DZIESI?? PRZYKAZA?
Dokumenty Ko?cio?a - Cz??? trzecia (1691-2557) ?YCIE W CHRYSTUSIE

 

DZIESI?? PRZYKAZA?

 

Ksi?ga Wyj?cia (20, 2-17)

Ksi?ga Powtórzonego Prawa (5, 6-21 )

Formu?a katechetyczna

Ja jestem Pan, twój Bóg, który ci? wywiód? z ziemi egipskiej, z domu niewoli.

Jam jest Pan, Bóg twój, który ci? wyprowadzi? z ziemi egipskiej, z domu niewoli.

 

Nie b?dziesz mia? cudzych bogów obok Mnie! Nie b?dziesz czyni? ?adnej rze?by ani ?adnego obrazu tego, co jest na niebie wysoko, ani tego, co jest na ziemi nisko, ani tego, co jest w wodach pod ziemi?! Nie b?dziesz oddawa? im pok?onu i nie b?dziesz im s?u?y?, poniewa? Ja Pan, twój Bóg, jestem Bogiem zazdrosnym, który karze wyst?pek ojców na synach do trzeciego i czwartego pokolenia wzgl?dem tych, którzy Mnie nienawidz?. Okazuj? za? ?ask? a? do tysi?cznego pokolenia tym, którzy Mnie mi?uj? i przestrzegaj? moich przykaza?.

Nie b?dziesz mia? bogów innych oprócz Mnie...

1. Nie b?dziesz mia? cudzych bogów przede Mn?.

Nie b?dziesz wzywa? imienia Pana, Boga twego, do czczych rzeczy, gdy? Pan nie pozostawi bezkarnie tego, który wzywa Jego imienia do czczych rzeczy.

Nie b?dziesz bra? imienia Pana, Boga twego, do czczych rzeczy. . .

2. Nie b?dziesz bra? imienia Pana Boga twego nadaremno.

Pami?taj o dniu szabatu, aby go u?wi?ci?. Sze?? dni b?dziesz pracowa? i wykonywa? wszystkie twe zaj?cia. Dzie? za? siódmy jest szabatem ku czci Pana, Boga twego. Nie mo?esz przeto w dniu tym wykonywa? ?adnej pracy ani ty sam, ani syn twój, ani twoja córka, ani twój niewolnik, ani twoja niewolnica, ani twoje byd?o, ani cudzoziemiec, który mieszka po?ród twych bram. W sze?ciu dniach bowiem uczyni? Pan niebo, ziemi?, morze oraz wszystko, co jest w nich, w siódmym za? dniu odpocz??. Dlatego pob?ogos?awi? Pan dzie? szabatu i uzna? go za ?wi?ty.

B?dziesz zwa?a? na szabat, aby go ?wi?ci?...

3. Pami?taj, aby? dzie? ?wi?ty ?wi?ci?.

Czcij ojca twego i matk? twoj?, aby? d?ugo ?y? na ziemi, któr? Pan, Bóg twój, da tobie.

Czcij swego ojca i swoj? matk?.

4. Czcij ojca swego i matk? swoj?

Nie b?dziesz zabija?.

Nie b?dziesz zabija?.

5.Nie zabijaj.

Nie b?dziesz cudzo?o?y?.

Nie b?dziesz cudzo?o?y?.

6.Nie cudzo?ó?.

Nie b?dziesz krad?.

Nie b?dziesz krad?.

7. Nie kradnij.

Nie b?dziesz mówi? przeciw bli?niemu twemu k?amstwa jako ?wiadek.

Jako ?wiadek nie b?dziesz mówi? przeciw bli?niemu twemu k?amstwa

8. Nie mów fa?szywego ?wiadectwa przeciw bli?niemu swemu.

Nie b?dziesz po??da? domu bli?niego twego. Nie b?dziesz po??da? ?ony bli?niego twego, ani jego niewolnika, ani jego niewolnicy, ani jego wo?u, ani jego os?a, ani ?adnej rzeczy, która nale?y do bli?niego twego.

