Emmerich - 6 DO ODDANIA KLUCZY PIOTROWI
Czytelnia - bl. Anna Katarzyna Emmerich

 

Żywot i Bolesna Męka
Pana Naszego Jezusa Chrystusa
I Najświętszej Matki Jego Maryi

napisała Katarzyna Emmerich (ok. 1790)

NAWRÓCENIE MAGDALENY, POPADŁEJ POWROTNIE W GRZECHY, AŻ DO ODDANIA KLUCZY PIOTROWI

Jezus naucza w Azanot. Nawrócenie Magdaleny, popadłej powtórnie w grzechy

Mniej więcej godzinę na południowy zachód od gospody w Dotaim, naokoło wyżyny, leżała mała miejscowość Azanot. Z tej wyżyny, jakby ze stolicy, już w dawnych czasach nauczali prorocy. Przez uczniów rozeszła się była już w okolicy wiadomość, że Jezus będzie miał wielką naukę; zdążali więc tu ludzie z całej Galilei. Marta zaś pojechała ze służącą do Magdaleny, aby ją nakłonić do przybycia na tę naukę. Magdalena, której zboczenia dochodziły do ostateczności, przyjęła ją z lekceważeniem. Właśnie w czasie przybycia Marty zajętą była strojeniem się, i kazała jej powiedzieć, że obecnie nie może z nią mówić. Marta, modląc się, czekała z niewypowiedzianą cierpliwością. Na koniec przyszła nieszczęśliwa Magdalena z lekceważeniem, zuchwałością i niechęcią, gdyż wstydziła się prostego odzieniu Marty i obawiała się, aby obecni goście jej nie zauważyli, i dlatego zażądała od niej, aby się oddaliła. Marta prosiła tylko o kącik do wypoczynku. Umieszczono ją zatem wraz z służebną w izdebce bocznego budynku i pozostawiono umyślnie czy przez zapomnienie bez jedzenia i picia. Było to po południu. Tymczasem Magdalena stroiła się na biesiadę, do której zasiadła na ozdobnym krześle, Marta zaś i jej służebna modliły się. Po rozkosznej uczcie przyszła nareszcie Magdalena i przyniosła Marcie coś na talerzyku i do picia; talerzyk miał brzeg niebieski. Mówiła gwałtownie i pogardliwie; całe jej zachowanie było dumne i bezczelne, zdradzało jednak wewnętrzny niepokój i rozterkę. Marta prosiła ją z wielką miłością i pokorą: „aby przecież posłuchała tej wielkiej nauki Jezusa w pobliżu; wszystkie przyjaciółki, które niedawno podczas nauki znalazła, będą tam także i cieszą się bardzo, że się z nią zobaczą. Wszak sama już jawnie okazała, jak bardzo czci Jezusa; słusznie więc, aby uczyniła tę przyjemność jej i Łazarzowi, i przybyła na naukę, zwłaszcza, że nie tak prędko nadarzy się znów sposobność, by tak blisko usłyszeć cudownego proroka, a zarazem zobaczyć wszystkich swych przyjaciół. Przez namaszczenie Jezusa podczas uczty w Gabara dostatecznie okazała, że umie poznać i uczcić to, co prawdziwie jest wzniosłe i wspaniałe; niech więc z radością znów powita, co już raz szlachetnie i odważnie, publicznie umiała uznać i ocenić." Zbytecznie mówić i trudno wypowiedzieć, z jaką miłością przemawiała jej Marta do serca i z jaką cierpliwością znosiła odpychające i lekceważące jej zachowanie. Wreszcie rzekła Magdalena: „Pójdę, ale nie z tobą; tak licho jak ty ubrana iść nie mogę; ustroję się według mego stanu i pójdę z przyjaciółkami. Po tym się rozstały. Pora była bardzo spóźniona. Nazajutrz rano, w czasie ubierania się, kazała Magdalena zawołać Martę, która zdobywała się na największą cierpliwość i bez przerwy modliła się w duszy, aby Magdalena się poprawiła i z nią wybrała na naukę Jezusa. — Magdalena siedziała na niskim stołku, owinięta w cienką, wełnianą szatę. Dwie niewolnice zajęte były umywaniem jej nóg i rąk, i nacieraniem wonnymi olejkami. Włosy jej podzieliły przedziałkami ponad uszy i z tyłu na trzy części, układały je gładko, czesały, trefiły i splatały. Następnie na cienką, wełnianą koszulę wdziała zieloną suknię w żółte, wielkie kwiaty, a na to


500

jeszcze fałdzistą szatę. Na głowie miała karbowany, wysoki czepek, wystający przed czoło. Włosy i czepek były prze tykane wieloma perełkami. Nosiła długie zausznice. Rękawy sukni były u góry szerokie aż po łokcie, w dolnych częściach ściągnięte szerokimi, lśniącymi sprzączkami, szata była marszczona. Spodnia suknia była na piersiach otwarta i spojona błyszczącymi sznurkami. Przy ubieraniu się miała w ręce okrągłe, błyszczące zwierciadło. Napierśnik suto ozdobiony złotem, graniastymi kamieniami i perłami, okrywał jej piersi. Na sukni spodniej nosiła wierzchnią, powłóczystą, z krótkimi, szerokimi rękawami. Suknia ta była z fiołkowego, mieniącego się jedwabiu, zdobna i poprzetykana mnóstwem wielkich, pstrych i złotych kwiatów. W sploty włosów powtykane były róże z surowego jedwabiu, sznurki pereł i wystająca wzorzysta tkanina, jakby koronka. Włosy mało co można było widzieć z pod ozdób, tworzących czubek z przodu ponad twarzą. Ponad tym strojem głowy miała przezroczystą, cienką, bogatą zasłonę, która z przodu szła przez ów czubek, z tyłu zaś, ściągnięta, zwisała, a od twarzy spadała na ramiona. Marta opuściła teraz swą siostrę i poszła do gospody pod Damna, aby opowiedzieć Maryi i świętym niewiastom, że udało jej się nakłonić Magdalenę do słuchania nauki w Azanot. Do Damny przybyło z Najświętszą Panną więcej niż dwanaście niewiast, aby stąd udać się do Azanot na naukę. Między nimi były: Anna Kleofasowa, Zuzanna Alfeusza, Zuzanna z Jeruzalem, Weronika, Joanna Chusa, Maria Marka, Dina, Maroni, Sufanitka. Z gospody w Dotaim przybył Jezus wraz z sześciu Apostołami i wielu uczniami do Azanot; po drodze spotkał się z świątobliwymi niewiastami, idącymi z Damny. Łazarz był także z Nim. Po oddaleniu się Marty, Magdalena dręczona była bardzo od diabła, który chciał ją powstrzymać od podróży na naukę Jezusa. Byłaby już nie poszła, gdyby nie to, że jej goście umówili się, aby także do Azanot podążyć, i tam przypatrzyć się także temu — jak się wyrażali — widowisku. Magdalena i inne grzesznice pojechały na osłach do gospody kobiet przy jeziornych kąpielach Betulii; objuczone osły niosły tamże przepyszne siedzenie dla Magdaleny, jako też wezgłowia i dywany dla innych. Nazajutrz ubrała się Magdalena ze zbytkiem i przepychem i zjawiła się z towarzyszkami na miejscu nauki, które było z gospody małą godzinkę drogi oddalone. Z szumem i zwracając na się ogólną uwagę, rozprawiając głośno i rozglądając się naokoło, siadły z dala od świętych niewiast na naczelnym miejscu pod otwartym namiotem. Byli przy nich i mężczyźni tego samego co i one pokroju. Siedziały na pulchnych stołeczkach, wezgłowiach i kobiercach, na widoku wszystkich; Magdalena na czele. Ona to właśnie była powodem ogólnych szeptów i pomruków; tu bowiem w całej okolicy była jeszcze więcej znienawidzona i pogardzana, niż w Gabara. Faryzeusze, którzy wiedzieli o jej pierwszym, nagłym nawróceniu, po którym niebawem popadła znowu w grzechy, gorszyli się na jej widok, i czynili między sobą różne uwagi, że śmie i że wolno jej tu się pokazywać. Wielką i surową Swą naukę poprzedził Jezus uzdrowieniem wielu chorych. Szczegółów nie mogę już sobie przypomnieć, wiem jednak jeszcze, że wołał „biada" na Kafarnaum, Betsaidę i Chorazim; mówił, że królowa Saba przybyła z południa słuchać mądrości Salomona, a przecież tu jest więcej niż Salomon. Zdumiewającym było, że różne niemowlęta na rękach matek, głośno wołały: „Jezus z Nazaretu, największy prorok, syn Dawida, Syn Boży." Wielu, a nawet Magdalena, byli tym na wskroś wstrząśnięci. Mając na myśli Magdalenę, mówił Jezus: Gdy szatan zostanie wypędzony i dom się oczyści, wtedy wraca on z sześciu towarzyszami i sprawia stan gorszy, niż był przedtem. Magdalenę przejął


501

strach. Wzruszywszy w ten sposób serca wielu, rozkazał Jezus szatanowi w ogólności, zwracając się na wszystkie strony, wyjść z tych wszystkich, którzy pożądają uwolnić się od niego; którzy jednak nadal chcą być z nim złączeni, niech go stąd ze sobą zabiorą i to miejsce opuszczą. Na ten rozkaz zaczęli opętani w koło wołać: „Jezu, Synu Boga!" A tu i ówdzie wpadali ludzie w omdlenie. Między innymi i Magdalena, która na przepysznym siedzeniu ściągała na siebie ogólną uwagę, upadła nagle wśród gwałtownych skurczów; inne grzesznice poczęły nacierać ją pachnidłami i chciały ją wynieść, by, korzystając z tego, same z honorem mogły się uchylić; pragnęły bowiem szatana w sobie zatrzymać. Gdy jednak lud zewsząd zaczął wołać: „Mistrzu, wstrzymaj się, ta niewiasta umiera!" przerwał Jezus naukę i rzekł: „Posadźcie ją na jej krześle, śmierć, którą teraz przebywa, jest śmiercią dobrą, ona wskrzesi ją do życia," Po pewnym czasie ugodziło w nią znów słowo Jezusa, upadła znów omdlała w kurczach, a ciemne jakieś widma zaczęły z niej wychodzić. Powstał znów wielki hałas i ścisk około niej, gdyż otaczające ją towarzystwo chciało ją znów zabrać do siebie, lecz wnet na nowo usiadła na swym pięknym siedzeniu, okazując, jakoby zwykłego tylko doznała omdlenia. Ogólne jednak zdziwienie wzmagało się tym więcej, że za nią wielu innych opętanych również na ziemię upadło, a wstali uwolnieni. Gdy więc Magdalena po trzeci raz w gwałtownych boleściach na ziemię upadła, zgiełk stał się jeszcze większy. Marta pospieszyła do niej, a gdy Magdalena znów przyszła do siebie, była prawie bez zmysłów, płakała gwałtownie i żądała, by ją przenieść do miejsca, gdzie siedziały święte niewiasty. Towarzyszki jej zatrzymywały ją przemocą, mówiąc do niej: że przecież nie powinna być głupia. Zaniesiono ją jednak na owo miejsce. Łazarz, Marta i inni poszli ku niej i zabrali ją do gospody świętych niewiast, które także tam się zeszły. Tymczasem światowa drużyna, która przybyła z Magdaleną, już umknęła z widowni. Jezus uzdrowił jeszcze kilku ślepych i innych, a potem poszedł na dół ku Swej gospodzie, miał jednak jeszcze w szkole naukę, na której Magdalena znów była obecna. Nie była jeszcze wprawdzie zupełnie uleczoną, ale wzruszoną do głębi i już nie tak zbytkownie ubraną. Zrzuciła niepotrzebne i przesadne ozdoby, z cieniutkiej, koronkowej tkaniny, które, słabe jak pajęczyna, zaledwie kilka razy można było nosić. Była zakwefiona. Jezus miał i teraz naukę, która na wskroś ją przejmowała; a gdy nadto spojrzał na nią wzrokiem, wnikającym do głębi duszy, popadła znowu w omdlenie i znów jeden zły duch ją opuścił. Omdlałą wyniosły jej służebne. Marta i Maryja przyjęły ją przed synagogą i zabrały do gospody. Odtąd była jakby obłąkana; krzyczała, wybuchała płaczem, biegała po ulicach, wołając do ludzi, że jest występną grzesznicą, wyrzutkiem ludzi. Z trudnością usiłowały ją niewiasty uspokoić. Darła na sobie suknie, burzyła włosy, okrywała się cała, jakby kryjąc się przed widokiem ludzi. Gdy potem Jezus znajdował się w gospodzie z uczniami i kilku Faryzeuszami, spożywając stojąc małą przekąskę, wymknęła się Magdalena z pośród niewiast, wpadła z rozpuszczonymi włosami, i przeciskając się przez wszystkich, rzuciła się do nóg Jezusa i z łkaniem błagała, czy jest jeszcze dla niej ratunek. Faryzeusze, a nawet niektórzy uczniowie, zgorszeni i oburzeni na nią, rzekli do Jezusa, że nie powinien przecież dłużej cierpieć, aby ta nierządna niewiasta wszędzie wzniecała niepokój. Nareszcie powinien jej dać raz na zawsze odprawę. Lecz Jezus odrzekł: „Dozwólcie jej płakać i narzekać, nie wiecie, co się z nią dzieje" — poczym zwrócił się do niej z pociechą, mówiąc: „Żałuj z całego serca, wierz i ufaj, a wnet zyskasz spokój; teraz idź, pełna otuchy!" Marta, która towarzyszyła jej ze służebnymi, wzięła ją znów do domu. Lecz spokój nie przybywał; przeciwnie, ciągle załamywała ręce i narzekała; nie była bowiem jeszcze całkiem uwolniona od szatana, który nękał ją


