Dokumenty Ko?cio?a - Cz??? trzecia (1691-2557) ?YCIE W CHRYSTUSIE
 

Rozdzia? drugi

WSPÓLNOTA LUDZKA

1877 Powo?aniem ludzko?ci jest ukazywanie obrazu Boga i przekszta?canie si? na obraz Jedynego Syna Ojca. Powo?anie to przyjmuje form? osobist?, 355 poniewa? ka?dy jest wezwany do Boskiego szcz??cia; dotyczy ono tak?e ca?ej wspólnoty ludzkiej.

Artyku? pierwszy

OSOBA I SPO?ECZNO??I. Wspólnotowy charakter powo?ania ludzkiego

1878 Wszyscy ludzie s? wezwani do tego samego celu, którym jest sam Bóg. Istnieje pewne podobie?stwo mi?dzy jedno?ci? Osób Boskich a braterstwem, 1702 jakie ludzie powinni zaprowadzi? mi?dzy sob?, w prawdzie i mi?o?ci1Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 24.. Mi?o?? bli?niego jest nieod??czna od mi?o?ci Boga.

1879 Osoba ludzka potrzebuje ?ycia spo?ecznego. Nie jest ono dla niej czym? dodanym, lecz jest wymaganiem jej natury. Przez wymian? z innymi, wzajemn? 1936 s?u?b? i dialog z bra?mi cz?owiek rozwija swoje mo?liwo?ci; w ten sposób odpowiada na swoje powo?anie2Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 25..

1880 Spo?eczno?? jest grup? osób powi?zanych w sposób organiczny zasad? jedno?ci, która przekracza ka?d? z nich. Spo?eczno??, zgromadzenie widzialne i 771 zarazem duchowe, trwa w czasie; dziedziczy przesz?o?? i przygotowuje przysz?o??. Ka?dy cz?owiek staje si? dzi?ki niej "dziedzicem", otrzymuje "talenty", które wzbogacaj? jego to?samo?? i których owoce powinien pomna?a?3Por. ?k 19, 13. 15.. S?usznie wi?c ka?dy cz?owiek jest zobowi?zany do po?wi?cania si? na rzecz wspólnot, do których nale?y, i do szacunku wobec w?adz troszcz?cych si? o dobro wspólne.

1881 Ka?d? wspólnot? okre?la jej cel, a zatem kieruje si? ona w?asnymi 1929 regu?ami. Jednak "osoba ludzka jest i powinna by? zasad?, podmiotem i celem wszystkich urz?dze? spo?ecznych"4Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 25..

1882 Niektóre spo?eczno?ci, takie jak rodzina i pa?stwo, odpowiadaj? bardziej bezpo?rednio naturze cz?owieka. S? dla niego konieczne. Aby umo?liwi? 1913 jak najwi?kszej liczbie osób uczestnictwo w ?yciu spo?ecznym, nale?y zach?ca? do tworzenia zrzesze? i instytucji wybieralnych "dla celów gospodarczych i spo?ecznych, kulturalnych i rozrywkowych, sportowych, zawodowych i politycznych. S? to spo?eczno?ci albo o zasi?gu krajowym, albo mi?dzynarodowym"5Jan XXIII, enc. Mater et magistra, 60.. Taka socjalizacja jest tak?e wyrazem naturalnego d??enia ludzi do zrzeszania si?, by osi?gn?? cele, które przerastaj? ich indywidualne mo?liwo?ci. Rozwija ona zdolno?ci osoby, a zw?aszcza zmys? inicjatywy i odpowiedzialno?ci. Pomaga w zagwarantowaniu jej praw6Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 25; Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 12..

1883 Socjalizacja niesie tak?e pewne niebezpiecze?stwa. Zbyt daleko posuni?ta interwencja pa?stwa mo?e zagra?a? osobistej wolno?ci i inicjatywie. Nauczanie Ko?cio?a wypracowa?o zasad? nazywan? zasad? pomocniczo?ci. Wed?ug niej "spo?eczno?? wy?szego rz?du nie powinna ingerowa? w wewn?trzne sprawy spo?eczno?ci ni?szego rz?du, pozbawiaj?c j? kompetencji, lecz raczej 2431 powinna wspiera? j? w razie konieczno?ci i pomóc w koordynacji jej dzia?a? z dzia?aniami innych grup spo?ecznych, dla dobra wspólnego"7Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 48; por. Pius XI, enc. Quadragesimo anno..