Nie b?dziesz po??da? ?ony swojego bli?niego. Nie b?dziesz pragn??... ?adnej rzeczy, która nale?y do twojego bli?niego

9. Nie po??daj ?ony bli?niego twego. 10. Ani ?adnej rzeczy, która jego jest

 

Dzia? drugi

DZIESI?? PRZYKAZA?

"Nauczycielu, co mam czyni?...?"

2052 "Nauczycielu, co dobrego mam czyni?, aby otrzyma? ?ycie wieczne?" M?odzie?cowi, który stawia to pytanie, Jezus odpowiada, przypominaj?c najpierw o konieczno?ci uznania Boga za "jedynie Dobrego", za najdoskonalsze Dobro i za ?ród?o wszelkiego dobra. Nast?pnie Jezus mówi do niego: "Je?li chcesz osi?gn?? ?ycie, zachowaj przykazania". I przytacza swojemu rozmówcy przykazania dotycz?ce mi?o?ci bli?niego: "Nie zabijaj, nie cudzo?ó?, nie kradnij, nie zeznawaj 1858 fa?szywie, czcij ojca i matk?". W ko?cu Jezus streszcza te przykazania w sposób pozytywny: "Mi?uj swego bli?niego, jak siebie samego!" (Mt 19, 16-19).

2053 Do pierwszej odpowiedzi dochodzi druga: "Je?li chcesz by? doskona?y, id?, sprzedaj, co posiadasz, i rozdaj ubogim, a b?dziesz mia? skarb w niebie. Potem przyjd? i chod? za Mn?!" (Mt 19, 21). Nie uniewa?nia ona pierwszej odpowiedzi. Pój?cie za Jezusem Chrystusem obejmuje wype?nianie przykaza?. Prawo nie zostaje zniesione1Por. Mt 5, 17., lecz cz?owiek zostaje zaproszony do odnalezienia go w Osobie swojego Nauczyciela, który jest doskona?ym jego wype?nieniem. W 1968 Ewangeliach synoptycznych wezwanie Jezusa skierowane do bogatego m?odzie?ca, by poszed? za Nim jako pos?uszny ucze? ?ci?le zachowuj?cy przykazania, wi??e si? z wezwaniem do ubóstwa i czysto?ci2Por. Mt 19, 6-12. 21. 23-29.. Rad ewangelicznych nie 1973 mo?na oddzieli? od przykaza?.

2054 Jezus przej?? dziesi?? przykaza?, ale w ich literze ukaza? moc dzia?aj?cego Ducha ?wi?tego. G?osi? "sprawiedliwo??... wi?ksz? ni? uczonych w Pi?mie i 581 faryzeuszów" (Mt 5, 20), a tak?e wi?ksz? ni? sprawiedliwo?? pogan3Por. Mt 5, 46-47.. Rozwin?? wszystkie wymagania przykaza?. "S?yszeli?cie, ?e powiedziano przodkom: Nie zabijaj!... A Ja wam powiadam: Ka?dy, kto si? gniewa na swego brata, podlega s?dowi" (Mt 5, 21-22).

2055 Na postawione Mu pytanie: "Które przykazanie w Prawie jest najwi?ksze?" (Mt 22, 36) Jezus odpowiada: "B?dziesz mi?owa? Pana Boga swego ca?ym 129 swoim sercem, ca?? swoj? dusz? i ca?ym swoim umys?em. To jest najwi?ksze i pierwsze przykazanie. Drugie podobne jest do niego: B?dziesz mi?owa? swego bli?niego jak siebie samego. Na tych dwóch przykazaniach opiera si? ca?e Prawo i Prorocy" (Mt 22, 37-40)4Por. Pwt 6, 5; Kp? 19,18.. Dekalog powinien by? wyja?niany w ?wietle tego podwójnego i jedynego przykazania mi?o?ci, która jest wype?nieniem Prawa:

 

Przykazania: Nie cudzo?ó?, nie zabijaj, nie kradnij, nie po??daj, i wszystkie inne - streszczaj? si? w tym nakazie: Mi?uj bli?niego swego jak siebie samego! Mi?o?? nie wyrz?dza z?a bli?niemu. Przeto mi?o?? jest doskona?ym wype?nieniem Prawa (Rz 13, 9-10).