502

i trapił straszliwymi wyrzutami sumienia i zwątpieniem. Nie mogła znaleźć spokoju i myślała, że jest zgubioną. Na prośbę Magdaleny pospieszył Łazarz natychmiast do Magdalum, by objąć jej posiadłość i zerwać tamtejsze jej stosunki. Jak wiadomo, miała Magdalena pod Azanot i w okolicy obszary pola i winnic, które już przedtem Łazarz z powodu jej marnotrawstwa objął w swój zarząd. Wskutek wielkiego natłoku podążył Jezus jeszcze nocą z uczniami w pobliże Damny, gdzie znajdował się piękny pagórek, dogodny do nauczania, i gospoda. Gdy nazajutrz rano przyszły tu i niewiasty z Magdaleną, zastały już Jezusa, otoczonego mnóstwem ludzi, oczekujących pomocy. Skoro tylko bowiem rozeszła się wieść, że Jezus odszedł, natychmiast wielu pospieszyło za Nim; a prócz tego, i ci wszyscy, którzy, chcieli Go wyszukać w Azanot; tak więc w ciągu całej nauki napływały coraz nowe gromady ludzi. Po owym wypadku siedziała teraz Magdalena podczas nauki przy świętych niewiastach, cała przygnębiona i jakoby zbita. Jezus mówił gwałtownie przeciw grzechom nieczystości, dodając, że grzechy te między innymi ściągnęły ogień na Sodomę i Gomorę. Nadmieniał jednak i o miłosierdziu Bożym i obecnym czasie łaski, i prawie błagając wzywał ludzi, by tę łaskę przyjęli. Trzy razy wśród nauki spojrzał Jezus na Magdalenę, za każdym razem upadła na ziemię, a czarny opar z niej wychodził. Była jakby unicestwiona, wybladła, zwiędła i prawie nie do poznania. Strumienie łez zalewały ją nieustannie. Była zupełnie przemieniona, bolała z utęsknieniem, by nareszcie wyznać przed Jezusem grzechy i otrzymać przebaczenie. Po nauce podszedł Jezus ku niej na ubocze. Sama Maryja, i Marta przywiodły ją naprzeciw Jezusa, przed którym we łzach z rozwianymi włosami rzuciła się na twarz. Jezus pocieszał ją, a gdy się inni oddalili, poczęła wołać i prosić przebaczenia, wyznała swe liczne występki, pytając ciągle: „Panie, czy jest jeszcze dla mnie ratunek?" Jezus przebaczył jej grzechy. Wtedy prosiła o łaskę, by już więcej nie wracała do grzechu. Jezus przyrzekł jej to, pobłogosławił ją, i mówił z nią o cnocie czystości i o Swej Matce, która czystą jest od wszelakiej zmazy. Wielbił Ją wysoce jako wybraną ze wszystkich, czego nigdy zresztą z ust Jego nie słyszałam, i polecił jej całkiem przylgnąć do Maryi i od Niej zasięgać wszelkiej rady i pociechy. Gdy z Jezusem powróciła do niewiast, rzekł Jezus: „Była wielką grzesznicą; ale też będzie wzorem wszystkim pokutującym na wieczne czasy." Wskutek gwałtownych wstrząśnięć, żalu i łez Magdalena nie była już prawie podobną do człowieka, była jak chwiejący się cień. Wszystkie niewiasty pocieszały ją i objawiały jej miłość. Pod wpływem tego uspokoiła się, lecz płakała i czuła znużenie. Ponieważ inne niewiasty wybierały się do Naim, Magdalena zaś za słabą była, by móc iść z nimi, przeto Marta, Anna Kleofasowa i Maria Sufanitka, poszły z nią do Damny, by tu nieco wytchnąć i nazajutrz rano podążyć za tamtymi świętymi niewiastami, które przez Kanę poszły do Naim. Jezus zaś udał się z uczniami w poprzek doliny jeziora kąpielowego. W 4 do 5 godzin przybyli do Gatefer, dosyć wielkiego miasta, leżącego na pagórku między Kaną a Seforis. Na noc zatrzymali się przed miastem w gospodzie, blisko jaskini, zwanej jaskinią Jana.

Jezus w Gatefer, Kislot i Nazaret

Nazajutrz rano podążył Jezus ku Gatefer, a gdy już był blisko, wyszli naprzeciw Niemu przełożeni szkół i Faryzeusze, i przyjęli Go. Lecz zaraz zaczęli Go na wszystkie sposoby przekonywać i nalegać, by nie zakłócał spokoju miasta, osobliwie by nie dopuszczał zbiegowiska i wołania kobiet i dzieci. Może sobie spokojnie nauczać w ich synagodze, byle bez zaburzenia ludu, gdyż to niechętnie


503

by widzieli. Jezus odrzekł im stanowczo i surowo, że przychodzi do tych, którzy Go wzywali i pożądali i odparł ich obłudę. Na wiadomość jednak, że Jezus tu przybędzie, Faryzeusze polecili gminie, by kobiety trzymały się z dala, nie pokazywały się z dziećmi na ulicy, nie wychodziły naprzeciw Nazarejczykowi i nie wołały. Okrzyki takie, jak „Syn Boży," „Chrystus" są zgoła nieprawne i naganne; wszak wszyscy tu dobrze wiedzą, skąd On jest, kto są Jego rodzice i krewni. Chorzy mogą ostatecznie zebrać się około synagogi i dać się uzdrowić; wszelki jednak zgiełk i co tylko trąci widowiskiem, jest niedopuszczalne. Poustawiali także chorych około synagogi według swego widzimisię, tak jakby tu mieli wyłączne prawo rozporządzać wszystkim, co Jezus ma czynić. Tymczasem, ledwie zbliżyli się z Jezusem do miasta, zobaczyli ku swemu zmartwieniu, że matki z dziećmi obok i na rękach zapełniają drogę, i że dzieci wyciągają ku Jezusowi ręce, wołając: „Jezus z Nazaretu! Syn Dawida! Syn Boży! Najświętszy z proroków!" Faryzeusze chcieli powypędzać kobiety i dzieci, lecz na próżno. Napierały ze wszystkich ulic i domów, tak że Faryzeusze, doprowadzeni do ostateczności, wycofali się z orszaku Jezusa. Lecz i uczniowie, otaczający Jezusa, byli jakby nieco wypłoszeni i bojaźliwi, i pragnęli w duszy, żeby to jakoś ciszej i z mniejszym narażaniem się odbywało; czynili nawet w tej mierze pewne działania. Jezus jednak skarcił im ich lękliwość, usunął ich na bok, przypuścił dzieci do Siebie i okazywał im miłość i serdeczność. Tak przybył aż na plac przed synagogą, wśród ciągłych okrzyków dzieci: „Jezus z Nazaretu! Najświętszy prorok!" Nawet niemowlęta przy piersi, które ani słowa jeszcze nigdy nie przemówiły, wznosiły okrzyki ku Jego czci, na świadectwo i wzruszający dowód dla ludu. Przed synagogą ustawiły się dzieci, chłopcy z dziewczętami osobno, a matki z niemowlętami za nimi. Jezus błogosławił dzieci, pouczał matki i czeladź, która także do Niego przystępowała; o niej też wyraził się Chrystus, że to także ich dziatki. Mówił także do uczniów o wielkiej wartości dziatek przed Bogiem. Faryzeuszom było to wszystko nie na rękę; następnie zwrócił się Jezus do chorych, którzy tymczasem musieli czekać, uzdrowił wielu, a potem nauczał w synagodze o Józefie i o godności dziatek, zwłaszcza że Faryzeusze zaczynali znów coś mówić o zakłócaniu spokoju. Gdy Jezus wychodził z synagogi, przystąpiły doń 3 niewiasty i wyraziły prośbę, że chcą z Nim samym mówić. Gdy się uchylił, upadły przed Nim i żaliły się na swych mężów, prosząc, by im dopomógł. „Mężów naszych — mówiły — nęka zły duch, a nawet nas same nagabywa. Słyszałyśmy, że pomogłeś Magdalenie, zmiłuj się więc i nad nami!" Jezus przyrzekł przybyć do ich domów. Wprzód jednak poszedł Jezus do domu niejakiego Symeona, prostodusznego człowieka, tego oddziału Esseńczyków, którzy wchodzili w związki małżeńskie. Był on w sile wieku, syn Faryzeusza z Dabrat koło Taboru. Stojąco spożył Jezus z uczniami przekąskę. Ów Symeon miał zamiar oddać swe mienie na gminę i właśnie teraz radził się Jezusa w tej sprawie. Następnie udał się Jezus do mieszkań niewiast i wdał się w rozmowę z nimi i z ich mężami. Sprawa w rzeczy samej nie przedstawiała się tak, jak one mówiły; chciały one zwalić winę na swych mężów, chociaż właściwie same były winne. Po zbadaniu sprawy napomniał Jezus zwaśnionych małżonków do jedności i modlitwy i zalecił im post i jałmużnę. Po szabacie poszły te chore niewiasty za Nim, by słuchać kazania, jakie miał mieć na górze na północ od Taboru; Jezus bowiem nie pozostał tu, lecz poszedł w kierunku południowym ku Kislot, którędy przechodziły niedawno święte niewiasty i Magdalena w drodze do Naim. W drodze pouczał Jezus jeszcze raz Apostołów o tym, co ich czeka i jak mają się zachować, przyszedłszy do Judei, gdzie nie bardzo dobre czeka ich przyjęcie. Udzielał im na nowo wskazówek, co do zachowania się, wkładania rąk,


504

wypędzania czartów i dał im powtórnie Swe błogosławieństwo, by ich umocnić i napełnić łaską. W tym czasie przybyło do Jezusa trzech młodzieńców z Egiptu, a On, przedstawiwszy im wpierw wszystkie trudy nowego zawodu, przyjął ich na uczniów. Jeden z nich zwal się Cyrynus. Byli to współtowarzysze Jezusa z czasu pobytu Jego w Egipcie; obecnie liczyli około 30 lat. Rodzice ich — jak mówili — czcili dotychczas jako świętą pamiątkę mieszkanie Świętej Rodziny i studnię, z której czerpano wodę. Młodzieńcy zwiedzili po drodze Betlejem i Betanię, odwiedzili Maryję w Dotaim, a wreszcie przybyli tu, przynosząc Jezusowi pozdrowienie od swych rodziców. Faryzeusze z Nazaret, dowiedziawszy się, że Jezus jest w Kislot, przybyli tu, zapraszając Go do Jego miasta rodzinnego. Tych, którzy poprzedniego razu chcieli Go strącić ze skały, nie było między nimi. Przybysze prosili Jezusa, by przecież odwiedził Swe miejsce rodzinne i tam także działał znaki i cuda. Wszyscy — mówili — są ciekawi słyszeć Jego naukę; może nawet potem uzdrawiać Swych chorych ziomków. Zastrzegali sobie jednak z góry, by nie uzdrawiał w szabat. Jezus przyrzekł im, że przyjdzie i szabatu nie złamie, że jednak i tak zgorszą się nad Nim; co do uzdrawiania, obiecał się zastosować do ich woli, zapowiedział jednak, że to wyjdzie im na szkodę. Faryzeusze odeszli do Nazaretu, a wkrótce podążył za nimi Jezus, nauczając po drodze uczniów. Około południa przybył na miejsce. Naprzeciw wyszły tłumy ludzi, przeważnie z ciekawości, a niektórzy także z życzliwości; umyto przybyłym nogi i podano przekąskę. Jezus miał przy Sobie dwóch uczniów z Nazaretu, Parmenasa i Jonadaba; u matki tego ostatniego, obecnie wdowy, stanął gospodą. Dwaj ci uczniowie byli Jego rówieśnikami z czasów młodości, a przyłączyli się do Niego po śmierci Józefa podczas pierwszej wędrówki do Hebron. Używał ich Jezus najczęściej do poselstw i zleceń. Jezus udał się przede wszystkim do kilku chorych, którzy prosili Go o pomoc, a o których wiedział, że wierzą weń i pomocy potrzebują. Takich, którzy pojawili się raczej dla próby, lub z wyraźnym uproszczeniem uzdrowienia, Jezus pomijał. Najpierw przyniesiono Mu pewnego młodego Esseńczyka, mającego jedną stronę ciała od urodzenia sparaliżowaną; na prośbę jego uzdrowił go Jezus zaraz na ulicy, a potem przywrócił wzrok kilku ślepym. Następnie wchodził do pojedynczych domów i uzdrawiał chorych, przeważnie starców obojga płci. Byli między nimi chorzy na wodną puchlinę w najwyższym stopniu, a szczególnie jedna niewiasta strasznie była opuchnięta. Ogółem uzdrowił Jezus około piętnaście osób. Udał się potem do synagogi, gdzie również zebrali się już chorzy, lecz tych nie uzdrawiał. Zachował szabat bez żadnego zakłócenia. W synagodze czytano o rozmowie Boga z Mojżeszem w Egipcie i z Ezechiela rozdz. 28 i 29. Rano nauczał Jezus znowu w synagodze, lecz nie uzdrawiał więcej. Około południa poszedł z uczniami i kilku życzliwymi Nazareńczykami drogą ku Seforis do pewnej pobliskiej miejscowości, jak to w szabat było zwyczajem. Droga z Nazaretu do Seforis biegnie w kierunku północnym. Przeważnie równa, wznosi się z wolna w górę na kwadrans przed Seforis. — Po drodze nauczał Jezus pojedyncze gromadki ludzi, tu i ówdzie się zbierające. Gdzieniegdzie udawali się do Niego o poradę zwaśnieni małżonkowie, lub sąsiedzi, a Jezus godził i uspokajał zwaśnionych. Nie uzdrawiał jednak nikogo. W drodze zbliżyli się jeszcze raz do Jezusa owi dwaj młodzieńcy, którzy już tylekroć prosili Go o przyjęcie ich na uczniów. Jezus znowu zapytał ich, czy zechcą opuścić dom i rodziców, rozdać mienie ubogim, przyrzec ślepe posłuszeństwo i być gotowymi na prześladowania. Na takie warunki wzruszyli młodzieńcy ramionami i odeszli do


