ENCYKLIKA - ECCLESIA DE EUCHARISTIA
Dokumenty Ko?cio?a - Encykliki - Jan Pawe? II

ECCLESIA DE EUCHARISTIA

Encyklika Ecclesia de Eucharistia Ojca ?wi?tego Jana Paw?a II do biskupów do kap?anów i diakonów do zakonników i zakonnic, do katolików ?wieckich oraz do wszystkich ludzi dobrej woli o Eucharystii w ?yciu Ko?cio?a.

WPROWADZENIE

1. Ko?ció? ?yje dzi?ki Eucharystii [Ecclesia de Eucharistia vivit]. Ta prawda wyra?a nie tylko codzienne do?wiadczenie wiary, ale zawiera w sobie ?istot? tajemnicy Ko?cio?a?. Na ró?ne sposoby Ko?ció? do?wiadcza z rado?ci?, ?e nieustannie urzeczywistnia si? obietnica: ? A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, a? do sko?czenia ?wiata ? (Mt28, 20). Dzi?ki Naj?wi?tszej Eucharystii, w której nast?puje przeistoczenie chleba i wina w Cia?o i Krew Pana, raduje si? t? obecno?ci? w sposób szczególny. Od dnia Zes?ania Ducha ?wi?tego, w którym Ko?ció?, Lud Nowego Przymierza, rozpocz?? swoje pielgrzymowanie ku ojczy?nie niebieskiej, Naj?wi?tszy Sakrament niejako wyznacza rytm jego dni, wype?niaj?c je ufn? nadziej?.
S?usznie Sobór Watyka?ski II okre?li?, ?e Ofiara eucharystyczna jest ? ?ród?em i zarazem szczytem ca?ego ?ycia chrze?cija?skiego ?.(przyp. 1) ? W Naj?wi?tszej Eucharystii zawiera si? bowiem ca?e dobro duchowe Ko?cio?a, to znaczy sam Chrystus, nasza Pascha i Chleb ?ywy, który przez swoje o?ywione przez Ducha ?wi?tego i o?ywiaj?ce Cia?o daje ?ycie ludziom ?. (przyp. 2) Dlatego te? Ko?ció? nieustannie zwraca swe spojrzenie ku swojemu Panu, obecnemu w Sakramencie O?tarza, w którym objawia On w pe?ni ogrom swej mi?o?ci.
2. W Jubileuszowym Roku 2000 dane mi by?o sprawowa? Msz? ?w. w jerozolimskim Wieczerniku, tam gdzie wed?ug tradycji zosta?a ona odprawiona po raz pierwszy przez samego Chrystusa. ?Wieczernik - miejsce ustanowienia Eucharystii?. To tam Chrystus wzi?? w swoje r?ce chleb, po?ama? go i rozda? uczniom mówi?c: ? Bierzcie i jedzcie, to jest bowiem Cia?o moje, które za was b?dzie wydane ? (por. Mt 26, 26; ?k 22, 19; 1 Kor 11, 24). Potem wzi?? w swe r?ce kielich nape?niony winem, powiedzia? im: ? Bierzcie i pijcie, to jest bowiem kielich Krwi mojej nowego i wiecznego przymierza, która za was i za wielu b?dzie wylana na odpuszczenie grzechów ? (por. Mk 14, 24; ?k22, 20; 1Kor 11, 25). Jestem wdzi?czny Panu Jezusowi, ?e w pos?usze?stwie Jego zaleceniu: ? To czy?cie na moj? pami?tk? ? (?k22, 19), dane mi by?o powtórzy? w tym samym miejscu s?owa wypowiedziane przez Niego dwa tysi?ce lat temu.
Czy Aposto?owie, którzy uczestniczyli w Ostatniej Wieczerzy, byli ?wiadomi tego, co oznacza?y s?owa wypowiedziane wówczas przez Chrystusa? Chyba nie. Sta?o si? to dla nich jasne dopiero po zako?czeniu ?Triduum sacrum?, to jest po prze?yciu wydarze?, jakie mia?y miejsce od wieczora Wielkiego Czwartku do poranka Wielkiej Niedzieli. W te dni wpisuje si? ?mysterium paschale?; wpisuje si? w nie tak?e ?mysterium eucharisticum?.
3. Ko?ció? rodzi si? z tajemnicy paschalnej. W?a?nie dlatego Eucharystia, która w najwy?szym stopniu jest sakramentem tajemnicy paschalnej, ?stanowi centrum ?ycia eklezjalnego?. Dostrzegamy to ju? w pierwszych relacjach o ?yciu Ko?cio?a, jakie znajdujemy w Dziejach Apostolskich: ? Trwali oni w nauce Aposto?ów i we wspólnocie, w ?amaniu chleba i w modlitwach ? (2, 42). ? ?amanie chleba ? oznacza w?a?nie Eucharysti?. Po dwóch tysi?cach lat nadal urzeczywistniamy ten pierwotny obraz Ko?cio?a. Gdy to czynimy podczas sprawowania Eucharystii, mamy przed oczyma duszy misterium paschalne: to, co wydarzy?o si? w wieczór Wielkiego Czwartku, podczas Ostatniej Wieczerzy i po niej. Ustanowienie Eucharystii uprzedza?o bowiem w sposób sakramentalny wydarzenia, które wkrótce mia?y nast?pi?, pocz?wszy od konania w Getsemani. Widzimy znów Pana Jezusa, który wychodzi z Wieczernika, schodzi z uczniami w dó?, a?eby przekroczy? potok Cedron i wej?? do Ogrodu Oliwnego. W Ogrodzie tym do dnia dzisiejszego zachowa?y si? niektóre bardzo stare drzewa oliwne. Mo?e by?y nawet ?wiadkami tego, co dokona?o si? w ich cieniu owego wieczoru, gdy Chrystus na modlitwie do?wiadcza? ?miertelnej trwogi, ? a Jego pot by? jak g?ste krople krwi, s?cz?ce si? na ziemi? ? (por. ?k 22, 44). Rozpoczyna?o si? ?przelewanie krwi? - tej samej Krwi, któr? nieco wcze?niej ofiarowa? Ko?cio?owi jako napój zbawienia w sakramencie Eucharystii; ostatecznie zostanie wylana na Golgocie i stanie si? narz?dziem naszego Odkupienia: ? Chrystus, zjawiwszy si? jako arcykap?an dóbr przysz?ych, [...] nie przez krew koz?ów i cielców, lecz przez w?asn? krew wszed? raz na zawsze do Miejsca ?wi?tego iosi?gn?? wieczne odkupienie ? (Hbr 9, 11-12).
4. ?Godzina naszego Odkupienia?. Pomimo, ?e doznaje niezmiernej trwogi, Chrystus nie ucieka przed swoj? ? godzin? ?: ? I có? mam powiedzie?? Ojcze, wybaw Mnie od tej godziny. Ale? w?a?nie dlatego przyszed?em na t? godzin? ? (J 12, 27). Pragnie, a?eby uczniowie Mu towarzyszyli, a jednak do?wiadcza samotno?ci i opuszczenia: ? Tak, jednej godziny nie mogli?cie czuwa? ze Mn?? Czuwajcie i módlcie si?, aby?cie nie ulegli pokusie ? (Mt 26, 40-41). Tylko Jan pozostanie pod krzy?em, tu? obok Maryi i pobo?nych niewiast. Agonia w Ogrójcu by?a wprowadzeniem do wielkopi?tkowej agonii na krzy?u. ?Godzina ?wi?ta?, godzina odkupienia ?wiata. Kiedy sprawujemy Eucharysti? w Jerozolimie, w tym miejscu, gdzie by? grób Chrystusa, wracamy jak gdyby w sposób namacalny do tej Jego ? godziny ? - godziny krzy?a i uwielbienia. Do tego miejsca i do tej godziny przenosi si? duchowo ka?dy kap?an, który celebruje Msz? ?w., razem ze wspólnot? chrze?cijan, która w niej uczestniczy.
?Ukrzy?owan, umar? i pogrzebion, zst?pi? do piekie?, trzeciego dnia zmartwychwsta??. Tym s?owom wyznania wiary wtóruj? s?owa adoracji i proklamacji: ?Ecce lignum crucis, in quo salus mundi pependit. Venite adoremus?. Takie zaproszenie Ko?ció? kieruje do wszystkich w godzinach popo?udniowych Wielkiego Pi?tku. Podejmie znowu swój ?piew podczas Wigilii Paschalnej, oznajmiaj?c: ?Surrexit Dominus de sepulcro qui pro nobis pependit in ligno. Alleluja?.
5. ? ?Mysterium fidei!? - Tajemnica wiary! ?. Kiedy kap?an wypowiada lub ?piewa te s?owa, obecni odpowiadaj?: ? G?osimy ?mier? Twoj?, Panie Jezu, wyznajemy Twoje zmartwychwstanie i oczekujemy Twego przyj?cia w chwale?.
W tych lub podobnych s?owach Ko?ció?, wskazuj?c na Chrystusa w tajemnicy Jego m?ki, ?objawia tak?e swoj? w?asn? tajemnic?: Ecclesia de Eucharistia?. Je?li w dniu Pi??dziesi?tnicy przez dar Ducha ?wi?tego Ko?ció? rodzi si? i wychodzi na drogi ?wiata, to momentem decyduj?cym dla jego tworzenia si? jest z pewno?ci? ustanowienie Eucharystii w Wieczerniku. Fundamentem i ?ród?em Ko?cio?a jest ca?e ?Triduum paschale?, ale niejako zawiera si? ono, jest uprzedzone i ? skoncentrowane ? na zawsze w darze Eucharystii. W tym darze Jezus Chrystus przekaza? Ko?cio?owi nieustanne uobecnianie tajemnicy paschalnej. W nim ustanowi? tajemnicz? ? równoczesno?? ? mi?dzy tamtym ?Triduum? i wszystkimi mijaj?cymi wiekami.
My?l ta rodzi w nas uczucia wielkiego i wdzi?cznego zdumienia. Wydarzenie paschalne i Eucharystia, która je uobecnia przez wieki, maj? niezmierzon? ? pojemno?? ?. Obejmuj? niejako ca?? histori?, ku której skierowana jest ?aska Odkupienia. To zdumienie winno zawsze od?ywa? w Ko?ciele zgromadzonym na sprawowaniu Eucharystii. W sposób szczególny jednak winno towarzyszy? szafarzowi Eucharystii. To on, dzi?ki w?adzy udzielonej mu w sakramencie ?wi?ce?, dokonuje przeistoczenia. To on wypowiada z moc? Chrystusowe s?owa z Wieczernika: ? To jest Cia?o moje, które za was b?dzie wydane... To jest Krew moja, która za was b?dzie wylana... ?. Kap?an wypowiada te s?owa, a raczej ?u?ycza swoich ust i swojego g?osu Temu, który wypowiedzia? je w Wieczerniku? i który chce, a?eby by?y wypowiadane z pokolenia na pokolenie przez wszystkich, którzy w Ko?ciele uczestnicz? w sposób s?u?ebny w Jego kap?a?stwie.
6. Pragn? to eucharystyczne ? zdumienie ? rozbudzi?, pisz?c t? Encyklik? jako kontynuacj? dziedzictwa jubileuszowego, które chcia?em przekaza? Ko?cio?owi w Li?cie apostolskim ?Novo millennio ineunte? oraz w jego maryjnym zwie?czeniu w Li?cie ?Rosarium Virginis Mariae?. Kontemplacja oblicza Chrystusa - kontemplacja wraz zMaryj? - jest ? programem ?, który zaproponowa?em Ko?cio?owi u pocz?tku trzeciego tysi?clecia, zach?caj?c go, by z entuzjazmem nowej ewangelizacji wyp?yn?? na g??bi? na morzu dziejów. Kontemplowanie Chrystusa zak?ada umiej?tno?? rozpoznawania Go, gdziekolwiek si? objawia, obecny na ró?ne sposoby, ale przede wszystkim w ?ywym sakramencie Jego Cia?a i Jego Krwi. ?Ko?ció? ?yje dzi?ki Chrystusowi eucharystycznemu?, Nim si? karmi, z Niego czerpie ?wiat?o. Eucharystia jest tajemnic? wiary i jednocze?nie ? tajemnic? ?wiat?a ?.(przyp. 3) Za ka?dym razem, gdy Ko?ció? sprawuje Eucharysti?, wierni mog? w pewien sposób ponownie prze?ywa? do?wiadczenie dwóch uczniów z Emaus: ? Otworzy?y si? im oczy i poznali Go ? (?k 24, 31).
7. Od kiedy rozpocz??em moj? pos?ug? Nast?pcy Piotra, zawsze szczególn? uwag? po?wi?ca?em Wielkiemu Czwartkowi, który jest dniem Eucharystii i Kap?a?stwa. Na t? okoliczno?? ka?dego roku kierowa?em List do wszystkich kap?anów ?wiata. W tym roku, dwudziestym pi?tym mojego pontyfikatu, chc? w sposób szczególny zaprosi? ca?y Ko?ció? do refleksji eucharystycznej i wezwa? do dzi?kczynienia Panu za dar Eucharystii i Kap?a?stwa: ? Dar i Tajemnic? ?.(przyp. 4) Je?eli og?aszaj?c Rok Ró?a?ca pragn??em zwi?za? dwudziesty pi?ty rok mojej pos?ugi z ?kontemplacj? Chrystusa w szkole Maryi?, to w Wielki Czwartek 2003 roku nie mog?em nie zatrzyma? si? nad ? eucharystycznym obliczem ? Chrystusa i zwróci? uwag? Ko?cio?a na centralne miejsce Eucharystii. Dzi?ki niej Ko?ció? ?yje. Karmi si? tym ? ?ywym Chlebem ?. Czy mo?na zatem nie odczuwa? potrzeby nak?aniania wszystkich do odnowionego prze?ywania tego do?wiadczenia?
8. Gdy my?l? o Eucharystii, patrz?c na moje ?ycie kap?ana, biskupa i Nast?pcy Piotra, wspominam spontanicznie wiele chwil i miejsc, w których dane mi by?o j? sprawowa?. Pami?tam ko?ció? parafialny w Niegowici, gdzie spe?nia?em moj? pierwsz? pos?ug? duszpastersk?, kolegiat? ?w. Floriana w Krakowie, katedr? na Wawelu, bazylik? ?w. Piotra oraz wiele bazylik i ko?cio?ów w Rzymie i na ca?ym ?wiecie. Dane mi j? by?o równie? sprawowa? w wielu miejscach na górskich szlakach, nad jeziorami i na brzegach morskich; sprawowa?em j? na o?tarzach zbudowanych na stadionach, na placach miast... Ta ró?norodna sceneria moich Mszy ?w. sprawia, i? do?wiadczam bardzo mocno uniwersalnego - mo?na wr?cz powiedzie? kosmicznego charakteru celebracji eucharystycznej. Tak, kosmicznego!
Nawet wtedy bowiem, gdy Eucharystia jest celebrowana na ma?ym o?tarzu wiejskiego ko?cio?a, jest ona wci?? poniek?d sprawowana ?na o?tarzu ?wiata?. Jednoczy niebo z ziemi?. Zawiera w sobie i przenika ca?e stworzenie. Syn Bo?y sta? si? cz?owiekiem, aby w najwy?szym akcie uwielbienia przywróci? ca?e stworzenie Temu, który je uczyni? z niczego. I w ten sposób On - Najwy?szy i Wieczny Kap?an - wchodz?c do odwiecznego sanktuarium przez swoj? krew przelan? na Krzy?u, zwraca Stwórcy i Ojcu ca?e odkupione stworzenie. Czyni to przez pos?ug? kap?a?sk? Ko?cio?a, na chwa?? Naj?wi?tszej Trójcy. Doprawdy jest to ?mysterium fidei?, dokonuj?ce si? w Eucharystii: ?wiat, który wyszed? z r?k Boga Stwórcy, wraca do Niego odkupiony przez Chrystusa.
9. Eucharystia, poj?ta jako zbawcza obecno?? Jezusa we wspólnocie wiernych i jako jej pokarm duchowy, jest czym? najcenniejszym, co Ko?ció? posiada na drogach historii. Tym t?umaczy si? ?wielka troska?, jak? Ko?ció? zawsze otacza? tajemnic? Eucharystii, pieczo?owito??, jak? dostrzegamy w autorytatywnych orzeczeniach Soborów i Papie?y. Jak nie podziwia? wyk?adni doktrynalnej dekretów o Naj?wi?tszej Eucharystii, albo o Naj?wi?tszej Ofierze Mszy ?w., promulgowanych przez Sobór Trydencki? Dokumenty te przez kolejne wieki kszta?towa?y zarówno teologi?, jak i katechez?, i do dzisiaj s? dogmatycznym punktem odniesienia w nieustannym procesie odnowy i duchowego wzrastania Ludu Bo?ego w wierze imi?o?ci do Eucharystii. Bior?c pod uwag? czasy nam bli?sze, trzeba wymieni? trzy Encykliki: Encyklik? ?Mirae Caritatis? Leona XIII (28 maja 1902), (przyp. 5) Encyklik? ?Mediator Dei? Piusa XII (20 listopada 1947) (przyp. 6) oraz Encyklik? ?Mysterium fidei? Paw?a VI (3 wrze?nia 1965). (przyp. 7)
Cho? Sobór Watyka?ski II nie opublikowa? oddzielnego dokumentu po?wi?conego tajemnicy Eucharystii, to jednak w swoich licznych dokumentach, a szczególnie w Konstytucji dogmatycznej o Ko?ciele ?Lumen gentium? oraz w Konstytucji o liturgii ?wi?tej ?Sacrosanctum Concilium? wskazuje na jej ró?norakie aspekty.
Ja sam, w pierwszych latach mojej pos?ugi apostolskiej na Katedrze Piotrowej, mia?em okazj?, by w Li?cie apostolskim ?Dominicae Cenae? (24 lutego 1980) (przyp. 8) rozwa?y? niektóre aspekty tajemnicy Eucharystii i jej wp?ywu na ?ycie tych, którzy j? sprawuj?. Dzisiaj podejmuj? na nowo poruszony wcze?niej temat z sercem jeszcze bardziej wype?nionym wzruszeniem i wdzi?czno?ci?, wtóruj?c niejako s?owom Psalmisty: ? Có? oddam Panu za wszystko, co mi wy?wiadczy?? Podnios? kielich zbawienia i wezw? imienia Pa?skiego ? (Ps116[115], 12-13).
10. Zaanga?owanie Magisterium Ko?cio?a w dzie?o g?oszenia zaowocowa?o duchowym wzrostem wspólnoty chrze?cija?skiej. Niew?tpliwie ?reforma liturgiczna Soboru? w znacznym stopniu przyczyni?a si? do bardziej ?wiadomego, czynnego i owocniejszego uczestnictwa wiernych w Naj?wi?tszej Ofierze o?tarza. Ponadto, w wielu miejscach ?adoracja Naj?wi?tszego Sakramentu? znajduje swoj? w?a?ciw? rol? w ?yciu codziennym i staje si? niewyczerpanym ?ród?em ?wi?to?ci. Pobo?ne uczestnictwo wiernych w procesji eucharystycznej w uroczysto?? Cia?a i Krwi Pa?skiej jest ?ask? od Pana, która co roku nape?nia rado?ci? wszystkich bior?cych w niej udzia?. Mo?na by dalej wymienia? inne pozytywne przyk?ady wiary i mi?o?ci do Eucharystii.
Niestety, obok tych blasków ?nie brakuje te? i cieni?. Istniej? bowiem miejsca, w których zauwa?a si? prawie ca?kowity zanik praktyki adoracji eucharystycznej. Do tego dochodz? te? tu i ówdzie, w ró?nych ?rodowiskach ko?cielnych, nadu?ycia powoduj?ce zaciemnianie prawid?owej wiary i nauczania katolickiego odno?nie do tego przedziwnego Sakramentu. Czasami spotyka si? bardzo ograniczone rozumienie tajemnicy Eucharystii. Ogo?ocona z jej wymiaru ofiarniczego, jest prze?ywana w sposób nie wykraczaj?cy poza sens i znaczenie zwyk?ego braterskiego spotkania. Poza tym niekiedy bywa zapoznana potrzeba pos?ugi kap?a?skiej, opieraj?cej si? na sukcesji apostolskiej, a sakramentalno?? Eucharystii zostaje zredukowana jedynie do skuteczno?ci jej g?oszenia. St?d te?, tu i ówdzie, pojawiaj? si? inicjatywy ekumeniczne, które, cho? nie pozbawione dobrych intencji, stosuj? praktyki eucharystyczne niezgodne z dyscyplin?, w jakiej Ko?ció? wyra?a swoj? wiar?. Jak wi?c w obliczu takich faktów nie wyrazi? g??bokiego bólu? Eucharystia jest zbyt wielkim darem, a?eby mo?na by?o tolerowa? dwuznaczno?ci i umniejszenia.
Ufam, ?e ta Encyklika przyczyni si? w skuteczny sposób do rozproszenia cieni w?tpliwo?ci doktrynalnych i zaniechania niedopuszczalnych praktyk, tak aby Eucharystia nadal ja?nia?a pe?nym blaskiem ca?ej swojej tajemnicy.


