Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 1501-1586)
Dokumenty Ko?cio?a - Ksi?ga VII PROCES

 

 

Cz??? II

PROCES SPORNY

Sekcja I

ZWYK?Y PROCES SPORNY

Tytu? I

WPROWADZENIE SPRAWY 

Rozdzia? I

SKARGA POWODOWA

            Kan. 1501 - S?dzia nie mo?e rozpoznawa? ?adnej sprawy, je?eli ten, kto jest zainteresowany, albo rzecznik sprawiedliwo?ci nie przedstawi pro?by zgodnie z przepisami kanonów.

            Kan. 1502 - Kto chce kogo? pozwa?, musi przed?o?y? w?a?ciwemu s?dziemu skarg? powodow?, w której przedstawi przedmiot sporu i wyrazi pro?b? o pos?ug? s?dziego.

            Kan. 1503 - § 1. S?dzia mo?e przyj?? ustn? pro?b?, je?li powód albo ma przeszkod? w przedstawieniu skargi powodowej, albo sprawa jest ?atwa w dochodzeniu i mniejszej wagi.

            § 2. W obydwu jednak wypadkach s?dzia powinien nakaza? notariuszowi, by zredagowa? akt na pi?mie; ma on by? odczytany powodowi i przez niego potwierdzony; zast?puje on, co do wszystkich skutków prawnych, skarg? pisan? przez powoda.

            Kan. 1504 - Skarga, przez któr? zaczyna si? spór, winna:

            1 wyra?a? wobec jakiego s?dziego sprawa jest wnoszona, czego si? ??da i od kogo;

            2 wskazywa?, na jakim uprawnieniu opiera si? powód i przynajmniej ogólnie fakty i dowody na poparcie roszcze?;

            3 by? podpisana przez powoda lub jego pe?nomocnika, ze wskazaniem dnia, miesi?ca i roku jak równie? miejsca zamieszkania powoda lub jego pe?nomocnika albo miejsca pobytu oznaczonego przez nich dla odbierania akt;

            4 wskazywa? sta?e lub tymczasowe zamieszkanie strony pozwanej.

            Kan. 1505 - § 1. S?dzia jednoosobowy lub przewodnicz?cy trybuna?u kolegialnego - po ustaleniu, ?e zarówno sprawa nale?y do jego w?a?ciwo?ci, jak i tego, ?e powód nie jest pozbawiony zdolno?ci wyst?powania w s?dzie - powinien swoim dekretem jak najszybciej skarg? albo przyj??, albo odrzuci?.

            § 2. Skarg? powodow? mo?na odrzuci? wy??cznie:

            1 je?eli s?dzia lub trybuna? s? niew?a?ciwi;

            2 je?eli na pewno wiadomo, ?e powód nie ma zdolno?ci wyst?powania w s?dzie;

            3 je?eli nie zachowano przepisów kan. 1504, nn. 1-3;

            4 je?eli z samej skargi powodowej jasno wynika, ?e roszczenie jest pozbawione jakiejkolwiek podstawy i nie mo?e si? zdarzy?, by w trakcie procesu jaka? podstawa si? ujawni?a.

            § 3. Je?li skarga powodowa zosta?a odrzucona z powodu wad, które mog? by? poprawione, powód mo?e przedstawi? ponownie temu samemu s?dziemu prawid?owo sporz?dzon? skarg?.

            § 4. Przeciwko odrzuceniu skargi powodowej strona ma zawsze prawo wnie?? w ci?gu dziesi?ciu u?ytecznych dni uzasadniony rekurs albo do trybuna?u apelacyjnego, albo do kolegium, je?eli skarga zosta?a odrzucona przez przewodnicz?cego; sprawa za? odrzucon? powinna by? rozstrzygni?ta jak najszybciej.

            Kan. 1506 - Je?li w ci?gu miesi?ca od z?o?enia skargi powodowej s?dzia nie wyda dekretu, moc? którego dopuszcza lub odrzuca skarg?, wed?ug przepisu kan. 1505, strona zainteresowana mo?e domaga? si?, by s?dzia wype?ni? swoje zadanie; je?li mimo to s?dzia milczy, to po up?ywie bezu?ytecznie dziesi?ciu dni od z?o?enia pro?by, uwa?a si? skarg? za przyj?t?.

   

Rozdzia? II

WEZWANIE S?DOWE I ZAWIADOMIENIE O AKTACH S?DOWYCH

   

            Kan. 1507 - § 1. W dekrecie przyjmuj?cym skarg? powodow?, s?dzia lub przewodnicz?cy powinien wezwa?, czyli pozwa? przed s?d pozosta?e strony dla zawi?zania sporu, ustalaj?c, czy maj? one odpowiedzie? na pi?mie, czy stawi? si? wobec niego celem uzgodnienia w?tpliwo?ci. Je?li z pisemnych odpowiedzi wynika konieczno?? wezwania stron, mo?e to zarz?dzi? nowym dekretem.