505

domu. Powróciwszy do Nazaretu, zwiedził Jezus dom Swych rodziców; tenże był w dobrym stanie, lecz nie zamieszkany. Odwiedził też najstarszą siostrę Maryi, matkę Marii Kleofy, która zarządzała domem, mieszkając gdzie indziej. Następnie udał się z uczniami do synagogi, gdzie wypowiedział surową, ostrą naukę; nazwał Boga Swym Ojcem niebieskim, przepowiedział sąd surowy na Jerozolimę i wszystkimi, którzy nie pójdą za Nim; wreszcie zwrócił się publicznie do Swych uczniów, mówiąc o prześladowaniach, jakie ich czekają, zachęcając do wierności i wytrwałości. Słysząc Faryzeusze, że Jezus nie pozostanie tu i nie uzdrowi nikogo więcej, zaczęli puszczać wodze swej złośliwości, rzucając w koło pytania: „Kto On jest? Czym chce być? Skąd Jego nauka? Przecież stąd jest rodem, ojciec Jego był cieślą, Jego krewni, bracia, siostry stąd pochodzą!" Mieli tu na myśli Marię Helego, pierwszą córkę Anny i jej dzieci Jakuba, Heliachima, Sadocha, uczniów Jana, — Marię Kleofy i jej synów i córki. Jezus, nie odpowiadając im, nauczał spokojnie dalej uczniów. Wtedy jeden obcy Faryzeusz z okolicy Seforis, wielki zuchwalec, rzekł: „Któż Ty jesteś? Czy zapomniałeś, że przed kilku laty, gdy jeszcze żył Twój ojciec, robiłeś z nim u mnie deski na ściany?" Gdy Jezus i teraz nic nie odpowiadał, krzyknęli: „Odpowiedz! Godzi się to nie dawać odpowiedzi czcigodnym mężom?" Jezus rzekł wtedy do owego zuchwalca tak mniej więcej: „Tak, obrabiałem wtenczas twoje drzewo, lecz przy tym spoglądałem z żalem na ciebie, że nie będę mógł oswobodzić twego serca z twardego pancerza grzechu; teraz to się sprawdza. Nie będziesz miał części w Moim królestwie, chociaż pomagałem ci stawiać twe ziemskie mieszkanie. Nigdzie nie doznaje prorok wzgardy, tylko w Swym mieście rodzinnym, we własnym domu, ze strony własnych krewnych". Najwięcej gorszyły Faryzeuszów słowa Jezusa, wyrzeczone do uczniów: ,,Posyłam was jako owce między wilki — lżej będzie Sodomie i Gomorze w dzień sądu, jak tym, którzy was nie przyjmą. — nie przyszedłem przynosić pokój, tylko miecz." Po szabacie oczekiwało wielu chorych na uzdrowienie, Jezus jednak ku wielkiej złości Faryzeuszów nie uzdrawiał. Niektórzy złośliwi ludzie poszli w ślady Faryzeuszów, i chcąc dokuczyć Jezusowi, wykrzykiwali za Nim: „Czy pamiętasz to a to z czasów Twej młodości?" — Faryzeusze znowu szydzili, że Jezus ma teraz mniejszy orszak niż za pierwszym razem, i zapytywali, czy nie zechce znowu zamieszkać u Esseńczyków. Esseńczycy rzadko pojawiali się na publicznych naukach Jezusa; Jezus też niewiele wspominał o nich. Wykształceni z nich stali się później członkami gminy. Jezusowi nie sprzeciwiali się w niczym i uznawali Go Synem Bożym. Jezus poszedł rzeczywiście do Esseńczyków, u których był także ostatnim razem, spożył tam z uczniami wieczerzę i nauczał aż do nocy. Około dziesiątej godziny powrócił z Górnej Galilei Piotr, Mateusz i Jakub Starszy, pozostawiwszy innych Apostołów w okolicy Seleucyi na wschód od jeziora Merom. Na ich miejsce wybrali się tam zaraz Andrzej, Tomasz, Saturnin, który także niedawno tu przybył, i jeszcze jeden Apostoł. W nocy opuścił Jezus z towarzyszami Nazaret i poszedł ku górze Tabor, do miejscowości, oddalonej o 2 godziny drogi, gdzie niedawno uzdrowił trędowatego obywatela, wracając do Kafarnaum po wskrzeszeniu młodzieńca z Naim. Na drugi dzień zapowiedziana była nauka na wyżynie w południowo zachodniej stronie Taboru o pół godziny drogi od stóp właściwego Taboru. Jezus zatrzymał się znowu u miejscowego nauczyciela, który, spodziewając się Jego przybycia, zebrał już u siebie kilku chorych. Uzdrowił tu Jezus jednego niemego. Był tu też ów chłopiec, który wówczas tak zręcznie wywiązał się z poselstwa, zleconego mu przez jego trędowatego pana; Jezus rozmawiał z nim chwilę. Chłopiec ten zowie się Samuel i będzie w przyszłości także uczniem Jezusa.


506

Jezus naucza na górze koło Tabor i przybywa do Sunem

Niedługo przybył i właściciel tej miejscowości, ów uzdrowiony trędowaty, i serdecznie dziękował Jezusowi za uzdrowienie. Wstawiał się też za innymi trędowatymi, dla których kazał wystawić szałasy przy drodze, kędy miał Jezus przechodzić. Oświadczył się Jezusowi z gotowością oddania części swego majątku na cele wędrówek nauczycielskich Jezusa. Zaledwie zaczynało świtać, wyszedł Jezus z domu na drogę. Czekało tu już na Niego pięcioro ludzi, mężczyzn i kobiet; kobiety stały osobno. Wszyscy byli trędowaci, a jedna kobieta dręczona była od złego ducha i cierpiała na kurcze. Biedacy ci stali przy drodze, wzywając pomocy Jezusa. Gdy Jezus się zbliżył, upadli Mu do nóg, a jedna z kobiet rzekła: „Panie! jesteśmy z Tyberiady i dotychczas nie śmieliśmy prosić Cię o pomoc. Faryzeusze powiadali nam, że jesteś nieużytym i surowym względem grzeszników; słyszeliśmy jednak że ulitowałeś się nawet nad Magdaleną, że oswobodziłeś ją i przebaczyłeś jej grzechy. To dodało nam odwagi, więc przyszliśmy za Tobą aż tutaj. Prawda, że możesz nas uzdrowić i oczyścić. Nawet grzechy możesz nam odpuścić, bo masz moc ku temu." Jezus brał każdego z nich z osobna na bok, słuchał ich dokładniejszych zeznań, o ile to było potrzebne dla zwiększenia ich żalu i lepszej skruchy. Z innymi nie postępował tak, bo wiedział, że nie jest to potrzebne. Uzdrowił wszystkich i odpuścił im grzechy. Uzdrowieni, rozpływali się we łzach wdzięczności i prosili Go o rozkazy na przyszłość. Jezus kazał im nie wracać do Tyberiady, lecz udać się do jakiej innej miejscowości. Nadmienił przy tym, że nigdy nie będzie już w Tyberiadzie i rzeczywiście nie widziałam Go już tam ani razu. Ludzie ci udali się potem na górę, gdzie Jezus miał nauczać. Jezus zaś udał się do szałasu trędowatych, których było tu czterech czy pięciu. Uzdrowił ich, dał stosowne napomnienia i kazał im stawić się przed kapłanami w Nazaret. Uzdrawiania zwykle nie trwały długo, ale wszystko odbywało się bez zbytecznego pośpiechu, z odpowiednią godnością i spokojem; żadne słowo nie było zbytecznym, miało swoje znaczenie. Jednych pocieszał Jezus, drugich upominał, z jednymi postępował łagodnie, z drugimi surowo, stosując się zawsze trafnie do charakteru osoby. Dla wszystkich pełen cierpliwości i miłości, nie zapominał nigdy o właściwym celu. Do niejednych Sam szedł, choć nie było Mu po drodze, spieszył do nich jako najżyczliwszy przyjaciel, niosący ratunek, innych przeciwnie unikał, kazał im szukać się i długo na Siebie czekać. Na pięknym tarasie górskim miał Jezus naukę, do zgromadzonych tłumów. Stała tu kamienna mównica, z której zwykle nauczali prorocy. W dole rozciągała się dolina Ezdrelon, a z niej widać było ziemię Megiddo. Z okolicznych miast zebrało się mnóstwo ludzi, przyprowadziwszy z sobą wielu chorych, a między nimi także kilku z Nazaretu, których Jezus tam uzdrowić nie chciał, a tu ich uzdrowił. Opętanych uwalniał Jezus od czarta, a oni sławili głośno Imię Jego. Nauczał tu Jezus znowu o czterech pierwszych błogosławieństwach, o pokucie i nadejściu królestwa, opowiedział kilka przypowieści i wzywał wszystkich gorąco do przyjęcia łaski, dopóki jeszcze jest czas. Apostołowie przysłuchiwali się pilnie, bo przy najbliższej wędrówce mieli dalej tę naukę rozpowszechniać. Około południa zgromadził Jezus Apostołów i uczniów w koło Siebie u stóp góry. Stąd rozesłał ich na nową wędrówkę, pozostawiając przy Sobie tylko Piotra, Jana i kilku uczniów. Mieli zaś rozejść się trzema drogami po dwóch; jedni w dolinę Jordanu, inni w dolinę ku Dotan, reszta wreszcie zachodnią stroną kraju ku Jerozolimie. Przy tej sposobności mówił im Jezus, że mają wybierać się w drogę


507

bez pieniędzy i zapasów, w jednej tylko sukni, z laską w ręce. Mają szukać nie pogan i Samarytan, lecz zgubionych owiec Izraela. Dawał im wskazówki, jak mają zachowywać się w domach, przepowiadać pokutę, a w razie niegościnnego przyjęcia iść dalej, otrząsnąwszy proch z nóg. Na czasie były te wskazówki, bo mieli wejść teraz w okolice więcej wrogie, a przy tym po mającej rychło nastąpić śmierci Jana Chrzciciela miało i Jemu grozić prześladowanie. W tej stronie nie potrzebowali uczniowie pieniędzy, bo wszędzie urządzone były dla nich gospody. Apostołowie, wysłani w górę do Galilei i na drugą stronę Jordanu, otrzymali na drogę nieco pieniędzy, bo tam było im potrzeba, ale nie było tego wiele. Dla wyznawców Jezusa nastawał teraz nowy okres i w nowe wchodzili otoczenie. Przed rozejściem się pobłogosławił ich Jezus i dał im jeszcze kilka wskazówek co do uzdrawiania i wypędzania czartów, również pobłogosławił im oliwę, przeznaczoną do pomazywania i uzdrawiania chorych. Oznaczył im przy tym miejsce, gdzie mają znowu z Nim się spotkać. Jezus uzdrowił jeszcze wielu chorych, poczym rozpuścił lud i poszedł z Piotrem, Janem i resztą uczniów ku południowi do Sunem, odległego o trzy godziny drogi. W ślad za Nim poszło wielu tutejszych ludzi; między nimi był ów człowiek, który już raz w gospodzie koło Endor prosił był Jezusa o pomoc dla swych chorych synów, gdy Jezus szedł z Samarii do Galilei. Obecnie prosił o to powtórnie Jezusa, a Ten przyrzekł mu przyjść do jego domu. Owe dwie opętane niewiasty z Gatefer przyszły za Jezusem aż tu na górę i tu je uzdrowił przez włożenie rąk. Przyszedłszy nad potok Kison, uzdrowił Jezus przed przeprawieniem się na drugą stronę pewnego biednego trędowatego, który w opuszczeniu i w największej nędzy mieszkał tu już od dwudziestu lat w szałasie, wystawionym przy drodze. Uzdrowiwszy go, posłał go Jezus za innymi do Nazaretu, by stawił się przed kapłanami. O zmierzchu przybył Jezus do Sunem i udał się prosto do domu owego człowieka, który Go wezwał do swych chorych dzieci. Wszystkie znajdowały się w bardzo opłakanym stanie; najstarszy syn, szesnastoletni chłopiec słusznego wzrostu, był głuchoniemy i leżał wciąż na ziemi w strasznych kurczach, nieraz zwijał się w kłębek tak, że głową dotykał pięt; przy tym był chromy i nie mógł chodzić. Drugi syn był obłąkany, trapiony szałem prześladowczym. Dwie córki były nadzwyczaj nieokrzesane i płochliwe. Cierpiącego na konwulsje niemego uzdrowił Jezus jeszcze tego wieczora. Wyprawiwszy Piotra i Jana do miasta, udał się tylko z rodzicami do jego izdebki, ukląkł przy posłaniu i pomodlił się, poczym wsparłszy się na ręku, pochylił się nad jego obliczem, jak gdyby mówił coś, lub dmuchał mu w usta. Następnie ujął go za rękę i powstał. Chłopiec zerwał się zaraz na równe nogi i prowadzony przez Jezusa, przeszedł się kilka kroków tam i z powrotem. Jezus zaprowadził go samego do drugiej izby, a rozrobiwszy ślinę z ziemią, pomazał mu uszy wewnątrz, zaś dwoma pierwszymi palcami prawej ręki spód języka; chłopiec zawołał zaraz niezwykłym, piskliwym głosem: „Słyszę! mogę mówić!" Rodzice i słudzy wpadli natychmiast i porwali chłopca w objęcia, objawiając swą radość łzami i krzykiem. Następnie upadli z chłopcem na ziemię i czołgali się u stóp Jezusa, łkając z radości. Tegoż wieczora rozmawiał Jezus z ojcem chłopca na osobności, objawiając mu, że to winy jego ojca ciążą na nim. Ten, strwożony, zapytał, czy kara ciążyć będzie na nim aż do czwartego pokolenia, na co rzekł mu Jezus, że może winę umorzyć przez szczerą pokutę. Rano wyleczył Jezus z obłąkania przez włożenie rąk, drugiego syna i obie córki. Uzdrowione dzieci wyglądały jak ze snu zbudzone i dziwiły się wszystkiemu. Przedtem zdawało im się wciąż, że ktoś chce je zabić i lękały się strasznie ognia. — Uzdrowiwszy wczoraj chłopca, rzekł mu Jezus (co niezwykłym było u Niego), że ma pójść, oznajmić wszystkim, co mu się przydarzyło. Skutkiem tego zbiegło