ROZDZIA? I
TAJEMNICA WIARY

11. ? Pan Jezus tej nocy, której zosta? wydany ? (1 Kor 11, 23), ustanowi? Ofiar? eucharystyczn? swojego Cia?a i swojej Krwi. S?owa aposto?a Paw?a przypominaj? nam dramatyczne okoliczno?ci, w jakich narodzi?a si? Eucharystia. Zawiera ona niezatarty zapis m?ki i ?mierci Pana. Nie jest tylko przywo?aniem tego wydarzenia, lecz jego sakramentalnym uobecnieniem. Jest ofiar? Krzy?a, która trwa przez wieki. (przyp. 9) Prawd? t? dobrze wyra?aj? s?owa, jakimi w rycie ?aci?skim lud odpowiada na wypowiadan? przez kap?ana aklamacj?: ? Oto wielka tajemnica wiary ? - ? ?G?osimy ?mier? Twoj?, Panie Jezu!? ?.
Ko?ció? otrzyma? Eucharysti? od Chrystusa, swojego Pana, nie jako jeden z wielu cennych darów, ale jako ?dar najwi?kszy?, poniewa? jest to dar z samego siebie, z w?asnej osoby w jej ?wi?tym cz?owiecze?stwie, jak te? dar Jego dzie?a zbawienia. Nie pozostaje ono ograniczone do przesz?o?ci, skoro ? to, kim Chrystus jest, to, co uczyni? i co wycierpia? dla wszystkich ludzi, uczestniczy w wieczno?ci Bo?ej, przekracza wszelkie czasy i jest w nich stale obecne... ?.(przyp. 10)
Gdy Ko?ció? sprawuje Eucharysti?, pami?tk? ?mierci i zmartwychwstania swojego Pana, to centralne wydarzenie zbawienia staje si? rzeczywi?cie obecne i ? dokonuje si? dzie?o naszego Odkupienia ?.(przyp. 11) Ofiara ta ma do tego stopnia decyduj?ce znaczenie dla zbawienia rodzaju ludzkiego, ?e Jezus z?o?y? j? i wróci? do Ojca, ?dopiero wtedy, gdy zostawi? nam ?rodek umo?liwiaj?cy uczestnictwo w niej?, tak jakby?my byli w niej obecni. W ten sposób ka?dy wierny mo?e w niej uczestniczy? i korzysta? z jej niewyczerpanych owoców. Oto wiara, któr? przez wieki ?y?y ca?e pokolenia chrze?cijan. T? wiar? Magisterium Ko?cio?a nieustannie potwierdza?o z radosn? wdzi?czno?ci? za nieoceniony dar.(przyp. 12) Pragn? raz jeszcze przypomnie? t? prawd?, drodzy Bracia i Siostry, adoruj?c razem z wami t? tajemnic?: tajemnic? wielk?, tajemnic? mi?osierdzia. Có? wi?kszego Jezus móg? uczyni? dla nas? Prawdziwie, w Eucharystii objawia nam mi?o??, która posuwa si? ? a? do ko?ca ? (por. J13,1) - mi?o??, która nie zna miary.
12. Ten wymiar powszechnej mi?o?ci, zawarty w sakramencie Eucharystii, znajduje swój fundament w s?owach samego Zbawiciela. Ustanawiaj?c Eucharysti?, nie ograniczy? si? On jedynie do powiedzenia: ? To jest Cia?o moje ?, ? to jest Krew moja ?, lecz doda?: ? które za was b?dzie wydane..., która za was b?dzie wylana ? (Mt 26, 26.28; ?k 22, 19-20). Nie potwierdzi? jedynie, ?e to, co im dawa? do jedzenia i do picia, by?o Jego Cia?em i Jego Krwi?, lecz jasno wyrazi?, ?e ma to ?warto?? ofiarnicz??, czyni?c obecn? w sposób sakramentalny swoj? ofiar?, która nied?ugo potem mia?a dokona? si? na krzy?u dla zbawienia wszystkich. ? Msza ?wi?ta jest równocze?nie i nierozdzielnie pami?tk? ofiarn?, w której przed?u?a si? ofiara Krzy?a, i ?wi?t? uczt? komunii w Ciele iKrwi Pana ?.(przyp. 13)
Ko?ció? ?yje nieustannie odkupie?cz? ofiar? izbli?a si? do niej nie tylko przez pe?ne wiary wspomnienie, ale te? poprzez aktualne uczestnictwo, poniewa? ?ofiara ta wci?? si? uobecnia?, trwaj?c sakramentalnie w ka?dej wspólnocie, która j? sprawuje przez r?ce konsekrowanego szafarza. W ten sposób Eucharystia umo?liwia ludziom wspó?czesnym dost?pienie pojednania, które Chrystus uzyska? raz na zawsze dla ludzko?ci wszystkich czasów. W rzeczywisto?ci: ? Ofiara Chrystusa i ofiara eucharystyczna s? jedn? ofiar? ?.(przyp. 14) Naucza? o tym wyra?nie ju? ?w. Jan Chryzostom: ? Ofiarujemy wci?? tego samego Baranka, nie jednego dzi?, a innego jutro, ale zawsze tego samego. Z tej racji i ofiara jest zawsze ta sama. (...) Równie? teraz ofiarujemy t? ?ertw?, która wówczas by?a ofiarowana i która nigdy si? nie wyczerpie ?.(przyp. 15)
Msza ?w. uobecnia ofiar? Krzy?a, nie powi?ksza jej, niczego jej nie dodaje ani jej nie mno?y.(przyp. 16) To, co si? powtarza, to sprawowanie ?memoriale?, ? ukazanie pami?tki ? (?memorialis demonstratio?),(przyp. 17) przez co jedyna i ostateczna odkupie?cza ofiara Chrystusa zawsze uobecnia si? w czasie. Natura ofiarnicza tajemnicy Eucharystii nie mo?e by? zatem pojmowana jako co? oddzielnego, niezwi?zanego z krzy?em lub te? odnosz?cego si? jedynie po?rednio do ofiary na Kalwarii.
13. Eucharystia przez swój ?cis?y zwi?zek z ofiar? na Golgocie jest ?ofiar? w pe?nym sensie?, a nie tylko w sensie ogólnym, jakby jedynie chodzi?o o zwyk?e darowanie si? Chrystusa jako pokarm duchowy dla wiernych, bowiem dar Jego mi?o?ci i Jego pos?usze?stwa a? do ostatniego tchnienia (por. J 10, 17-18) jest przede wszystkim darem dla Jego Ojca. Oczywi?cie jest tak?e darem dla nas, co wi?cej, dla ca?ej ludzko?ci (por. Mt 26, 28; Mk 14, 24; ?k 22, 20; J 10, 15), ale ?g?ównie jest darem dla Ojca?: jest to tajemnica ? ofiary, któr? Ojciec przyj??, odwzajemniaj?c bezgraniczne oddanie swego Syna, kiedy Ten sta? si? pos?uszny a? do ?mierci (por. Flp2,8), swoim Ojcowskim oddaniem - a by? to dar nowego ?ycia nie?miertelnego w zmartwychwstaniu ?.(przyp. 18)
Przekazuj?c Ko?cio?owi swoj? ofiar?, Chrystus pragn?? równie? przyj?? za swoj? duchow? ofiar? Ko?cio?a, który jest wezwany, aby sk?adaj?c ofiar? Chrystusa, ofiarowywa? tak?e samego siebie. Naucza nas o tym, w odniesieniu do wszystkich wiernych, Sobór Watyka?ski II: ? Uczestnicz?c w Ofierze eucharystycznej, w ?ródle i zarazem szczycie ca?ego ?ycia chrze?cija?skiego, sk?adaj? Bogu Bosk? ?ertw? ofiarn?, a wraz z Ni? samych siebie ?.(przyp. 19)
14. Pascha Chrystusa zawiera w sobie oprócz m?ki i ?mierci tak?e Jego zmartwychwstanie. Przypomina o tym aklamacja ludu po przeistoczeniu: ?Wyznajemy Twoje zmartwychwstanie?. Rzeczywi?cie, Ofiara eucharystyczna uobecnia nie tylko tajemnic? m?ki i ?mierci Zbawiciela, lecz tak?e tajemnic? zmartwychwstania, w której ofiara znajduje swoje wype?nienie. Jako ?ywy i zmartwychwsta?y, Chrystus mo?e uczyni? siebie w Eucharystii ? chlebem ?ycia ? (J 6, 35.48), ? chlebem ?ywym ? (J 6, 51). ?w. Ambro?y przypomina? o tym neofitom, odnosz?c wydarzenie zmartwychwstania do ich ?ycia: ? Je?li dzisiaj Chrystus jest twój, zmartwychwstaje dla ciebie ka?dego dnia ?. (przyp. 20) ?w. Cyryl Aleksandryjski podkre?la? natomiast, ?e uczestnictwo w ?wi?tych Tajemnicach ? jest prawdziwym wyznaniem i pami?tk? ?mierci Pana i Jego powrotu do ?ycia dla nas i dla naszego po?ytku ?.(przyp. 21)
15. Sakramentalne uobecnienie we Mszy ?w. ofiary Chrystusa, uwie?czonej Jego zmartwychwstaniem, zak?ada specyficzn? obecno??, o której - cytuj?c s?owa Paw?a VI - ? mówi si? jako o 'rzeczywistej' nie w sensie wy??czno?ci, tak jakby inne nie by?y 'rzeczywiste', ale przez antonomazj?, poniewa? jest substancjalna, a w jej mocy Chrystus, Bóg-Cz?owiek ca?y staje si? obecny ?. (przyp. 22) Jest tu po raz kolejny przypomniane wci?? aktualne nauczanie Soboru Trydenckiego: ? Przez konsekracj? chleba i wina dokonywa si? przemiana ca?ej substancji chleba w substancj? Cia?a Chrystusa, Pana naszego, i ca?ej substancji wina w substancj? Jego Krwi. T? przemian? trafnie i w?a?ciwie nazwa? ?wi?ty i katolicki Ko?ció? przeistoczeniem ?. (przyp. 23) Rzeczywi?cie, Eucharystia jest ?mysterium fidei?, tajemnic?, która przerasta nasze my?li i mo?e by? przyj?ta tylko w wierze, jak cz?sto przypominaj? katechezy patrystyczne o tym Boskim Sakramencie. ? Nie dostrzegaj - zach?ca ?w. Cyryl Jerozolimski - w chlebie i winie prostych i naturalnych elementów, poniewa? Pan sam wyra?nie powiedzia?, ?e s? Jego Cia?em i Jego Krwi?: potwierdza to wiara, chocia? zmys?y sugeruj? ci co? innego ?. (przyp. 24)
?Adoro te devote, latens Deitas?, wci?? ?piewamy za Doktorem Anielskim. Wobec tej tajemnicy mi?o?ci rozum ludzki do?wiadcza ca?ej swojej ograniczono?ci. Zrozumia?e jest, dlaczego przez wieki ta prawda inspirowa?a teologi? do mozolnych wysi?ków zmierzaj?cych ku jej zrozumieniu.
S? to wysi?ki zas?uguj?ce na uznanie, tym bardziej u?yteczne i wnikliwe, im bardziej zdolne do ??czenia krytycznej my?li z ? prze?yciem wiary ? Ko?cio?a, ujmowanej szczególnie jako ? niezawodny charyzmat prawdy ? Magisterium Ko?cio?a oraz jako ? g??bokie pojmowanie rzeczywisto?ci duchowych ?, które dost?pne jest g?ównie ?wi?tym. (przyp. 25) Trzeba przypomnie? tak?e wskazanie Paw?a VI: ? Ka?de t?umaczenie teologiczne, które w jaki? sposób chcia?oby przenikn?? t? tajemnic?, aby by?o w zgodzie z wiar? katolick?, musi przyj??, ?e po przeistoczeniu, w obiektywnej rzeczywisto?ci, niezale?nie od naszego ducha, chleb i wino przesta?y istnie? tak, ?e od tego momentu sta?y si? czcigodnym Cia?em i Krwi? Pana Jezusa, które rzeczywi?cie mamy przed sob? pod sakramentalnymi postaciami chleba i wina ?. (przyp. 26)
16. Zbawcza skuteczno?? ofiary urzeczywistnia si? w pe?ni, kiedy w Komunii przyjmujemy Cia?o i Krew Pana. Ofiara eucharystyczna sama z siebie jest skierowana ku wewn?trznemu zjednoczeniu nas, wierz?cych, z Chrystusem przez Komuni?: otrzymujemy Tego, który ofiarowa? si? za nas, otrzymujemy Jego Cia?o, które z?o?y? za nas na Krzy?u, oraz Jego Krew, któr? przela? ? za wielu (...) na odpuszczenie grzechów ? (Mt 26, 28). Pami?tamy Jego s?owa: ? Jak Mnie pos?a? ?yj?cy Ojciec, a Ja ?yj? przez Ojca, tak i ten, kto Mnie spo?ywa, b?dzie ?y? przeze Mnie ? (J6, 57). Sam Jezus zapewnia, ?e owo zjednoczenie, zwi?zane przez Niego przez analogi? ze zjednoczeniem, jakie ma miejsce w ?yciu trynitarnym, naprawd? si? realizuje. ?Eucharystia to prawdziwa uczta?, na której Chrystus ofiaruje siebie jako pokarm. Kiedy Jezus zapowiada to po raz pierwszy, Jego s?uchacze s? zaskoczeni i zdezorientowani, co zmusza Mistrza do podkre?lenia obiektywnej prawdy zawartej w Jego s?owach: ? Zaprawd?, zaprawd?, powiadam wam: Je?eli nie b?dziecie jedli Cia?a Syna Cz?owieczego ani pili Krwi Jego, nie b?dziecie mieli ?ycia w sobie ? (J 6, 53). Nie chodzi tu pokarm w sensie metaforycznym: ? Cia?o moje jest prawdziwym pokarmem, a Krew moja jest prawdziwym napojem ? (J 6, 55).
17. Gdy w Komunii ?w. przyjmujemy Cia?o i Krew Chrystusa, przekazuje On nam tak?e swego Ducha. ?w. Efrem pisze: ? Nazwa? chleb swoim ?yj?cym Cia?em, nape?ni? go sob? samym i swoim Duchem. (...) A kto go z wiar? spo?ywa, spo?ywa Ogie? i Ducha. (...) Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy, spo?ywajcie z tym Ducha ?wi?tego. Prawdziwie bowiem to jest moje Cia?o, i kto je spo?ywa, b?dzie ?y? na wieki ?. (przyp. 27) Ko?ció? prosi o ten Boski Dar, ?ród?o ka?dego innego daru, w epiklezie eucharystycznej. Czytamy, na przyk?ad, w ?Boskiej liturgii? ?w. Jana Chryzostoma: ? Ciebie wzywamy, Ciebie prosimy i b?agamy: ze?lij swojego Ducha ?wi?tego na nas i na te dary [...], aby sta?y si? dla tych, którzy w nich uczestniczy? b?d?, oczyszczeniem duszy, odpuszczeniem grzechów, komuni? z Duchem ?wi?tym ?.(przyp. 28) A w ?Mszale Rzymskim? celebrans modli si?: ? Spraw, aby?my posileni Cia?em i Krwi? Twojego Syna i nape?nieni Duchem ?wi?tym, stali si? jednym cia?em i jedn? dusz? w Chrystusie ?. (przyp. 29) W ten sposób, przez dar swojego Cia?a i swojej Krwi, Chrystus pomna?a w nas dar swojego Ducha, wylanego ju? w Chrzcie ?w. i udzielonego jako ? piecz?? ? w sakramencie Bierzmowania.
18. Aklamacja, jak? lud wypowiada po konsekracji, celowo ko?czy si? s?owami wskazuj?cymi na wymiar eschatologiczny Ofiary eucharystycznej (por. 1 Kor 11, 26): ? ?oczekujemy Twego przyj?cia w chwale? ?. Eucharystia kieruje do ostatecznego celu, jest przedsmakiem pe?ni rado?ci obiecanej przez Chrystusa (por. J 15, 11); w pewnym sensie jest antycypacj? Raju - w niej ? otrzymujemy zadatek przysz?ej chwa?y ?. (przyp. 30) W Eucharystii wszystko wyra?a pe?ne nadziei oczekiwanie ? przyj?cia naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa ?. (przyp. 31) Kto si? karmi Chrystusem w Eucharystii, nie potrzebuje wyczekiwa? za?wiatów, ?eby otrzyma? ?ycie wieczne: ?posiada je ju? na ziemi?, jako przedsmak przysz?ej pe?ni, która obejmie cz?owieka do ko?ca. W Eucharystii otrzymujemy tak?e gwarancj? zmartwychwstania cia?, które nast?pi na ko?cu ?wiata: ? Kto spo?ywa moje Cia?o i pije moj? Krew, ma ?ycie wieczne, a Ja go wskrzesz? w dniu ostatecznym ? (J 6, 54). Ta gwarancja przysz?ego zmartwychwstania wyp?ywa z faktu, ?e Cia?o Syna Bo?ego, pozostawione jako pokarm, jest chwalebnym Cia?em Zmartwychwsta?ego. W Eucharystii - ?eby tak powiedzie? - staje si? dost?pna ? tajemnica ? zmartwychwstania. Dlatego te? s?usznie ?w. Ignacy Antioche?ski okre?la? Chleb eucharystyczny jako ? lekarstwo nie?miertelno?ci, antidotum na ?mier? ?. (przyp. 32)
19. Ukierunkowanie eschatologiczne Eucharystii ?wyra?a i wzmacnia komuni? z Ko?cio?em zbawionych w niebie?. Nie przypadkiem anafory liturgii wschodniej i ?aci?skie modlitwy eucharystyczne przypominaj? z czci? Maryj?, zawsze Dziewic?, Matk? naszego Pana i Boga Jezusa Chrystusa, Anio?ów, ?wi?tych Aposto?ów, M?czenników i wszystkich ?wi?tych. Ten wymiar Eucharystii zas?uguje na podkre?lenie: gdy sprawujemy ofiar? Baranka, uczestniczymy w liturgii niebia?skiej i jednoczymy si? z niezliczonym t?umem, który wo?a: ? Zbawienie w Bogu naszym, Zasiadaj?cym na tronie i w Baranku ? (Ap 7, 10). Zaiste, Eucharystia jest bram? nieba, która otwiera si? na ziemi. Jest promieniem chwa?y niebieskiego Jeruzalem, który przenika cienie naszej historii i rzuca ?wiat?o na drogi naszego ?ycia.
20. Znacz?c? konsekwencj? tego wpisanego w Eucharysti? ukierunkowania ku eschatologii jest równie? fakt, i? w naszej dziejowej w?drówce daje ona impuls i zasiewa ?ywe ziarno nadziei w nasze codzienne zadania i obowi?zki. To, ?e chrze?cija?ska koncepcja prowadzi nas ku ? nowemu niebu ? i ? nowej ziemi ? (por. Ap 21, 1), nie os?abia naszego ?poczucia odpowiedzialno?ci za t? doczesn? ziemi??, (przyp. 33) raczej je rozbudza. Pragn? z ca?? moc? przypomnie? to na pocz?tku nowego tysi?clecia, a?eby chrze?cijanie czuli si? bardziej ni? kiedykolwiek wezwani, aby nie zaniedbywa? obowi?zków przynale?nych mieszka?com tej ziemi. Ich zadaniem jest przyczynia? si?, kieruj?c si? ?wiat?em Ewangelii, do budowania ?wiata na miar? cz?owieka i odpowiadaj?cego we wszystkim zamys?owi Boga.
Jest wiele problemów, które zaciemniaj? horyzont naszych czasów. Wystarczy wspomnie? piln? potrzeb? pracy na rzecz pokoju, trosk? o budowanie w stosunkach mi?dzynarodowych trwa?ych fundamentów sprawiedliwo?ci i solidarno?ci, obron? ?ycia ludzkiego od pocz?cia a? do jego naturalnego ko?ca. A co powiedzie? o tysi?cach sprzeczno?ci ? zglobalizowanego ? ?wiata, wktórym najs?abszym, najmniejszym i najubo?szym mo?e si? wydawa?, ?e niewiele maj? powodów do nadziei? W takim w?a?nie ?wiecie powinna rozb?ysn?? chrze?cija?ska nadzieja! Równie? po to Pan chcia? pozosta? z nami w Eucharystii, wpisuj?c w swoj? ofiarn? i bratersk? obecno?? obietnic? ludzko?ci odnowionej Jego mi?o?ci?. Znacz?cy jest fakt, ?e Ewangelia wed?ug ?w. Jana, w tym miejscu, gdzie Synoptycy opisuj? ustanowienie Eucharystii, proponuje, ukazuj?c jednocze?nie jej g??boki charakter, relacj? o ? umywaniu nóg ?, w której Chrystus czyni siebie nauczycielem komunii i s?u?by (por. J 13, 1-20). Równie? aposto? Pawe?, uznaje za ? niegodne ? wspólnoty chrze?cija?skiej uczestnictwo w Wieczerzy Pa?skiej, je?li jest ona sprawowana w sytuacji podzia?u i oboj?tno?ci wobec ubogich (por. 1 Kor 11, 17-22.27-34). (przyp. 34)
G?oszenie ?mierci Pana ? a? nadejdzie ? (1Kor 11, 26) zak?ada, i? wszyscy uczestnicz?cy w Eucharystii podejm? zadanie przemiany ?ycia, aby w pewnym sensie sta?o si? ono ca?e ? eucharystyczne ?. W?a?nie ten owoc polepszania egzystencji i zaanga?owanie na rzecz przemiany ?wiata zgodnie z Ewangeli?, wyra?aj? aspekt eschatologiczny Ofiary eucharystycznej i ca?ego ?ycia chrze?cija?skiego: ? Przyjd?, Panie Jezu! ? (Ap 22, 20).


