. Stworzy?e? nas bowiem dla siebie i niespokojne jest nasze serce, dopóki nie spocznie w Tobie7?w. Augustyn, Confessiones, I, 1, 1..

 

II. Drogi prowadz?ce do poznania Boga

 

31 Cz?owiek stworzony na obraz Boga, powo?any, by Go poznawa? i mi?owa?, szukaj?c Boga, odkrywa pewne "drogi" wiod?ce do Jego poznania. Nazywa si? je tak?e "dowodami na istnienie Boga"; nie chodzi tu jednak o dowody, jakich poszukuj? nauki przyrodnicze, ale o "spójne i przekonuj?ce argumenty", które pozwalaj? osi?gn?? prawdziw? pewno??.Punktem wyj?cia tych "dróg" prowadz?cych do Boga jest stworzenie: ?wiat materialny i osoba ludzka.

32 ?wiat: bior?c za punkt wyj?cia ruch i stawanie si?, przygodno??, porz?dek i pi?kno ?wiata, mo?na pozna? Boga jako pocz?tek i cel wszech?wiata. 54, 337

 

?wi?ty Pawe? stwierdza w odniesieniu do pogan: "To bowiem, co o Bogu mo?na pozna?, jawne jest w?ród nich, gdy? Bóg im to ujawni?. Albowiem od stworzenia ?wiata niewidzialne Jego przymioty - wiekuista Jego pot?ga oraz bóstwo - staj? si? widzialne dla umys?u przez Jego dzie?a" (Rz 1,19-20)8Por. Dz 14, 15. 17; 17, 27-28; Mdr 13, 1-9..

 

?wi?ty Augustyn mówi: "Zapytaj pi?kno ziemi, morza, powietrza, które rozprzestrzenia si? i rozprasza; zapytaj pi?kno nieba... zapytaj wszystko, co istnieje. Wszystko odpowie ci: Spójrz i zauwa?, jakie to pi?kne. Pi?kno tego, co istnieje, jest jakby wyznaniem (confessio). Kto uczyni? ca?e to pi?kno poddane zmianom, je?li nie Pi?kny (Pulcher), nie podlegaj?cy ?adnej zmianie?"9?w. Augustyn, Sermones, 241, 2: PL 38, 1134.

33 Cz?owiek: zadaje sobie pytanie o istnienie Boga swoj? otwarto?ci? na prawd? i pi?kno, swoim zmys?em moralnym, swoj? wolno?ci? i g?osem 2500, 1730 sumienia, swoim d??eniem do niesko?czono?ci i szcz??cia. W tej wielorakiej 1776 otwarto?ci dostrzega znaki swojej duchowej duszy. "Zaród wieczno?ci, który1703 w sobie nosi, jest niesprowadzalny do samej tylko materii"10Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 18; por. 14. - jego dusza mo?e 366 mie? pocz?tek tylko w Bogu.

34 ?wiat i cz?owiek ?wiadcz? o tym, ?e nie maj? w sobie ani swej pierwszej zasady, ani swego ostatecznego celu, ale uczestnicz? w Bycie samym w sobie, który nie ma ani pocz?tku, ani ko?ca. W ten sposób tymi ró?nymi "drogami" cz?owiek mo?e doj?? do poznania istnienia rzeczywisto?ci, która jest pierwsz? przyczyn? i ostatecznym celem wszystkiego, "a któr? wszyscy nazywaj? 199 Bogiem"11?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, I, 2, 3..