            § 2. Je?eli skarg? powodow? uwa?a si? za przyj?t? wed?ug przepisu kan. 1506, dekret pozwania przed s?d winien by? wydany w ci?gu dwudziestu dni od z?o?enia pro?by, o której mowa w tym kanonie.

            § 3. Je?eli strony procesowe faktycznie same stawia si? wobec s?dziego dla prowadzenia sprawy, nie potrzeba ich wzywa?, lecz notariusz niech zaznaczy w aktach, ?e strony by?y w s?dzie.

            Kan. 1508 - § 1. Dekret wezwania przed s?d powinien by? zaraz podany do wiadomo?ci stronie pozwanej i wszystkim pozosta?ym, którzy powinni si? stawi?.

            § 2. Do pozwu nale?y do??czy? skarg? powodow?, chyba ?e s?dzia na skutek powa?nych racji dojdzie do wniosku, i? stronie nie nale?y przekazywa? skargi, dopóki nie z?o?y ona zezna? w s?dzie.

            § 3. Je?eli spór toczy si? przeciwko temu, kto nie mo?e swobodnie wykonywa? swoich uprawnie?, albo swobodnie administrowa? rzeczami, o które toczy si? spór, pozew nale?y skierowa?, zale?nie od okoliczno?ci, do opiekuna, kuratora, specjalnego pe?nomocnika, czyli do tego, kto powinien podj?? jego spraw?, wed?ug przepisu prawa.

            Kan. 1509 - § 1. Zawiadomienie o pozwie, dekretach, wyrokach i innych aktach s?dowych powinno by? dokonane przez poczt? lub w inny sposób, który jest najpewniejszy, z zachowaniem przepisów ustanowionych prawem partykularnym.

            § 2. Fakt zawiadomienia i jego sposób nale?y odnotowa? w aktach.

            Kan. 1510 - Pozwany, który odmawia przyj?cia pozwu albo przeszkadza w dotarciu do niego wezwania, uznany jest za wezwanego, zgodnie z przepisami prawa.

            Kan. 1511 - Je?li pozwu nie przekazano zgodnie z przepisami prawa, akta procesu s? niewa?ne, z zachowaniem przepisu kan. 1507, § 3.

            Kan. 1512 - po zawiadomieniu o pozwie zgodnie z przepisami prawa, albo gdy strony stawi?y si? przed s?dzi? w celu prowadzenia sprawy;

            1 rzecz przestaje by? bezsporna;

            2 sprawa zaczyna nale?e? do tego s?dziego lub trybuna?u, sk?din?d w?a?ciwego, wobec którego skarga zosta?a z?o?ona;

            3 jurysdykcja s?dziego delegowanego umacnia si? tak, ?e nie wygasa z utrat? w?adzy deleguj?cego;

            4 przedawnienie ulega przerwaniu chyba ?e co innego zosta?o zastrze?one;

            5 spór zaczyna si? toczy? i dlatego natychmiast zaczyna obowi?zywa? zasada: podczas sporu nie nale?y dokonywa? ?adnych zmian.

   

Tytu? II

ZAWI?ZANIE SPORU

   

            Kan. 1513 - § 1. Zawi?zanie sporu ma miejsce wtedy, gdy dekretem s?dziego, w oparciu o ??dania i odpowiedzi stron, zostaje okre?lony zakres sporu.

            § 2. ??dania oraz odpowiedzi stron mog? by? wyra?one nie tylko w skardze powodowej wprowadzaj?cej spór, lecz tak?e albo w odpowiedzi na pozew, albo w ustnych o?wiadczeniach z?o?onych wobec s?dziego; w sprawach za? trudniejszych s?dzia powinien wezwa? strony w celu uzgodnienia jednej lub kilku w?tpliwo?ci, na które wyrok ma da? odpowied?.

            § 3. Dekret s?dziego powinien by? podany do wiadomo?ci stron, które, je?eli nie wyrazi?y wcze?niej zgody, mog? w ci?gu dziesi?ciu dni odwo?a? si? do samego s?dziego, by dekret zosta? zmieniony. Sprawa za? powinna by? rozstrzygni?ta dekretem tego? s?dziego jak najszybciej.

            Kan. 1514 - Raz ustalony zakres sporu nie mo?e by? wa?nie zmieniony, chyba ?e nowym dekretem, z wa?nej przyczyny na ??danie strony, i po wys?uchaniu pozosta?ych stron, po rozwa?eniu ich racji.