ROZDZIA? II
EUCHARYSTIA BUDUJE KO?CIÓ?

21. Sobór Watyka?ski II przypomnia?, ?e Ofiara eucharystyczna tkwi w centrum procesu wzrastania Ko?cio?a. Stwierdziwszy bowiem, ?e ? Ko?ció?, czyli królestwo Chrystusa ju? teraz obecne w misterium, z mocy Boga ro?nie w sposób widzialny w ?wiecie ?, (przyp. 35) i chc?c niejako odpowiedzie? na pytanie: ? W jaki sposób wzrasta? ?, dodaje: ? Ilekro? sprawowana jest na o?tarzu ofiara krzy?a, w której ?Chrystus zosta? z?o?ony wofierze jako nasza Pascha? (1 Kor 5, 7), dokonuje si? dzie?o naszego Odkupienia. Jednocze?nie w sakramencie Chleba eucharystycznego przedstawiana jest i dokonuje si? jedno?? wiernych, którzy stanowi? jedno cia?o w Chrystusie (por. 1 Kor 10, 17) ?. (przyp. 36)
Istnieje ?zwi?zek przyczynowy pomi?dzy Eucharysti?? a samym pocz?tkiem Ko?cio?a. Ewangeli?ci precyzuj?, i? na Ostatniej Wieczerzy wokó? Jezusa zgromadzi?o si? dwunastu Aposto?ów (por. Mt 26, 26; Mk 14, 17; ?k 22, 14). Jest to szczegó? o du?ym znaczeniu, poniewa? Aposto?owie ? stali si? zal??kami nowego Izraela, a równocze?nie pocz?tkiem ?wi?tej hierarchii ?. (przyp. 37) Ofiaruj?c im jako pokarm swoje Cia?o i swoj? Krew, Chrystus wprowadzi? ich w tajemniczy sposób w Ofiar?, w której wkrótce na Kalwarii mia? z?o?y? samego siebie. Analogicznie, jak Przymierze na Synaju, przypiecz?towane ofiar? ipokropieniem krwi?, (przyp. 38) podobnie gesty i s?owa Jezusa podczas Ostatniej Wieczerzy k?ad?y fundamenty nowej wspólnoty mesja?skiej, Ludu Nowego Przymierza.
Aposto?owie przyjmuj?c w Wieczerniku zaproszenie Jezusa: ? Bierzcie i jedzcie... Bierzcie i pijcie z niego wszyscy... ? (Mt 26, 26-27), weszli z Nim po raz pierwszy w Komuni? sakramentaln?. Od tej chwili a? do ko?ca czasów Ko?ció? buduje si? przez t? Komuni? sakramentaln? z Synem Bo?ym, który si? za nas wyda?: ? To czy?cie na moj? pami?tk?... Czy?cie to, ile razy pi? b?dziecie, na moj? pami?tk? ? (1 Kor 11, 24-25; por. ?k22, 19).
22. W??czenie w Chrystusa, jakie dokonuje si? w Chrzcie ?w., odnawia si? i nieustannie umacnia przez uczestnictwo w Ofierze eucharystycznej, przede wszystkim gdy jest to uczestnictwo pe?ne przez udzia? w Komunii sakramentalnej. Mo?emy powiedzie?, ?e nie tylko ?ka?dy z nas przyjmuje Chrystusa?, lecz tak?e ?Chrystus przyjmuje ka?dego z nas?. Zacie?nia wi?zy przyja?ni z nami: ? Wy jeste?cie przyjació?mi moimi ? (J 15, 14). My w?a?nie ?yjemy dzi?ki Niemu: ? Ten, kto Mnie spo?ywa, b?dzie ?y? przeze Mnie ? (J 6, 57). W Komunii eucharystycznej realizuje si? w podnios?y sposób wspólne, wewn?trzne ? zamieszkiwanie ? Chrystusa i ucznia: ? Trwajcie we Mnie, a Ja w was [b?d? trwa?] ? (por. J 15, 4).
Jednocz?c si? z Chrystusem, Lud Nowego Przymierza daleki jest od zamykania si? w sobie, staje si? ? sakramentem ? dla ca?ego rodzaju ludzkiego, (przyp. 39) znakiem i narz?dziem zbawienia dokonanego przez Chrystusa, ?wiat?em ?wiata i sol? ziemi (por. Mt 5, 13-16) dla odkupienia wszystkich.(przyp. 40) Misja Ko?cio?a jest przed?u?eniem misji Chrystusa: ? Jak Ojciec Mnie pos?a?, tak i Ja was posy?am ? (J 20, 21). Dlatego te? Ko?ció? czerpie duchow? moc dla wype?niania swojej misji z nieustannego uobecniania w Eucharystii ofiary Krzy?a i z Komunii z Cia?em i Krwi? Chrystusa. Tak wi?c Eucharystia jawi si? jako ??ród?o? i jednocze?nie ?szczyt? ca?ej ewangelizacji, poniewa? jej celem jest zjednoczenie ludzi z Chrystusem, a w Nim z Ojcem i z Duchem ?wi?tym.(przyp. 41)
23. Dzi?ki Komunii eucharystycznej Ko?ció? jest w równym stopniu umocniony w swojej jedno?ci Cia?a Chrystusa. ?w. Pawe?, pisz?c do Koryntian odnosi si? do tej ?jednocz?cej skuteczno?ci? uczestnictwa w Uczcie eucharystycznej: ? Chleb, który ?amiemy, czy? nie jest udzia?em w Ciele Chrystusa? Poniewa? jeden jest chleb, przeto my, liczni, tworzymy jedno Cia?o. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba ? (1 Kor 10, 16-17). Precyzyjny i g??boki jest komentarz ?w. Jana Chryzostoma: ? Czym w rzeczywisto?ci jest chleb? Jest Cia?em Chrystusa. Kim staj? si? ci, którzy go przyjmuj?? Cia?em Chrystusa; ale nie wieloma cia?ami, lecz jednym cia?em. Faktycznie, jak chleb jest jedno?ci?, cho? sk?ada si? na? wiele ziaren, które cho? si? nie znaj?, w nim si? znajduj?, tak ?e ich ró?norodno?? zanika w ich doskona?ym zjednoczeniu - w ten sam sposób równie? my jeste?my wzajemnie ze sob? zjednoczeni, a wszyscy razem z Chrystusem ?. (przyp. 42) Argumentacja jest zwi?z?a: nasza jedno?? z Chrystusem, która jest darem i ?ask? dla ka?dego, sprawia, ?e jeste?my w??czeni w jedno?? Jego Cia?a, którym jest Ko?ció?. Eucharystia wzmacnia nasze wcielenie w Chrystusa, ustanowione w Chrzcie ?w. przez dar Ducha ?wi?tego (por. 1 Kor 12, 13.27).
W Eucharystii ma miejsce to wspólne i nieroz??czne dzia?anie Syna i Ducha ?wi?tego, które by?o u pocz?tków Ko?cio?a, powo?ywa?o go do ?ycia i stanowi?o o jego trwaniu. Jest tego ?wiadomy Autor ?Liturgii ?w. Jakuba?: w epiklezie anafory prosimy Boga Ojca, aby zes?a? Ducha ?wi?tego na swoich wiernych i na sk?adane dary, by Cia?o i Krew Chrystusa ? s?u?y?y tym wszystkim, którzy w niej [Eucharystii] uczestnicz? (...) dla u?wi?cenia dusz i cia? (...) ?. (przyp. 43) Boski Pocieszyciel umacnia Ko?ció? przez u?wi?cenie eucharystyczne wiernych.
24. Dar Chrystusa i Jego Ducha, który otrzymujemy w Komunii eucharystycznej, wype?nia z obfito?ci? gor?ce pragnienia braterskiej jedno?ci, jakie kryj? si? w sercach ludzkich, i jednocze?nie wynosi do?wiadczenie braterstwa w?a?ciwego wspólnemu uczestnictwu w tym samym stole eucharystycznym na poziom daleko wy?szy od zwyczajnego ludzkiego ucztowania. Dzi?ki zjednoczeniu z Cia?em Chrystusa Ko?ció? coraz g??biej staje si? w Chrystusie ? jakby sakramentem, czyli znakiem i narz?dziem wewn?trznego zjednoczenia z Bogiem i jedno?ci ca?ego rodzaju ludzkiego ?.(przyp. 44)
Jak pokazuje codzienne do?wiadczenie, pocz?tkom rozdzia?u mi?dzy lud?mi, tak bardzo zakorzenionego w ludzko?ci z powodu grzechu, przeciwstawia si? ?odradzaj?ca jedno?? moc? Cia?a Chrystusa. Eucharystia, buduj?c Ko?ció?, w?a?nie dlatego tworzy komuni? pomi?dzy lud?mi.
25. ?Kult, jakim otaczana jest Eucharystia poza Msz? ?w.? ma nieocenion? warto?? w ?yciu Ko?cio?a. Jest on ?ci?le zwi?zany ze sprawowaniem Ofiary eucharystycznej. Obecno?? Chrystusa pod ?wi?tymi postaciami, które s? zachowane po Mszy ?w. - obecno??, która trwa, dopóki istniej? postaci chleba i wina (przyp. 45) - wywodzi si? ze sprawowania Ofiary i s?u?y Komunii sakramentalnej i duchowej. (przyp. 46) Jest wi?c zadaniem pasterzy Ko?cio?a, aby równie? poprzez w?asne ?wiadectwo zach?cali do kultu eucharystycznego, do trwania na adoracji przed Chrystusem obecnym pod postaciami eucharystycznymi, szczególnie podczas wystawienia Naj?wi?tszego Sakramentu. (przyp. 47)
Pi?knie jest zatrzyma? si? z Nim i jak umi?owany Ucze? oprze? g?ow? na Jego piersi (por. J13, 25), poczu? dotkni?cie niesko?czon? mi?o?ci? Jego Serca. Je?eli chrze?cija?stwo ma si? wyró?nia? w naszych czasach przede wszystkim ? sztuk? modlitwy ?, (przyp. 48) jak nie odczuwa? odnowionej potrzeby d?u?szego zatrzymania si? przed Chrystusem obecnym w Naj?wi?tszym Sakramencie na duchowej rozmowie, na cichej adoracji w postawie pe?nej mi?o?ci? Ile? to razy, moi drodzy Bracia i Siostry, prze?ywa?em to do?wiadczenie i otrzyma?em dzi?ki niemu si??, pociech? i wsparcie!
Wielu ?wi?tych da?o przyk?ad tej praktyki, wielokrotnie chwalonej i zalecanej przez Magisterium. (przyp. 49) W sposób szczególny wyró?nia? si? w tym ?w. Alfons Maria Liguori, który pisa?: ? W?ród ró?nych praktyk pobo?nych adoracja Jezusa sakramentalnego jest pierwsza po sakramentach, najbardziej mi?a Bogu i najbardziej po?yteczna dla nas ?. (przyp. 50) Eucharystia jest nieocenionym skarbem: nie tylko jej sprawowanie, lecz tak?e jej adoracja poza Msz? ?w. pozwala zaczerpn?? z samego ?ród?a ?aski. Wspólnota chrze?cija?ska, która chce doskonalej kontemplowa? oblicze Chrystusa w duchu tego, co proponowa?em w Listach apostolskich ?Novo millennio ineunte? oraz ?Rosarium Virginis Mariae?, nie mo?e zaniedba? pog??biania tego aspektu kultu eucharystycznego, w którym znajduj? przed?u?enie i mno?? si? owoce komunii z Cia?em i Krwi? Pana.