508

się mnóstwo ludzi, a przede wszystkim chorych; rano więc nauczał Jezus na ulicy lud, uzdrawiał dzieci i błogosławił im. Następnie poszedł z Piotrem i Janem w dalszą wędrówkę; szli szybko cały dzień i noc przez pola Ezdrelon w kierunku Ginnim, spoczywali zaś niewiele. Po drodze mówił Jezus, że zbliża się koniec Jana i że potem ku Niemu zwrócą się prześladowania. Nie należy jednak dobrowolnie narażać się na nie. O ile zrozumiałam z rozmowy, mieli udać się ku Hebron pocieszyć tam krewnych Jana, by przez śmierć Jana nie powstały jakie rozruchy. Święte niewiasty, a mianowicie Maryja, Weronika, Zuzanna, Magdalena i Maria Sufanitka, są teraz w Dotan koło Samarii. Mieszkają u małżonka Issachara, którego niedawno Jezus uzdrowił. Gospód nie zwiedzają wcale. Za to Marta, Dina, Joanna Chusa, Zuzanna żona Alfeusza, Anna Kleofasowa, Maria Joanna Marka i wdowa Maroni, rozeszły się parami po gospodach, zobaczyć, czy czego nie brakuje. Jest ich około dwanaście. Raniutko, gdy Jezus był z obu apostołami na południe od Samarii, nadeszli ku nim od wschodu owi uczniowie z Egiptu i syn Joanny Chusa. Egipscy ci uczniowie już przeszło rok oddawali się w Hebron studiom, w Betlejem i Betanii zawarli ścisłą znajomość z Łazarzem i uczniami Jezusa, więc byli ze wszystkim dobrze obznajomieni. Po jakimś czasie dotarł Jezus z towarzyszami do szałasów pasterskich, gdzie zeszedł się ze świętymi niewiastami po rozmowie z Samarytanką u studni Jakuba i gdzie uzdrowił chorego syna gospodarza. Tu spoczęli trochę i posilili się. Później miałam widzenie, jak Jezus nauczał koło jakiejś studni robotników pracujących w polu; opowiadał im przypowieści o skarbie ukrytym w roli i o zgubionej i odnalezionej drachmie. Kilku słuchaczów zaśmiało się przy tym, że owa niewiasta wymiatała cały dom, szukając zgubionej drachmy, bo przecież oni nieraz więcej zgubili, a nie zadawali sobie takiego trudu. Gdy jednak Jezus wykazał im ich głupotę, wytłumaczył, co ta drachma oznacza, i jaką jest cnotą takie wymiatanie, zawstydzili się i nie śmiali się więcej. Ludzie ci zajęci byli młóceniem zboża, złożonego w sterty na polu. Odbywało się to za pomocą młotów z drzewa, które walcowa maszyna podnosiła i spuszczała. Robotnicy podsuwali zboże pod nie, a wymłócone ziarna zmiatali. Przyrząd umieszczony był w jamie, wykutej starannie w twardej skale, poprzecinanej barwnymi żyłkami. Nad tym rozpościerało się wielkie cieniste drzewo. Jezus nauczał jeszcze tu i ówdzie na polu, poczym udał się z kilku robotnikami do pobliskiego TenatSilo, skąd ci ostatni pochodzili. Mieszkańcy przyjęli Go uprzejmie przed miastem, podali przekąskę, umyli Mu nogi, a nawet chcieli Mu dać inne suknie, lecz Jezus nie przyjął. W synagodze nauczał Jezus w przypowieści o królu, który wydał wspaniałą ucztę.

Ścięcie św. Jana Chrzciciela

Do zamku Macherus zjeżdżali się już od kilku tygodni zaproszeni przez Heroda goście, szczególnie z Tyberiady. Codziennie nowe urządzano zabawy i uroczystości i wyprawiano wspaniałe uczty. W pobliżu zamku stał otwarty okrągły budynek, dokoła z siedzeniami. Tu urządzono rodzaj amfiteatru, w którym zaproszeni goście przypatrywali się zapasom gladiatorów z dzikimi zwierzętami. Tancerze i tancerki popisywali się swawolnymi tańcami. Salome, córka Herodiady, wprawiała się także do takich tańców, a ćwiczenia odbywała w obecności matki przed metalowymi zwierciadłami. Serobabel i Korneliusz z Kafarnaum nie przybyli wymówiwszy się przed Herodem niemożnością stawienia się.


509

Uwięzionemu Janowi pozwolono w ostatnich czasach chodzić swobodnie po całym zamku; uczniowie mogli o każdej porze go odwiedzać. Herod złagodniał tak dalece, że chętnie zgadzał się wrócić mu swobodę, byle tylko Jan uznał jego małżeństwo za prawne, lub przynajmniej tę sprawę zaprzestał rozgłaszać; oczywiście Jan nie przyjął wcale postawionego warunku, owszem w publicznych naukach, jakich kilka miał już w zamku, a którym przysłuchiwał się i Herod, występował wciąż przeciw temu. Mimo to zamierzał Herod w dzień swoich urodzin wypuścić go na wolność; inne jednak zupełnie plany knowała jego żona i te, jak zobaczymy, udały się całkowicie. Herod chciał, by Jan dał się widzieć jawnie gościom, zebranym na uroczystość, a przez to uniewinnić się przed nimi i udowodnić im, że Janowi nie dzieje się tu żadna krzywda. Zaledwie jednak zaczęły się w Macherus bankiety, zabawy i stek występków, nie ruszył się już Jan krokiem z swej celi więziennej i uczniom swym rozkazał się usunąć. Większa ich część wróciła w okolice Hebronu, skąd wielu z nich pochodziło. Córka Herodiady, zostająca zupełnie pod wpływem matki, we wszystkim była jej na rękę. Wyglądała uroczo, ruchy miała zbyt swobodne; ubierała się bezwstydnie i w ogóle miała w sobie coś bezczelnego, podpadającego w oczy, a w dodatku używała wszelkich sztuczek i środków, by powszechną zwracać na siebie uwagę. Nie była już zbyt młoda. Wyraz twarzy miała jakiś chytry, szatański, który zachęcał rozpustników do spoglądania na nią, ubiegania się o jej względy; we mnie wzbudzał widok jej, jak urok węża, wstręt i odrazę. Porównać ją można najlepiej z wszetecznymi boginiami starożytności. Mieszkała w osobnym skrzydle zamku od strony obszernego podwórza naprzeciw sali, w której obchodzono uroczystość urodzin, a że sala ta leżała niżej, więc z galerii mieszkania Herodiady widać było na przestrzał kolumnadę sali. Przed salą Heroda urządzono w podwórzu wspaniały łuk tryumfalny wiodący do sali, do którego dochodziło się po stopniach. Stąd biegł widok daleko na komnaty, wspaniale przystrojone zwierciadłami, kwiatami, złotem i zielenią. Wzrok ślepnął po prostu od blasku pochodni i lamp, których mnóstwo oświecało sale i krużganki i cały gmach od góry do dołu; co krok widać było przeźrocza, świetliste obrazy, wspaniałe naczynia. W domu uroczystości zajęła Herodiada wraz z orszakiem niewiast miejsce na wyższych galeriach swego mieszkania; wszystkie kobiety wspaniale były przystrojone. Z ciekawością patrzyły na to, co się działo na dole. Na podwórzu ukazał się Herod w otoczeniu wspaniale przybranych gości, przeszedł po kobiercach rozesłanych na ziemi i skierował swe kroki ku łukowi tryumfalnemu, gdzie powitała go orkiestra; grono chłopców i dziewcząt grało na różnych instrumentach, a pacholęta powiewały na powitanie girlandami kwiatów. Wszedłszy po stopniach pod łuk tryumfalny, ujrzał Herod nową niespodziankę. Z przeciwnej strony zbliżył się doń orszak chłopców i dziewcząt, a w ich środku tańczyła Salome; za nią szły dzieci ubrane w cienkie obcisłe sukienki, rodzajem skrzydełek, u ramion; na wspaniałej, ozdobnej tacy niosły koronę, przykrytą przezroczystą tkaniną. Salome miała na sobie długą przezroczystą suknię, spiętą na nogach w kilku miejscach błyszczącymi haftkami; na ramionach miała złote pierścienie, sznury pereł i wianuszki z pięknych piór, szyję i piersi zdobiły perły i złote świecące łańcuszki. Długą chwilę tańczyła przed Herodem, a potem wręczyła mu ową koronę. Jak wszyscy goście tak i Herod zachwycony i olśniony był tańcem i wyraził jej swój podziw, prosząc zarazem, by jutro znowu zrobiła mu tę przyjemność. Trzeba bowiem wiedzieć, że już dawno spoglądał na nią Herod pożądliwie, i na to liczyła jej matka, chcąc plan swój przeprowadzić. Stąd weszli wszyscy do sali, gdzie zaraz rozpoczęła się biesiada; niewiasty ucztowały osobno w pokojach Herodiady, a że niżej położona sala godowa w tę


510

stronę była otwarta, więc biesiadnicy widzieli w pochyłych zwierciadłach w odbiciu wszystkie niewiasty. Wśród kwiatowych piramid i zielonych drzewek biły w sali wonne wodotryski, rozpryskując się w koło cienkimi promieniami. Cały zamek oświecony był rzęsiście pochodniami i jak jedna ogromna płonąca pochodnia rozsiewał blask po okolicznych górach. Gdy już biesiadnicy najedli się i dobrze napili, poprosili Heroda, by znowu zawezwał Salomę do tańca. Heroda nie trzeba było długo o to prosić, zrobiono miejsce na środku, a biesiadnicy umieścili się pod ścianami. Herod sam zasiadł na tronie, mając przy boku kilku zaufanych Herodian. Niebawem nadeszła Salome, ubrana w pajęczą, przezroczystą tkaninę w koronie na głowie; włosy częścią przetykane były perłami i klejnotami, częścią powiewały w lokach koło głowy. Towarzyszyło jej kilka tancerek. Salome stanęła w środku, towarzyszki w koło niej i rozpoczął się taniec dziwny, polegający na wykręcaniu, wyginaniu i kołysaniu ciała na różne strony, tak karkołomnym, jak gdyby tancerki nie miały kości. Ciała przybierały co chwila najrozmaitsze pozycje. W rękach trzymały wieńce i chustki, którymi powiewały i rzucały na wszystkie strony. Całość łączyła się w zamęt nieuchwytny, drgający lubieżnością i chucią, drażniący oczy i żądze widzów. Salome przewyższała wszystkie w tej umiejętności. Widziałam wyraźnie szatana przy jej boku, który zdawał się pomagać jej wykręcać wszystkie członki, by tym lepiej wykonała ten ohydny taniec. Herod oszołomiony był i odurzony tym widokiem. Przy końcu zbliżyła się Salome do tronu, a jej towarzyszki tańczyły tymczasem dalej, ściągając na siebie uwagę gości; tylko więc najbliżej stojący mogli słyszeć, jak Herod rzekł do niej: „Żądaj ode mnie co chcesz, a dam ci! Przysięgam, że choćbyś zażądała połowę królestwa, otrzymasz!" Salome myślała chwilę, wreszcie odrzekła: „Pójdę poradzić się matki, co mam zażądać." Poszła też zaraz do komnaty niewieściej i powiedziała to matce. Przewrotna niewiasta, uradowana, że spełniają się jej życzenia, kazała jej zażądać od Heroda głowy Jana Chrzciciela. Salome wróciła do Heroda i rzekła: „Chcę, abyś mi dał natychmiast na misie głowę Jana!" Niespodziewane te słowa, które tylko najbliżsi zaufani słyszeli, raziły jak gromem Heroda; tego wcale się nie spodziewał. Lecz Salome domagała się natarczywie dotrzymania przysięgi, więc, choć niechętnie, kazał jednemu z Herodian zawołać kata, polecił mu ściąć Jana, a głowę doręczyć na misie Salome. Kat poszedł spełnić rozkaz, a za nim po chwili wyszła Salome. Herod, pod pozorem, że czuje się niezdrów, opuścił salę z swymi zaufanymi. Zmartwiony był bardzo takim obrotem sprawy. Teraz dopiero, niestety za późno, tłumaczyli mu poufni, że nie potrzebował koniecznie zezwalać na to: przyrzekli zarazem dotrzymać ścisłej tajemnicy, by nie zakłócić uroczystości. Smutny i jakby nieprzytomny błąkał się Herod po swoich pokojach, a tymczasem zabawa szła dalej swoim trybem; goście bawili się doskonale, wychwalając gościnność Heroda. Jan właśnie klęczał w więzieniu z wyciągniętymi rękoma i patrząc w niebo modlił się gorąco. W koło niego rozchodziła się dziwna niebiańska światłość, wobec której oświetlenie sali Heroda podobne było raczej do ognia piekielnego. Zatopiony w modlitwie, nie słyszał Jan, że drzwi więzienia otworzyły się, a przez nie wszedł kat, wziąwszy z sobą obu żołnierzy, strzegących wejścia. Żołnierze trzymali pochodnie w ręku, lecz wobec jasności, otaczającej Jana, wyglądały one jak świece w dzień zapalone. Salome czekała w pobliżu w przedsionku obszernego więzienia, posławszy katowi przez służebne misę, okrytą czerwonym suknem. Kat przystąpił do Jana, i położywszy mu rękę na ramieniu, rzekł: „Król Herod przysłał mnie tu, bym na tej misie zaniósł głowę twą jego córce Salome." Jan, nie wstając z ziemi, zwrócił się ku niemu i nie dając mu skończyć, rzekł: „Wiem, po co przychodzisz. Gdybyś wiedział co czynisz, to z pewnością nie