 

Dekalog w Pi?mie ?wi?tym

2056 S?owo "Dekalog" znaczy dos?ownie "dziesi?? s?ów" (Wj 34, 28; Pwt 4, 13; 10, 4). Te "dziesi?? s?ów" objawi? Bóg swojemu ludowi na ?wi?tej górze. 700 Napisa? je "swoim palcem" (Wj 31, 18; Pwt 5, 22) w odró?nieniu od innych 62 przepisów spisanych przez Moj?esza5Por. Pwt 31, 9. 24.. S? one s?owami Boga w szczególnym znaczeniu. Zosta?y nam przekazane w Ksi?dze Wyj?cia6Por. Wj 20,1-17. i w Ksi?dze Powtórzonego Prawa7Por. Pwt 5, 6-22.. Ju? w Starym Testamencie ?wi?te ksi?gi powo?uj? si? na "dziesi?? s?ów"8Por. np. Oz 4, 2; Jr 7, 9; Ez 18, 5-9., ale dopiero w Nowym Przymierzu, w Jezusie Chrystusie, zostanie objawiony ich pe?ny sens.

2057 Dekalog staje si? zrozumia?y najpierw w kontek?cie Wyj?cia, które jest 2084 wielkim wydarzeniem wyzwolenia przez Boga w centrum Starego Przymierza. Niezale?nie od tego, czy przykazania ("dziesi?? s?ów") s? sformu?owane jako przykazania negatywne, zakazy, czy te? przykazania pozytywne (jak: "Czcij ojca twego i matk? twoj?"), wskazuj? one warunki ?ycia wyzwolonego z niewoli grzechu. Dekalog jest drog? ?ycia:

 

Ja dzi? nakazuj? ci mi?owa? Pana, Boga twego, i chodzi? Jego drogami, pe?ni?c 2170 Jego polecenia, prawa i nakazy, aby? ?y? i mno?y? si? (Pwt 30, 16).

 

Ta wyzwalaj?ca moc Dekalogu ujawnia si? na przyk?ad w przykazaniu o odpoczynku szabatu, które odnosi si? równie? do cudzoziemców i niewolników:

 

Pami?taj, ?e by?e? niewolnikiem w ziemi egipskiej i wyprowadzi? ci? stamt?d Pan, Bóg twój, r?k? mocn? i wyci?gni?tym ramieniem (Pwt 5, 15).

 

2058 "Dziesi?? s?ów" streszcza i og?asza prawo Bo?e: "Te s?owa wyrzek? Pan do 1962 waszego zgromadzenia na górze spo?ród ognia, ob?oku i ciemno?ci dono?nym g?osem, niczego nie dodaj?c. Napisa? je na dwu tablicach kamiennych i da? mi je" (Pwt 5, 22). Dlatego te dwie tablice nazywane s? "?wiadectwem" (Wj 25,16). Istotnie, umieszczone s? na nich postanowienia Przymierza zawartego mi?dzy Bogiem a Jego ludem. Te "tablice ?wiadectwa" (Wj 31,18; 32, 15; 34, 29) powinny by? z?o?one w "arce" (Wj 25,16; 40, 1-3).2059 Bóg wypowiada "dziesi?? s?ów" w czasie teofanii ("Spo?ród ognia na Górze mówi? Pan z wami twarz? w twarz" - Pwt 5, 4). Nale?? one do 707 samoobjawienia si? Boga i objawienia Jego chwa?y. Dar przykaza? jest darem samego Boga i Jego ?wi?tej woli. Bóg, daj?c pozna? swoj? wol?, objawia si? 2823 swojemu ludowi.