1884 Bóg nie chcia? zatrzyma? dla samego siebie sprawowania wszelkich 307 w?adz. Ka?demu stworzeniu powierza zadania, które jest ono zdolne wype?nia? stosownie do zdolno?ci swojej natury. Ten sposób rz?dzenia powinien by? na?ladowany w ?yciu spo?ecznym. Post?powanie Boga w rz?dzeniu ?wiatem, ?wiadcz?ce o ogromnym szacunku dla wolno?ci ludzkiej, powinno by? natchnieniem dla m?dro?ci tych, którzy rz?dz? wspólnotami ludzkimi. Powinni oni 302 post?powa? jak s?udzy Opatrzno?ci Bo?ej.

1885 Zasada pomocniczo?ci jest przeciwna wszelkim formom kolektywizmu. Wyznacza ona granice interwencji pa?stwa. Zmierza do zharmonizowania relacji mi?dzy jednostkami i spo?eczno?ciami. D??y do ustanowienia prawdziwego porz?dku mi?dzynarodowego.

II. Nawrócenie i spo?eczno??

1886 Spo?eczno?? jest nieodzowna do urzeczywistniania powo?ania ludzkiego. Aby ten cel zosta? osi?gni?ty, powinna by? szanowana w?a?ciwa hierarchia warto?ci, która "wymiary materialne i instynktowne podporz?dkowuje 1779 wewn?trznym i duchowym"8Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 36.:

 

Spo?eczno?? ludzka... jest przede wszystkim warto?ci? duchow?. Dzi?ki niej ludzie, wspó?dzia?aj?c ze ?wiat?em prawdy, przekazuj? sobie wzajemnie swoj? wiedz?, mog? broni? swoich praw i wype?nia? obowi?zki, otrzymuj? zach?t? do starania si? o dobra duchowe, s?usznie ciesz? si? wspólnie z ka?dej rzeczy pi?knej 2500 bez wzgl?du na jej rodzaj, zawsze pragn? przekazywa? innym to, co jest w nich najlepsze, staraj? si? usilnie przyswaja? sobie duchowe warto?ci posiadane przez innych. Warto?ci te oddzia?uj? pobudzaj?co i kierowniczo zarazem na wszelkie sprawy dotycz?ce nauki, ?ycia ekonomicznego, instytucji spo?ecznych, rozwoju i ustroju pa?stwa, prawodawstwa oraz innych elementów sk?adowych i rozwojowych doczesnej wspólnoty ludzkiej9Jan XXIII, enc. Pacem in terris, 35..

 

1887 Zamiana ?rodków i celów10Por. Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 41., która prowadzi do nadania warto?ci celu ostatecznego temu, co jest jedynie ?rodkiem do jego osi?gni?cia, lub do traktowania osób jako zwyk?ych ?rodków ze wzgl?du na jaki? cel, rodzi 909 niesprawiedliwe struktury, które "utrudniaj? albo praktycznie uniemo?liwiaj? 1869 prowadzenie ?ycia chrze?cija?skiego, zgodnego z przykazaniami Boskiego Prawodawcy"11Pius XII, Przemówienie (1 czerwca 1941)..1888 Trzeba wi?c odwo?ywa? si? do duchowych i moralnych zdolno?ci osoby oraz do sta?ego wymagania jej wewn?trznego nawrócenia, by doprowadzi? do 787, 1430 zmian spo?ecznych, które rzeczywi?cie s?u?y?yby osobie. Pierwsze?stwo przyznane nawróceniu serca w ?aden sposób nie eliminuje, lecz, przeciwnie, nak?ada obowi?zek uzdrawiania instytucji i warunków ?ycia - je?li sk?aniaj? do grzechu - w taki sposób, by by?y zgodne z normami sprawiedliwo?ci i sprzyja?y dobru, a nie stawa?y mu na przeszkodzie12Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 36..

1889 Bez pomocy ?aski ludzie nie mogliby "dostrzega? w?skiej nieraz ?cie?ki mi?dzy ma?oduszno?ci?, która ulega z?u, a przemoc?, która chce je zwalcza?, a w rzeczywisto?ci je pomna?a"13Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 25.. Jest to droga mi?o?ci - mi?o?ci 1825 Boga i bli?niego. Mi?o?? stanowi najwi?ksze przykazanie spo?eczne. Szanuje drugiego i jego prawa. Wymaga praktykowania sprawiedliwo?ci, do czego tylko ona nas uzdalnia. Jest natchnieniem dla ?ycia b?d?cego darem z siebie: "Kto b?dzie si? stara? zachowa? swoje ?ycie, straci je; a kto je straci, zachowa je" (?k 17, 33).

 

W skrócie

1890 Istnieje pewne podobie?stwo mi?dzy jedno?ci? Osób Boskich a braterstwem, jakie ludzie powinni zaprowadzi? mi?dzy sob?.