            Kan. 1515 - Po zawi?zaniu sporu, posiadacz cudzej rzeczy przestaje by? w dobrej wierze; dlatego te? je?eli zostanie skazany, by rzecz zwróci?, musi odda? równie? jej owoce od dnia zawi?zania sporu, oraz wynagrodzi? szkody.

            Kan. 1516 - Po zawi?zaniu sporu, s?dzia powinien wyznaczy? stronom odpowiedni termin do przed?o?enia i przeprowadzenia dowodów.

   

Tytu? III

INSTANCJA SPORU

   

            Kan. 1517 - Instancja rozpoczyna si? pozwem, ko?czy za? nie tylko og?oszeniem ostatecznego wyroku, lecz tak?e innymi sposobami okre?lonymi w prawie.

            Kan. 1518 - Je?eli strona procesuj?ca si? umiera albo zmienia stan, albo traci urz?d, z racji którego dzia?a?a, to:

            1 przed zamkni?ciem post?powania dowodowego instancja ulega zawieszeniu, dopóki spadkobierca zmar?ego, nast?pca albo ten, kto jest zainteresowany, nie podejmie sporu;

            2 po zamkni?ciu post?powania dowodowego, s?dzia powinien prowadzi? spraw? do ko?ca, pozywaj?c pe?nomocnika, je?eli jest, a je?li nie, to spadkobierc? zmar?ego lub nast?pc?.

            Kan. 1519 - § 1. Je?eli przestaje pe?ni? zadania opiekun lub kurator albo pe?nomocnik, który jest konieczny zgodnie z przepisem kan. 1481, §§ 1 i 3, nast?puje tymczasowe zawieszenie instancji.

            § 2. S?dzia powinien za? jak najszybciej ustanowi? innego opiekuna lub kuratora; natomiast pe?nomocnika procesowego mo?e ustanowi?, je?li zaniedba?a tego strona, w krótkim czasie ustalonym przez tego? s?dziego.

            Kan. 1520 - Je?li strony, nie maj?c ?adnej przeszkody, nie podejm? w ci?gu sze?ciu miesi?cy ?adnego aktu procesowego, nast?puje umorzenie instancji. Ustawa partykularna mo?e ustali? inne terminy umarzaj?ce.

            Kan. 1521 - Umorzenie nast?puje z mocy samego prawa i przeciwko wszystkim, nawet ma?oletnim oraz tym, którzy s? z ma?oletnimi zrównani, a tak?e winno by? og?oszone z urz?du, z zachowaniem uprawnienia do ??dania odszkodowania od opiekunów, kuratorów, zarz?dców, pe?nomocników, je?li nie udowodni?, ?e byli bez winy.

            Kan. 1522 - Umorzenie powoduje wyga?ni?cie akt procesu, lecz nie akt sprawy; co wi?cej, mog? one mie? moc tak?e w innej instancji, byleby sprawa toczy?a si? mi?dzy tymi samymi osobami i co do tej samej rzeczy; co za? dotyczy obcych, to maj? one tylko si?? dokumentów.

            Kan. 1523 - Wydatki umorzonego procesu, które ka?dy z procesuj?cych si? poczyni?, sam ponosi.

            Kan. 1524 - § 1. W ka?dym stadium i na ka?dym stopniu s?du powód mo?e si? zrzec instancji; podobnie tak powód, jak i strona pozwana mog? si? zrzec czy to wszystkich, czy niektórych tylko aktów procesowych.

            § 2. Opiekunowie i zarz?dcy osób prawnych, by mogli si? zrzec instancji, potrzebuj? albo rady, albo zgody tych, których udzia? jest wymagany do dokonania aktów przekraczaj?cych granice zwyczajnego zarz?du.

            § 3. Zrzeczenie si?, by by?o wa?ne, musi by? dokonane na pi?mie i powinno by? podpisane przez stron? lub przez jej pe?nomocnika, posiadaj?cego jednak specjalne zlecenie, zakomunikowane drugiej stronie i przez ni? zaakceptowane lub przynajmniej nie zwalczane i przyj?te przez s?dziego.

            Kan. 1525 - Zrzeczenie przyj?te przez s?dziego, w odniesieniu do aktów, których si? zrzeczono, rodzi te same skutki, co umorzenie instancji, a tak?e zobowi?zuje zrzekaj?cego si? do poniesienia wydatków za akty, których si? zrzek?.

   

Tytu? IV

DOWODY

   

            Kan. 1526 - § 1. Obowi?zek dowodzenia spoczywa na tym, który co? twierdzi.