2060 Dar przykaza? i Prawa stanowi cz??? zawartego przez Boga Przymierza z Jego ludem. Wed?ug Ksi?gi Wyj?cia objawienie "dziesi?ciu s?ów" dokonuje si? mi?dzy zapowiedzi? Przymierza9Por. Wj 19. a jego zawarciem10Por. Wj 24., po tym, jak lud zobowi?za? si? "uczyni?" wszystko, co Pan powiedzia?, i "by? pos?usznym" (Wj 24, 7). Dekalog jest przekazywany po przypomnieniu Przymierza ("Pan, 62 Bóg nasz, zawar? z nami przymierze na Horebie" - Pwt 5, 2).

2061 Przykazania nabieraj? pe?nego znaczenia w ramach Przymierza. Wed?ug Pisma ?wi?tego, moralne dzia?anie cz?owieka osi?ga swój pe?ny sens w Przymierzu i przez Przymierze. Pierwsze z "dziesi?ciu s?ów" przypomina o uprzedzaj?cej mi?o?ci Boga do swego ludu:

 

Poniewa? cz?owiek, ponosz?c kar? za grzech, przeszed? z raju wolno?ci do niewoli tego ?wiata, dlatego te? pierwsze zdanie Dekalogu, to znaczy pierwsze s?owa przykaza? Bo?ych, mówi? o wolno?ci: "Ja jestem Pan, twój Bóg, który 2086 ci? wywiód? z ziemi egipskiej, z domu niewoli" (Wj 20, 2; Pwt 5, 6)11Orygenes, Homiliae in Exodum, 8, 1.

 

2062 Przykazania w sensie ?cis?ym pojawiaj? si? na drugim miejscu; wyra?aj? one konsekwencje przynale?no?ci do Boga, która zosta?a ustanowiona przez Przymierze. ?ycie moralne jest odpowiedzi? na inicjatyw? mi?o?ci Pana. Jest 142 wyrazem wdzi?czno?ci, ho?dem sk?adanym Bogu i dzi?kczynieniem. Jest 2002 wspó?dzia?aniem z zamys?em, który Bóg przeprowadza w historii.2063 O przymierzu i dialogu mi?dzy Bogiem a cz?owiekiem ?wiadczy ponadto fakt, ?e wszystkie zobowi?zania s? wyra?one w pierwszej osobie ("Ja jestem Pan...") i skierowane do pojedynczej osoby ("ty"). We wszystkich przykazaniach Bo?ych w?a?nie zaimek osobowy w liczbie pojedynczej wskazuje na 878 adresata. Bóg daje pozna? swoj? wol? ca?emu ludowi, a zarazem ka?demu z osobna:

 

(Pan) nakazywa? mi?o?? wzgl?dem Boga i uczy? sprawiedliwo?ci w stosunku do bli?niego, by cz?owiek by? sprawiedliwy i godny Boga. Przez Dekalog przygotowywa? cz?owieka do przyja?ni ze sob? i do zgody z bli?nim... Prawdy te trwaj? niezmiennie równie? i w naszych czasach, bo przyj?cie Boga w ciele wype?ni?o je tylko i rozwin??o, nic w nich nie zmieniaj?c12?w. Ireneusz, Adversus haereses, IV, 16, 3-4..

 

Dekalog w Tradycji Ko?cio?a2064 Tradycja Ko?cio?a, b?d?c wierna Pismu ?wi?temu i id?c za przyk?adem Jezusa, zawsze przyznawa?a Dekalogowi pierwszorz?dn? rol? i znaczenie.

2065 Od czasów ?w. Augustyna "dziesi?? przykaza?" zajmuje pierwszorz?dne miejsce w katechezie przysz?ych ochrzczonych i wiernych. W XV wieku ustali? si? zwyczaj wyra?ania przykaza? Dekalogu w formu?ach rymowanych, ?atwych do zapami?tania i o pozytywnym charakterze. U?ywa si? ich jeszcze dzisiaj. Katechizmy Ko?cio?a cz?sto dawa?y wyk?ad moralno?ci chrze?cija?skiej wed?ug porz?dku "dziesi?ciu przykaza?".