511

zgodziłbyś się jako narzędzie króla. Zresztą czyń, co ci kazano; gotów jestem." To rzekłszy, odwrócił się od niego i klęcząc przed kamieniem, gdzie zwykle się modlił, znowu pogrążył się w modlitwie. Widząc to kat, zabrał się do wykonania okrutnego wyroku. Miał do tego maszynę, dającą się chyba porównać z łapką na lisy. Był to żelazny pierścień, a w nim po bokach dwa ostre żelaza w kształcie nożyc; kat założył to na szyję klęczącemu Janowi, pociągnął, czy też nacisnął sprężynę, i w tej chwili przecięły ostrza szyję, oddzielając głowę od tułowia. Jan nie ruszył się nawet — odcięta głowa upadła na ziemię, a z tułowia wytrysnął potrójny strumień krwi, skraplając głowę i ciało Świętego i chrzcząc go niejako w własnej krwi. Pomocnik kata podniósł martwą głowę za włosy i szydząc położył na misę, a kat oddał ją zaraz czekającej Salome. Salome chwyciła misę z radością, pomieszaną z tajemną grozą i odrazą, jaka zwykła przejmować ludzi grzesznych na widok krwi lub ran. Służebnej ze światłem kazała iść naprzód, a sama szła za nią podziemnym krużgankiem, niosąc na misie świętą głowę. Ze wstrętem wyciągnęła rękę przed siebie i odwróciła w bok strojną głowę, nie chcąc patrzeć na niesiony ciężar. Szły tak czas jakiś wznoszącym się w górę krużgankiem, aż stanęły w sklepionej izbie kuchennej, leżącej pod mieszkaniem Herodiady. Ta czekała tu już na nie; natychmiast zdjęła zasłonę ze świętej głowy i szydząc zaczęła pastwić się nad nią; poczym zdjęła ze ściany ostry rożenek, których dosyć tam wisiało i zaczęła kłuć język, policzki i oczy, następnie jak diabeł nie człowiek rzuciła świętą głowę na ziemię i nogami wepchnęła ją przez okrągły otwór do rowu, w który wymiatano odpadki i śmiecie kuchenne. Tak nasyciwszy swą złość, wrócił ów potwór w ciele niewiasty wraz z córką do uciech i zabaw występnych, jak gdyby nic się nie stało. Zwłoki Jana Chrzciciela, okryte skórą, w którą się zawsze odziewał, złożyli żołnierze na łożu kamiennym. Wzruszeni byli bardzo tragicznym zgonem Świętego, lecz wkrótce zastąpiono ich innymi, a tych zamknięto, by nie wygadali się przed kim; w ogóle wszystkim wtajemniczonym surowo nakazano milczenie. Goście nie myśleli wcale o Janie, więc zgon jego pozostał przez jakiś czas w tajemnicy; owszem rozeszła się była pogłoska, że wypuszczono Jana na wolność. Gody trwały tymczasem dalej; po Herodzie zaczęła przyjmować hucznie gości Herodiada. Co do zgonu Jana przedsięwzięto wszelkie środki ostrożności. Uwięziono pięciu świadków stracenia, a mianowicie obu strażników, kata, jego pomocnika i służebne Salomy, która okazywała żal z powodu ścięcia Jana. Przed więzieniem postawiono nowe straże. Poufnik jeden Heroda miał nakaz nosić przez jakiś czas żywność do więzienia, by nikt nie domyślił się, co zaszło.

Jezus w Tenat Silo i Antipatris

Podczas, gdy takie rzeczy działy się w Macherus, bawił Jezus w TenatSilo i tu od ludzi, wracających z Jerozolimy, dowiedział się o zaszłym tam wielkim nieszczęściu. Przy wielkiej budowie na górze świątyni zapadły się niedawno świeżo postawione mury, grzebiąc w swych gruzach mnóstwo robotników i osiemnastu budowniczych, przysłanych przez Heroda. Jezus wyraził Swe współczucie dla niewinnie zasypanych ludzi; powiedział przy tym, że choć wielką jest w tym wypadku wina budowniczych, nie jest jednak większa od winy Faryzeuszów, Saduceuszów i tych wszystkich, którzy działają przeciw Jego królestwu. To też i oni zginą pod gruzami swej zdradliwej budowy. Budowla ta, o której mowa, ciągnęła się na przestrzeni kwadransa drogi, a miała służyć do tego, by skierować wodę, odpływającą ze stawu Betesda, na górę ku świątyni i nią spłukiwać z podwórza świątyni do jaru krew z ofiar. Staw leży w tymże jarze


512

wyżej; zasila go woda ze źródła Gihon, a zbyteczna woda odpływa w jar. Budowa urządzona była tak, że trzy sklepione ganki wiodły pod górę, zaś przez dolinę od południa ku północy wiodły na górę długie arkady, dźwigające wodociąg. Ustawiono wysoką wieżę i za pomocą maszynerii kołowej wyciągano worami wodę na wierzch. Budowę prowadzono już długo, i dopiero ostatnimi czasy, gdy brakło odpowiedniego materiału i budowniczych, zwrócił się Piłat do Heroda za radą jednego z członków „Rady", tajemnego Herodianina. Herod przysłał jako budowniczych również Herodian. Ci z polecenia Heroda umyślnie w ten sposób budowali, by wszystko się zawaliło, bo chcieli przez to jeszcze więcej rozjątrzyć Żydów na Piłata. Budowali więc na drewnianych rusztowaniach, u spodu szeroko, zostawiając próżnię w środku, zaś u góry coraz wężej, ale dając coraz cięższy materiał. Gdy już wszystko było gotowe, kazali usunąć rusztowania, podtrzymujące budowlę, twierdząc, że już wszystko stoi mocno. Sami stanęli tymczasem na tarasie naprzeciw budowli. Mnóstwo robotników pracowało podczas tego na wysokich sklepieniach. Zaledwie usunięto rusztowania, zaczęły się z trzaskiem walić olbrzymie mury. Rozległ się krzyk i jęki, nieszczęśliwi robotnicy zaczęli uciekać na wszystkie strony. Kłęby pyłu wzbiły się w górę, trzask i łomot rozległ się daleko, gruzy przywaliły wiele mniejszych pobliskich mieszkań, przy czym zginęło mnóstwo robotników i ludzi, mieszkających u stóp góry. Jednak i sprawcy tego nieszczęścia nie uszli kary. Od silnego wstrząśnięcia ziemi zawaliło się również rusztowanie, na którym stało osiemnastu zdrajców, grzebiąc ich wraz z innymi w gruzach. Wypadek ten zaszedł tuż przed uroczystym obchodem urodzin w Macherus i dlatego to nie pojawił się tam żaden z rzymskich oficerów i urzędników. Piłat rozzłościł się za to bardzo na Heroda i poprzysiągł mu w duszy zemstę; bo też była to ogromna budowa i niezmierną przez to wyrządzono szkodę. Od tego czasu gniewali się na siebie Piłat i Herod i pojednali się dopiero przy śmierci Jezusa, tj. przy zburzeniu prawdziwej świątyni. Tamto zawalenie się sprowadziło śmierć winnych i niewinnych, to ostatnie sprowadziło sąd na cały naród. Zawalona budowla zasypała cały wąwóz, skutkiem czego zatamował się odpływ stawu Betesda, a zatrzymana woda utworzyła jakby drugi staw. Zaraz po wypadku wysłał był rozgoryczony Piłat urzędników do Macherus, by Herod wytłumaczył się z tego, lecz ten wyparł się wszelkiego współudziału w tej sprawie. Jezus uzdrowił w Tenat wielu ślepych. Następnie udał się z Piotrem i Janem przez Sychem do Antipatris. Po drodze zagadywali Go nieraz Piotr i Jan, czy nie zechce wstąpić do Arumy, lub innych miejscowości, lecz Jezus odpowiadał, że nie przyjęłoby Go tu, więc szli prosto do Antipatris. Po drodze nauczał ich Jezus o modlitwie w przypowieści o człowieku, który w nocy puka do drzwi swego przyjaciela i prosi go o pożyczenie trzech chlebów. Wieczorem przybyli w okolicę Antipatris, obfitą w drzewa, i zaszli na noc do gospody. Antipatris, piękne miasto, położone nad rzeczką, zbudowane jest przez Heroda ku czci Antipatra na miejscu mniejszego miasteczka Kafar Saba. W wojnie z Machabeuszami obozował w KafarSaba wódz Lysiasz; już wtedy otoczone było miasto murem i wieżami. Lysiasz, pobity przez Judę Machabeusza, pojednał się tu z nim, powstrzymał inne ludy od napaści na Judeę i sam złożył bogate podarunki na odbudowanie świątyni. Tędy prowadzono pojmanego Pawła do Cezarei. Miasto leży o sześć godzin drogi od morza. Otoczone jest w koło ogromnymi drzewami; wewnątrz są co krok ogrody i okazałe aleje, całe miasto kryje się prawie w zieleni. Zbudowane jest na sposób pogański; wzdłuż, ulic wiodą wszędzie portyki. Z gospody poszedł Jezus z Piotrem i Janem do miasta i


513

udał się do domu naczelnika miasta, Ozjasza. Dla niego to głównie Jezus tu przybył, znając jego nieszczęśliwe położenie. Córka Ozjasza była bardzo chora, więc Ozjasz prosił Jezusa o pomoc i w tym celu posłał był sługę do gospody na przedmieście, prosząc Jezusa do siebie. Jezus obiecał przyjść i teraz spełnił tę obietnicę. Ozjasz przyjął przybyłych z oznakami wielkiej czci, umył im nogi i chciał zaraz zastawić posiłek. Jezus jednak odłożył to na później i zaraz udał się do chorej; dwaj Apostołowie poszli tymczasem na miasto zapowiedzieć mieszkańcom, że w synagodze godzę odbędzie się nauka. — Ozjasz był to mąż już blisko 40sto letni. Chora jego córka, Michol, liczyła około czternastu lat. Leżała na posłaniu blada, wychudła i była tak obezwładniona, że nie mogła ruszyć żadnym członkiem, głowy podnieść ani obrócić nie mogła, a ręce musiał jej dopiero ktoś drugi podnosić i przesuwać, gdy chciała zmienić ich położenie. W takim stanie zastał ją Jezus, zbliżywszy się do jej posłania; matka tam obecna, oddała Jezusowi pokorny ukłon. Zwykle sypiała matka po drugiej stronie posłania na poduszce, by w każdej chwili być córce pomocna. Obecnie, gdy Jezus ukląkł przy niskim posłaniu, stanęła z uszanowaniem naprzeciw, ojciec zaś stał w nogach łóżka. Jezus rozmawiał chwilę z chorą, potem pomodlił się, tchnął na jej twarz, a skinąwszy na matkę, kazał jej uklęknąć naprzeciw, co też ona uczyniła. Wtedy Jezus nalał na dłoń trochę oliwy, którą miał przy Sobie, i pomazał dwoma pierwszymi palcami prawej ręki skronie i czoło chorej dziewczynki, także łokcie prawej i lewej ręki i przez kilka chwil trzymał Swą rękę na jej łokciach. Następnie kazał matce rozpiąć suknię chorej na żołądku i pomazał również to miejsce. Tak samo pomazał Jezus nogi chorej, kazawszy matce uchylić nieco okrycie. Poczym rzekł: „Michol, podaj Mi prawą rękę, a matce lewą!" Chora po raz pierwszy podniosła obie ręce i im podała. „Powstań, Michol!" — rzekł Jezus. I oto, wynędzniałe, blade dziecko usiadło na posłaniu, a po chwili stanęło na nogi, chwiejąc się jeszcze, odzwyczajone od chodu. Jezus, trzymając ją z matką za ręce, zaprowadził ją w objęcia uszczęśliwionego ojca. Z rąk ojca poszła w objęcia matki. Wszyscy troje płakali z radości, i wdzięcznością przejęci, upadli Jezusowi do nóg. Po chwili zeszli się słudzy i służebne, wielbiąc radośnie imię Pana. Jezus kazał przynieść chleba i winogron, kazał je wycisnąć, pobłogosławił ten posiłek i kazał dziewczynce się kilka razy posilić. Dziewczynka ubrana była w długą koszulę z delikatnej, naturalnej wełny. Przód koszuli zapinał się na ramionach, można więc było otwierać go. Ramiona owinięte były szerokimi pasami z tej samej materii, co i koszula. Pod koszulą nosiła rodzaj szkaplerza, spadającego na plecy i piersi. Po uzdrowieniu okryła ją matka obszerną, lekką zasłoną. Uzdrowiona chodziła z początku chwilę chwiejnie i niezgrabnie, jak ten, co całkiem zapomniał chodzić i prosto stać, potem usiadła i posiliła się trochę. Niedługo nadeszły jej przyjaciółki i rówieśniczki, zdjęte ciekawością, pomieszaną z trwogą, by się naocznie przekonać o jej rozgłoszonym już uzdrowieniu. Ujrzawszy je, wstała dziewczynka i chwiejąc się, prowadzona za rękę przez matkę, podeszła ku nim. Dziewczęta z radością uściskały ją i pomagały jej chodzić. Tymczasem Ozjasz pytał Jezusa, czy przypadkiem choroba dziecka nie była karą za winy rodziców, na co Jezus mu odrzekł: „Jest to zrządzenie Boże." — Przyjąwszy jeszcze podziękowanie towarzyszek uzdrowionej, poszedł Jezus na podwórze, gdzie już zebrało się mnóstwo chorych. Tu byli także Piotr i Jan, powróciwszy z miasta. Uzdrowiwszy chorych wszelkiego rodzaju, udał się Jezus w otoczeniu tłumów do synagogi, gdzie już czekali Go Faryzeusze i nowe tłumy słuchaczy. Jezus opowiedział przypowieść o pasterzu, i stosując ją do Siebie, rzekł, że On właśnie szuka zgubionych owiec, że wysłał Swoje sługi na znalezienie ich i gotów jest