 

 

1891 Aby rozwija? si? zgodnie ze swoj? natur?, osoba ludzka potrzebuje ?ycia spo?ecznego. Niektóre spo?eczno?ci, jak rodzina i pa?stwo, odpowiadaj? bardziej bezpo?rednio naturze cz?owieka.

 

1892 "Osoba ludzka jest i powinna by? zasad?, podmiotem i celem wszystkich urz?dze? spo?ecznych"
14Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 25..

1893 Nale?y zach?ca? do szerokiego uczestnictwa w zrzeszeniach i instytucjach wybieralnych.

1894 Zgodnie z zasad? pomocniczo?ci ani pa?stwo, ani ?adna szersza spo?eczno?? nie powinny zast?powa? inicjatywy i odpowiedzialno?ci osób oraz instytucji po?rednich.

1895 Spo?eczno?? powinna sprzyja? praktykowaniu cnót, a nie stawa? mu na przeszkodzie. Natchnieniem do tego powinna by? w?a?ciwa hierarchia warto?ci.

 

1896 Tam, gdzie grzech niszczy klimat spo?eczny, trzeba odwo?ywa? si? do nawrócenia serc i ?aski Bo?ej. Mi?o?? pobudza do sprawiedliwych reform. Nie ma rozwi?zania kwestii spo?ecznej poza Ewangeli?
15Por. Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 5..

 

Artyku? drugi

UCZESTNICTWO W ?YCIU SPO?ECZNYM

I. W?adza

1897 "Spo?eczno?? ludzka nie mo?e by? dobrze zorganizowana ani wytwarza? 2234 odpowiedniej ilo?ci dóbr, je?li jest pozbawiona ludzi sprawuj?cych prawowit? w?adz?, którzy stoj? na stra?y praw i w miar? potrzeby nie szcz?dz? swej pracy i stara? dla dobra wspólnego"16Jan XXIII, enc. Pacem in terris, 46.."W?adz?" nazywa si? upowa?nienie, na mocy którego osoby lub instytucje nadaj? prawa i wydaj? polecenia ludziom oraz oczekuj? z ich strony pos?usze?stwa.

1898 Ka?da wspólnota ludzka potrzebuje w?adzy, która by ni? rz?dzi?a17Por. Leon XIII, enc. Immortale Dei; enc. Diuturnum illud.. Ma ona swoj? podstaw? w naturze ludzkiej. Jest konieczna dla jedno?ci pa?stwa. Jej rola polega na zapewnieniu, na ile to mo?liwe, dobra wspólnego spo?eczno?ci.

1899 W?adza, której domaga si? porz?dek moralny, pochodzi od Boga: "Ka?dy niech b?dzie poddany w?adzom, sprawuj?cym rz?dy nad innymi. Nie ma 2235 bowiem w?adzy, która by nie pochodzi?a od Boga, a te, które s?, zosta?y ustanowione przez Boga. Kto wi?c przeciwstawia si? w?adzy - przeciwstawia si? porz?dkowi Bo?emu. Ci za?, którzy si? przeciwstawili, ?ci?gn? na siebie wyrok pot?pienia" (Rz 13, 1-2)18Por. 1 P 2, 13-17..

1900 Obowi?zek pos?usze?stwa domaga si? od wszystkich okazywania w?adzy nale?nego jej uznania oraz szacunku i - stosownie do zas?ug - wdzi?czno?ci i 2238 ?yczliwo?ci osobom, które j? sprawuj?.

 

?wi?ty Klemens Rzymski, papie?, jest autorem najstarszej modlitwy Ko?cio?a za sprawuj?cych 2240 w?adz? polityczn?19Por. 1 Tm 2, 1-2.:

 

Daj im zatem, Panie, zdrowie, pokój, zgod? i sta?o??, aby sprawowali bez przeszkody t? w?adz?, któr? Ty im powierzy?e?.

To Ty sam przecie?, W?adco Nieba, Królu wieków,

dajesz synom ludzkim chwa?? i godno??,

i w?adz? nad tym, co jest na ziemi.

Ty wi?c, o Panie, kieruj ich wol? wed?ug tego,

co jest dobre i mi?e w Twoich oczach,

aby sprawuj?c zbo?nie, w pokoju i z ?agodno?ci?

dan? im przez Ciebie w?adz?,

zyskali ?ask? Twoj?20Klemens Rzymski, Epistula ad Corinthios, 61, 1-2..

 

1901 Je?li w?adza odwo?uje si? do porz?dku ustanowionego przez Boga, to jakakolwiek "forma ustroju politycznego i wybór w?adz pozostawione s? wolnej woli obywateli"21Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 74..Ró?ne ustroje polityczne s? moralnie dopuszczalne pod warunkiem, ?e d??? do uprawnionego dobra wspólnoty, która te ustroje przyjmuje. Ustroje, których natura jest sprzeczna z prawem naturalnym, porz?dkiem 2242 publicznym i podstawowymi prawami osób, nie mog? urzeczywistnia? dobra wspólnego narodów, którym zosta?y narzucone.