35 W?adze cz?owieka uzdalniaj? go do poznania istnienia osobowego Boga. Aby jednak cz?owiek móg? zbli?y? si? do Niego, Bóg zechcia? objawi? mu si?50 i udzieli? ?aski, by móg? przyj?? to objawienie w wierze. Dowody na istnienie Boga mog? jednak przygotowa? cz?owieka do wiary i pomóc mu stwierdzi?, ?e wiara nie sprzeciwia si? rozumowi ludzkiemu. 159

 

III. Poznanie Boga wed?ug nauczania Ko?cio?a

 

36 "?wi?ta Matka Ko?ció? utrzymuje i naucza, ?e naturalnym ?wiat?em rozumu ludzkiego mo?na z rzeczy stworzonych w sposób pewny pozna? Boga, pocz?tek i cel wszystkich rzeczy"12Sobór Watyka?ski I: DS 3004; por. 3026; Sobór Watyka?ski II, konst. Dei verbum, 6.. Bez tej zdolno?ci cz?owiek nie móg?by przyj?? Objawienia Bo?ego. Cz?owiek posiada t? zdolno??, poniewa? jest 355 stworzony "na obraz Bo?y"13Por. Rdz 1, 27..

37 W konkretnych warunkach historycznych, w jakich si? znajduje,1960 cz?owiek napotyka jednak wiele trudno?ci w poznaniu Boga za pomoc? samego ?wiat?a rozumu:

 

Umys? ludzki zasadniczo móg?by o w?asnych si?ach doj?? do prawdziwego i pewnego poznania tak jedynego osobowego Boga, który przez swoj? Opatrzno?? czuwa nad ?wiatem i nim rz?dzi, jak i prawa naturalnego, które Stwórca wypisa? w naszych duszach. Skuteczne i owocne wykorzystanie za pomoc? rozumu tych wrodzonych zdolno?ci natrafia jednak w praktyce na liczne przeszkody. Prawdy dotycz?ce Boga oraz relacji mi?dzy Bogiem i lud?mi przekraczaj? w sposób absolutny porz?dek rzeczy podpadaj?cych pod zmys?y i gdy powinny one wyrazi? si? w czynach i kszta?towa? ?ycie, wymagaj? od cz?owieka po?wi?cenia i wyrzeczenia si? siebie. Rozum ludzki natomiast w poszukiwaniu takich prawd napotyka trudno?ci wynikaj?ce z wp?ywu zmys?ów i wyobra?ni oraz ze z?ych sk?onno?ci spowodowanych przez grzech pierworodny. Sprawia to, ?e w tych dziedzinach ludzie ?atwo sugeruj? si? b??dem lub przynajmniej niepewno?ci? w tym, czego nie chc? uzna? za prawd?14Pius XII, enc. Humani generis: DS 3875..

 

38 Z tego powodu cz?owiek potrzebuje ?wiat?a Objawienia Bo?ego nie tylko wtedy, gdy chodzi o to, co przekracza mo?liwo?ci jego zrozumienia, lecz tak?e,2036 "by nawet prawdy religijne i moralne, które same przez si? nie s? niedost?pne rozumowi, w obecnym stanie rodzaju ludzkiego mog?y by? poznane przez wszystkich w sposób ?atwy, z zupe?n? pewno?ci? i bez domieszki b??du"15Tam?e: DS 3876; por. Sobór Watyka?ski I: DS 3005; Sobór Watyka?ski II, konst. Dei verbum, 6; ?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, I, 1, 1..

IV. Jak mówi? o Bogu?

 

39 Broni?c zdolno?ci rozumu ludzkiego do poznania Boga, Ko?ció? wyra?a 851 swoj? ufno?? w mo?liwo?? mówienia o Bogu wszystkim ludziom i z wszystkimi lud?mi. Przekonanie to stanowi podstaw? jego dialogu z innymi religiami, z filozofi? i nauk?, a tak?e z niewierz?cymi i ateistami.40 Poniewa? nasze poznanie Boga jest ograniczone, ograniczeniom podlega równie? nasz j?zyk, którym mówimy o Bogu. Nie mo?emy okre?la? Boga inaczej, jak tylko bior?c za punkt wyj?cia stworzenie, i to tylko wed?ug naszego ludzkiego, ograniczonego sposobu poznania i my?lenia.