ROZDZIA? III
APOSTOLSKI CHARAKTER EUCHARYSTII I KO?CIO?A

26. Je?eli, jak to przypomnia?em powy?ej, Eucharystia buduje Ko?ció?, a Ko?ció? sprawuje Eucharysti?, to w konsekwencji zachodzi pomi?dzy nimi bardzo ?cis?y zwi?zek. Jest to prawda, która pozwala nam zastosowa? do tajemnicy Eucharystii s?owa o Ko?ciele wypowiadane w Symbolu nicejsko-konstantynopolita?skim: ? jeden, ?wi?ty, powszechny i apostolski ?. Jedna i powszechna jest tak?e Eucharystia. Jest ona równie? ?wi?ta, co wi?cej, jest Naj?wi?tszym Sakramentem. Lecz przede wszystkim pragn? zwróci? uwag? na jej apostolski charakter.
27. ?Katechizm Ko?cio?a Katolickiego?, wyja?niaj?c, w jaki sposób Ko?ció? jest apostolski, tzn. za?o?ony na fundamencie Aposto?ów, wskazuje na ?potrójne znaczenie? tego wyra?enia. Z jednej strony, ? by? i pozostaje oparty na 'fundamencie Aposto?ów' (Ef 2, 20), ?wiadków wybranych i pos?anych przez samego Chrystusa ?.( przyp. 51) Aposto?owie s? równie? u podstaw Eucharystii, nie w takim sensie, ?e sakrament ten nie mia?by pochodzi? od samego Chrystusa, ale dlatego, ?e zosta? powierzony Aposto?om przez Jezusa, a przez nich i ich nast?pców przekazany nam. Ko?ció?, sprawuj?c Eucharysti? na przestrzeni wieków, nieustannie zachowuje ci?g?o?? dzia?ania Aposto?ów, pos?usznych zaleceniu Pana.
Drugie znaczenie apostolsko?ci Ko?cio?a ukazane przez ?Katechizm? wynika z faktu, ?e Ko?ció? ? zachowuje i przekazuje, z pomoc? Ducha ?wi?tego, który w nim mieszka, nauczanie, dobry depozyt i zdrowe zasady us?yszane od Aposto?ów ?.(przyp. 52) Tak?e w tym drugim znaczeniu Eucharystia jest apostolska, poniewa? jest sprawowana zgodnie z wiar? Aposto?ów. Na przestrzeni dwutysi?cletniej historii Ludu Nowego Przymierza Magisterium Ko?cio?a przy ró?nych okazjach okre?li?o dok?adnie doktryn? eucharystyczn?, równie? w zakresie o precyzyjnej terminologii, w?a?nie w celu zachowania wiary apostolskiej w t? Najwy?sz? Tajemnic?. Wiara ta pozostaje niezmieniona, i jest dla Ko?cio?a rzecz? istotn?, aby tak? by?a zachowana.
28. Ko?ció?, wreszcie, jest apostolski w tym znaczeniu, ?e ? a? do powrotu Chrystusa jest nauczany, u?wi?cany i prowadzony przez Aposto?ów dzi?ki tym, którzy s? ich nast?pcami w misji pasterskiej, to znaczy Kolegium Biskupów; s? w tym wspomagani 'przez kap?anów' w jedno?ci z 'nast?pc? Piotra, Najwy?szym Pasterzem Ko?cio?a' ?. (przyp. 53) Sukcesja apostolska w misji pasterskiej zak?ada koniecznie sakrament ?wi?ce?, czyli wywodz?c? si? od samych pocz?tków nieprzerwan? ci?g?o?? wa?nych ?wi?ce? biskupich. (przyp. 54) Sukcesja ta jest niezb?dna, aby Ko?ció? istnia? w sensie w?a?ciwym i pe?nym.
Eucharystia wyra?a tak?e ten sens apostolskiego charakteru. Jak bowiem naucza Sobór Watyka?ski II: ? wierni (...) na mocy swego królewskiego kap?a?stwa wspó?dzia?aj? w ofiarowaniu Eucharystii ?, (przyp. 55) kap?an za? na mocy swoich ?wi?ce? jest tym, który ? w osobie Chrystusa sprawuje Ofiar? eucharystyczn? i sk?ada j? Bogu w imieniu ca?ego ludu ?. (przyp. 56) Dlatego te? w ?Mszale Rzymskim? jest przepisane, ?e wy??cznie kap?an wymawia s?owa modlitwy eucharystycznej, podczas gdy lud ??czy si? z wiar? w milczeniu. (przyp. 57)
29. Cz?sto powtarzane przez Sobór Watyka?ski II wyra?enie, wed?ug którego ? kap?an pe?ni?cy pos?ug? dzi?ki ?wi?tej w?adzy, jak? si? cieszy w osobie Chrystusa (?in persona Christi?), sprawuje Ofiar? eucharystyczn? ?, (przyp. 58) by?o ju? dobrze zakorzenione w nauczaniu Papie?y. (przyp. 59) Jak ju? przy innej okazji mia?em mo?liwo?? wyja?ni?, wyra?enie ?in persona Christi? ? znaczy wi?cej ni? ?w imieniu? czy ?w zast?pstwie? Chrystusa. ?In persona? to znaczy: w swoistym sakramentalnym uto?samieniu si? z Prawdziwym i Wiecznym Kap?anem, który Sam tylko Jeden jest prawdziwym i prawowitym Podmiotem i Sprawc? tej swojej Ofiary - i przez nikogo w?a?ciwie nie mo?e by? w jej spe?nianiu wyr?czony ?. (przyp. 60) Pos?uga kap?anów, którzy otrzymali sakrament ?wi?ce?, w ekonomii zbawienia wybranej przez Chrystusa ukazuje, ?e Eucharystia przez nich sprawowana jest ?darem, który przewy?sza zdecydowanie w?adz? zgromadzenia?, i w gruncie rzeczy pos?uga ta jest niezb?dna dla wa?nego zjednoczenia konsekracji eucharystycznej z ofiar? Krzy?a i z Ostatni? Wieczerz?.
Zgromadzenie wiernych, które zbiera si? w celu sprawowania Eucharystii, absolutnie potrzebuje kap?ana z moc? ?wi?ce?, który b?dzie jej przewodniczy?, a?eby by?a prawdziwie wspólnot? eucharystyczn?. Z drugiej strony wspólnota nie jest w stanie sama z siebie ustanowi? sobie kap?ana z moc? ?wi?ce?. Jest on darem, który wspólnota ?otrzymuje dzi?ki sukcesji biskupiej pochodz?cej od Aposto?ów?. To biskup, za spraw? sakramentu ?wi?ce?, ustanawia nowego kap?ana, udzielaj?c mu w?adzy konsekracji Eucharystii. Dlatego ? tajemnica Eucharystii nie mo?e by? sprawowana w ?adnej wspólnocie bez kap?ana z moc? ?wi?ce?, jak tego wyra?nie naucza? Sobór Latera?ski IV ?. (przyp. 61)
30. Nauka Ko?cio?a katolickiego o s?u?ebnym kap?a?stwie w odniesieniu do Eucharystii, jak te? o Ofierze eucharystycznej, by?a w ostatnich dziesi?cioleciach przedmiotem owocnego dialogu ?na arenie ekumenicznej?. Winni?my wdzi?czno?? Przenaj?wi?tszej Trójcy, poniewa? uda?o si? osi?gn?? znaczny post?p i zbli?enie w tym zakresie. Dzi?ki temu mo?emy si? spodziewa?, ?e w przysz?o?ci b?dziemy w pe?ni podziela? t? sam? wiar?. Nadal jednak pozostaje w mocy uwaga, jak? uczyni? Sobór w odniesieniu do Wspólnot ko?cielnych powsta?ych na Zachodzie, pocz?wszy od XVI wieku i od??czonych od Ko?cio?a katolickiego: ? Chocia? od??czonym od nas Wspólnotom ko?cielnym brakuje wyp?ywaj?cej ze chrztu pe?nej jedno?ci z nami, i cho? w naszym przekonaniu nie zachowa?y one autentycznej i ca?ej istoty eucharystycznego Misterium, g?ównie przez brak sakramentu Kap?a?stwa, to jednak sprawuj?c w ?wi?tej Uczcie pami?tk? ?mierci i zmartwychwstania Pa?skiego, wyznaj?, ?e oznacza ona ?ycie w ??czno?ci z Chrystusem i oczekuj? Jego chwalebnego przyj?cia ?. (przyp. 62)
Dlatego te?, wierni katolicy, szanuj?c przekonania religijne naszych braci od??czonych, winni jednak powstrzyma? si? od uczestnictwa w Komunii rozdzielanej podczas ich celebracji, a?eby nie czyni? wiarygodn? dwuznaczno?ci dotycz?cej natury Eucharystii i w konsekwencji nie zaniedba? obowi?zku jasnego ?wiadczenia o prawdzie. Spowodowa?oby to opó?nienie zapocz?tkowanego procesu, zmierzaj?cego ku pe?nej i widzialnej jedno?ci. Podobnie te? nie mo?na my?le? o zast?pieniu Mszy ?w. niedzielnej ekumenicznymi celebracjami S?owa Bo?ego lub spotkaniami modlitewnymi razem z chrze?cijanami nale??cymi do wspomnianych wy?ej Wspólnot ko?cielnych czy te? uczestnictwem w ich s?u?bie liturgicznej. Takie celebracje i spotkania, same w sobie godne pochwa?y w okre?lonych okoliczno?ciach, przygotowuj? do upragnionej pe?nej jedno?ci, tak?e eucharystycznej, lecz nie mog? jej zast?pi?.
Fakt, i? w?adza konsekrowania Eucharystii zosta?a powierzona tylko biskupom i prezbiterom, nie pomniejsza w niczym pozosta?ym kr?gom Ludu Bo?ego, gdy? w komunii jednego Cia?a Chrystusa, którym jest Ko?ció?, dar ten obfituje na korzy?? wszystkich.
31. Je?eli Eucharystia stanowi ?ród?o i szczyt ?ycia Ko?cio?a, tak samo jest nim w odniesieniu do pos?ugi kap?a?skiej. St?d te? wyra?aj?c wdzi?czno?? Jezusowi Chrystusowi, naszemu Panu, raz jeszcze powtarzam, ?e Eucharystia ? jest g?ówn? i centraln? racj? bytu sakramentu Kap?a?stwa, który definitywnie pocz?? si? w momencie ustanowienia Eucharystii i wraz z ni? ?. (przyp. 63)
Zakres dzia?alno?ci duszpasterskiej kap?ana jest szeroki. W dodatku, kiedy pomy?li si? o warunkach spo?ecznych i kulturowych dzisiejszego ?wiata, ?atwo zrozumie?, ?e prezbiterom mo?e zagra?a? ?niebezpiecze?stwo rozproszenia? po?ród wielu ró?norakich zada?. Sobór Watyka?ski II odkry? w mi?o?ci pasterskiej wi??, która zespala ich ?ycie wewn?trzne z dzia?alno?ci? zewn?trzn?. ? Ta za? mi?o?? pasterska - g?osi Sobór - wyp?ywa g?ównie z Ofiary eucharystycznej, poniewa? ca?e ?ycie prezbitera jest w niej zakorzenione ?. (przyp. 64) Jasne staje si? zatem, jak bardzo wa?ne jest dla ?ycia duchowego kap?ana - nie wspominaj?c ju? o dobru Ko?cio?a i ?wiata - a?eby stosowa? zalecenie soborowe dotycz?ce codziennej celebracji Eucharystii, która ? jest zawsze czynno?ci? Chrystusa i Ko?cio?a, nawet je?eli wierni nie mogliby by? przy tym obecni ?. (przyp. 65) Kap?an jest wi?c w stanie przezwyci??y? wszelkie rozpraszaj?ce napi?cia, pojawiaj?ce si? w ci?gu dnia, znajduj?c w Ofierze eucharystycznej prawdziwe centrum swojego ?ycia i pos?ugi oraz duchow? moc potrzebn? do stawienia czo?a ró?norakim zadaniom pasterskim. Jego dni stan? si? wtedy prawdziwie eucharystyczne.
Z centralnego miejsca Eucharystii w ?yciu i pos?udze kap?anów wynika tak?e jej pierwszorz?dna rola w ?duszpasterstwie powo?a? kap?a?skich?.
Przede wszystkim dlatego, ?e pro?ba o powo?ania znajduje tam miejsce naj?ci?lejszego zjednoczenia z modlitw? Chrystusa, Najwy?szego i Wiecznego Kap?ana; ale tak?e dlatego, ?e gorliwa troska kap?anów o pos?ug? eucharystyczn?, wzmocniona szerzeniem ?wiadomego, czynnego i owocnego uczestnictwa wiernych w Eucharystii, stanowi skuteczny przyk?ad i zach?t? do hojnej odpowiedzi m?odych na wezwanie Boga. Pan Bóg cz?sto pos?uguje si? gorliwym przyk?adem mi?o?ci pasterskiej kap?ana, a?eby zasia? i piel?gnowa? w sercu m?odego cz?owieka ziarno powo?ania do kap?a?stwa.
32. To wszystko ukazuje, jak bardzo bolesna i daleka od normalno?ci mo?e by? sytuacja wspólnoty chrze?cija?skiej, która ze wzgl?du na liczb? i ró?norodno?? wiernych jawi si? jako parafia, a nie posiada kap?ana, który by jej przewodzi?. Parafia bowiem jest wspólnot? ochrzczonych, którzy wyra?aj? i potwierdzaj? swoj? to?samo?? przede wszystkim poprzez sprawowanie Ofiary eucharystycznej. Wymaga to jednak obecno?ci prezbitera, gdy? jedynie jemu przys?uguje prawo do sprawowania Eucharystii ?in persona Christi?. Kiedy wspólnota jest pozbawiona kap?ana, s?usznie poszukuje si? jakiej? sposobno?ci, aby by?y kontynuowane niedzielne celebracje, a osoby konsekrowane i ?wieccy, którzy przewodnicz? swoim braciom i siostrom w modlitwie, wype?niaj? w sposób godny pochwa?y powszechne kap?a?stwo wszystkich wiernych, oparte na ?asce Chrztu ?w. Takie jednak rozwi?zania nale?y uznawa? jedynie za prowizoryczne, na czas, w którym wspólnota oczekuje kap?ana.
Brak pe?ni sakramentalnej tych celebracji powinien przede wszystkim zach?ci? ca?? wspólnot? do gorliwszej modlitwy, aby Pan pos?a? robotników na swoje ?niwo (por. Mt 9, 38); winien te? stanowi? zach?t? do wprowadzenia w ?ycie wszystkich innych zasadniczych elementów odpowiedniego duszpasterstwa powo?aniowego, bez ulegania pokusie poszukiwania rozwi?za?, które obni?a?yby poziom moralny i formacyjny, jakiego oczekuje si? od kandydatów do kap?a?stwa.
33. Skoro ze wzgl?du na brak kap?anów zosta?o powierzone wiernym bez mocy ?wi?ce? uczestnictwo w trosce duszpasterskiej o parafi?, niech zatem maj? oni na uwadze, ?e jak naucza Sobór Watyka?ski II ? nie zbuduje si? (...) ?adnej wspólnoty chrze?cija?skiej, je?eli nie jest ona zakorzeniona w celebracji Naj?wi?tszej Eucharystii ?.66 Ich zadaniem b?dzie zatem troska o nieustanne podtrzymywanie we wspólnocie prawdziwego ? g?odu ? Eucharystii, który sprawi, i? nie zostanie zmarnowana ?adna okazja do odprawiania Mszy ?w., dzi?ki skorzystaniu chocia?by z okazjonalnej obecno?ci kap?ana, który ze strony prawa ko?cielnego nie ma przeszkód do jej sprawowania.