1902 W?adza nie otrzymuje prawowito?ci moralnej sama z siebie. Nie powinna by? sprawowana w sposób despotyczny, lecz dzia?a? na rzecz dobra 1930 wspólnego jako "si?a moralna, oparta na wolno?ci i ?wiadoma ci??aru przyj?tego obowi?zku"22Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 74.:

 

O tyle prawo 1951 ludzkie ma istotne znamiona prawa, o ile jest zgodne z prawym rozumem. Wówczas jest jasne, ?e pochodzi od prawa wiecznego. O ile za? nie jest zgodne z rozumem, nazywa si? prawem niegodziwym. W takim bowiem przypadku nie ma istotnych przymiotów prawa, ale jest raczej jak?? form? przemocy23?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, I-II, 93, 3, ad 2..

 

1903 W?adza jest sprawowana w sposób prawowity tylko wtedy, gdy troszczy si? o dobro wspólne danej spo?eczno?ci i je?li do jego osi?gni?cia u?ywa ?rodków moralnie dozwolonych. Je?li sprawuj?cy w?adz? ustanawiaj? 2242 niesprawiedliwe prawa lub podejmuj? dzia?ania sprzeczne z porz?dkiem moralnym, to rozporz?dzenia te nie obowi?zuj? w sumieniu. "Wtedy w?adza przestaje by? w?adz?, a zaczyna si? bezprawie"24Jan XXIII, enc. Pacem in terris, 51..1904 "Jest wskazane, by ka?da w?adza by?a równowa?ona przez inne w?adze i inne zakresy kompetencji, które by j? utrzymywa?y we w?a?ciwych granicach. Na tym w?a?nie polega zasada ?pa?stwa praworz?dnego?, w którym najwy?sz? w?adz? ma prawo, a nie samowola ludzi"25Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 44..

II. Dobro wspólne

1905 Zgodnie ze spo?eczn? natur? cz?owieka, dobro ka?dego 801 pozostaje w sposób konieczny w relacji z dobrem wspólnym. Mo?e by? ono okre?lone 1881 jedynie w odniesieniu do osoby ludzkiej:

 

Zamkni?ci w sobie samych, nie ?yjcie jedynie dla siebie w przekonaniu, i? jeste?cie ju? usprawiedliwieni, ale gromadz?c si? razem, szukajcie tego, co po?yteczne dla wszystkich26List przypisywany Barnabie, 4, 10..

 

1906 Przez dobro wspólne nale?y rozumie? "sum? warunków ?ycia spo?ecznego, jakie b?d? zrzeszeniom, b?d? poszczególnym cz?onkom spo?ecze?stwa pozwalaj? osi?gn?? pe?niej i ?atwiej w?asn? doskona?o??"27Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 26; por. 74.. Dobro wspólne odnosi si? do ?ycia wszystkich. Od ka?dego domaga si? roztropno?ci, a szczególnie od tych, którym zosta?o powierzone sprawowanie w?adzy. Opiera si? na trzech istotnych elementach:

 

1907 Po pierwsze, zak?ada poszanowanie osoby jako takiej. W imi? dobra 1929 wspólnego w?adze publiczne s? zobowi?zane do poszanowania podstawowych i niezbywalnych praw osoby ludzkiej. Spo?eczno?? powinna umo?liwi? ka?demu ze swych cz?onków urzeczywistnienie swego powo?ania. W szczególno?ci dobro wspólne polega na korzystaniu ze swobód naturalnych niezb?dnych do rozwoju powo?ania ludzkiego; s? nimi: "prawo... do post?powania wed?ug s?usznej normy w?asnego sumienia, do ochrony ?ycia prywatnego oraz do sprawiedliwej wolno?ci, tak?e w 2106 dziedzinie religijnej"28Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 26..1908 Po drugie, dobro wspólne domaga si? dobrobytu spo?ecznego i rozwoju spo?eczno?ci. Rozwój jest syntez? wszystkich obowi?zków spo?ecznych. Z 2441 pewno?ci? do w?adzy nale?y rozstrzyganie - w imi? dobra wspólnego - mi?dzy ró?nymi partykularnymi interesami. Powinna ona jednak zapewni? ka?demu to, czego potrzebuje on do prowadzenia ?ycia prawdziwie ludzkiego: wy?ywienie, odzie?, opiek? zdrowotn?, prac?, wychowanie i kultur?, odpowiedni? informacj?, prawo do za?o?enia rodziny29Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 26. itd.