            § 2. Nie wymagaj? dowodu:

            1 te sprawy, które domniemywa sama ustawa

            2 fakty stwierdzone przez jednego z procesuj?cych si? i przyj?te przez drugiego, chyba ?e mimo to dowód jest wymagany przez prawo lub s?dziego.

            Kan. 1527 - § 1. Mog? by? przytoczone dowody jakiegokolwiek rodzaju, które wydaj? si? po?yteczne do poznania sprawy i s? godziwe.

            § 2. Je?eli strona nalega, by dopu?ci? dowód odrzucony przez s?dziego, sam s?dzia powinien spraw? jak najszybciej rozstrzygn??.

            Kan. 1528 - Je?li strona lub ?wiadek odmawiaj? stawienia si? przed s?dzi?, by z?o?y? zeznania, mo?na ich przes?ucha? przez ?wieckiego, którego wyznaczy s?dzia, albo ??da? ich o?wiadczenia wobec notariusza publicznego, albo w jakikolwiek inny sposób zgodny z przepisami prawa.

            Kan. 1529 - S?dzia nie powinien przyst?powa? do zbierania dowodów przed zawi?zaniem sporu, chyba ?e z wa?nej przyczyny.

   

Rozdzia? I

O?WIADCZENIA STRON

   

            Kan. 1530 - S?dzia, dla lepszego wydobycia prawdy, zawsze mo?e przes?ucha? strony; co wi?cej, powinien przes?ucha? na ??danie strony lub dla udowodnienia faktu, który ze wzgl?du na interes publiczny wymaga usuni?cia w?tpliwo?ci.

            Kan. 1531 - § 1. Strona, pytana zgodnie z przepisami prawa, powinna odpowiada? i ujawni? w ca?o?ci prawd?.

            § 2. Gdyby nie chcia?a odpowiada?, do s?dziego nale?y ocena, jaki z tego mo?na wyci?gn?? wniosek, je?li chodzi o udowodnienie faktów.

            Kan. 1532 - W wypadkach, w których sprawa dotyczy dobra publicznego, s?dzia powinien nakaza? stronom z?o?y? przysi?g?, ?e b?d? mówi?y prawd?, chyba ?e powa?na przyczyna sugeruje co? innego; w innych wypadkach mo?e post?pi? wed?ug swojej roztropno?ci.

            Kan. 1533 - Strony, rzecznik sprawiedliwo?ci i obro?ca w?z?a mog? przedstawi? s?dziemu zagadnienia, co do których strona ma by? przes?uchana.

            Kan. 1534 - Co do przes?uchania stron, nale?y z proporcj? zachowa? to, co postanawia si? o ?wiadkach w kan. 1548, § 2, n. 1, 1552 i 1558-1565.

            Kan. 1535 - Stwierdzenie jakiego? faktu, na pi?mie lub ustnie, dokonane przeciwko sobie przez któr?? ze stron wobec w?a?ciwego s?dziego, co do samego przedmiotu sprawy, b?d? spontanicznie, b?d? na pytanie s?dziego, stanowi przyznanie si? s?dowe.

            Kan. 1536 - § 1. Przyznanie si? s?dowe jednej strony, je?eli chodzi o jak?? spraw? prywatn? i nie dotyczy ona dobra publicznego, zwalnia pozosta?e strony od obowi?zku dowodzenia.

            § 2. W sprawach za? dotycz?cych dobra publicznego, przyznanie si? s?dowe i o?wiadczenia stron które nie stanowi? przyznania si?, mog? mie? moc dowodow?, któr? winien oceni? s?dzia, uwzgl?dniaj?c pozosta?e okoliczno?ci sprawy, ale nie mo?e im przyzna? mocy pe?nego dowodu, chyba ?e dochodz? inne elementy, które je ostatecznie wzmacniaj?.

            Kan. 1537 - Co do pozas?dowego przyznania si?, przytoczonego w s?dzie, do s?dziego nale?y ocena, po rozwa?eniu wszystkich okoliczno?ci, jakie jest jego znaczenie.

            Kan. 1538 - Przyznanie si? lub jakiekolwiek inne o?wiadczenie strony nie posiada ?adnej mocy, gdy si? ustali, ?e zosta?o z?o?one na skutek faktycznego b??du lub wymuszone si??, lub ci??k? boja?ni?.

   

Rozdzia? II

DOWÓD Z DOKUMENTÓW

   

            Kan. 1539 - W ka?dego rodzaju procesie dopuszcza si? dowód z dokumentów, zarówno publicznych, jak i prywatnych.

   

 

Art. 1

NATURA I MOC DOWODOWA DOKUMENTÓW

   

            Kan. 1540 - § 1. Publicznymi dokumentami ko?cielnymi s? te, które sporz?dzi?a osoba publiczna wykonuj?c w Ko?ciele swoje zadania, z zachowaniem formalno?ci przepisanych prawem.