2066 Podzia? i numeracja przykaza? ulega?y zmianom w ci?gu wieków. Niniejszy Katechizm przyjmuje podzia? przykaza? ustalony przez ?w. Augustyna, tradycyjnie stosowany w Ko?ciele katolickim. Jest to tak?e podzia? przyj?ty przez lutera?skie wyznania wiary. Ojcowie greccy dokonali nieco innego podzia?u, który zachowa? si? w Ko?cio?ach prawos?awnych i we wspólnotach reformowanych.

2067 Dziesi?? przykaza? wyra?a wymagania mi?o?ci Boga i bli?niego. Trzy 1853 pierwsze odnosz? si? bardziej do mi?o?ci Boga, a siedem pozosta?ych do mi?o?ci bli?niego.

 

Tak jak s? dwa przykazania mi?o?ci, o których mówi Pan, ?e na nich zawis?o ca?e Prawo i Prorocy... tak te dziesi?? przykaza? zosta?o dane na dwóch tablicach. Trzy... s? wypisane na jednej tablicy, a siedem na drugiej13?w. Augustyn, Sermones, 33, 2, 2: PL 38, 208..

2068 Sobór Trydencki naucza, ?e dziesi?? przykaza? obowi?zuje 1993 chrze?cijan i ?e cz?owiek usprawiedliwiony jest w dalszym ci?gu zobowi?zany do ich zachowywania14Por. Sobór Trydencki: DS 1569-1570.. Potwierdza to Sobór Watyka?ski II: "Biskupi, jako nast?pcy 888 Aposto?ów, otrzymuj? od Pana... misj? nauczania wszystkich narodów i g?oszenia Ewangelii wszelkiemu stworzeniu, aby wszyscy ludzie przez wiar?, chrzest i wype?nianie przykaza? dost?pili zbawienia"15Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 24..

Jedno?? Dekalogu

2069 Dekalog stanowi organiczn? ca?o??. Ka?de jego "s?owo" odsy?a do 2534 ka?dego z pozosta?ych i do wszystkich razem; wszystkie wzajemnie si? warunkuj?. Dwie tablice Dekalogu wyja?niaj? si? nawzajem; stanowi? one organiczn? jedno??. Przekroczenie jednego przykazania jest naruszeniem wszystkich pozosta?ych16Por. Jk 2,10-11.. Nie mo?na okazywa? czci drugiemu cz?owiekowi i zarazem nie czci? Boga, jego Stwórcy. Nie da si? wielbi? Boga, nie mi?uj?c wszystkich ludzi, Jego stworze?. Dekalog ??czy ?ycie teologalne i spo?eczne cz?owieka.

Dekalog i prawo naturalne

2070 Dziesi?? przykaza? nale?y do Objawienia Bo?ego. Pouczaj? nas one zarazem o prawdziwym cz?owiecze?stwie cz?owieka. Podkre?laj? 1955 g?ówne obowi?zki, a wi?c po?rednio tak?e podstawowe prawa, w?a?ciwe naturze osoby ludzkiej. Dekalog stanowi uprzywilejowany wyraz "prawa naturalnego":

 

Od pocz?tku Bóg zakorzeni? w sercach ludzi zasady prawa naturalnego. Potem ograniczy? si? do ich przypomnienia. By? to Dekalog17?w. Ireneusz, Adversus haereses, IV, 15, 1..

 

2071 Przykazania Dekalogu, chocia? dost?pne dla samego rozumu, zosta?y objawione. Grzeszna ludzko?? potrzebowa?a tego objawienia, aby osi?gn?? 1960 pe?ne i pewne poznanie wymaga? prawa naturalnego:

Pe?ne wyja?nienie przykaza? Dekalogu by?o nieodzowne w stanie grzechu z powodu zaciemnienia ?wiat?a rozumu i wypaczenia woli18?w. Bonawentura, In libros sententiarum, 4, 37, 1, 3.