1909 Dobro wspólne stanowi wreszcie pokój, czyli trwa?o?? i bezpiecze?stwo sprawiedliwego porz?dku. Tak wi?c wymaga ono, by w?adza przy u?yciu 2304 godziwych ?rodków zapewnia?a bezpiecze?stwo spo?eczno?ci i jej cz?onkom. 2310 Stanowi podstaw? prawa do s?usznej obrony osobistej i zbiorowej.

1910 Je?li ka?da wspólnota ludzka posiada dobro wspólne, które pozwala jej uzna? si? za tak?, to w?a?nie we wspólnocie politycznej znajduje ona swoje 2244 najpe?niejsze urzeczywistnienie. Do pa?stwa nale?y obrona i popieranie dobra wspólnego spo?eczno?ci cywilnej, obywateli i instytucji po?rednich.

1911 Coraz bardziej pog??bia si? wzajemna zale?no?? ludzi. Rozszerza si? ona stopniowo na ca?? ziemi?. Jedno?? rodziny ludzkiej, obejmuj?cej osoby ciesz?ce si? równ? godno?ci? naturaln?, zak?ada powszechne dobro 2438 wspólne. Domaga si? ono organizacji wspólnoty narodów zdolnej "zaradza? ró?nym potrzebom ludzi, zarówno na tych odcinkach ?ycia spo?ecznego, do których nale??: wy?ywienie, zdrowie, wychowanie, praca, jak i w pewnych specjalnych sytuacjach mog?cych tu i ówdzie wyst?powa?... zaradzenia biedzie uchod?ców rozproszonych po ca?ym ?wiecie... wspomagania emigrantów oraz ich rodzin"30Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 84..

1912 Dobro wspólne jest zawsze ukierunkowane na rozwój osób; "od... porz?dku (osób) winien by? uzale?niony porz?dek rzeczy, a nie na odwrót"31Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 26.. 1881 Porz?dek ten opiera si? na prawdzie, jest budowany w sprawiedliwo?ci i o?ywiany mi?o?ci?.

III. Odpowiedzialno?? i uczestnictwo

1913 Uczestnictwo jest dobrowolnym i szlachetnym zaanga?owaniem si? osoby w wymian? spo?eczn?. Jest konieczne, by wszyscy, stosownie do zajmowanego miejsca i odgrywanej przez siebie roli, uczestniczyli w rozwoju dobra wspólnego. Obowi?zek ten jest nieroz??cznie zwi?zany z godno?ci? osoby ludzkiej.

1914 Uczestnictwo urzeczywistnia si? najpierw w podj?ciu zada?, za które 1734 ponosi si? odpowiedzialno?? osobist?; cz?owiek uczestniczy w dobru drugiej osoby i spo?eczno?ci przez trosk? o wychowanie w swojej rodzinie i przez sumienno?? w pracy32Por. Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 43..

1915 Obywatele powinni, na ile to mo?liwe, bra? czynny udzia? w ?yciu 2239 publicznym. Sposoby tego uczestnictwa mog? si? ró?ni? zale?nie od kraju czy kultury. "Na pochwa?? zas?uguje post?powanie tych narodów, w których jak najwi?ksza cz??? obywateli uczestniczy w sprawach publicznych w warunkach prawdziwej wolno?ci"33Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 31..

1916 Uczestnictwo wszystkich w urzeczywistnianiu dobra wspólnego 1888 poci?ga za sob?, jak ka?dy obowi?zek etyczny, wci?? ponawiane nawrócenie uczestników ?ycia spo?ecznego. Oszustwo i ró?ne wykr?ty, przez które niektórzy uchylaj? si? od przestrzegania prawa i przepisów odnosz?cych si? do 2409 obowi?zków spo?ecznych, powinny by? zdecydowanie pot?pione jako niezgodne z wymaganiami sprawiedliwo?ci. Nale?y troszczy? si? o rozwój instytucji, które poprawiaj? warunki ?ycia ludzkiego34Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 30..

1917 Do sprawuj?cych w?adz? nale?y umacnianie warto?ci, które pobudzaj? zaufanie cz?onków spo?eczno?ci i sk?aniaj? ich do s?u?by na rzecz bli?nich. Uczestnictwo zaczyna si? od wychowania i kultury. "S?usznie mo?emy s?dzi?, ?e 1818 przysz?y los ludzko?ci le?y w r?kach tych, którzy potrafi? da? nast?pnym pokoleniom motywy ?ycia i nadziei"35Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 31..

 

W skrócie

1918 "Nie ma... w?adzy, która by nie pochodzi?a od Boga, a te, które s?, zosta?y ustanowione przez Boga" (Rz 13,1).