            § 2. Publicznymi dokumentami ?wieckimi s? te, które wed?ug ustaw ka?dego z osobna miejsca, jako takie s? uznawane przez prawo.

            § 3. Pozosta?e dokumenty s? prywatne.

            Kan. 1541 - Je?li nie wyka?e si? czego? innego przeciwnymi i oczywistymi argumentami, publiczne dokumenty maj? moc dowodow? we wszystkim, co si? w nich stwierdza wprost i zasadniczo.

            Kan. 1542 - Dokument prywatny, czy to uznany przez stron?, czy dopuszczony przez s?dziego, ma tak? moc dowodow? przeciwko autorowi lub temu, kto go podpisa?, i posiadaj?cym od nich spraw?, jak przyznanie pozas?dowe; przeciwko obcym ma tak? moc, jak o?wiadczenia stron, nie b?d?ce przyznaniem si?, wed?ug przepisu kan. 1536, § 2.

            Kan. 1543 - Je?eli dokumenty oka?? si? wytarte, poprawione, zawieraj?ce dopiski lub dotkni?te inn? wad?, do s?dziego nale?y ocena, czy i jakie znaczenie maj? te dokumenty.

   

Art. 2

PRZEDK?ADANIE DOKUMENTÓW

   

            Kan. 1544 - Dokumenty nie posiadaj? w s?dzie mocy dowodowej, je?eli nie s? oryginalne lub przed?o?one w uwierzytelnionym odpisie i z?o?one w kancelarii trybuna?u, by mog?y by? zbadane przez s?dziego i stron? przeciwn?.

            Kan. 1545 - S?dzia mo?e nakaza?, by w procesie przed?o?y? dokument wspólny obydwu stronom.

            Kan. 1546 - § 1. Nikt nie ma obowi?zku przedk?ada? dokumentów, nawet wspólnych, które nie mog? by? ujawnione bez niebezpiecze?stwa szkody wed?ug przepisu kan. 1548, § 2, n. 2, albo bez niebezpiecze?stwa naruszenia tajemnicy, jak? nale?y zachowa?.

            § 2. Je?eli jednak mo?liwe jest przepisanie przynajmniej niewielkiej cz??ci dokumentu i przedstawienie go w odpisie, bez wspomnianych niedogodno?ci, s?dzia mo?e nakaza?, aby zosta? przed?o?ony.

   

Rozdzia? III

?WIADKOWIE I ZEZNANIA

            Kan. 1547 - Dowód ze ?wiadków dopuszcza si? we wszystkich sprawach, pod kierownictwem s?dziego.

            Kan. 1548 - § 1. ?wiadkowie, pytani przez s?dziego zgodnie z przepisami prawa, obowi?zani s? wyjawi? prawd?.

            § 2. Zachowuj?c przepis kan. 1550 § 2, n. 2, od obowi?zku udzielania odpowiedzi s? wyj?ci:

            1 duchowni, w odniesieniu do tego, co im przekazano z racji sprawowania ?wi?tej pos?ugi; urz?dnicy pa?stwowi, lekarze, po?o?ne, adwokaci, notariusze i inni zobowi?zani do zachowania tajemnicy urz?dowej tak?e z racji udzielania porady, w zakresie spraw obj?tych t? tajemnic?;

            2 ci, którzy ze swojego zeznania obawiaj? si? dla siebie lub wspó?ma??onka albo dla bliskich krewnych lub powinowatych znies?awienia, niebezpiecznych przykro?ci lub innego powa?nego z?a.

   

Art. 1

KTO MO?E BY? ?WIADKIEM

   

            Kan. 1549 - Wszyscy mog? by? ?wiadkami, chyba ?e prawo wyra?nie ich wyklucza, b?d? zupe?nie, b?d? cz??ciowo.

            Kan. 1550 - § 1. Nie nale?y dopuszcza? do sk?adania zezna? ma?oletnich poni?ej czternastego roku ?ycia i upo?ledzonych umys?owo; mog? by? jednak przes?uchani na mocy dekretu s?dziego, w którym uzasadni si? tak? potrzeb?.

            § 2. Za niezdolnych nale?y uzna?:

            1 tych, którzy s? stronami w sprawie albo wyst?puj? w s?dzie w imieniu stron, s?dziego i jego asystentów, adwokata oraz innych, którzy pomagaj? lub pomagali stronom w tej sprawie;

            2 kap?anów w odniesieniu do wszystkiego, co poznali z sakramentalnej spowiedzi, chocia?by penitent prosi? o ujawnienie tego; co wi?cej, tego, co przez kogokolwiek i w jakikolwiek sposób zosta?o us?yszane z okazji spowiedzi, nie mo?na w s?dzie przyj?? nawet jako ?ladu prawdy.