ROZDZIA? IV
EUCHARYSTIA A KOMUNIA KO?CIELNA

34. Zgromadzenie nadzwyczajne Synodu Biskupów w 1985 r. uzna?o ? eklezjologi? komunii ? za centraln? i podstawow? ide? zawart? w dokumentach Soboru Watyka?skiego II. (przyp. 67) Ko?ció? pielgrzymuj?cy tu na ziemi jest wezwany do podtrzymywania i pog??biania zarówno komunii z Bogiem w Trójcy Jedynym, jak i komunii mi?dzy wiernymi. W d??eniu do tego celu ma do dyspozycji S?owo i sakramenty, przede wszystkim Eucharysti?, dzi?ki której Ko?ció? ? ustawicznie ?ywi si? i wzrasta ?, (przyp. 68) i w której jednocze?nie sam siebie wyra?a. Nie przez przypadek wi?c poj?cie ?komunia? sta?o si? szczególnym okre?leniem tego wyj?tkowego sakramentu.
Eucharystia objawia si? zatem jako zwie?czenie wszystkich sakramentów, dzi?ki którym osi?gamy doskona?? komuni? z Bogiem Ojcem przez uto?samienie si? z Jednorodzonym Synem, dzi?ki dzia?aniu Ducha ?wi?tego. Z jasno?ci? p?yn?c? z wiary wyra?a? t? prawd? wybitny pisarz wywodz?cy si? z tradycji bizantyjskiej: w Eucharystii ? w odró?nieniu od ka?dego innego sakramentu tajemnica [komunii] jest tak doskona?a, i? prowadzi do szczytu wszelkich dóbr: to tu znajduje swój kres wszelkie ludzkie pragnienie, poniewa? tu otrzymujemy Boga i Bóg wchodzi w doskona?e zjednoczenie z nami ?. (przyp. 69) W?a?nie dlatego warto ?piel?gnowa? w duszy sta?e pragnienie Sakramentu Eucharystii?. Tak narodzi?a si? praktyka ? komunii duchowej ?, szcz??liwie zakorzeniona od wieków w Ko?ciele i zalecana przez ?wi?tych mistrzów ?ycia duchowego. ?w. Teresa od Jezusa pisa?a: ? Kiedy nie przyst?pujecie do Komunii i nie uczestniczycie we Mszy ?w., najbardziej korzystn? rzecz? jest praktyka komunii duchowej... Dzi?ki niej obficie jeste?cie naznaczeni mi?o?ci? naszego Pana ?. (przyp. 70)
35. Sprawowanie Eucharystii nie mo?e by? jednak punktem wyj?cia komunii, któr? zak?ada jako ju? istniej?c?, aby j? umacnia? i prowadzi? ku doskona?o?ci. Sakrament wyra?a t? wi?? komunii zarówno w wymiarze ?niewidzialnym?, który w Chrystusie jednoczy nas za spraw? Ducha ?wi?tego z Ojcem i mi?dzy nami, jak te? w wymiarze ?widzialnym?, obejmuj?cym komuni? w zakresie nauczania Aposto?ów, sakramentów i porz?dku hierarchicznego. ?cis?y zwi?zek, jaki zachodzi mi?dzy elementami niewidzialnymi i widzialnymi komunii eklezjalnej, jest zasadniczy dla Ko?cio?a jako sakramentu zbawienia. (przyp. 71) Tylko w takim kontek?cie mamy do czynienia z prawowit? celebracj? Eucharystii i z prawdziwym w niej uczestnictwem. St?d te? wynika istotna potrzeba, aby Eucharystia by?a sprawowana w komunii, a konkretnie z zachowaniem wszystkich jej wi?zi.
36. Komunia niewidzialna, która ze swej natury ci?gle wzrasta, zak?ada ?ycie w ?asce, dzi?ki czemu stajemy si? ? uczestnikami Boskiej natury ? (2 P 1, 4), oraz praktykowanie cnót wiary, nadziei i mi?o?ci. Tylko w ten sposób wchodzimy w prawdziw? komuni? z Ojcem, Synem i Duchem ?wi?tym. Nie wystarczy wiara, ale trzeba trwa? w ?asce u?wi?caj?cej i w mi?o?ci, pozostaj?c w ?onie Ko?cio?a ? cia?em ? i ? sercem ?; (przyp. 72) potrzebna jest, mówi?c s?owami ?w. Paw?a ? wiara, która dzia?a przez mi?o?? ? (por. Ga 5, 6).
Zachowanie w pe?ni niewidzialnych wi?zi jest ?cis?ym obowi?zkiem moralnym chrze?cijanina, który chce uczestniczy? w sposób pe?ny w Eucharystii, przyjmuj?c Cia?o i Krew Chrystusa. Ten obowi?zek przypomina mu sam Aposto?, napominaj?c: ? Niech przeto cz?owiek baczy na siebie samego, spo?ywaj?c ten chleb i pij?c z tego kielicha ? (1 Kor 11, 28). ?w. Jan Chryzostom z ca?? moc? swojej elokwencji nawo?ywa? wiernych: ? Równie? ja podnosz? g?os, prosz?, b?agam i zaklinam, aby nie zbli?a? si? do tego ?wi?tego Sto?u z nieczystym i ska?onym sumieniem. Takie przyst?powanie, nawet je?li tysi?c razy dotykamy Cia?a Pana, nigdy nie b?dzie mog?o si? nazywa? komuni?, lecz wyrokiem, niepokojem i powi?kszeniem kary ?. (przyp. 73)
Id?c po tej linii, s?usznie stwierdza ?Katechizm Ko?cio?a Katolickiego?: ? Je?li kto? ma ?wiadomo?? grzechu ci??kiego, przed przyj?ciem Komunii powinien przyst?pi? do sakramentu Pojednania ?.(przyp. 74) Pragn? zatem przypomnie?, ?e obowi?zuje i zawsze b?dzie mia?a moc prawn? w Ko?ciele norma, jak? Sobór Trydencki skonkretyzowa? surowe napomnienie aposto?a Paw?a, potwierdzaj?c, ?e w celu godnego przyj?cia Eucharystii ? ci, którzy ?wiadomi s? ci??kiego grzechu, jakkolwiek s?dziliby, ?e za niego ?a?uj?, o ile mog? mie? spowiednika, powinni najpierw odby? sakramentaln? spowied? ?.(przyp. 75)
37. Sakramenty Eucharystii i Pojednania s? ze sob? ?ci?le zwi?zane. Je?li Eucharystia w sposób sakramentalny uobecnia odkupie?cz? Ofiar? Krzy?a, oznacza to, i? wynika z niej nieustanna potrzeba nawrócenia, osobistej odpowiedzi na wezwanie, jakie ?w. Pawe? skierowa? do chrze?cijan w Koryncie: ? W imi? Chrystusa prosimy: pojednajcie si? z Bogiem! ? (2 Kor 5, 20). Je?eli wi?c chrze?cijanin ma na sumieniu brzemi? grzechu ci??kiego, to, aby móg? mie? pe?ny udzia? w Ofierze Eucharystycznej, obowi?zkow? staje si? droga pokuty, poprzez sakrament Pojednania.
Oceny stanu ?aski dokonuje oczywi?cie on sam, gdy? dotyczy ona sumienia. Jednak w przypadkach zachowania, które na forum zewn?trznym, w sposób powa?ny, oczywisty i sta?y jest przeciwne normom moralnym, Ko?ció?, wduszpasterskiej trosce o prawid?owy porz?dek we wspólnocie oraz o szacunek dla sakramentu, nie mo?e wzbrania? si? przed podejmowaniem odpowiednich kroków. W sytuacji jawnego braku dyspozycji moralnej winien stosowa? norm? Kodeksu Prawa Kanonicznego, mówi?c? o mo?liwo?ci niedopuszczenia do Komunii eucharystycznej tych, którzy ? trwaj? z uporem w jawnym grzechu ci??kim ?. (przyp. 76)
38. Komunia ko?cielna, jak to ju? przypomnia?em, jest tak?e ?widzialna? i wyra?a si? w wi?zach wymienionych przez sam Sobór, który tak naucza: ? Do spo?eczno?ci Ko?cio?a wcielani s? w pe?ni ci, którzy maj?c Ducha Chrystusa, przyjmuj? ca?? jego struktur? i wszystkie ustanowione w nim ?rodki zbawienia oraz w jego widzialnym organizmie pozostaj? z Chrystusem, który rz?dzi nim przez papie?a i biskupów, z??czeni wi?zami wyznania wiary, sakramentów i ko?cielnego zwierzchnictwa oraz komunii ?. (przyp. 77)
Eucharystia, jako najwy?szy sakramentalny wyraz komunii w Ko?ciele, domaga si? tego, by by?a sprawowana w ?kontek?cie spójno?ci tak?e zewn?trznych wi?zów komunii?. W sposób szczególny, poniewa? jest ona ? jak wype?nienie ?ycia duchowego i cel wszystkich sakramentów ?,(przyp. 78) wymaga zachowania rzeczywistych wi?zów komunii w odniesieniu do sakramentów, zw?aszcza Chrztu i sakramentu ?wi?ce?. Nie jest mo?liwe udzielenie Komunii osobie, która nie by?aby ochrzczona lub która odrzuca?aby pojmowan? integralnie prawd? wiary o tajemnicy Eucharystii. Chrystus jest prawd? i daje ?wiadectwo prawdzie (por. J14, 6; 18, 37); sakrament Jego Cia?a i Jego Krwi nie dopuszcza fa?szu.
39. Ponadto, ze wzgl?du na sam charakter komunii ko?cielnej i zwi?zku, jaki zachodzi pomi?dzy ni? a sakramentem Eucharystii, trzeba przypomnie?, ?e ? Ofiara eucharystyczna, chocia? celebruje si? j? zawsze we wspólnocie lokalnej, nigdy nie jest celebracj? tej tylko wspólnoty: przyjmuj?c eucharystyczn? obecno?? Pana, wspólnota przyjmuje bowiem ca?y dar zbawienia i objawia si? w ten sposób - mimo swej trwa?ej widzialnej ?lokalno?ci? - jako obraz i prawdziwa obecno?? jednego, ?wi?tego, powszechnego iapostolskiego Ko?cio?a ?. (przyp. 79) Wynika z tego, ?e wspólnota prawdziwie eucharystyczna nie mo?e zamyka? si? w sobie, jakby by?a samowystarczalna, lecz powinna zachowa? harmonijn? wi?? z ka?d? inn? wspólnot? katolick?.
Komunia ko?cielna zgromadzenia eucharystycznego jest komuni? z w?asnym ?biskupem? i z ?Papie?em?. Biskup jest bowiem trwa?ym i widzialnym fundamentem jedno?ci w swoim Ko?ciele partykularnym.( przyp. 80) By?oby wi?c wielkim nieporozumieniem, gdyby sakrament, który jest w najwy?szym stopniu sakramentem jedno?ci, by? celebrowany bez prawdziwej komunii z biskupem. ?w. Ignacy Antioche?ski pisa?: ? Mo?na uwa?a? za pewn? t? Eucharysti?, która jest sprawowana przez biskupa, albo tego, któremu powierzy? on to zadanie ?. (przyp. 81) Podobnie, poniewa? ? Biskup Rzymu, jako Nast?pca Piotra, jest trwa?ym i widzialnym ?ród?em i fundamentem jedno?ci zarówno kolegium biskupów, jak i wszystkich wiernych ?, (przyp. 82) komunia z nim jest istotnym wymogiem celebracji Ofiary eucharystycznej. St?d te? wyp?ywa wielka prawda, któr? na ró?ne sposoby wyra?a liturgia: ? Ka?da celebracja eucharystyczna dokonuje si? nie tylko w jedno?ci z w?asnym biskupem, ale tak?e z Papie?em, z Kolegium Biskupów, z duchowie?stwem i ca?ym ludem. Ka?da wa?na celebracja Eucharystii wyra?a t? powszechn? komuni? z ?Piotrem? i z ca?ym Ko?cio?em lub te? przywo?uje j? ?obiektywnie?, jak dzieje si? w wypadku Ko?cio?ów chrze?cija?skich od??czonych od Rzymu ?. (przyp. 83)
40. Eucharystia ?tworzy komuni?? i ?wychowuje do komunii?. ?w. Pawe? pisa? do wiernych w Koryncie ukazuj?c, jak bardzo ich podzia?y, które si? objawia?y podczas zgromadze? eucharystycznych, by?y w sprzeczno?ci z Wieczerz? Pa?sk?, któr? sprawowali. Konsekwentnie Aposto? zaprasza? ich do refleksji nad prawdziw? rzeczywisto?ci? Eucharystii, aby mogli powróci? do ducha braterskiej jedno?ci (por. 1 Kor 11, 17-34). Skutecznie nawi?zywa? do tego ?w. Augustyn, który, przypominaj?c s?owo Aposto?a: ? Wy przeto jeste?cie Cia?em Chrystusa i poszczególnymi [Jego] cz?onkami ? (1 Kor 12, 27), zauwa?y?: ? Je?eli jeste?cie Jego cia?em i Jego cz?onkami, na o?tarzu Chrystusa zosta?o z?o?one to, co jest wasz? tajemnic?; tak, otrzymujecie to, co jest wasz? tajemnic? ?. (przyp. 84) A z tego stwierdzenia wyprowadza? wniosek: ? Chrystus Pan (...) konsekrowa? na swym o?tarzu tajemnic? naszego pokoju i jedno?ci. Kto dost?puje tajemnicy jedno?ci, a nie zachowuje wi?zi pokoju, nie otrzymuje tajemnicy dla swego dobra, ale dowód przeciw sobie ?. (przyp. 85)
41. Ta specyficzna skuteczno?? w tworzeniu komunii, w?a?ciwa Eucharystii, jest jednym z motywów znaczenia niedzielnej Mszy ?w. O jej wadze i powodach, które sprawiaj?, ?e ma ona fundamentalne znaczenie dla ?ycia Ko?cio?a i poszczególnych cz?onków pisa?em ju? w Li?cie apostolskim o ?wi?towaniu niedzieli ?Dies Domini?, (przyp. 86) przypominaj?c mi?dzy innymi, ?e dla wiernych uczestnictwo we Mszy ?w. jest obowi?zkiem, pod warunkiem, ?e nie maj? jakiej? powa?nej przeszkody, na pasterzy za? nak?ada si? w zwi?zku z tym obowi?zek umo?liwienia spe?nienia przykazania. (przyp. 87) Ostatnimi czasy, w Li?cie apostolskim ?Novo millenio ineunte?, nakre?laj?c kierunki pasterskiego pos?ugiwania Ko?cio?a u pocz?tków trzeciego tysi?clecia, pragn??em nada? niedzielnej Eucharystii szczególne znaczenie, podkre?laj?c jej skuteczno?? w tworzeniu komunii: jak pisa?em, jest ona ? miejscem uprzywilejowanym, w którym nieustannie g?osi si? i kultywuje komuni?. W?a?nie poprzez udzia? w Eucharystii ?dzie? Pa?ski? staje si? tak?e ?dniem Ko?cio?a?, który dzi?ki temu mo?e spe?nia? skutecznie swoje zadanie jako sakrament jedno?ci ?. (przyp. 88)
42. Troska o zachowanie komunii ko?cielnej i o jej umacnianie jest zadaniem ka?dego wiernego, który znajduje w Eucharystii jako sakramencie jedno?ci Ko?cio?a pole szczególnego zaanga?owania. Bardziej konkretnie zadanie to spoczywa na pasterzach Ko?cio?a, którzy ponosz? szczególn? odpowiedzialno??, wed?ug stopnia i pe?nionego urz?du ko?cielnego. Dlatego Ko?ció? okre?li? regu?y, które maj? umo?liwi? ?atwiejszy, cz?stszy i owocniejszy dost?p wiernych do Sto?u Eucharystycznego, i sprecyzowa? obiektywne warunki, które nakazuj?, by nie udziela? Komunii. Troska o ich jak najbardziej wierne zachowywanie staje si? konkretnym wyrazem mi?o?ci Eucharystii i Ko?cio?a.
43. Uznaj?c Eucharysti? za sakrament komunii ko?cielnej, znajdujemy argument, którego - dla jego wagi - nie mo?na pomin?? z powodu jego znaczenia: my?l? o ?jej zwi?zku z zaanga?owaniem na rzecz ekumenizmu?. Wszyscy powinni?my dzi?kowa? Trójcy Przenaj?wi?tszej, ?e w ostatnich dziesi?cioleciach wielu wiernych we wszystkich cz??ciach ?wiata doznawa?o gor?cego pragnienia jedno?ci wszystkich chrze?cijan. Sobór Watyka?ski II, na pocz?tku Dekretu o ekumenizmie, dopatruje si? w tym szczególnego daru Bo?ego. (przyp. 89) By?a to skuteczna ?aska, która skierowa?a na drogi ekumenizmu zarówno nas, synów Ko?cio?a katolickiego, jak te? naszych braci z innych Ko?cio?ów i Wspólnot ko?cielnych.
Pragnienie jedno?ci sprawia, ?e kierujemy wzrok ku Eucharystii, która jest najwy?szym sakramentem jedno?ci Ludu Bo?ego, jej stosownym znakiem i cudown? przyczyn?. (przyp. 90) Sprawuj?c Ofiar? eucharystyczn?, Ko?ció? zanosi b?aganie do Boga Ojca mi?osierdzia, aby udzieli? swoim synom pe?ni Ducha ?wi?tego, tak by stali si? w Chrystusie jednym cia?em i jednym duchem. (przyp. 91) Zwracaj?c si? z t? modlitw? do Ojca ?wiat?o?ci, od którego pochodzi wszelkie dobro i wszelki dar doskona?y (por. Jk 1, 17), Ko?ció? wierzy w jej skuteczno??, poniewa? modli si? w jedno?ci z Chrystusem, G?ow? i Oblubie?cem, który b?aganie oblubienicy czyni swoim i ??czy je z b?aganiem swej odkupie?czej ofiary.
44. Poniewa? w?a?nie jedno?? Ko?cio?a, któr? Eucharystia urzeczywistnia przez ofiar? i komuni? z Cia?em i Krwi? Pana, koniecznie domaga si? pe?nej komunii w zakresie wyznania wiary, sakramentów i w?adzy ko?cielnej, nie jest mo?liwe koncelebrowanie tej samej liturgii eucharystycznej, dopóki nie b?dzie na nowo przywrócona w pe?ni ta wi??. Tego rodzaju koncelebracja nie by?aby wa?nym ?rodkiem, a wr?cz mog?aby okaza? si? ?przeszkod? do osi?gni?cia pe?nej komunii?, pomniejszaj?c poczucie dystansu dziel?cego nas od celu, i wprowadzaj?c lub uwiarygodniaj?c nie?cis?o?ci w rozumieniu takiej czy innej prawdy wiary. Droga ku pe?nej jedno?ci mo?e by? realizowana tylko w prawdzie. W tym zakresie zakaz zawarty w prawie Ko?cio?a nie zostawia miejsca na niepewno?ci, (przyp. 92) z poszanowaniem normy moralnej og?oszonej przez Sobór Watyka?ski II. (przyp. 93)
Chcia?bym jednak przypomnie? to, co w Encyklice ?Ut unum sint? doda?em po stwierdzeniu niemo?no?ci wspólnego sprawowania Eucharystii: ? Mimo to gor?co pragniemy odprawia? razem jedyn? Eucharysti? Chrystusa i to pragnienie ju? staje si? wspólnym uwielbieniem i wspóln? modlitw? b?agaln?. Razem zwracamy si? do Ojca i czynimy to coraz bardziej 'jednym sercem' ?. (przyp. 94)
45. Chocia? w ?adnym wypadku nie jest upowa?niona koncelebracja, gdy brak pe?nej jedno?ci, nie dotyczy to jednak w ?szczególnych przypadkach pojedynczych osób? przyjmuj?cych Eucharysti?, a nale??cych do Ko?cio?ów lub Wspólnot ko?cielnych nie pozostaj?cych w pe?nej jedno?ci z Ko?cio?em katolickim. W tym przypadku bowiem celem jest zaspokojenie powa?nej potrzeby duchowej dla zbawienia wiecznego poszczególnych wiernych, nie za? realizacja ?interkomunii?, niemo?liwej dopóty, dopóki nie b?d? w pe?ni zacie?nione widzialne wi?zy komunii ko?cielnej.
Kieruj?c si? t? racj? Sobór Watyka?ski II ustali? zasady post?powania wobec wiernych Ko?cio?ów Wschodnich, którzy, cho? w dobrej wierze pozostaj? od??czeni od Ko?cio?a katolickiego, z w?asnej woli prosz? o mo?liwo?? przyj?cia Eucharystii od duchownego katolickiego i s? do tego odpowiednio przygotowani. (przyp. 95) Ten sposób post?powania zosta? pó?niej potwierdzony przez obydwa Kodeksy, w których z odpowiednimi przystosowaniami zosta? tak?e uwzgl?dniony przypadek innych chrze?cijan, nie wschodnich, którzy nie s? w pe?nej komunii z Ko?cio?em katolickim. (przyp. 96)
46. W Encyklice ?Ut unum sint? wyrazi?em uznanie dla tego przepisu, który przy odpowiednim rozeznaniu pozwala dba? o zbawienie dusz: ? mo?na z rado?ci? przypomnie?, ?e w pewnych szczególnych przypadkach duchowni katoliccy mog? udziela? sakramentu Eucharystii, Pokuty i Namaszczenia Chorych innym chrze?cijanom, którzy nie s? w pe?nej komunii z Ko?cio?em katolickim, ale gor?co pragn? je przyj??, dobrowolnie o nie prosz? i przejawiaj? wiar?, jak? Ko?ció? katolicki wyznaje w tych sakramentach. Na zasadzie wzajemno?ci równie? katolicy mog? - w okre?lonych przypadkach i szczególnych okoliczno?ciach - prosi? o te same sakramenty duchownych tych Ko?cio?ów, w których s? one wa?ne ?. (przyp. 97)
Nawet je?li chodzi o szczególne i ?ci?le okre?lone przypadki, trzeba zwróci? baczn? uwag? na warunki, które koniecznie musz? by? spe?nione, poniewa? odrzucenie jednej lub wi?cej prawd wiary odno?nie do tych sakramentów, a w?ród nich prawdy dotycz?cej potrzeby kap?a?stwa s?u?ebnego dla ich wa?no?ci, sprawia, ?e prosz?cy nie posiada dyspozycji, aby zgodnie z prawem mo?na by?o mu ich udzieli?. Podobnie wierny katolik nie b?dzie móg? przyj?? Komunii ?w. we wspólnocie, w której brak wa?nego sakramentu ?wi?ce?. (przyp. 98)
Wierne zachowywanie ca?o?ci zasad i norm ustalonych w tej materii (przyp. 99) jest jednocze?nie wyrazem i gwarancj? mi?o?ci wobec Jezusa Chrystusa w Naj?wi?tszym Sakramencie i wobec braci z innego wyznania chrze?cija?skiego, którym nale?y si? ?wiadectwo prawdy, jak równie? wobec samej sprawy d??enia do jedno?ci.