1919 Ka?da wspólnota ludzka potrzebuje w?adzy, by trwa? i rozwija? si?.

 

1920 "Wspólnota polityczna i w?adza publiczna opieraj? si? na naturze ludzkiej i nale?? do porz?dku okre?lonego przez Boga"
36Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 74..

1921 W?adza jest sprawowana w sposób prawowity je?li dok?ada stara? o dobro wspólne spo?eczno?ci. Aby je osi?gn??, powinna u?ywa? ?rodków moralnie godziwych.

1922 Ró?ne ustroje polityczne s? uprawnione pod warunkiem, ?e d??? one do dobra wspólnego.

1923 W?adza polityczna powinna by? pe?niona w granicach porz?dku moralnego i zapewnia? warunki korzystania z wolno?ci.

 

1924 Dobro wspólne obejmuje "sum? warunków ?ycia spo?ecznego, jakie... zrzeszeniom b?d? poszczególnym cz?onkom spo?ecze?stwa pozwalaj? osi?gn?? pe?niej i ?atwiej w?asn? doskona?o??"
37Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 26..

1925 Dobro wspólne opiera si? na trzech istotnych elementach: poszanowaniu i popieraniu podstawowych praw osoby; dobrobycie, czyli rozwoju dóbr duchowych i ziemskich spo?eczno?ci; pokoju i bezpiecze?stwie spo?eczno?ci i jej cz?onków.

1926 Godno?? osoby ludzkiej zak?ada poszukiwanie dobra wspólnego. Ka?dy powinien troszczy? si? o budowanie i wspieranie instytucji, które poprawiaj? warunki ?ycia ludzkiego.

1927 Do pa?stwa nale?y obrona i popieranie dobra wspólnego spo?eczno?ci cywilnej. Dobro wspólne ca?ej rodziny ludzkiej domaga si? organizacji o charakterze mi?dzynarodowym.

 

Artyku? trzeci

SPRAWIEDLIWO?? SPO?ECZNA

1928 Spo?ecze?stwo zapewnia sprawiedliwo?? spo?eczn?, gdy urzeczywistnia warunki pozwalaj?ce zrzeszeniom oraz ka?demu z osobna na 2832 osi?gni?cie tego, co im si? nale?y, odpowiednio do ich natury i powo?ania. Sprawiedliwo?? spo?eczna ??czy si? z dobrem wspólnym i ze sprawowaniem w?adzy.

I. Poszanowanie osoby ludzkiej

1929 Sprawiedliwo?? spo?eczn? mo?na osi?gn?? jedynie przy poszanowaniu 1881 transcendentnej godno?ci cz?owieka. Osoba jest celem ostatecznym spo?ecze?stwa, które jest jej podporz?dkowane:

 

W gr? wchodzi godno?? osoby ludzkiej, której obrona i rozwój zosta?y nam powierzone przez Stwórc? i której d?u?nikami w sposób ?cis?y i odpowiedzialny s? m??czy?ni i kobiety w ka?dym uk?adzie dziejowym38Jan Pawe? II, enc. Sollicitudo rei socialis, 47..

 

1930 Poszanowanie osoby ludzkiej poci?ga za sob? poszanowanie praw, które 1700 wyp?ywaj? z jej godno?ci jako stworzenia. Prawa te s? uprzednie w stosunku do 1902 spo?eczno?ci i powinny by? przez spo?eczno?? uznane. S? podstaw? moralnej prawowito?ci wszelkiej w?adzy; lekcewa??c je lub odrzucaj?c ich uznanie w prawodawstwie pozytywnym, spo?ecze?stwo podwa?a swoj? w?asn? prawowito?? moraln?39Por. Jan XXIII, enc. Pacem in terris, 65.. Bez poszanowania osoby w?adza mo?e jedynie opiera? si? na sile lub przemocy, by uzyska? pos?usze?stwo swoich poddanych. Do Ko?cio?a nale?y przypominanie tych praw ludziom dobrej woli i odró?nianie ich od nieuzasadnionych i fa?szywych roszcze?.

1931 Poszanowanie osoby ludzkiej przejawia si? w poszanowaniu zasady: 2212 "Poszczególni ludzie powinni uwa?a? swojego bli?niego bez ?adnego wyj?tku za ?drugiego samego siebie?, zwracaj?c przede wszystkim uwag? na zachowanie jego ?ycia i ?rodki do godnego jego prowadzenia"40Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 27.. ?adne prawodawstwo nie jest w stanie samo przez si? usun?? niepokojów, uprzedze? oraz postaw egoizmu i pychy, stoj?cych na przeszkodzie ustanowieniu prawdziwie 1825 braterskich spo?eczno?ci. Postawy te przezwyci??a jedynie mi?o??, która w ka?dym cz?owieku dostrzega "bli?niego", brata.