   

Art. 2

POWO?YWANIE I WYKLUCZANIE ?WIADKÓW

   

            Kan. 1551 - Strona, która powo?a?a ?wiadka, mo?e si? zrzec jego przes?uchania; lecz strona przeciwna mo?e si? domaga?, aby mimo to ?wiadek zosta? przes?uchany.

            Kan. 1552 - § 1. Gdy kto? domaga si? dowodu ze ?wiadków, winien poda? trybuna?owi ich nazwiska i sta?e zamieszkanie.

            § 2. W terminie wyznaczonym przez s?dziego nale?y przedstawi? punkty zagadnie?, co do których ??da si? przes?uchania ?wiadków; inaczej uwa?a si?, ?e pro?ba zosta?a porzucona.

            Kan. 1553 - S?dzia ma prawo ograniczy? zbyt wielk? liczb? ?wiadków.

            Kan. 1554 - Zanim nast?pi przes?uchanie ?wiadków, ich nazwiska nale?y poda? do wiadomo?ci stron; a je?li, wed?ug roztropnego uznania s?dziego, nie da?o si? tego zrobi? bez powa?nej trudno?ci, trzeba to uczyni? przynajmniej przed publikacj? zezna?.

            Kan. 1555 - Zachowuj?c przepis kan. 1550, strona mo?e prosi? by ?wiadek zosta? wykluczony, je?li s?uszna przyczyna wykluczenia zosta?a wykazana przed jego przes?uchaniem.

            Kan. 1556 - Wezwanie ?wiadka dokonuje si? dekretem s?dziego, podanym do wiadomo?ci ?wiadka zgodnie z przepisami prawa.

            Kan. 1557 - ?wiadek prawid?owo wezwany powinien si? stawi? albo zawiadomi? s?dziego o przyczynie swojej nieobecno?ci.

   

Art. 3

PRZES?UCHANIE ?WIADKÓW

   

            Kan. 1558 - § 1. ?wiadków nale?y przes?uchiwa? w samej siedzibie trybuna?u, chyba ?e s?dzia uzna inaczej.

            § 2. Kardyna?owie, patriarchowie, biskupi i ci, którzy na podstawie prawa w?asnego kraju ciesz? si? podobnym u?atwieniem, s? przes?uchiwani w miejscu przez nich wybranym.

            § 3. S?dzia zarz?dza, gdzie maj? by? przes?uchani ci, dla których z powodu odleg?o?ci, choroby czy innej przeszkody jest niemo?liwe lub trudne przyby? do siedziby trybuna?u z zachowaniem przepisów kan. 1418 i 1469, § 2.

            Kan. 1559 - Strony nie mog? by? obecne przy zeznaniach ?wiadków, chyba ?e s?dzia, zw?aszcza gdy sprawa dotyczy dobra prywatnego, uzna ?e trzeba je dopu?ci?. Mog? natomiast by? obecni ich adwokaci lub pe?nomocnicy, chyba ?e s?dzia, z powodu okoliczno?ci rzeczy i osób uzna, ?e nale?y post?powa? z zachowaniem tajemnicy.

            Kan. 1560 - § 1. ?wiadkowie powinni by? przes?uchiwani osobno i pojedynczo.

            § 2. Je?li ?wiadkowie nie zgadzaj? si?, mi?dzy sob? lub ze stron?, w rzeczy powa?nej, s?dzia mo?e zgromadzi? i skonfrontowa? ró?ni?cych si? mi?dzy sob?, tak by unikn??, o ile to mo?liwe, k?ótni i zgorszenia.

            Kan. 1561 - Przes?uchanie ?wiadka dokonywane jest przez s?dziego, jego delegata lub audytora; winien im towarzyszy? notariusz. Dlatego te? strony lub rzecznik ,sprawiedliwo?ci albo obro?ca w?z?a lub adwokaci, którzy s? obecni podczas przes?uchania, je?eli maj? inne pytania do zadania ?wiadkowi, powinni je przedstawi? nie ?wiadkowi, lecz s?dziemu lub jego zast?pcy, aby sam je postawi?, chyba ?e prawo partykularne zastrzega inaczej.

            Kan. 1562 - § 1. S?dzia powinien przypomnie? ?wiadkowi, ?e ma powa?ny obowi?zek mówi? ca?? i sam? prawd?.

            § 2. S?dzia ma nakaza? ?wiadkowi z?o?enie przysi?gi wed?ug kan. 1532; je?eli ?wiadek odmówi jej z?o?enia, ma by? przes?uchany niezaprzysi??ony.