514

umrzeć za owce Swoje. „Mam trzodę — mówił — na Mej górze i ta jest bezpieczna, a jeśli wilk porwie którą z tych owiec, to już jej własna wina." Potem opowiedział drugą przypowieść, zastosowaną do Swego posłannictwa, a w końcu rzekł: „Mój Ojciec ma winnicę." Faryzeusze spojrzeli na te słowa szyderczo po sobie. Jezus tymczasem opowiadał dalej, jak to źli najemnicy źle się będą obchodzić ze sługami Ojca Jego, jak to Ojciec posyła teraz Swego własnego Syna, ale i tego odepchną i zabiją. Teraz już otwarcie wyśmiewali się Faryzeusze i szydzili, pytając jeden drugiego: „Co to za jeden? co On chce? Skąd wziął Jego ojciec winnicę? Musiał rozum stracić! To jakiś głupiec, zaraz to poznać." Wyśmiali pogardliwie naukę Jezusa, a gdy Jezus wyszedł z obu uczniami z synagogi, jeszcze w drodze wykrzykiwali za Nim różne obelgi; zdziałane cuda przypisywali czarnoksięstwu i pomocy diabła. Jezus, nie zwracając na to uwagi, powrócił do domu Ozjasza, gdzie uzdrowił jeszcze kilku chorych, czekających na podwórzu; potem posilił się trochę i przyjął ofiarowany Mu na drogę chleb i balsam. Jezus uzdrawiał chorych w rozmaity sposób, a wszystko miało osobne, tajemnicze znaczenie. Chociaż widziałam to na własne oczy, nie da się to jednak tak wiernie opisać. Sposób uzdrawiania miał związek z tajemną przyczyną i znaczeniem choroby, z duchowymi potrzebami człowieka. Tak np. pomazani olejem, otrzymali pewne wzmocnienie duchowe i siłę, zastosowaną do znaczenia alegorycznego oliwy. Żadna czynność nie była bez właściwej sobie treści. Przez takie formy zewnętrzne ustanawiał Jezus zarazem rozmaite obrzędy, które później zastosowywali w Imię Jego Święci i uzdrawiający kapłani, jużto otrzymawszy je z tradycji, jużto z natchnienia Ducha świętego. — By stać się człowiekiem, wybrał Syn Boży ciało najczystszego stworzenia i przyszedł na świat zgodnie z warunkami natury, jakkolwiek w sposób nad naturę. Podobnie jako środków uzdrawiających używał zwykłych rzeczy stworzonych, ale czystych i pobłogosławionych przez się, dlatego również kazał uzdrowionym jeść chleb i pić sok winny. Czasem uzdrawiał z odległości przez sam rozkaz, by dać poznać, że przyszedł wybawiać wszystkich bez wyjątku w sposób najrozmaitszy, zadośćuczynić za wszystkich wierzących przez jedną śmierć krzyżową, w której zawarte były wszystkie boleści i męki, wszystkie pokuty i zadosyćuczynienia. Najpierw różnymi kluczami miłości otwierał Jezus kajdany doczesnej niedoli i kary, nauczał rozmaicie, uzdrawiał w różny sposób, dawał wszelką możliwą pomoc, aż wreszcie otworzył bramę przejednania nieba, bramę czyśćca, głównym kluczem, kluczem krzyża. Michol, córka Ozjasza, od młodości obezwładniona była chorobą, ale obezwładnienie to było dziełem łaski Bożej. Choroba gnębiła ją przez cały czas, w którym największe bywają pokusy grzechowej rodzice ćwiczyli się przy niej w miłości i cierpliwości. Gdyby od zarania życia swego była zdrową, co by się też było stało z nią i jej rodzicami? Nie byliby tak wyglądali Jezusa, nie otrzymaliby szczęścia z rąk Jego; nie uwierzyliby w Niego, a On nie byłby chorą uzdrowił i namaścił, co dodało jej wielkiej siły i wzmocnienia na ciele i na duszy. Choroba jej była próbą, następstwem wewnętrznych skłonności grzechowych, ale zarazem była dobroczynnym zakładem wychowawczym i leczniczym dla jej własnej duszy i dusz jej rodziców. Jej cierpliwość i wytrwałość rodziców współdziałały z łaską, przynosząc im w nagrodę wytrwanie w przeznaczonej walce, zdrowie duszy i ciała, użyczone ręką Jezusa. Co za łaska być spętanym przez wszystko zło, a przecież zachować w duchu wolność i skłonność do dobrego aż do czasu przyjścia Pana, który oswobodzi duszę i ciało! Jezus rozmawiał dłuższy czas z Ozjaszem. Ten opowiadał Mu o zawaleniu się wieży Siloe, przy czym tylu ludzi zginęło, wspominając z odrazą imię Heroda,


515

którego wielu uważało tajemnie za sprawcę tego czynu. Jezus rzekł mu na to, że większe klęski czekają zdrajców i fałszywych budowniczych, a jeśli Jerozolima nie przyjmie zbawienia, to taki sam los czeka świątynię, jak ową wieżę. Mówiąc o chrzcie Jana, wyrażał Ozjasz nadzieję, że Herod wypuści Jana w dzień swych urodzin, na co mu rzekł Jezus, że Jan zostanie uwolnionym w swoim czasie. Gdy Jezus był w synagodze, mówili Mu Faryzeusze, by miał się na baczności, gdyż Herod może Go wtrącić do więzienia, jak Jana, jeśli tak dalej będzie postępował. Jezus pominął ich mowy milczeniem. Z Antipatris wyszedł Jezus z Piotrem i Janem około piątej po południu i poszedł na południowy zachód ku Ozenzara, oddalonego o 4 — 5 godzin drogi. W Antipatris stoją obozem rzymscy żołnierze. Przez miasto to przewożą ku jezioru mnóstwo pni drzewnych, przeznaczonych do warsztatów okrętowych. I teraz spotykał Jezus wielką liczbę wozów naładowanych drzewem. Do wozów zaprzężone było po kilka par wielkich wołów; eskortowali je rzymscy żołnierze. W okolicznych lasach ścinali robotnicy drzewa i zaraz na miejscu je obrabiali. Robotników, tym zajętych, Jezus po drodze pouczał. Późno wieczorem stanęli w Ozenzara, miejscowości przedzielonej rzeką na dwie części. Jezus stanął gospodą u Swych znajomych i zaraz zabrał się do nauczania ludzi, zgromadzonych przy gospodzie; uzdrawiał przy tym chore dzieci i błogosławił je. Jezus był tu już raz dawniej, gdy szedł do chrztu.

Jezus w Betoron i w Betanii

Z Ozenzara do Betoron było około 6 godzin drogi. Gdy dochodzili do Betoron, wysłał Jezus Jana i Piotra naprzód, a sam jeden szedł za nimi. Wtem nadeszli z przeciwka owi egipscy uczniowie i syn Joanny Chusa, przynosząc Mu wiadomość, że święte niewiasty obchodzą szabat w Machmas, miejscowości leżącej w przesmyku górskim, o cztery godziny drogi stąd na północ, i tak samo daleko od Betanii. Jest to to samo miejsce, gdzie Jezus w dwunastym roku życia odłączył się był od rodziców i powrócił do świątyni. Maryja zauważyła Jego nieobecność, myśląc, że znajduje się na przedzie w Gofna, i dopiero gdy Go i tu nie znalazła, wróciła do Jerozolimy, przejęta trwogą i smutkiem. W Betoron jest szkoła Lewitów, której nauczyciel znanym był dobrze św. Rodzinie; tu nocowali niegdyś Joachim i Anna, odprowadzając Maryję do świątyni, a i Ona sama była tu, wracając do Nazaretu jako oblubienica Józefa. Równocześnie z Jezusem przybyli także uczniowie z Jerozolimy i siostrzeńcy Józefa z Arymatei. Jezus poszedł zaraz do Synagogi i odprawił czytanie szabatowe, przy czym stawiali Mu czasem Faryzeusze zarzuty. Po nauce uzdrawiał Jezus w gospodzie chorych, między nimi kilka niewiast, cierpiących na krwotok, i błogosławił chore dzieci. Faryzeusze zaprosili Go byli na ucztę; gdy więc teraz długo nie przychodził, przyszli powtórnie wezwać Go, mówiąc, że wszystko ma swój czas, także i uzdrawianie, więc dosyć już tego, bo szabat jest przecież dniem Bożym. Jezus rzekł im na to: „Nie znam innego czasu i innej miary, jak tylko wolę Ojca niebieskiego." Kończył więc dalej Swoje zajęcie, i dopiero potem poszedł z uczniami na ucztę. Podczas uczty znowu wynajdywali Faryzeusze różne zarzuty. — „Chodzą pogłoski — mówili — że wraz z Tobą wędrują różne złej sławy niewiasty." Słyszeli bowiem, o nawróceniu się Magdaleny, Marii Sufanitki i Samarytanki. Na to rzekł im Jezus: „Gdybyście Mnie uznali, mówilibyście inaczej. Na to przyszedłem, by litować się nad grzesznikami. Są rany jawne, zewnętrzne, po których uleczeniu człowiek zaraz się oczyszcza; lecz są wrzody wewnętrzne, ukryte, i wtedy człowiek wydaje się czystym, choć wewnątrz jest pełen kału."


516

Zarzucali Mu dalej Faryzeusze, że uczniowie Jego nie myją się przed jedzeniem; Jezus dał im na to zaraz trafną naukę, wykazując im ich obłudę i nadawanie sobie pozoru świętości. Na ich zarzut o złych niewiastach opowiedział im Jezus przypowieść o dwóch dłużnikach, pytając, który dłużnik jest lepszy, czy ten, który wiele winien i pokornie prosi o darowanie, obiecując wszystko sumiennie odrobić, czy też ten, który także wszystko winien, ale wciąż dalej zbytkuje i nie tylko nie uiszcza się z długu, ale jeszcze źle się obchodzi ze swym przyznającym się dłużnikiem. Opowiadał im także przypowieść o dobrym pasterzu i o winnicy, tak samo, jak w Antipatris. Faryzeusze jednak wszystko to przyjmowali chłodno i obojętnie. Noc przepędził Jezus z uczniami w szkole Lewitów. Do Jerozolimy jest stąd sześć godzin drogi. Górna część miasta położona jest tak wysoko, że widać je aż z Jerozolimy. Dolna dzielnica leży u stóp góry. Stąd udał się Jezus do Betanii, nigdzie po drodze nie wstępując; tylko w Atanat bawił chwilę. Łazarz powrócił był już z Magdalum do Betanii. W Magdalum uporządkował całe gospodarstwo, i osadził tam zarządcę dla strzeżenia zamku i całej posiadłości. Mężczyźnie, który żył z Magdaleną, wyznaczył na mieszkanie posiadłość, położoną w górach koło Ginnim, przeznaczając mu dochody z niej, a on przyjął odprawę bez oporu. Magdalena przybywszy do Betanii, zajęła zaraz mieszkanie po swej zmarłej siostrze, cichej Marii, która ją niezmiernie kochała. Całą noc przepędziła we łzach. Gdy Marta rano ja odwiedziła, znalazła Magdalenę z rozpuszczonymi włosami, lejącą gorzkie łzy na grobie siostry. Niewiasty z Jerozolimy poszły wkrótce z powrotem do domu, odbywając całą drogę pieszo. Magdalena, chociaż nie przywykła do chodzenia, osłabiona chorobą i niezwykłym wstrząśnięciem, uparła się także iść pieszo i wykonała swój zamiar, chociaż pokaleczyła sobie przez drogę nogi. Wygląda blado, na licach ma bruzdy, wyorane łzami. Wszystkie niewiasty tchną ku niej od czasu jej nawrócenia najwyższą miłością i wspierają ją na każdym kroku. Biedna Magdalena nie mogła oprzeć się tęsknocie jak najprędszego ujrzenia Jezusa i podziękowania Mu. Wyszła więc na przeciw przeszło godzinę drogi i upadła Mu do nóg, skrapiając je łzami wdzięczności i pokuty. Jezus ujął ja za rękę, podniósł i rozmawiał z nią uprzejmie, podając jej za wzór zmarłą siostrę i polecając jej pokutować tak szczerze, jak tamta pokutowała, chociaż nie popełniła grzechu. Magdalena powróciła ze służebną zaraz inną drogą do domu. Jezus tymczasem wszedł z obu uczniami do ogrodów Łazarza. Ten wyszedł naprzeciw, według zwyczaju umył im w przysionku nogi i podał przekąskę. Nikodema nie było tu, tylko Józef z Arymatei. Jezus nie pokazywał się obcym; przebywał wciąż wewnątrz domu i obcował tylko z domownikami i niewiastami. Z Maryją rozmawiał na osobności o śmierci Jana, o której Ona już wiedziała przez wewnętrzne objawienie. Jezus polecił jej powrócić do Galilei w przeciągu ośmiu dni, zanim galilejscy goście Heroda będą tam powracać z Macherus, by nie doznała w drodze żadnych przeszkód. Uczniowie wyruszyli do Judei równocześnie z Jezusem, ale innymi drogami. Idąc od miasta do miasta, od wsi do wsi, wstępowali wszędzie do domów, zapytując: „Czy nie ma tu chorych, byśmy ich uzdrowili w imię Jezusa, mistrza naszego, byśmy im za darmo udzielili tego, co On nam dał darmo?" Jeśli byli chorzy, namaszczali ich oliwą, a ci zaraz odzyskiwali zdrowie. Z Betanii poszedł Jezus rano przez górę Oliwną do położonej w pobliżu osady, gdzie mieszkali robotnicy i murarze, znajdujący ciągłe zajęcie przy budowach koło świątyni. Ubogie niewiasty gotowały im lichą strawę na kilku wystawionych kuchniach. Między robotnikami było wielu z Galilei i takich, którym znana już była