41 Wszystkie stworzenia nosz? w sobie pewne podobie?stwo do Boga, w szczególny sposób cz?owiek - stworzony na obraz i podobie?stwo Bo?e. Ró?norodne doskona?o?ci stworze? (ich prawda, dobro, pi?kno) odzwierciedlaj? wi?c niesko?czon? doskona?o?? Boga. Dlatego te? mo?emy Go okre?la? 213, 299 na podstawie doskona?o?ci Jego stworze?, "bo z wielko?ci i pi?kna stworze? poznaje si? przez podobie?stwo ich Stwórc?" (Mdr 13, 5).

42 Bóg przewy?sza wszelkie stworzenia. Trzeba zatem nieustannie oczyszcza? nasz j?zyk z tego, co ograniczone, obrazowe i niedoskona?e, by nie 212, 300 pomiesza? "niewypo­wiedzianego, niepoj?tego, niewidzialnego i 370 nieuchwytnego"16Liturgia ?w. Jana Chryzostoma, Anafora. Boga z naszymi ludzkimi sposobami wyra?ania. S?owa ludzkie pozostaj? zawsze nieadekwatne wobec tajemnicy Boga.

43 Mówi?c w ten sposób o Bogu, nasz j?zyk ujawnia wprawdzie swój ludzki charakter, ale w istocie odnosi si? do samego Boga, chocia? nie mo?e Go wyrazi? w Jego niesko?czonej prostocie. Trzeba bowiem pami?ta?, ?e "gdy wskazujemy na podobie?stwo mi?dzy Stwórc? i stworzeniem, to zawsze niepodobie?stwo mi?dzy nimi jest jeszcze wi?ksze"17Sobór Latera?ski IV: DS 806., i ?e "mówi?c o Bogu, nie mo?emy okre?li?, kim On jest, ale wy??cznie kim nie jest i jakie miejsce zajmuj? 206 inne byty w stosunku do Niego"18?w. Tomasz z Akwinu, Summa contra gentiles, I, 30..

 

W skrócie

 

44 Cz?owiek ze swej natury i powo?ania jest istot? religijn?. Wychodz?c od Boga i zd??aj?c do Boga, cz?owiek tylko wtedy ?yje ?yciem w pe?ni ludzkim, gdy w sposób wolny prze?ywa swoj? wi?? z Bogiem.45 Cz?owiek zosta? stworzony do ?ycia w komunii z Bogiem, w którym znajduje swoje szcz??cie. "Gdy przylgn? do Ciebie ca?ym sob?, sko?czy si? wszelki ból i wszelki trud. Moje ?ycie b?dzie ?yciem prawdziwym, ca?e nape?nione Tob?"19?w. Augustyn, Confessiones, X, 28, 39..

46 Gdy cz?owiek s?ucha or?dzia stworze? i g?osu swego sumienia, mo?e osi?gn?? pewno?? co do istnienia Boga, Przyczyny i Celu wszystkiego.

47 Ko?ció? naucza, ?e jedynego i prawdziwego Boga, naszego Stwórc? i Pana, mo?na pozna? w sposób pewny przez po?rednictwo Jego dzie?, za pomoc? naturalnego ?wiat?a rozumu20Por. Sobór Watyka?ski I: DS 3026.

48 Mo?emy rzeczywi?cie okre?la? Boga, opieraj?c si? na ró?norodnych doskona?o?ciach stworze?, podobnych do Boga niesko?czenie doskona?ego, nawet je?li nasz ograniczony j?zyk nie wyczerpuje Jego tajemnicy.

49 "Stworzenie bez Stwórcy zanika"21Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 36.. Dlatego wierz?cy czuj? si? przynaglani przez mi?o?? Chrystusa, by nie?? ?wiat?o Boga ?ywego tym, którzy Go nie znaj? lub odrzucaj?.

 

Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 29 goĹ›ci