            Kan. 1563 - S?dzia winien najpierw stwierdzi? to?samo?? ?wiadka; spyta?, jaki jest jego stosunek do stron, i gdy stawia pytania dotycz?ce sprawy, ma si? dowiedzie? tak?e o ?ród?a jego wiadomo?ci i w jakim czasie dok?adnie dowiedzia? si? o tym, co zeznaje.

            Kan. 1564 - Pytania maj? by? krótkie, przystosowane do inteligencji odpowiadaj?cego, nie obejmuj?ce jednocze?nie kilku spraw; nie podchwytliwe, nie podst?pne, nie sugeruj?ce odpowiedzi, dalekie od jakiejkolwiek obrazy i nale??ce do sprawy, o któr? chodzi.

            Kan. 1565 - § 1. Pyta? nie wolno podawa? wcze?niej ?wiadkom do wiadomo?ci.

            § 2. Je?li jednak to, co ma stanowi? przedmiot zezna? tak posz?o w zapomnienie, ?e nie mo?e by? w sposób pewny przedstawione bez wcze?niejszego przypomnienia, s?dziemu wolno przypomnie? co? ?wiadkowi, je?li jest przekonany, ?e jest to mo?liwe bez niebezpiecze?stwa.

            Kan. 1566 - ?wiadkowie powinni zeznawa? ustnie i bez czytania, chyba ?e chodzi o rachunki i sprawozdania; w takim bowiem wypadku mog? si? pos?ugiwa? zapiskami, które ze sob? przynie?li.

            Kan. 1567 - § 1. Odpowied? winna by? zaraz spisana przez notariusza i powinna zawiera? dos?owne zeznania, przynajmniej w odniesieniu do tego, co bezpo?rednio dotyczy przedmiotu sprawy.

            § 2. Dopuszczalne jest pos?u?enie si? magnetofonem, je?li tylko pó?niej odpowiedzi zostan? spisane i podpisane, o ile to mo?liwe, przez zeznaj?cych.

            Kan. 1568 - Notariusz powinien odnotowa? w aktach o z?o?eniu, pomini?ciu lub odmowie przysi?gi, o obecno?ci stron i innych, o pytaniach dodanych z urz?du i w ogóle o wszystkim, co godne pami?ci lub wydarzy?o si? przypadkowo, gdy ?wiadkowie byli przes?uchiwani.

            Kan. 1569 - § 1. Na ko?cu przes?uchania nale?y ?wiadkowi odczyta? to, co notariusz o jego zeznaniu na pi?mie sporz?dzi?, albo da? mu wys?ucha?, co przy pomocy magnetofonu z jego zeznania zosta?o nagrane, daj?c temu? ?wiadkowi mo?liwo?? uzupe?nienia, skre?lenia, poprawienia, zmiany.

            § 2. Akt powinni w ko?cu podpisa?: ?wiadek, s?dzia i notariusz.

            Kan. 1570 - ?wiadkowie, chocia? ju? przes?uchani, mog? by? b?d? to na ??danie strony, b?d? te? z urz?du, ponownie wezwani na przes?uchanie, przed publikacj? akt czyli zezna?, je?li s?dzia uzna to za konieczne lub po?yteczne, o ile nie ma ?adnego niebezpiecze?stwa zmowy lub przekupstwa.

            Kan. 1571 - ?wiadkom, wed?ug s?usznej miary wyznaczonej przez s?dziego, nale?y zwróci? zarówno wydatki, jakie poczynili, jak i strat? zysku, spowodowan? sk?adaniem zezna?.

   

Art. 4

MOC DOWODOWA ZEZNA?

   

            Kan. 1572 - Przy ocenie zezna?, s?dzia, ??daj?c w razie potrzeby ?wiadectw kwalifikacyjnych, winien wzi?? pod uwag?:

            1 jaki jest stan osoby i jaka jej uczciwo??;

            2 czy zeznanie jest na podstawie w?asnej wiedzy zw?aszcza z osobistego widzenia i s?yszenia, czy jest opini? ?wiadka, opiera si? na pog?oskach lub na zas?yszeniu od innych;

            3 czy ?wiadek jest sta?y i trwale ze sob? zgodny, czy te? zmienny, niepewny lub chwiejny;

            4 czy ma wspó??wiadków zeznania i czy jest potwierdzony lub nie przez inne elementy dowodowe.

            Kan. 1573 - Zeznanie jednego ?wiadka nie mo?e by? pe?nym dowodem, chyba ?e chodzi o ?wiadka kwalifikowanego, który zeznaje o sprawach dokonanych z urz?du, albo okoliczno?ci rzeczy lub osób sugeruj? inaczej.