ROZDZIA? V
PI?KNO CELEBRACJI EUCHARYSTYCZNEJ

47. Opis ustanowienia Eucharystii w Ewangeliach synoptycznych porusza prostot? i ? dostojno?ci? ?, z jak? Jezus w wieczór Ostatniej Wieczerzy ustanawia ten wielki Sakrament. Istnieje pewien epizod, który w pewnym sensie jest preludium: ?namaszczenie w Betanii?. Pewna kobieta, uto?samiona przez Jana z Mari? - siostr? ?azarza, wylewa na g?ow? Jezusa flakonik ?drogocennego olejku?, wywo?uj?c w?ród uczniów, szczególnie u Judasza (por. Mt 26, 8; Mk 14, 4; J 12, 4), negatywn? reakcj?, jakby ten gest, bior?c po uwag? potrzeby biednych, by? ? marnotrawstwem ? nie do przyj?cia. Jednak ocena ze strony Jezusa jest zupe?nie inna. Z ca?ym poszanowaniem obowi?zku wspierania potrzebuj?cych, którymi uczniowie zawsze b?d? musieli si? zajmowa? - ? ubogich zawsze macie u siebie ? (Mt 26, 11; Mk 14, 7; por. J 12, 8) - On, my?l?c o zbli?aj?cej si? chwili swojej ?mierci i z?o?enia do grobu, docenia namaszczenie, którego dost?pi? jako zapowied? tej czci, jakiej Jego cia?o, nierozerwalnie zwi?zane z tajemnic? Jego osoby, b?dzie godne tak?e po ?mierci.
W Ewangeliach synoptycznych rozwini?ciem opowiadania jest wyznaczenie przez Jezusa zadania uczniom, którzy mieli ?przygotowa? starannie ? du?? sal?? ? gdzie mogliby spo?y? Pasch? (por. Mk 14, 15; ?k 22, 12), oraz przekaz o ustanowieniu Eucharystii. Ukazuj?c przynajmniej w zarysie niektóre ?hebrajskie obrz?dy? wieczerzy paschalnej, a? do hymnu ?Hallel? (por. Mt 26, 30; Mk 14, 26), opis - chocia? z odmienno?ciami ró?nych tradycji - przekazuje w sposób zwi?z?y i uroczysty zarazem s?owa Chrystusa wypowiedziane nad chlebem i nad winem, które On sam przyj?? za konkretne znaki swego ofiarowanego Cia?a iswej przelanej Krwi. Te wszystkie szczegó?y zosta?y zapami?tane przez Ewangelistów dzi?ki praktyce ? ?amania chleba ?, która zakorzeni?a si? ju? w pierwotnym Ko?ciele. Lecz oczywiste jest, i? od czasów Jezusa, wydarzenie Wielkiego Czwartku nosi widzialne oznaki ? wra?liwo?ci ? liturgicznej, formuj?cej si? na bazie tradycji starotestamentalnej i otwartej na przekszta?cenia wcelebracji chrze?cija?skiej, tak by harmonijnie wyra?a?a ona now? tre?? Paschy.
48. Tak jak kobieta z Betanii, ?Ko?ció? nie obawia? si? ? marnowa?? ?, po?wi?caj?c najlepsze swoje zasoby, aby wyra?a? pe?ne adoracji zdumienie wobec ?niezmierzonego daru Eucharystii?. Nie mniej ni? pierwsi uczniowie, którzy mieli przygotowa? ? du?? sal? ?, Ko?ció? w ci?gu wieków i przy zmieniaj?cych si? kulturach czu? si? zobowi?zany, aby sprawowa? Eucharysti? w oprawie godnej tej wielkiej tajemnicy. Nawi?zuj?c do s?ów i gestów Jezusa, i rozwijaj?c obrz?dowe dziedzictwo judaizmu, narodzi?a si? ?liturgia chrze?cija?ska?. Có? mo?e wystarczy?, aby w odpowiedni sposób przyj?? dar, który Boski Oblubieniec nieustannie czyni z siebie dla Ko?cio?a-Oblubienicy, zostawiaj?c kolejnym pokoleniom wierz?cych Ofiar? dokonan? raz na zawsze na Krzy?u i czyni?c z siebie samego pokarm dla wszystkich wiernych? Nawet je?eli logika ? uczty ? budzi rodzinny klimat, Ko?ció? nigdy nie uleg? pokusie zbanalizowania tej ? za?y?o?ci ? ze swym Oblubie?cem i nie zapomina?, i? to On jest tak?e jego Panem, a ? uczta ? pozostaje zawsze uczt? ofiarn?, naznaczon? krwi? przelan? na Golgocie. ?Uczta eucharystyczna jest prawdziwie uczt? ? ?wi?t?? ?, w której prostota znaków kryje niezmierzon? g??bi? ?wi?to?ci Boga: ?O Sacrum convivium, in quo Christus sumitur?! Chleb ?amany na naszych o?tarzach, ofiarowany nam, jako pielgrzymom w?druj?cym po drogach ?wiata, jest ?panis angelorum?, chlebem anio?ów, do którego nie mo?na si? zbli?a? bez pokory setnika z Ewangelii: ? Panie, nie jestem godzien, aby? wszed? pod dach mój ? (Mt 8, 8; ?k 7, 6).
49. W kontek?cie tego wznios?ego poczucia sensu tajemnicy staje si? zrozumia?e, w jaki sposób wiara Ko?cio?a w tajemnic? eucharystyczn? wyrazi?a si? w dziejach nie tylko poprzez potrzeb? wewn?trznej postawy pobo?no?ci, lecz tak?e ?przez szereg zewn?trznych wyrazów?, maj?cych na celu przywo?anie i podkre?lenie donios?o?ci sprawowanego wydarzenia. Tu bierze swój pocz?tek droga prowadz?ca stopniowo do okre?lenia ?specjalnego statutu normuj?cego liturgi? eucharystyczn??, w poszanowaniu ró?nych tradycji ko?cielnych, które prawowicie si? wytworzy?y. Na tym fundamencie rozwin??o si? tak?e ?bogate dziedzictwo sztuki?. Nawi?zuj?c do chrze?cija?skiej tajemnicy, architektura, rze?ba, malarstwo, muzyka bezpo?rednio lub po?rednio znajdowa?y w Eucharystii motyw wielkiego natchnienia.
Tak, na przyk?ad, by?o z architektur?, w której, gdy tylko sytuacja historyczna na to pozwala?a, dokona?o si? przej?cie od pierwotnych miejsc sprawowania Eucharystii w domus rodzin chrze?cija?skich do pi?knych ?bazylik? z pierwszych wieków, do imponuj?cych ?katedr? ?redniowiecza, do ?ko?cio?ów? wielkich lub ma?ych, wzrastaj?cych z czasem na ziemiach, do których dociera?o chrze?cija?stwo. W ramach przestrzeni liturgicznych rozwin??y si? formy o?tarzy i tabernakulów, odzwierciedlaj?c nie tylko motywy ludzkiej fantazji, lecz tak?e regu?y wyp?ywaj?ce z jasnego pojmowania tajemnicy. Podobnie mo?na powiedzie? o ?muzyce ko?cielnej?; wystarczy pomy?le? o natchnionych melodiach gregoria?skich, o wielu wielkich kompozytorach, którzy zmierzyli si? z tekstami liturgicznymi Mszy ?w. Czy w?ród przedmiotów kultu i paramentów stosowanych w celebracji Eucharystii nie dostrzegamy olbrzymiej ilo?ci wytworów artystycznych, ?wyrobów rzemios?a i prawdziwych dzie? sztuki??
Mo?na zatem powiedzie?, ?e Eucharystia kszta?towa?a Ko?ció? i duchowo??, i wywar?a mocny wp?yw na ? kultur? ?, szczególnie w sferze estetyki.
50. W tym wysi?ku adoracji tajemnicy Eucharystii, zawartym w perspektywie obrz?dowej i estetycznej, w pewnym sensie ? wspó?zawodniczyli ? chrze?cijanie Zachodu i Wschodu. Jak?e wi?c nie z?o?y? szczególnego dzi?kczynienia Panu za wk?ad, jaki do sztuki chrze?cija?skiej wnios?y wielkie dzie?a architektoniczne i malarskie tradycji bizantyjskiej czy ca?ego s?owia?skiego regionu geograficznego i kulturowego? Na Wschodzie sztuka ko?cielna zachowa?a wyj?tkowo silne poczucie tajemnicy, zach?caj?c artystów do podejmowania pracy twórczej nie tylko jako wyrazu ich talentu, ale jako ?autentycznej s?u?by wierze?. Wychodz?c daleko poza zwyczajn? bieg?o?? techniczn?, potrafili otworzy? si? z uleg?o?ci? na tchnienie Ducha ?wi?tego.
Splendor architektury i mozaik na chrze?cija?skim Wschodzie i Zachodzie jest powszechnym dziedzictwem wierz?cych i niesie w sobie ?yczenie, powiedzia?bym r?kojmi?, upragnionej pe?ni komunii w wierze i w celebracji. Zak?ada to i wymaga, aby ?Ko?ció? by? g??boko ? eucharystyczny? ? - jak na s?ynnej ikonie Trójcy ?wi?tej Rublowa, na której dzielenie si? tajemnic? Chrystusa w?amanym chlebie jest jakby zanurzone w niezg??bionej jedno?ci trzech Osób Boskich - czyni?c samego siebie ? ikon? ? Trójcy ?wi?tej.
W perspektywie sztuki, która pragnie wyrazi? przez wszystkie swoje elementy istot? Eucharystii wed?ug nauczania Ko?cio?a, trzeba zwróci? baczn? uwag? na normy, które reguluj? ?architektoniczny kszta?t i dekoracj? ?wi?ty??. Jak potwierdza historia i jak sam to podkre?li?em w ?Li?cie do artystów?, (przyp. 100) Ko?ció? zawsze zostawia? szerok? przestrze? twórcz? artystom. Jednak sztuka sakralna musi odznacza? si? umiej?tno?ci? trafnego wyra?enia tajemnicy ujmowanej w pe?ni wiary Ko?cio?a i zgodnie ze wskazaniami duszpasterskimi, stosownie opracowanymi przez kompetentne w?adze ko?cielne. Odnosi si? to zarówno do sztuk plastycznych, jak i do muzyki ko?cielnej.
51. To, co dokona?o si? na terenach staro?ytnej chrystianizacji w dziedzinie sztuki ko?cielnej i dyscypliny liturgicznej, rozwija si? tak?e ?na kontynentach, na których chrze?cija?stwo jest stosunkowo m?odsze?. Jest to zgodne ze wskazaniem Soboru Watyka?skiego II w zwi?zku z potrzeb? zdrowej i zarazem koniecznej ? inkulturacji ?. Podczas moich licznych podró?y mia?em okazj? zaobserwowa? we wszystkich stronach ?wiata, jak bardzo o?ywiaj?cy jest kontakt pomi?dzy celebracj? Eucharystii a formami, stylami i wra?liwo?ci? ró?nych kultur. Dostosowuj?c si? do zmieniaj?cych si? warunków czasu iprzestrzeni, Eucharystia zapewnia pokarm nie tylko pojedynczym osobom, lecz ca?ym ludom, i kszta?tuje kultury inspiruj?ce si? chrze?cija?stwem.
Potrzeba jednak, aby to wa?ne dzie?o przystosowania by?o spe?niane z nieustann? ?wiadomo?ci? niewypowiedzianej tajemnicy, wobec której staje ka?de pokolenie. ? Skarb ? jest zbyt wielki i cenny, ?eby ryzykowa? jego zubo?enie czy te? nara?enie na szwank przez eksperymenty, b?d? praktyki wprowadzane bez uwa?nej oceny ze strony kompetentnych w?adz ko?cielnych. Ponadto, centralny charakter tajemnicy eucharystycznej wymaga, a?eby taka ocena zosta?a dokonana w ?cis?ym kontakcie ze Stolic? Apostolsk?. Jak pisa?em w posynodalnej Adhortacji apostolskiej ?Ecclesia in Asia?: ? Taka wspó?praca jest istotna, gdy? ?wi?ta Liturgia wyra?a i sprawuje jedn? wiar?, wyznawan? przez wszystkich, a poniewa? jest ona dziedzictwem ca?ego Ko?cio?a, nie mo?e by? okre?lana przez Ko?cio?y lokalne w izolacji od Ko?cio?a powszechnego ?. (przyp. 101)
52. Z tego, co zosta?o wy?ej powiedziane, mo?na zrozumie?, jak wielka odpowiedzialno?? spoczywa przy sprawowaniu Eucharystii zw?aszcza na kap?anach, którym przys?uguje zadanie przewodniczenia jej ?in persona Christi?, zapewniaj?c ?wiadectwo i pos?ug? komunii nie tylko wobec wspólnoty bezpo?rednio bior?cej w niej udzia?, lecz tak?e wobec Ko?cio?a powszechnego, który zawsze jest przywo?ywany przez Eucharysti?. Niestety, trzeba z ?alem stwierdzi?, ?e pocz?wszy od czasów posoborowej reformy liturgicznej, z powodu ?le pojmowanego poczucia kreatywno?ci i przystosowania, ?nie brakowa?o nadu?y??, które dla wielu by?y przyczyn? cierpienia. Pewna reakcja na ? formalizm ? prowadzi?a niekiedy, zw?aszcza w niektórych regionach, do uznania za nieobowi?zuj?ce ? formy ? obrane przez wielk? tradycj? liturgiczn? Ko?cio?a i jego Magisterium, i do wprowadzenia innowacji nieupowa?nionych i cz?sto ca?kowicie nieodpowiednich.
Czuj? si? zatem w obowi?zku skierowa? gor?cy apel, a?eby podczas sprawowania Ofiary eucharystycznej normy liturgiczne by?y zachowywane z wielk? wierno?ci?. S? one konkretnym wyrazem autentycznej eklezjalno?ci Eucharystii; takie jest ich najg??bsze znaczenie. Liturgia nie jest nigdy prywatn? w?asno?ci? kogokolwiek, ani celebransa, ani wspólnoty, w której jest sprawowana tajemnica. Aposto? Pawe? by? zmuszony skierowa? nagl?ce s?owa do wspólnoty w Koryncie z powodu powa?nych uchybie? w celebracji eucharystycznej, któr? sprawowali podzieleni (?skísmata?), tworz?c ró?ne frakcje (?airéseis?) (por. 1Kor 11, 17-34). Równie? w naszych czasach pos?usze?stwo normom liturgicznym powinno by? na nowo odkryte i docenione jako odbicie i ?wiadectwo Ko?cio?a jednego i powszechnego, uobecnionego w ka?dej celebracji Eucharystii. Kap?an, który wiernie sprawuje Msz? ?w. wed?ug norm liturgicznych, oraz wspólnota, która si? do nich dostosowuje, ukazuj? w sposób dyskretny, lecz wymowny sw? mi?o?? do Ko?cio?a. Dla wzmocnienia tego g??bokiego poczucia warto?ci norm liturgicznych poprosi?em odpowiednie dykasteria Kurii Rzymskiej o przygotowanie bardziej szczegó?owego dokumentu, tak?e z odniesieniami o charakterze prawnym na ten tak wa?ny temat. Nikomu nie mo?na zezwoli? na niedocenianie powierzonej nam tajemnicy: jest ona zbyt wielka, a?eby kto? móg? pozwoli? sobie na traktowanie jej wedle w?asnej oceny, która nie szanowa?aby jej ?wi?tego charakteru i jej wymiaru powszechnego.