1932 Obowi?zek traktowania drugiego cz?owieka jako bli?niego i czynnego s?u?enia mu jest szczególnie nagl?cy wtedy, gdy b?d?c pozbawiony czego?, 2449 znajduje si? on w potrzebie. "Wszystko, co uczynili?cie jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnie?cie uczynili" (Mt 25, 40).

1933 Ten sam obowi?zek obejmuje tak?e tych, którzy my?l? lub dzia?aj? inaczej ni? my. Nauka Chrystusa domaga si? nawet przebaczenia win. Rozci?ga przykazanie mi?o?ci, które jest przykazaniem Nowego Prawa, na wszystkich nieprzyjació?41Por. Mt 5, 43-44.. Wyzwolenie w duchu Ewangelii nie da si? pogodzi? z nienawi?ci? do nieprzyjaciela jako osoby, lecz tylko z nienawi?ci? do z?a, które pope?nia nieprzyjaciel.

 

II. Równo?? i ró?nice mi?dzy lud?mi

1934 Wszyscy ludzie, stworzeni na obraz Jedynego Boga, obdarzeni tak? sam? rozumn? dusz?, maj? t? sam? natur? i to samo pochodzenie. Wszyscy, odkupieni przez ofiar? Chrystusa, s? wezwani do uczestniczenia w tym samym Boskim szcz??ciu; wszyscy wi?c ciesz? si? równ? 225 godno?ci?.

1935 Równo?? mi?dzy lud?mi w sposób istotny dotyczy ich godno?ci osobistej i praw z niej 357 wyp?ywaj?cych:

 

Nale?y... przezwyci??a?... wszelk? form? dyskryminacji odno?nie do podstawowych praw osoby ludzkiej, czy to... ze wzgl?du na p?e?, ras?, kolor skóry, pozycj? spo?eczn?, j?zyk lub religi?, poniewa? sprzeciwia si? ona zamys?owi Bo?emu42Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 29..

 

1936 Cz?owiek, przychodz?c na ?wiat, nie posiada tego wszystkiego, co jest konieczne do rozwoju ?ycia cielesnego i duchowego. Potrzebuje innych. 1879 Pojawiaj? si? ró?nice zwi?zane z wiekiem, mo?liwo?ciami fizycznymi, zdolno?ciami umys?owymi lub moralnymi, wymian?, z której ka?dy móg? korzysta?, oraz z podzia?em bogactw43Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 29.. "Talenty" nie zosta?y równo rozdzielone44Por. Mt 25, 14-30; ?k 19, 11-27..1937 Ró?nice te s? zwi?zane z planem Boga, który chce, by ka?dy otrzymywa? od drugiego to, czego potrzebuje, i by ci, którzy posiadaj? poszczególne 340 "talenty", udzielali dobrodziejstw tym, którzy ich potrzebuj?. Ró?nice 791 zach?caj? i cz?sto zobowi?zuj? osoby do wielkoduszno?ci, ?yczliwo?ci i dzielenia 1202 si?; pobudzaj? kultury do wzajemnego ubogacania si?:

 

S? ró?ne cnoty i nie daj? wszystkich ka?demu; jedn? daj? temu, drug? tamtemu... Jednemu daj? przede wszystkim mi?o??, drugiemu sprawiedliwo??, trzeciemu pokor?, czwartemu ?yw? wiar?... Co do dóbr doczesnych, w rzeczach koniecznych dla ?ycia cz?owieka, rozdzieli?em je w wielkiej rozmaito?ci; nie chcia?em, by ka?dy posiada? wszystko, co mu jest potrzebne, a?eby ludzie mieli mo?liwo?? ?wiadczy? sobie mi?o??... Chcia?em, by jedni potrzebowali drugich i by byli mymi s?ugami w udzielaniu ?ask i darów, które otrzymali ode Mnie45?w. Katarzyna ze Sieny, Dialogi, 1, 7..

 

1938 Istniej? tak?e krzywdz?ce nierówno?ci, które godz? w miliony m??czyzn i kobiet. Pozostaj? one w wyra?nej sprzeczno?ci z 2437 Ewangeli?:

Równa godno?? osób wymaga, by zosta?y wprowadzone bardziej ludzkie i sprawiedliwe warunki ?ycia. Albowiem zbytnie nierówno?ci gospodarcze i 2317 spo?eczne w?ród cz?onków czy ludów jednej rodziny ludzkiej wywo?uj? zgorszenie i sprzeciwiaj? si? sprawiedliwo?ci spo?ecznej równo?ci, godno?ci osoby ludzkiej oraz pokojowi spo?ecznemu i mi?dzynarodowemu46Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 29..