   

Rozdzia? IV

BIEGLI

   

            Kan. 1574 - Z pomocy bieg?ych nale?y skorzysta?, ilekro? na podstawie nakazu prawa lub s?dziego jest konieczne ich przes?uchanie i opinia, oparte na do?wiadczeniu lub wiedzy, dla potwierdzenia jakiego? faktu lub poznania prawdziwej natury jakiej? rzeczy.

            Kan. 1575 - Do s?dziego nale?y nominacja bieg?ych, po wys?uchaniu lub na wniosek stron, albo, je?eli si? zdarzy, dopuszczenie relacji zrobionych ju? przez innych bieg?ych.

            Kan. 1576 - Bieg?ych mo?na równie? wykluczy? lub si? ich zrzec z tych samych powodów, co ?wiadka.

            Kan. 1577 - § 1. S?dzia uwzgl?dniaj?c propozycje wskazane ewentualnie przez strony, winien okre?li? swoim dekretem poszczególne punkty, których ma dotyczy? opinia bieg?ego.

            § 2. Bieg?emu nale?y przes?a? akta sprawy i inne dokument i pomoce, których mo?e potrzebowa? do w?a?ciwego i wiernego wype?nienia zadania.

            3. S?dzia, po wys?uchaniu zdania samego bieg?ego, winien wyznaczy? czas, w którym nale?y dokona? przes?uchania i przedstawi? opini?.

            Kan. 1578 - § 1. Ka?dy z bieg?ych sporz?dza w?asn? relacj?, niezale?n? od innych, chyba ?e s?dzia poleci sporz?dzi? jedn? relacj?, podpisan? przez wszystkich; je?eli to dojdzie do skutku, ró?nice zda?, jakie zachodz?, nale?y starannie odnotowa?.

            § 2. Biegli powinni jasno wskaza?, na podstawie jakich dokumentów lub innych odpowiednich sposobów upewnili si? o to?samo?ci osób, rzeczy lub miejsc, jak? metod? i w jaki sposób post?powali w wykonywaniu zleconego im zadania i na jakich argumentach opieraj? przede wszystkim swoje wnioski.

            § 3. Bieg?y mo?e zosta? wezwany przez s?dziego, by udzieli? dalszych wyja?nie?, które wydaj? si? konieczne.

            Kan. 1579 - § 1. S?dzia powinien uwa?nie rozwa?y? nie tylko wnioski bieg?ych, chocia?by zgodne, lecz tak?e pozosta?e okoliczno?ci sprawy.

            § 2. Kiedy podaje uzasadnienie decyzji, powinien zaznaczy?, jakie argumenty sk?oni?y go do przyj?cia lub odrzucenia wniosków bieg?ych.

            Kan. 1580 - Bieg?ym nale?y zap?aci? wydatki i honoraria, które winny by? okre?lone przez s?dziego, wed?ug dobra i s?uszno?ci, z zachowaniem prawa partykularnego.

            Kan. 1581 - § 1. Strony mog? wyznaczy? prywatnych bieg?ych, którzy musz? by? zatwierdzeni przez s?dziego.

            § 2. Mog? oni, je?li s?dzia zezwoli, przejrze? akta sprawy w razie potrzeby, by? obecni przy wykonywaniu ekspertyzy; zawsze za? mog? przedstawi? w?asn? relacj?.

   

Rozdzia? V

WIZJA LOKALNA I OGL?DZINY S?DOWE

   

            Kan. 1582 - Je?li s?dzia uzna, ?e dla wyja?nienia sprawy jest po?yteczne uda? si? do jakiego? miejsca lub obejrze? jak?? rzecz, ustala to dekretem, w którym, po wys?uchaniu stron, ogólnie opisuje to, co ma mu by? dane do dyspozycji w czasie wizji.

            Kan. 1583 - Nale?y sporz?dzi? dokument dokonanych ogl?dzin.

   

Rozdzia? VI

DOMNIEMANIA

   

            Kan. 1584 - Domniemanie jest to prawdopodobne przypuszczenie o rzeczy niepewnej; jedno jest prawne, gdy ustanowione zosta?o sam? ustaw?, drugie s?dziowskie, gdy je wysuwa s?dzia.

            Kan. 1585 - Kto ma za sob? domniemanie prawne, jest zwolniony z obowi?zku dowodzenia, który przechodzi na stron? przeciwn?.

            Kan. 1586 - Domniema?, które nie s? ustanowione prawem, s?dzia nie powinien wysuwa?, chyba ?e na podstawie faktu pewnego i okre?lonego, pozostaj?cego w bezpo?rednim zwi?zku z tym, o co toczy si? spór.

 

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież


Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 88 goĹ›ci