ROZDZIA? VI
W SZKOLE MARYI, ?NIEWIASTY EUCHARYSTII?

53. Je?li chcemy ponownie odkry? ?cis?? wi??, jaka istnieje mi?dzy Ko?cio?em i Eucharysti?, w ca?ym jej bogactwie, nie mo?emy zapomnie? o Maryi, Matce i Wzorze Ko?cio?a. W Li?cie apostolskim ?Rosarium Virginis Mariae?, uznaj?c Naj?wi?tsz? Dziewic? za Mistrzyni? w kontemplowaniu oblicza Chrystusa, w??czy?em do tajemnic ?wiat?a równie? ?ustanowienie Eucharystii?. (przyp. 102) Maryja bowiem mo?e nas prowadzi? ku temu Naj?wi?tszemu Sakramentowi, poniewa? jest z nim g??boko zwi?zana.
Na pierwszy rzut oka wydaje si?, ?e Ewangelia milczy na ten temat. W opisie ustanowienia Eucharystii w wieczór Wielkiego Czwartku nie mówi si? o Maryi. Wiadomo jednak, ?e by?a Ona obecna w?ród Aposto?ów, którzy ? trwali jednomy?lnie na modlitwie ? (Dz 1,14), ?w pierwszej wspólnocie zgromadzonej po Wniebowst?pieniu w oczekiwaniu Pi??dziesi?tnicy?. Tej obecno?ci nie mog?o oczywi?cie brakowa? podczas sprawowania Eucharystii w?ród wiernych pierwszego pokolenia chrze?cijan, z gorliwo?ci? trwaj?cych ? w ?amaniu chleba ? (Dz 2, 42).
Jednak poza Jej uczestnictwem w Uczcie eucharystycznej, zwi?zek Maryi z Eucharysti? mo?na po?rednio okre?li? wychodz?c od Jej wewn?trznej postawy. ?Maryja jest ? Niewiast? Eucharystii ? w ca?ym swoim ?yciu?. Ko?ció?, patrz?c na Maryj? jako na swój wzór, jest wezwany do Jej na?ladowania tak?e w odniesieniu do Naj?wi?tszej Tajemnicy.
54. ?Mysterium fidei!? Je?li Eucharystia jest tajemnic? wiary, która przewy?sza nasz intelekt, a przez to zmusza nas do jak najpe?niejszej uleg?o?ci S?owu Bo?emu, nikt tak jak Maryja nie mo?e by? wsparciem i przewodnikiem w takiej postawie. Nasze powtarzanie dzie?a Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy, które jest wype?nianiem Jego nakazu: ? To czy?cie na moj? pami?tk?! ?, staje si? jednocze?nie przyj?ciem zaproszenia Maryi do okazywania Mu pos?usze?stwa bez wahania: ? ?Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie? ? (J2, 5). Z matczyn? trosk?, po?wiadczon? podczas wesela w Kanie, Maryja wydaje si? nam mówi?: ? Nie wahajcie si?, zaufajcie s?owu mojego Syna. On, który móg? przemieni? wod? w wino, ma moc uczyni? z chleba i wina swoje Cia?o i swoj? Krew, ofiaruj?c wierz?cym w tej tajemnicy ?yw? pami?tk? swej Paschy, aby w ten sposób uczyni? z siebie 'chleb ?ycia' ?.
55. W pewnym sensie Maryja wyrazi?a swoj? ?wiar? eucharystyczn??, jeszcze zanim Eucharystia zosta?a ustanowiona, przez sam fakt ?ofiarowania swojego dziewiczego ?ona, aby mog?o si? dokona? Wcielenie S?owa Bo?ego?. Eucharystia odsy?aj?c do m?ki i zmartwychwstania, wyra?a jednocze?nie ci?g?o?? z tajemnic? Wcielenia. W zwiastowaniu Maryja pocz??a Syna Bo?ego równie? w fizycznej prawdzie cia?a i krwi, antycypuj?c w sobie to, co w jakiej? mierze realizuje si? sakramentalnie w ka?dym wierz?cym, który przyjmuje pod postaci? chleba i wina Cia?o i Krew Pa?sk?.
Istnieje ponadto ?g??boka analogia? pomi?dzy fiat wypowiedzianym przez Maryj? na s?owa archanio?a i ?amen?, które wypowiada ka?dy wierny kiedy otrzymuje Cia?o Pa?skie. Maryja by?a wezwana do wiary, ?e Ten, którego pocz??a ? za spraw? Ducha ?wi?tego ?, by? ? Synem Bo?ym ? (por. ?k 1, 30-35). W ci?g?o?ci z wiar? Dziewicy, tajemnica eucharystyczna wymaga od nas wiary na wzór wiary Dziewicy, ?e ten sam Jezus, Syn Bo?y i Syn Maryi, uobecnia si? w ca?ym swoim Boskoludzkim jestestwie pod postaciami chleba i wina.
? B?ogos?awiona [jest], która uwierzy?a ? (?k1, 45): Maryja w tajemnicy Wcielenia antycypowa?a tak?e wiar? eucharystyczn? Ko?cio?a. Kiedy nawiedzaj?c El?biet? nosi w ?onie S?owo, które sta?o si? cia?em, Maryja w pewnym sensie jest ? tabernakulum ? - pierwszym ? tabernakulum ? w historii, w którym Syn Bo?y (jeszcze niewidoczny dla ludzkich oczu) pozwala si? adorowa? El?biecie, niejako ? promieniuj?c ? swoim ?wiat?em poprzez oczy i g?os Maryi. Czy zatem Maryja kontempluj?ca oblicze Chrystusa dopiero co narodzonego i tul?ca Go w ramionach, nie jest dla nas niedo?cignionym wzorem mi?o?ci i natchnienia podczas ka?dej naszej Komunii eucharystycznej?
56. Przez ca?e swoje ?ycie u boku Chrystusa, nie tylko na Kalwarii, Maryja realizowa?a ?wymiar ofiarny Eucharystii?. Kiedy zanios?a Dzieci? Jezus do ?wi?tyni w Jerozolimie, ? aby [Je] przedstawi? Panu ? (?k 2, 22), us?ysza?a zapowied? starego Symeona, ?e to Dziecko b?dzie ? znakiem sprzeciwu ? i ?e ? miecz ? przeszyje tak?e Jej dusz? (por. ?k 2, 34-35). W ten sposób zosta? przepowiedziany dramat ukrzy?owania Syna i w jakim? sensie zosta?o zapowiedziane ?stabat Mater? Dziewicy u stóp krzy?a. Przygotowuj?c si?, dzie? po dniu, do wydarzenia Kalwarii, Maryja prze?ywa jakby ? antycypowan? Eucharysti? ?, mo?na by powiedzie? ? komuni? duchow? ? pragnienia i ofiary, która b?dzie mia?a swoje wype?nienie w zjednoczeniu z Synem w m?ce, a potem -w okresie popaschalnym- wyrazi si? wJej uczestnictwie w sprawowanej przez Aposto?ów celebracji eucharystycznej - ? pami?tce ? m?ki.
Jak wyobrazi? sobie uczucia Maryi, która s?ysza?a z ust Piotra, Jana, Jakuba i innych Aposto?ów s?owa z Ostatniej Wieczerzy: ? To jest Cia?o moje, które za was b?dzie wydane ? (?k 22, 19)? To Cia?o, wydane na ofiar? i ponownie uobecnione w znakach sakramentalnych, by?o tym samym cia?em, które pocz??o si? w Jej ?onie! Przyjmowanie Eucharystii musia?o oznacza? dla Maryi niejako powtórne przyj?cie w Jej ?onie serca, które bi?o rytmem Jej serca, ponownym prze?ywaniem tego, czego osobi?cie do?wiadczy?a pod krzy?em.
57. ? To czy?cie na moj? pami?tk? ? (?k 22, 19). W ? pami?tce ? Kalwarii jest obecne to wszystko, czego Chrystus dokona? przez swoj? m?k? i ?mier?. A zatem nie brakuje równie? tego, ?co Chrystus uczyni? dla Matki? ku naszemu po?ytkowi. To Jej w?a?nie powierza umi?owanego ucznia, a w nim powierza ka?dego z nas: ? Oto syn Twój! ?. Podobnie mówi do ka?dego z nas: ? Oto Matka twoja! ? (por. J 19, 26-27).
Prze?ywanie w Eucharystii pami?tki ?mierci Chrystusa zak?ada tak?e nieustanne przyjmowanie tego daru. Oznacza to, ?e -na wzór Jana- przyjmiemy do siebie T?, która za ka?dym razem jest nam dawana za Matk?. Oznacza jednocze?nie podj?cie zadania upodabniania si? do Chrystusa w szkole Matki i zgod? na to, aby nam towarzyszy?a. Z Ko?cio?em i jako Matka Ko?cio?a, Maryja jest obecna w ka?dej z naszych celebracji eucharystycznych. Je?li poj?cia Ko?ció? i Eucharystia s? ze sob? nierozerwalnie zwi?zane, to samo dotyczy Maryi i Ko?cio?a. Równie? dlatego ju? od czasów staro?ytnych w Ko?cio?ach Wschodu i Zachodu jednomy?lnie wspominano Maryj? podczas celebracji eucharystycznej.
58. W Eucharystii Ko?ció? ??czy si? w pe?ni z Chrystusem i z Jego ofiar?, uto?samiaj?c si? z duchem Maryi. Jest to prawda, któr? mo?na zg??bi? ?odczytuj?c ponownie ? Magnificat ? w perspektywie eucharystycznej?. Eucharystia jest bowiem, podobnie jak hymn Maryi, przede wszystkim uwielbieniem i dzi?kczynieniem. Kiedy Maryja wznosi okrzyk: ? Wielbi dusza moja Pana i raduje si? duch mój w Bogu, Zbawicielu moim ?, nosi ju? w ?onie Jezusa. Wielbi Ojca ? przez ? Jezusa, lecz wielbi Go tak?e ? w ? Jezusie i ? z ? Jezusem.
To jest w?a?nie prawdziwa ? postawa eucharystyczna ?.
Jednocze?nie Maryja wspomina wspania?e dzie?a, jakich Bóg dokona? w dziejach zbawienia, zgodnie z obietnic?, jak? z?o?y? ojcom (por. ?k 1, 55), og?aszaj?c cud, który je wszystkie przewy?szy - zbawcze Wcielenie. W ?Magnificat? jest te? obecny wymiar eschatologiczny Eucharystii. Za ka?dym razem, kiedy Syn Bo?y uobecnia si? nam w ? ubóstwie ? znaków sakramentalnych chleba iwina, zasiewane jest w ?wiecie ziarno nowych dziejów, w których w?adcy s? ? str?cani z tronów ?, a ? pokorni zostaj? wywy?szeni ? (por. ?k 1, 52). Maryja opiewa ? nowe niebiosa ? i ? now? ziemi? ?, które w Eucharystii znajduj? swoj? antycypacj? i w pewnym sensie programowy ? zamys? ?. Je?li ?Magnificat? wyra?a duchowo?? Maryi, nic bardziej ni? ta duchowo?? nie pomo?e nam prze?ywa? tajemnicy eucharystycznej. Eucharystia zosta?a nam dana, a?eby ca?e nasze ?ycie, podobnie jak ?ycie Maryi, by?o jednym ? ?magnificat? ?!


ZAKO?CZENIE

59. ?Ave, verum corpus natum de Maria Virgine?! Kilka lat temu obchodzi?em pi??dziesi?t? rocznic? moich ?wi?ce? kap?a?skich. Doznaj? dzi? ?aski, ?e dane mi jest ofiarowa? Ko?cio?owi t? Encyklik? o Eucharystii w Wielki Czwartek ?przypadaj?cy w dwudziestym pi?tym roku mojej pos?ugi Piotrowej?. Czyni? to z sercem pe?nym wdzi?czno?ci. Od ponad pó? wieku, pocz?wszy od pami?tnego
2 listopada 1946 roku, gdy sprawowa?em moj? pierwsz? Msz? ?w. w krypcie ?w.Leonarda wkrakowskiej katedrze na Wawelu, mój wzrok spoczywa ka?dego dnia na bia?ej hostii i kielichu, w których czas i przestrze? jakby ? skupiaj? si? ?, a dramat Golgoty powtarza si? na ?ywo, ujawniaj?c swoj? tajemnicz? ? tera?niejszo?? ?. Ka?dego dnia dane mi by?o z wiar? rozpoznawa? w konsekrowanym chlebie iwinie Boskiego W?drowca, który kiedy? stan?? obok dwóch uczniów zEmaus, a?eby otworzy? im oczy na ?wiat?o, a serce na nadziej? (por. ?k 24, 13-35).
Pozwólcie, umi?owani Bracia i Siostry, ?e w ?wietle waszej wiary i ku jej umocnieniu przeka?? Wam to moje ?wiadectwo wiary w Naj?wi?tsz? Eucharysti?. ?Ave, verum corpus natum de Maria Virgine, vere passum, immolatum, in cruce pro homine!?. Oto skarb Ko?cio?a, serce ?wiata, zadatek celu, do którego ka?dy cz?owiek, nawet nie?wiadomie, pod??a. Wielka tajemnica, która z pewno?ci? nas przerasta i wystawia na wielk? prób? zdolno?? naszego rozumu do wychodzenia poza pozorn? rzeczywisto??. Tutaj nasze zmys?y niedostaj? - ?visus, tactus, gustus in te fallitur?, jak to jest powiedziane w hymnie ?Adoro te devote?, lecz wystarcza nam sama wiara, zakorzeniona w S?owie Chrystusa i przekazana nam przez Aposto?ów. Pozwólcie ?e, podobnie jak Piotr pod koniec mowy eucharystycznej w Janowej Ewangelii, w imieniu ca?ego Ko?cio?a, w imieniu ka?dego i ka?dej z Was powtórz? Chrystusowi: ? Panie, do kogó? pójdziemy? Ty masz s?owa ?ycia wiecznego ? (J6, 68).
60. U progu trzeciego tysi?clecia my wszyscy, dzieci Ko?cio?a, jeste?my zach?cani do podj?cia z odnowionym zapa?em drogi ?ycia chrze?cija?skiego. Jak napisa?em w Li?cie apostolskim ?Novo millennio ineunte?: ? Nie trzeba (...) wyszukiwa? 'nowego programu'. Program ju? istnieje: ten sam co zawsze, zawarty w Ewangelii i w ?ywej Tradycji. Jest on skupiony w istocie rzeczy wokó? samego Chrystusa, którego mamy poznawa?, kocha? i na?ladowa?, aby ?y? w Nim ?yciem trynitarnym i z Nim przemienia? histori?, a? osi?gnie sw? pe?ni? w niebieskim Jeruzalem ?. (przyp. 103) Wype?nianie tego programu odnowionej gorliwo?ci w ?yciu chrze?cija?skim wiedzie przez Eucharysti?.
Ka?dy krok ku ?wi?to?ci, ka?de dzia?anie podj?te dla realizacji misji Ko?cio?a, ka?da realizacja programów duszpasterskich winny czerpa? potrzebn? si?? z tajemnicy eucharystycznej i ku niej si? kierowa? jako do szczytu. W Eucharystii mamy Jezusa, Jego odkupie?cz? ofiar?, mamy Jego zmartwychwstanie, mamy dar Ducha ?wi?tego, mamy adoracj?, pos?usze?stwo i umi?owanie Ojca. Je?eli zaniedbamy Eucharysti?, jak b?dziemy mogli zaradzi? naszej n?dzy?
61. Tajemnica eucharystyczna - ofiara, obecno??, uczta - ?nie dopuszcza ogranicze? ani instrumentalizacji?; powinna by? prze?ywana w swej integralno?ci, czy to w wydarzeniu liturgicznym, czy w osobistym dialogu z Jezusem tu? po przyj?ciu Komunii ?w., czy te? podczas modlitwy na adoracji eucharystycznej poza Msz? ?w. W ten sposób Ko?ció? umacnia si?, wzrasta i wyra?a siebie takim, jaki rzeczywi?cie jest: jeden, ?wi?ty, powszechny i apostolski; lud, ?wi?tynia i rodzina Bo?a; Cia?o i oblubienica Chrystusa, o?ywiane przez Ducha ?wi?tego; powszechny sakrament zbawienia i hierarchicznie uformowana komunia.
Droga, jak? Ko?ció? kroczy w tych pierwszych latach trzeciego tysi?clecia, jest tak?e ?drog? odnowionego zaanga?owania ekumenicznego?. Ostatnie dziesi?ciolecia drugiego tysi?clecia, zako?czonego Wielkim Jubileuszem, skierowa?y nas w t? stron?, zach?caj?c wszystkich ochrzczonych do odpowiedzi na modlitw? Jezusa: ?ut unum sint? (J17, 11). Jest to d?uga droga, z wieloma przeszkodami, które przerastaj? ludzkie zdolno?ci; mamy jednak Eucharysti? i wobec niej mo?emy wg??bi serca us?ysze?, jakby skierowane do nas, te same s?owa, jakie us?ysza? prorok Eliasz: ? Wsta?, jedz, bo przed tob? d?uga droga ? (1Krl 19, 7). Skarb Eucharystii, który Pan odda? do naszej dyspozycji, zach?ca do d??enia ku mecie, jak? jest pe?ne dzielenie si? ni? z wszystkimi bra?mi, z którymi ??czy nas wspólny chrzest. Aby nie utraci? tego skarbu, potrzeba jednak poszanowania wymogów wyp?ywaj?cych z faktu, ?e jest on sakramentem komunii w wierze i w sukcesji apostolskiej.
Po?wi?caj?c Eucharystii ca?? uwag?, na jak? zas?uguje, oraz dok?adaj?c wszelkich stara?, aby nie umniejszy? jakiegokolwiek jej wymiaru czy wymogu, stajemy si? rzeczywi?cie ?wiadomi wielko?ci tego daru. Zaprasza nas do tego nieprzerwana tradycja, która od pierwszych wieków dopatrywa?a si? we wspólnocie chrze?cija?skiej stra?nika opiekuj?cego si? tym ? skarbem ?. Ko?ció?, powodowany mi?o?ci?, troszczy si? o przekazywanie kolejnym pokoleniom chrze?cijan wiary i nauki o Tajemnicy eucharystycznej, tak aby nie zosta?a zagubiona cho?by najmniejsza jej cz?stka. Nie ma niebezpiecze?stwa przesady w trosce o t? tajemnic?, gdy? ? w tym Sakramencie zawiera si? ca?a tajemnica naszego zbawienia ?. (przyp. 104)
62. Wejd?my, umi?owani Bracia i Siostry, do ?szko?y ?wi?tych?, wielkich mistrzów prawdziwej pobo?no?ci eucharystycznej. W ich ?wiadectwie teologia Eucharystii nabiera ca?ego blasku prze?ycia, ? zara?a ? nas i niejako ? rozgrzewa ?. Pos?uchajmy przede wszystkim ?Naj?wi?tszej Dziewicy Maryi?, w której tajemnica Eucharystii jawi si? bardziej ni? w kimkolwiek innym jako ?tajemnica ?wiat?a?. Patrz?c na Ni?, poznajemy ?przemieniaj?c? moc, jak? posiada Eucharystia?. W Niej dostrzegamy ?wiat odnowiony w mi?o?ci. Kontempluj?c J? wzi?t? do Nieba z dusz? i cia?em, dostrzegamy skrawek ? nowych niebios ? i ? nowej ziemi ?, które otworz? si? przed naszymi oczyma wraz z powtórnym przyj?ciem Chrystusa. Tu na ziemi Eucharystia stanowi ich ? r?kojmi? ? i, w pewnym sensie, antycypacj?: ?Veni, Domine Iesu!? (Ap 22, 20).
W pokornym znaku chleba i wina, przemienionych w Jego Cia?o i Jego Krew, Chrystus w?druje razem z nami, jako nasza moc i nasz wiatyk, i czyni nas ?wiadkami nadziei dla wszystkich. Je?eli wobec tej tajemnicy rozum do?wiadcza w?asnych ogranicze?, to serce o?wiecone ?ask? Ducha ?wi?tego dobrze wie, jak? przyj?? postaw?, zatapiaj?c si? wadoracji i w mi?o?ci bez granic.
Uczy?my naszymi uczucia ?w. Tomasza z Akwinu, doskona?ego teologa i zarazem gorliwego kantora Chrystusa eucharystycznego; pozwólmy, aby i nasza dusza otworzy?a si? w nadziei na kontemplacj? celu, do którego t?skni serce spragnione rado?ci i pokoju:
?Bone pastor, panis vere,
Iesu, nostri miserere...
Dobry Pasterzu, prawdziwy Chlebie,
Jezu, zmi?uj si? nad nami:
nakarm nas i strze?,
doprowad? nas do wiecznych dóbr
w krainie ?yj?cych.
Ty, który wszystko wiesz i mo?esz,
który nas karmisz na ziemi,
wprowad? Twych braci
na uczt? niebiesk?
do rado?ci Twoich ?wi?tych.?
Jan Pawe? II, papie?
W Rzymie, u ?w. Piotra, dnia 17 kwietnia 2003, w Wielki Czwartek, w Roku Ró?a?ca ?wi?tego, dwudziestym pi?tym mego Pontyfikatu.