517

nauka Jezusa i cuda; byli i tacy, których Jezus uzdrowił. Niektórzy pochodzili z Giszala, z dóbr królika Serobabela, a najwięcej było ludzi z małej miejscowości położonej koło Tyberiady na północnym stoku wyżyny, okalającej dolinę Magdalum. Jezus uzdrowił tu wielu chorych. Wszyscy wywodzili przed Nim swe żale z powodu nieszczęścia, zaszłego przed 14 dniami przy zawaleniu się budowy, prosili Go, by pomógł poranionym, którzy po tym wypadku pozostali jeszcze przy życiu. Jak mówili, straciło tam życie, oprócz owych 18 zdrajców, 93 ludzi. Jezus poszedł tam rzeczywiście, pocieszył i uzdrowił tych biedaków. Tych, którzy mieli rany na głowach, uzdrawiał przez namaszczenie oliwą i dotknięcie się zranionego miejsca. Niektórzy mieli zgniecione ręce, tak, że kawałki kości sterczały na zewnątrz; Jezus składał ułamane kości, pomazywał je i trzymał chwilę w ręce i zaraz kości się zrastały. Inni znowu mieli złamane ręce i trzymali je na temblaku; tym także pomazywał Jezus chore miejsce, trzymał je chwilę w ręku, a rana w tej chwili goiła się, chory mógł zdjąć temblak i swobodnie poruszać ręką. Podobnie uzdrawiał rany tych, którzy utracili jaki członek ciała. Zebrani żalili się przed Jezusem, że dawniej mieli choć jakąś pomoc w uzdrawiającej wodzie sadzawki Betesda, lecz teraz ustało to zupełnie, z nikąd nie mają pomocy i nędzny muszą wlec żywot, a od dawna już nie słychać o żadnym uzdrowieniu. Jezus pocieszał ich i bardzo wzruszająco do nich przemawiał. Mówił, że większa jeszcze żałość będzie, gdy miecz spadnie na Galilejczyków. Upominał ich, by bez szemrania płacili cesarzowi podatki, a jeśli nie będą w stanie zapłacić, to niech poproszą Łazarza w Imię Jego, a pewnie im nie odmówi. Idąc z powrotem przez górę Oliwną, zapłakał Jezus i rzekł: ?Jeśli miasto nie przyjmie zbawienia, zburzona zostanie świątynia, jako te budowle się zapadły, a mnóstwo ludzi zginie pod jej gruzami". Zawalenie się wodociągu nazwał Jezus wyobrażeniem, mającym służyć za ciągłą przestrogę dla mieszkańców. Następnie udał się Jezus do domu przed bramą betlejemską Jerozolimy, gdzie gościli niegdyś Józef i Maryja, idąc dnia czterdziestego po narodzeniu Jezusa, ofiarować Go do świątyni. Tu nocowała Anna, wędrując do żłóbka Jezusa; tu był także i Jezus w dwunastym roku życia, kiedy opuściwszy rodziców koło Machmas, powracał do świątyni. Gospodarzami tej szczupłej gospody byli pobożni prostoduszni małżonkowie. Zatrzymywali się tu nieraz Esseńczycy i inni pobożni podróżni. Obecnie gospodarowały tu dzieci tych, którzy przyjmowali swego czasu świętą Rodzinę; żył jeszcze jeden starzec, który wszystko dobrze pamiętał. Jezusa nie pamiętali już, bo nie był tu u nich więcej od owego czasu; myśleli, że to Jan Chrzciciel, bo chodziła pogłoska, że wypuszczono go już z więzienia. Poczciwi ci ludzie czcili wielce pamięć bytności u nich Jezusa. Zaprowadziwszy Go w kąt izby, pokazali Mu lalkę, owiniętą w pieluszki, ubraną tak samo, jak Jezus był ubrany, gdy Go Maryja niosła do świątyni. Lalka leżała w żłóbku, podobnym do tego, jaki Jezus miał w Betlejem, w koło świeciły się kaganki i lampy okryte rodzajem lampionów. Z chlubą pokazywali to Jezusowi, mówiąc: ?Tu u nas był ze Swą Matką Jezus z Nazaretu, wielki Prorok, urodzony przed 33 laty w Betlejem. Co od Boga pochodzi, można przecie czcić, więc i my obchodzimy przez 6 tygodni dzień Jego urodzin, bo przecież i Herod tak obchodzi swe urodziny, choć nie jest prorokiem. Ludzie ci przez obcowanie z Anną i innymi powiernikami Świętej Rodziny, jak również z pasterzami, którzy się tu zatrzymywali, idąc do Jerozolimy, stali się gorliwymi wyznawcami Jezusa i całej Świętej Rodziny. Nieopisaną była ich radość, gdy Jezus dał im się poznać. Pokazywali Mu wszystkie miejsca w domu i w ogrodzie, których dotknęły się stopy Maryi, Józefa, lub Anny. Jezus pouczył ich i pocieszył, a potem się nawzajem obdarowali. Jezus kazał jednemu z uczniów dać im trochę pieniążków, a oni nawzajem dali Mu na drogę, chleba, miodu i


518

owoców. Gdy Jezus poszedł z uczniami w dalszą drogę ku Hebron, odprowadzili Go nawet kawałek.

Jezus powiadamia o śmierci Jana Chrzciciela

Po pięciogodzinnej podróży zbliżył się Jezus do Juty i Hebronu, miejsca rodzinnego Jana Chrzciciela. Maryja, Weronika, Zuzanna, Joanna Chusa, Joanna Marka, Łazarz, Józef z Arymatei, Nikodem i wielu uczniów jerozolimskich wyruszyli już tam naprzód, podzieleni na kilka gromadek, a że obrali krótszą drogę na Jerozolimę, więc stanęli na miejscu kilka godzin przed Jezusem. Dom Zachariasza stał na pagórku przed Jutą i przeszedł spadkiem wraz z przyległymi winnicami na Jana Chrzciciela. Obecnie mieszkał tu i zarządzał wszystkim brat jego stryjeczny, imieniem także Zachariasz. Młodszy od Jana Chrzciciela, był w wieku apostoła Jana. Od dziecka był już tutaj, jak u siebie w domu. Łukasz był jego przyjacielem; właśnie niedawno odwiedzał go w Jerozolimie i wtedy opowiadał mu Zachariasz wiele szczegółów o św. Rodzinie. Zachariasz był Lewitą, a należał do osobnej ich kasty, mającej wiele podobieństwa z Esseńczykami. Przodkowie ich powierzyli im pewne tajemnice, więc z tym większym nabożeństwem i upragnieniem oczekiwali przyjścia Mesjasza. Zachariasz, dotąd bezżenny, posiadał wielkie wykształcenia. Jezusa i Jego towarzyszy przyjął umyciem nóg i podaniem zakąski. Poczym udał się Jezus niezwłocznie do Hebron do synagogi. Był to dzień świąteczny; wieczorem zaczynała się tak w Jucie jak w Hebronie uroczystość miejscowa, obchodzona na pamiątkę stłumienia przez Dawida rokoszu Absalona, który wszczął go najpierw w Hebron, jako w swym miejscu rodzinnym. Podczas uroczystości świeciło mnóstwo lamp przez cały dzień tak w synagodze jak i po domach. W ten sposób dziękowali za oświecenie rozumu, że potrafili wtenczas ocenić co słuszne, i prosili o oświecenie, by i nadal mogli zawsze, co słuszne, wybierać, Jezus nauczał wobec licznie zgromadzonych tłumów, a Lewici okazywali Mu na każdym kroku miłość i szacunek. Spożyli też wspólnie ucztę. Maryja, idąc tu z niewiastami, opowiadała im po drodze o swej podróży z Józefem do Elżbiety; pokazywała im miejsce, skąd Józef się wrócił, wspominała, jaki ją lęk zdejmował na myśl, co powie Józef, gdy za powrotem ujrzy Ją w odmiennym stanie. Odwiedziła z nimi wszystkie te miejsca, gdzie zaszły tajemnice, dotyczące Jej nawiedzenia i urodzin św. Jana; opowiadała im, jak to Elżbieta Ją pozdrowiła, a dzieciątko podskoczyło radośnie w jej łonie, jak Bóg włożył Jej w usta ów hymn dziękczynny „Magnificat", który odtąd zawsze wieczorem odmawiała z Elżbietą. Mówiła, jak Zachariasz oniemiał, a Bóg przywrócił mu mowę za wymówieniem imienia Jan. Wszystkie te, nieznane dotąd niewiastom szczegóły, opowiadała Maryja poufale, skraplając je łzami pobożnego wspomnienia; niewiasty również roniły łzy, lecz nie tak bolesne, jak łzy Maryi, bo nie wiedziały jeszcze o śmierci Jana, która Maryi już była znana. Pokazała im również Maryja studnię, która na Jej modlitwę koło domu wytrysła; wszystkie napiły się z niej wody. Podczas wspólnej uczty Jezus nauczał. Niewiasty jadły osobno. Po uczcie poszli Najśw. Panna z Jezusem, Piotr, Jan, trzej uczniowie Jana, Jakub, Heliachim i Sadoch, synowie jej starszej siostry Marii Helego, do izdebki, w której się Jan urodził. Na ziemi rozesłany był wielki wojłok, wkoło którego wszyscy poklękali, lub posiadali. Jezus tylko stał, opowiadając zebranym o świętości życia Jana. Następnie opowiedziała Maryja szczegóły, wśród jakich ten wojłok powstał. Sporządziły go obie z Elżbietą podczas nawiedzenia jej; na nim urodził się św. Jan, bo on stanowił w tym czasie posłanie Elżbiety. Wojłok był tkany z żółtawej wełny, zdobny w kwiaty. Na górnym szlaku wyszyte były


519

wielkimi literami urywki z pozdrowienia Elżbiety i z „Magnificat." W środku był rodzaj skrzynki dla położnicy, w którą można było włożyć nogi, jak w worek; u góry tworzyła ta okrywa rodzaj płaszcza z kapuzą, w który można się było owinąć. Okrywa była również z żółtawej wełny w ciemne kwiaty. Całość wyglądała tak, jak gdyby ktoś przyszył szlafrok dolną połową do wojłoka. Maryja podniosła górny kraj wojłoka, czytała głośno wyszyte proroctwa i objaśniała je. Potem opowiedziała, jak to wyprorokowała była Elżbiecie, że Jan będzie tylko trzy razy widział Jezusa. Rzeczywiście spełniło się to. Pierwszy raz widział Jan Jezusa jako dziecko na puszczy, gdy Maryja w ucieczce do Egiptu z Jezusem nieopodal przechodziła; drugi raz przy chrzcie, a trzeci raz, gdy Jezus przechodził mimo nad Jordanem, a Jan dał świadectwo o Nim. Teraz dopiero wyjawił im Jezus, że Jan został ścięty na rozkaz Heroda. Smutek ogarnął serca wszystkich, łzy obfite spływały im po licach, skrapiając wojłok leżący na ziemi. Szczególniejszy żal objawiał apostoł Jan, rzuciwszy się z płaczem na ziemię. Serce się rozdzierało na widok żalu tych ludzi, leżących twarzą do ziemi i łkających żałośnie. Jezus i Maryja stali naprzeciw siebie na obu końcach wojłoka. Z powagą przemawiał Jezus do zebranych, łagodząc ich żal i przygotowując ich na to, że jeszcze cięższe ciosy będą mieli do zniesienia. Nakazał im przy tym zachować to do czasu w tajemnicy. Oprócz nich wiedzieli o tym dotychczas tylko sprawcy tej zbrodni. Na południe od Hebron leży gaj Mambre, a w nim grota Machpelah, w której pogrzebany jest Abraham i inni patriarchowie. Tu nauczał Jezus w pobliżu i uzdrawiał chorych osadników, mieszkających tu pojedynczo. Gajem Mambre nazywa się dolina, porosła z rzadka dębami, bukami i orzechami. Przed gajem zaś jest owa wielka grota Machpelah, gdzie leżą zwłoki Abrahama, Sary, Jakuba, Izaaka i innych patriarchów. Grota dzieli się na dwie części, tworząc jakby dwie piwnice. Groby — są to ławy kamienne, częścią wystające, częścią w wyżłobieniu skały wykute. Przód grotą jest ogródek i plac do nauczania. Stoki groty pokryte są winną latoroślą, a na wierzchu rośnie zboże. Grotę tę otaczają krajowcy wielką czcią. — Jezus przyszedł tu z uczniami. Pootwierano nakrycia grobów; niektóre szkielety rozsypane już były całkiem, tylko zwłoki Abrahama były jeszcze nienaruszone. Zwłoki owinięte były w brązową derę, utkaną z grubych na palec sznurów z sierści wielbłądziej. Jezus nauczał o Abrahamie, o obietnicy mu danej, a teraz spełnionej. Uzdrawiał także chorych, a to chromych, chorych na suchoty i na wodną puchlinę. Opętanych nie było tu, ale za to byli obłąkani i lunatycy. Cała ta okolica jest nadzwyczaj urodzajna. Każdy prawie ma swoją winnicę, a śliczne dorodne zboże już żółknieje. Ze zboża pieką doskonały chleb. Płaskie wierzchołki gór pokryte są zbożem, na stokach są winnice, a wśród nich tu i ówdzie ukryto groty. Zanim Jezus wszedł z uczniami do groty Machpelah, zdjęli wszyscy przed drzwiami obuwie i weszli boso do środka. Z religijnym uszanowaniem stanęli w koło grobu Abrahama, a Jezus przemawiał. Na godzinę drogi od Hebron w kierunku południowo wschodnim leży miasto Lewitów Betain, do którego wiedzie stroma droga pod górę. Tam udał się teraz Jezus, uzdrowił kilku chorych i nauczał o arce przymierza i o Dawidzie. W Betain stała bowiem raz arka przymierza przez 15 dni. Dawid kazał ją tu raz przynieść w nocy, potajemnie, na rozkaz Boży z domu Obededoma, a sam szedł boso przed nią. Gdy znowu ją stąd zabrał, lud tak się wzburzył przeciw niemu, że mało go nie ukamienowano. Tu na górze jest bardzo głęboka studnia, z której ciągnie się wodę skórzanym worem. Grunt na drogach jest skalisty, biały, kamienie są drobne ? również białe. Nikodem, Józef z Arymatei, Łazarz, niewiasty jerozolimskie i Maryja, wybrali się z powrotem do domu. Łazarz udał się do Jerozolimy, gdzie przypadała nań