 

Przykazania poznajemy za po?rednictwem Objawienia Bo?ego, które przekazuje nam Ko?ció?, oraz za po?rednictwem g?osu sumienia 1777 moralnego.

Obowi?zuj?cy charakter Dekalogu

2072 Dziesi?? przykaza?, b?d?c wyrazem podstawowych powinno?ci cz?owieka wzgl?dem Boga i wzgl?dem bli?niego, objawia w swojej istotnej tre?ci 1858 powa?ne zobowi?zania. S? one ze swojej natury niezmienne i obowi?zuj? 1958 zawsze i wsz?dzie. Nikt nie mo?e od nich dyspensowa?. Dziesi?? przykaza? wyry? Bóg w sercu cz?owieka.

2073 Przykazania zawieraj? ponadto powinno?ci, których materia jest sama w sobie lekka. Pi?te przykazanie zabrania na przyk?ad obra?liwych s?ów; s? one jednak ci??k? win? w zale?no?ci od okoliczno?ci lub intencji tego, kto je wypowiada.

"Beze Mnie nic nie mo?ecie uczyni?"

2074 Jezus powiedzia?: "Ja jestem krzewem winnym, wy - latoro?lami. Kto trwa we Mnie, a Ja w nim, ten przynosi owoc obfity, poniewa? beze Mnie nic 2732 nie mo?ecie uczyni?" (J 15, 5). Owocem, o którym mówi? te s?owa, jest ?wi?to?? ?ycia ubogaconego dzi?ki zjednoczeniu z Chrystusem. Gdy wierzymy w Jezusa 521 Chrystusa, mamy udzia? w Jego misteriach i zachowujemy Jego przykazania; sam Zbawiciel przychodzi, by mi?owa? w nas swojego Ojca i swoich braci, naszego Ojca i naszych braci. Dzi?ki Duchowi ?wi?temu Jego Osoba staje si? ?yw? i wewn?trzn? norm? naszego dzia?ania. "To jest moje przykazanie, aby?cie si? wzajemnie mi?owali, tak jak Ja was umi?owa?em" (J 15,12).

 

W skrócie

2075 "Co dobrego mam czyni?, aby otrzyma? ?ycie wieczne?... Je?li chcesz osi?gn?? ?ycie, zachowaj przykazania" (Mt 19,16-17).

2076 Jezus swoim ?yciem i przepowiadaniem za?wiadczy? o wiecznej wa?no?ci Dekalogu.

2077 Dar Dekalogu jest udzielony w ramach Przymierza zawartego przez Boga ze swoim ludem. Przykazania Bo?e otrzymuj? swoje prawdziwe znaczenie w tym Przymierzu i za jego po?rednictwem.

2078 Tradycja Ko?cio?a, b?d?c wierna Pismu ?wi?temu i id?c za przyk?adem Jezusa, przyzna?a Dekalogowi podstawow? rol? i znaczenie.

2079 Dekalog stanowi organiczn? jedno??, w której ka?de jego "s?owo", czyli "przykazanie", odsy?a do ca?o?ci. Przekroczenie jednego przykazania jest naruszeniem ca?ego Prawa
19Por. Jk 2,10-11..

2080 Dekalog stanowi uprzywilejowany wyraz prawa naturalnego. Znamy go za po?rednictwem Objawienia Bo?ego i rozumu ludzkiego.

2081 Dziesi?? przykaza? wyra?a w swojej podstawowej tre?ci powa?ne zobowi?zania. Przykazania te zawieraj? ponadto powinno?ci, których materia jest sama w sobie lekka.

2082 To, co Bóg nakazuje, umo?liwia On dzi?ki swojej ?asce.

 

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież


Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 73 goĹ›ci