                                Jan Pawe? II, papie?


Przypisy
1) Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 11.
2) Sobór Watyka?ski II, Dekr. o pos?udze i ?yciu kap?anów Presbyterorum ordinis, 5.
3) Por. Jan Pawe? II, List apost. Rosarium Virginis Mariae (16 pa?dziernika 2002), 21: AAS 95 (2003), 19-20.
4) To tytu?, który nada?em osobistemu ?wiadectwu z okazji pi??dziesi?tej rocznicy moich ?wi?ce? kap?a?skich.
5) Leonis XIII Acta, XXII (1903), 115-136.
6) AAS 39 (1947), 521-595.
7) AAS 57 (1965), 753-774.
8) AAS 72 (1980), 113-148.
9) Por. Sobór Watyka?ski II, Konst. o liturgii ?wi?tej Sacrosanctum Concilium, 47: Salvator noster Sacrificium Eucharisticum Corporis et Sanguinis sui instituit, quo Sacrificium Crucis in saecula, donec veniret, perpetuaret.
10) Katechizm Ko?cio?a Katolickiego, 1085.
11) Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 3.
12) Por. Pawe? VI, Uroczyste wyznanie wiary (30 czerwca 1968), 24: AAS 60 (1968), 442; Jan Pawe? II, List apost. Dominicae Cenae (24 lutego 1980), 12: AAS 72 (1980), 142.
13) Katechizm Ko?cio?a Katolickiego, 1382.
14) Tam?e, 1367.
15) In Epistolam ad Hebraeos homiliae, 17, 3: PG 63, 131.
16) Por. Sobór Trydencki, Sesja XXII, Doctrina de ss. Missae sacrificio, rozdz. 2: DS 1743: ? Jedna przecie? jest i ta sama Hostia, jeden i ten sam poprzez pos?ug? kap?anów Sk?adaj?cy ofiar?, który wówczas ofiarowa? samego siebie na krzy?u, tylko sposób ofiarowania jest inny ?.
17) Por. Pius XII, Enc. Mediator Dei (20 listopada 1947): AAS 39 (1947), 548.
18) Jan Pawe? II, Enc. Redemptor hominis (15 marca 1979), 20: AAS 71 (1979), 310.
19) Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 11.
20) De sacramentis, V, 4, 26: CSEL 73, 70.
21) In Ioannis Evangelium, XII, 20: PG 74, 726.
22)Enc. Mysterium fidei (3 wrze?nia 1965): AAS 57 (1965), 764.
23) Sesja XIII, Decretum de ss. Eucharistia, rozdz. 4: DS 1642.
24) Katechezy mistagogiczne, IV, 6: A. Piédangel (ed.), SCh 126, 138.
25) Por. Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Objawieniu Bo?ym Dei verbum, 8.
26) Uroczyste wyznanie wiary (30 czerwca 1968), 25: AAS 60 (1968), 442-443.
27) Sermo IV in hebdomadam Sanctam: CSCO 413/Syr. 182,55.
28) La Divina Liturgia di S. Giovanni Crisostomo. Testo greco e italiano, Monastero Esarchico di Grottaferrata 1960, 97-99.
29)Missale Romanum, Editio typica tertia, Typis Vaticanis 2002, 587-588 (n. 113): [...] concede, ut qui Corpore et Sanguine Filii tui reficimur, Spiritu eius Sancto repleti, unum corpus et unus spiritus inveniamur in Christo.
30) Sobór Watyka?ski II, Konst. o liturgii ?wi?tej Sacrosanctum Concilium, 47.
31)Missale Romanum, Embolismus post Orationem dominicam: Editio typica tertia, Typis Vaticanis 2002, 598 (n. 125).
32) Epistola ad Ephesios, 20, 2: J.A. Fischer (ed.), 160.
33) Por. Sobór Watyka?ski II, Konst. duszp. o Ko?ciele w ?wiecie wspó?czesnym Gaudium et spes, 39.
34) ? Pragniesz czci? cia?o Chrystusa? Nie lekcewa? go, gdy jest nagie. Nie oddawaj mu czci tu, w ?wi?tyni, suknem z jedwabiu, aby lekcewa?y? je potem na zewn?trz, gdzie do?wiadcza zimna i nago?ci. Ten, który powiedzia?: ?To jest Cia?o moje?, jest tym samym, który rzek?: ?By?em g?odny, a nie dali?cie Mi je??? i ?Wszystko, co uczynili?cie jednemu ztych braci moich najmniejszych, Mnie?cie uczynili? [...] Po co stó? eucharystyczny zastawiony z?otymi kielichami, kiedy On umiera z g?odu? Zacznij karmi? Go g?odnego, a potem z tego, co zostanie, b?dziesz móg? ozdobi? równie? o?tarz ?: ?w. Jan Chryzostom, Homiliae in Matthaeum 50, 3-4: PG 58, 508-509; por. Jan Pawe? II, Enc. Sollicitudo rei socialis (30grudnia 1987), 31: AAS (1988), 553-556.
35) Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 3.
36) Tam?e.
37) Sobór Watyka?ski II, Dekr. o dzia?alno?ci misyjnej Ko?cio?a Ad gentes, 5.
38) ? Moj?esz wzi?? krew i pokropi? ni? lud, mówi?c: ?Oto krew przymierza, które Pan zawar? z wami na podstawie wszystkich tych s?ów? ? (Wj 24, 8).
39) Por. Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 1.
40) Por. Tam?e, 9.
41) Por. Sobór Watyka?ski II, Dekr. o pos?udze i?yciu kap?anów Presbyterorum ordinis, 5. Ten sam dekret w n. 6 mówi: ? Nie zbuduje si? jednak ?adnej wspólnoty chrze?cija?skiej, je?eli nie jest ona zakorzeniona w celebracji Naj?wi?tszej Eucharystii ?.
42) In Epistolam I ad Corinthios homiliae, 24, 2: PG 61, 200. Por. Didaché, IX, 4: F.X. Funk, I, 22: ?w. Cyprian, Ep. LXIII, 13: PL 4, 384.
43) PO 26, 206.
44) Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 1.
45) Por. Sobór Trydencki, Sesja XIII, Decretum de ss.Eucharistia, kan. 4: DS 1654.
46) Por. Rituale Romanum: De sacra communione et de cultu mysterii eucharistici extra Missam, 36 (n. 80).
47) Por. Tam?e, 38-39 (nn. 86-90).
48) Jan Pawe? II, List apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 32: AAS 93 (2001), 288.
49) ? W ci?gu dnia wierni niech nie zaniedbuj? zwyczaju wizyty przed Naj?wi?tszym Sakramentem, który ma by? strze?ony w ko?cio?ach z najwy?sz? godno?ci? w osobnym miejscu, zgodnie z prawami liturgicznymi, poniewa? taka wizyta jest dowodem wdzi?czno?ci, znakiem mi?o?ci i wyrazem uznania dla Chrystusa Pana tam obecnego ?: Pawe? VI, Enc. Mysterium fidei (3 wrze?nia 1965): AAS 57 (1965), 771.
50) Visite al SS. Sacramento ed a Maria Santissima, Introduzione: Opere ascetiche, Avellino 2000, 295.
51) N. 857.
52) Tam?e.
53) Tam?e.
54) Por. Kongregacja Nauki Wiary, Sacerdotium ministeriale (6 sierpnia 1983), III. 2: AAS 75 (1983), 1005.
55) Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 10.
56) Tam?e.
57) Por. Missale Romanum, Institutio generalis: Editio typica tertia, n. 147.
58) Por. Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 10 i 28; Dekret o pos?udze i ?yciu kap?anów Presbyterorum ordinis, 2.
59) ? S?uga o?tarza dzia?a w osobie Chrystusa jako g?owy, który ofiaruje w imieniu wszystkich cz?onków ? Pius XII, Enc. Mediator Dei (20 listopada 1947): AAS 39 (1947), 556; por. Pius X, Adhort. Haerent animo (4 sierpnia 1908) Pii X Acta, IV, 16; Pius XI, Enc. Ad catholici sacerdotii (20grudnia 1935): AAS 28 (1936), 20.
60) List apost. Dominicae Cenae (24 lutego 1980), 8: AAS 72 (1980), 128-129.
61) Kongregacja Nauki Wiary, Sacerdotium ministeriale (6 sierpnia 1983), III. 4: AAS 75 (1983), 1006; por. Sobór Latera?ski IV, Rozdz. 1, Konst. o wierze katolickiej Firmiter credimus: DS, 802.
62) Sobór Watyka?ski II, Dekr. o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 22.
63) Jan Pawe? II, List apost. Dominicae Cenae (24 lutego 1980), 2: AAS 72 (1980), 115.
64) Por. Dekr. o pos?udze i?yciu kap?anów Presbyterorum ordinis, 14.
65) Tam?e, 13; por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 904; Kodeks Kanonów Ko?cio?ów Wschodnich, kan. 378.
66) Dekr. o pos?udze i ?yciu kap?anów Presbyterorum ordinis, 6.
67) Por. Relacja ko?cowa, II, rozdz. 1: L'Osservatore Romano (10 grudnia 1985), 7.
68) Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 26.
69) Nicolas Cabasilas, ?ycie w Chrystusie, IV, 10: SCh 355, 270.
70) Droga doskona?o?ci, rozdz. 35.
71) Por. Kongregacja Nauki Wiary, List do Biskupów Ko?cio?a katolickiego o niektórych aspektach Ko?cio?a poj?tego jako komunia Communionis notio (28 maja 1992), 4: AAS 85 (1993), 839-840; por. L'Osservatore Romano, wyd. pol., n.10/1992, 37-41.
72) Por. Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 14.
73) In Illud: Vidi Dominum, hom. 6, 3: PG 56, 139.
74) N. 1385; por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 916; Kodeks Kanonów Ko?cio?ów Wschodnich, kan. 711.
75) Przemówienie do Cz?onków Penitencjarii Apostolskiej i do Spowiedników z Bazylik Patriarchalnych w Rzymie (30 stycznia 1981): AAS 73 (1981), 203. Por. Sobór Trydencki, Sesja XIII, Decretum de ss. Eucharistia, rozdz. 7 i kan. 11: DS1647, 1661.
76) Kan. 915; por. Kodeks Kanonów Ko?cio?ów Wschodnich, kan. 712.
77) Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 14.
78) ?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, q. 73, a.3c.
79) Kongregacja Nauki Wiary, List do Biskupów Ko?cio?a katolickiego o niektórych aspektach Ko?cio?a poj?tego jako komunia Communionis notio (28 maja 1992), 11: AAS 85 (1993) 844; por. L'Osservatore Romano, wyd. pol. n.10/ 1992, 39.
80) Por. Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 23.
81) Epistula ad Smyrnaeos, 8: PG 5, 713.
82) Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 23.
83) Kongregacja Nauki Wiary, List do Biskupów Ko?cio?a katolickiego o niektórych aspektach Ko?cio?a poj?tego jako komunia Communionis notio (28 maja 1992), 14: AAS 85 (1993), 847; por. L'Osservatore Romano, wyd. pol. n.10/1992, s. 40.
84) Sermo 272: PL 38, 1247.
85) Tam?e, 1248.
86) Por. nn. 31-51: AAS 90 (1998), 731-746.
87) Por. Tam?e, nn. 48-49: AAS 90 (1998), 744.
88) N. 36: AAS 93 (2001), 291-292.
89) Por. N. 1.
90) Por. Sobór Watyka?ski II, Konst. dogm. o Ko?ciele Lumen gentium, 11.
91) ? Nos autem omnes, qui de uno pane et calice participamus, iunge ad invicem in unius Spiritus Sancti communionem ? (Anaphora Basilici Caesariensis byzantina: A. Hänggi - I. Pahl, Prex Eucharistica: Textus e variis liturgiis antiquioribus selecti, Fribourg 1968, 239).
92) Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 908; Kodeks Kanonów Ko?cio?ów Wschodnich, kan. 702; Papieska Rada Ds. Popierania Jedno?ci Chrze?cijan, Dyrektorium ekumeniczne (25 marca 1993), 122-125, 129-131: AAS 85 (1993), 1086-1089; Kongregacja Nauki Wiary, List Ad exsequendam (18 maja 2001): AAS 93 (2001), 786.
93) ? Wspó?uczestnictwo w czynno?ciach ?wi?tych, które przeszkadza jedno?ci Ko?cio?a albo kryje w sobie formalne trwanie w b??dzie lub niebezpiecze?stwo pob??dzenia w wierze, zgorszenia albo indyferentyzmu, jest zakazane na mocy prawa Bo?ego ?: Dekr. o katolickich Ko?cio?ach Wschodnich Orientalium Ecclesiarum, 26.
94) N. 45: AAS 87 (1995), 948.
95) Dekr. o katolickich Ko?cio?ach Wschodnich Orientalium Ecclesiarum, 27.
96) Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 844 §§ 3-4; Kodeks Kanonów Ko?cio?ów Wschodnich, kan. 671 §§ 3-4.
97) N. 46: AAS 87 (1995), 948.
98) Por. Sobór Watyka?ski II, Dekr. o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 22.
99) Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 844; Kodeks Kanonów Ko?cio?ów Wschodnich, kan. 671.
100) Por. AAS 91 (1999), 1155-1172.
101) N. 22: AAS 92 (2000), 485.
102) Por. n. 21: AAS 95 (2003), 19-20.
103) N. 29: AAS 93 (2001), 285.
104) ?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, q.83, a.4c.
KAI (Jan Pawe? II)

 

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież


Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 218 goĹ›ci