 

III. Solidarno?? ludzka

1939 Zasada solidarno?ci, nazywana tak?e "przyja?ni?" lub "mi?o?ci? 2213 spo?eczn?", jest bezpo?rednim wymaganiem braterstwa ludzkiego i chrze?cija?skiego47Por. Jan Pawe? II, enc. Sollicitudo rei socialis, 38-40; Jan Pawe? II, enc. Centesimus annus, 10.:

 

Pierwszy b??d, przynosz?cy dzi? wielkie i powszechne szkody, polega na zapomnieniu o istnieniu w?z?ów wzajemnej solidarno?ci i mi?o?ci mi?dzy lud?mi, 360 na które jako na konieczno?? wskazuje wspólne pochodzenie wszystkich i równo?? duchowej natury takiej samej u wszystkich, niezale?nie od przynale?no?ci narodowej, a które s? nakazane faktem ofiary z?o?onej na o?tarzu krzy?a Ojcu przedwiecznemu przez Chrystusa Pana, dla odkupienia ska?onej grzechem ludzko?ci48Pius XII, enc. Summi pontificatus..

 

1940 Solidarno?? przejawia si? przede wszystkim w podziale dóbr i w 2402 wynagrodzeniu za prac?. Zak?ada ona równie? wysi?ek na rzecz bardziej sprawiedliwego porz?dku spo?ecznego, w którym napi?cia b?d? mog?y by? ?atwiej likwidowane i gdzie ?atwiej b?dzie mo?na znale?? rozwi?zanie konfliktów na drodze negocjacji.

1941 Problemy spo?eczno-gospodarcze mog? by? rozwi?zywane jedynie za 2317 pomoc? ró?nych form solidarno?ci: solidarno?ci biednych, solidarno?ci mi?dzy bogatymi i biednymi, solidarno?ci pracuj?cych, solidarno?ci mi?dzy pracodawcami a pracownikami w przedsi?biorstwie, solidarno?ci mi?dzy narodami i ludami. Solidarno?? mi?dzynarodowa jest wymaganiem natury moralnej. Od niej jest w pewnym stopniu uzale?niony pokój na ?wiecie.

1942 Cnota solidarno?ci wykracza poza dobra materialne. Ko?ció? szerz?c 1887 duchowe dobra wiary, sprzyja? ponadto rozwojowi dóbr ziemskich, otwieraj?c cz?sto przed nim nowe drogi. Tak w?a?nie potwierdza?y si? na przestrzeni 2632 wieków s?owa Pana: "Starajcie si? naprzód o Królestwo Boga i o Jego sprawiedliwo??, a to wszystko b?dzie wam dodane" (Mt 6, 33):

 

Od dwóch tysi?cy lat... ?yje i... trwa w duszy Ko?cio?a (to) poczucie... z którego czerpa?y i czerpi? dusze zach?t?, a? do pe?nego mi?o?ci heroizmu mnichów-rolników, wybawicieli niewolników, uzdrowicieli chorych, aposto?ów wiary, cywilizacji, kultury we wszystkich epokach i w?ród wszystkich ludów, by w ten sposób stworzy? warunki spo?eczne, które jedynie zdolne s? umo?liwi? wszystkim i u?atwi? ?ycie godne cz?owieka i chrze?cijanina49Pius XII, Przemówienie (1 czerwca 1941)..

 

W skrócie

 

1943 Spo?ecze?stwo zapewnia sprawiedliwo?? spo?eczn?, gdy urzeczywistnia warunki pozwalaj?ce zrzeszeniom oraz ka?demu z osobna na osi?gni?cie tego, co im Si nale?y.

 

1944 Poszanowanie osoby ludzkiej uwa?a bli?niego za "drugiego samego siebie". Zak?ada poszanowanie podstawowych praw, które wyp?ywaj? z wewn?trznej godno?ci osoby.

 

1945 Równo?? mi?dzy lud?mi dotyczy ich godno?ci osobistej i praw z niej wyp?ywaj?cych.

 

1946 Ró?nice mi?dzy osobami nale?? do zamys?u Boga, który chce, aby?my potrzebowali siebie nawzajem. Powinny one pobudza? do mi?o?ci.

 

1947 Równa godno?? osób ludzkich domaga Si wysi?ku na rzecz zmniejszenia krzywdz?cych nierówno?ci spo?ecznych i gospodarczych. Prowadzi do wyeliminowania krzywdz?cych ró?nic.

 

1948 Solidarno?? jest cnot? wybitnie chrze?cija?sk?. Urzeczywistnia ona podzia? dóbr duchowych jeszcze bardziej ni? materialnych.

 

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież


Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 55 goĹ›ci