520

siedmiodniowa służba przy świątyni. Maryja nie wróciła do Betanii, lecz poszła wprost do Galilei przez Machmas, gdzie zatrzymała się na szabat u nauczyciela tamtejszej szkoły; była z Nią Anna Kleofy i krewna Elżbiety z miejscowości Safa, gdzie przyszli na świat Jakub i Jan. Maryja zabrała z sobą ów wojłok Elżbiety; sługa niósł go zwinięty w kobiałce. Zapomniałam dodać, że wczoraj w Jucie mówił Jezus przy wojłoku o tym, jak gwałtowna żądza ożywiała Jana, by widywać Go jak najczęściej, jednak Jan umiał się poskromić i nie pragnął więcej, jak tylko sprostać swemu posłannictwu, a posłannictwem jego było, być przesłańcem i przygotować drogę, a nie wspólnie z Jezusem wędrować i pracować. Jako mały chłopiec widział Jan Jezusa, gdy Józef i Maryja szli z Jezusem przez puszczę do Egiptu, wypadło im przechodzić na odległość strzału z łuku koło miejsca, gdzie był Jan. Było to na parę godzin drogi od Hebron. Jan biegł wyżej gęstwiną wzdłuż strumyka, trzymając w ręku laseczkę, opatrzoną chorągiewką z łyka. Skakał radośnie, pląsał, wywijając ku Nim ręką, dopóki nie znikli mu z oczu. Rodzice wzięli nawet Jezusa na ręce, mówiąc: ?Patrz! Oto Jan na puszczy!" To Duch Boży przyprowadził chłopca, by pozdrowił Swego Mistrza, jak niegdyś pozdrowił Go był w żywocie matki. Podczas gdy Jezus to opowiadał, płakali uczniowie, wspomniawszy na jego skon. Wtem ujrzałam powtórnie w objawieniu nieopisanie wzruszający obraz. Jan stał nagi na pustyni, mając tylko przepaskę na biodrach i skórę, przerzuconą przez plecy. Czuł już zbliżanie się Zbawiciela i przewidywał, że dręczy go pragnienie. Klęknął więc, pomodlił się, a potem uderzył laseczką w ziemię; natychmiast wytrysło obfite źródło, Jan pobiegł naprzód w stronę, gdzie woda płynęła, i stanął tam, gdzie woda spadała po pochyłości; wkrótce ujrzał przechodzącą Najświętszą Rodzinę, pląsał na ich widok radośnie i chwiał chorągiewką. Następnie pospieszył na powrót i zatrzymał się koło wystającej skały, przy której grunt zapadał się, tworząc grotę. Część wody z nowo utworzonego źródła wpłynęła do tej groty i tu urządził sobie Jan studnię, mieszkając potem jeszcze przez dłuższy czas w tej grocie. Idąc do Egiptu, musiała święta Rodzina przechodzić przez część góry Oliwnej. O pół godziny drogi na wschód od Betlejem zatrzymali się na spoczynek, następnie zostawiwszy na lewo Morze Martwe, szli przez 7 godzin na południe od Betlejem, a dwie godziny za Hebronem i weszli dopiero w puszczę, gdzie Jan przebywał. Przeprawili się przez nowo powstały strumyk, spoczęli na jego brzegu i posilili się. Za powrotem z Egiptu ujrzał Jan znowu duchem Jezusa, i radując się, pobiegł w kierunku, kędy miał Jezus przechodzić. Nie ujrzał Go jednak twarzą w twarz, bo święta Rodzina szła teraz o kilka godzin drogi dalej. Wspominał też Jezus o wielkim przezwyciężaniu się Jana. Przy chrzcie np. trzymał się Jan w granicach, uroczystym obrzędem określonych, choć serce pękało mu prawie z tęsknoty i miłości. Później zaś raczej unikał Go z pokorą, niż żeby miał pójść za popędem swej miłości i starać się widzieć Jezusa. W Hebron święcono właśnie uroczystość pamiątkową wypędzenia z ?Rady" Saduceuszów, którzy w tej ?Radzie" mieli za Aleksandra Janneusa stanowczą przewagę. Koło synagogi ustawiono trzy łuki tryumfalne obwieszone winną latoroślą, kłosami i wieńcami kwiatów różnobarwnych. Po mieście odbyła się procesja, w czasie której posypywały dzieci ulice kwiatami. Równocześnie obchodzono święto Nowiu i obchód dziękczynny, że drzewa wciągają już ożywczy sok, a czteroletnie szczepy oczyszczają się; dlatego to strojono wszystko w zieleń i kwiaty. Pamiątka wypędzenia Saduceuszów zastosowana była bardzo trafnie do czasu odradzania się drzew, gdyż Saduceusze nie uznawali zmartwychwstania. Jezus miał w synagodze surową naukę, skierowaną przeciw Saduceuszom; wykazywał, że zmarli zmartwychwstają. Przysłuchiwali się temu Faryzeusze, którzy przybyli tu z Jerozolimy na święta; nie dyskutowali jednak z Jezusem i


521

zachowywali się zupełnie odpowiednio. W ogóle nie sprzeciwiano się w niczym Jezusowi, bo ludzie tutejsi są Mu życzliwi i sprawiedliwi. Po nauce uzdrawiał Jezus chorych przed synagogą i po domach. Byli to przeważnie robotnicy, chromi, wyniszczeni paralitycy, kilku obłąkanych i nagabywanych przez czarta. Juta i Hebron tworzą razem jedną gminę. Juta stanowi rodzaj przedmieścia, łączącego się rzędem domów z Hebronem. Dawniej musiały to być dwa osobne miasta, bo dotychczas jeszcze ciągną się między nimi resztki murów i baszt i coś na kształt rowu. Dom Zachariasza leży na pagórku o kwadrans drogi przed miastem; przy nim rozciąga się piękny ogród i winnica. Do Zachariasza również należy dalej położona piękna winnica z domkiem. W domu mieści się szkoła miejska, przytykając jedną ścianą do izby, w której urodził się Jan, a w której wczoraj rozpostarto ów wojłok. Wkrótce miał Jezus drugą naukę w synagodze w Hebron; stał na wysokiej mównicy, umieszczonej u wejścia. Drzwi wszystkie w synagodze były pootwierane. Mieszkańcy miasta zgromadzili się tłumnie i mnóstwo ludzi z okolicy, zapełniając cały plac. Przyprowadzeni chorzy spoczywali wkoło mównicy na noszach i matach. Łuki tryumfalne stały jeszcze w całej okazałości. Mimo to było widać wszystkich skruszonych i zbudowanych, nie stawiających w niczym oporu. Po nauce wziął się Jezus do uzdrawiania chorych. W nauce Swej poruszył Jezus bardzo głębokie myśli. Czytano o ciemnościach egipskich, o ustanowieniu baranka wielkanocnego, o wykupywaniu pierworodnych i nieco z pism Jeremiasza. Jezus bardzo trafnie wytłumaczył wykupywanie wszelkiego pierworodnego, mniej więcej tak mówił: ?Gdy słońce i księżyc się zaciemniają, matka niesie dziecko do świątyni dla wykupna!" Wyrażenia, ?zaćmienie słońca i księżyca użył kilka kroć." Mówił o poczęciu, narodzeniu, obrzezaniu i ofiarowaniu w świątyni, obrazując to przez zaciemnienie i rozjaśnianie się. W sposób mistyczny porównał wyjście z Egiptu z narodzeniem się człowieka. Obrzezanie nazwał symbolem, który straci później swe znaczenie, podobnie jak i wykupno pierworodnych. Słów Jezusa słuchano w ciszy i skupieniu, nie sprzeciwiając się w niczym. Dalej mówił Jezus o mieście Hebron, o Abrahamie i zeszedł w końcu na Zachariasza i Jana. Dokładniej i wyraźniej niż zwykle wykazywał wysoką wartość Jana, mówił o jego narodzinach, życiu na pustyni, nawoływaniu do pokuty, o chrzcie i wiernym przygotowywaniu drogi, wreszcie o jego niewoli. Następnie przytaczał losy proroków i smutny koniec arcykapłana Zachariasza, zamordowanego między ołtarzem, a ?Miejscem najświętszym? Przypominał cierpienia Jeremiasza w jaskini pod Jerozolimą i prześladowania innych proroków. Gdy Jezus mówił o zamordowaniu pierwszego Zachariasza między świątynią a ołtarzem, przypomniał się zaraz obecnym krewnym smutny los ojca Jana Chrzciciela, który z polecenia Heroda zwabiony do Jerozolimy, poległ z ręki morderców w pobliżu pewnego domu. Jezus pominął to zdarzenie milczeniem. Grób Zachariasza znajdował się w podziemnym sklepie obok owego domu przed miastem Juta. Tak więc przemawiał Jezus wzruszająco w sposób Sobie właściwy o Janie i śmierci Proroków, a za każdym słowem nastawała coraz większa cisza w synagodze. Wzruszenie znać było na twarzach wszystkich. Wielu zaczęło płakać, nawet obecni Faryzeusze nie pozostali nieczułymi. Krewni zaś i przyjaciele Jana, oświeceni światłem Bożym, domyślili się, że zapewne Jan wykreślony już został z liczby żyjących, więc nowy ból napełnił ich serca, a pod ciężarem smutku popadli w omdlenie. Powstała przez to przerwa w nauce; chciano wynieść omdlałych, lecz Jezus kazał ich tylko potrzymać chwilę, mówiąc, że zaraz przyjdą do siebie. Przyjaciele więc i znajomi podtrzymywali osłabionych, a Jezus tymczasem nauczał dalej. — Po nauce zaprowadzono omdlałych do domu.


522

Gdy Jezus mówił o Zachariaszu, że zamordowano go między świątynią a ołtarzem, pojęłam lepiej, niż obecni słuchacze, znaczenie słów: „między świątynią a ołtarzem;" odnosiły się one bowiem do śmierci Jana Chrzciciela, którego śmierć w związku z życiem Jezusa, spełniła się także niejako między świątynią a ołtarzem. Umarł bowiem między dniem urodzenia a śmiercią krzyżową Jezusa. Oprócz Zachariasza, który był bratem stryjecznym Jana, mieszkała jeszcze w Hebron zamężna siostrzenica Elżbiety, mająca dwanaścioro dzieci, między tymi dorosłe córki; ich to najwięcej dotknęło przeczucie śmierci Jana. Święte niewiasty bywały nieraz u niej, lecz Jezus nie był jeszcze nigdy. Dziś dopiero przyszedł pierwszy raz z uczniami i młodym Zachariaszem. Wieczorem, zgromadzili się wszyscy do uczty, lecz brak było zwykłej biesiadnej wesołości. W osobnej izdebce siedzieli przy stole Jezus, Piotr, Jan, Jakub Kleofy, Heliachim, Sadoch, Zachariasz, siostrzenica Elżbiety i mąż jej. Izba była zamknięta, by nikt im nie przeszkadzał. Z wahaniem i obawą pytali Jezusa krewni Jana: „Panie! czy ujrzymy jeszcze kiedy Jana?" — „Nie!" — odrzekł im Jezus ze łzami w oczach i znowu zaczął wzruszająco opisywać śmierć jego i pocieszać strapionych. Zebrani wyrażali obawę, że może zwłoki Jana na zniewagę będą wystawione, lecz Jezus rozproszył ich obawę, mówiąc: „Nie lękajcie się! ciało jego jest nienaruszone, spoczywa spokojnie; głowę tylko znieważono i wyrzucono precz; ale i ona bezpiecznie się zachowa i w swoim czasie zostanie odnaleziona. Po kilku dniach opuści Herod Macherus i już rozejdzie się wieść o śmierci Jana a wtedy będziecie mogli zabrać ciało." Wraz z innymi zapłakał Jezus nad losem Jana, potem zasiedli wszyscy do skromnej uczty. Odosobnienie, cisza i powaga, cechująca zebranych, wzruszenie i skupienie się w Sobie Jezusa, czyniły tę ucztę podobną do ostatniej wieczerzy. Przy tej sposobności miałam w widzeniu obraz ofiarowania Jezusa przez Najświętszą Pannę w świątyni. Stało się to dopiero 43 dnia po narodzeniu, bo przez trzy dni świąt gościła Maryja po drodze u pewnych zacnych ludzi w małej gospodzie przed bramą betlejemską. Oprócz zwykłej ofiary, tj. pary gołąbków, przyniosła Maryja w darze do świątyni pięć trójkątnych blaszek złota, otrzymanych jeszcze od Trzech Królów, i parę sztuk wybornej materii na tkaniny. Józef oddał owemu krewnemu jednego osła w zastaw którego mu następnie sprzedał. Zdaje mi się wciąż, że od tego osła pochodziła oślica, na której jechał Pan Jezus w niedzielę Palmową. Jezus nauczał także w Jucie, zwiedzał z dziesięciu Lewitami okoliczne domy i uzdrowił kilku chorych. W całej okolicy niema tu wcale trędowatych, gwałtownych opętanych, wielkich grzeszników, ani grzesznic. Wieczorem spożył Jezus z Lewitami skromną wieczerzę, składającą się z ptaków, chleba, miodu i owoców. W tym czasie przybył tu Nikodem z Arymatei z kilku uczniami, zapraszając Jezusa do Jerozolimy, gdzie wielu chorych tęskniło za Jego przybyciem. Zapewniali, że może tam teraz przebywać bez obawy, gdyż Herod i Piłat wiodą obecnie spór z sobą, przyczyny zawalenia się budowy, a władze żydowskie także tylko tym są zajęte. Jezus jednak odmówił zaproszenia; przyrzekł tylko przyjść do Jerozolimy, zanim powróci do Galilei. Krewne Jana odprawiły szabat w domu. Ubrane w suknie żałobne, siedziały na ziemi na środku izby, w koło postumentu, obwieszonego coś w rodzaju świateł, czy też lamp. W pobliżu grobu Abrahama mieszkali także Esseńczycy w celach wykutych w skale; na wierzchu wzgórza był ich ogród. Parę razy przychodzili do Jezusa, a zawsze po dwóch. W koło domu Zachariasza rozciąga się bardzo piękny ogród; rosną w nim


523

nadzwyczaj wysokie gęste krzaki róż. Z drogi Jerozolimskiej widać, że dom wznosi się na wzgórku. O kwadrans dalej na prawo, na wyższym pagórku, leży winnica Zachariasza, a u stóp pagórka studnia, odkryta przez Najświętszą Pannę. Starożytne Hebron, miejsce pobytu Abrahama, nie jest tym samym, w którym był Jezus; tamto leży w ruinach, nieco dalej na południe, płytką kotliną od tego oddzielone. Za czasów Abrahama, kiedy jeszcze istniało, miało szerokie ulice i mieszkania, wykute w skale. Niedaleko domu Zachariasza jest miejscowość Jeter, dokąd nieraz chodziły Maryja i Elżbieta. Ze słów Jezusa i ze smutku krewnych Chrzciciela domyślano się po trochę w Jucie, że tenże Jan nie żyje i zwolna rozeszła się ta pogłoska o jego śmierci. Przed odejściem z Juty odwiedził Jezus jeszcze grób Zachariasza w towarzystwie uczniów i jego siostrzeńców. Grób ten nie jest podobny do innych; jest to sklepienie, podobne do katakumb, wsparte na słupach. Tu chowają zwykle kapłanów i proroków i tu też postanowiono złożyć zwłoki Jana Chrzciciela, sprowadziwszy je z Macherus. Wybrano i uprzątnięto już naprzód miejsce, gdzie miał leżeć. Był to rozczulający widok, jak Jezus pomagał przyrządzać grób Swemu przyjacielowi. Potem oddał należny szacunek szczątkom zamordowanego Zachariasza. Zwłoki Elżbiety nie leżą tutaj, lecz na dość wysokiej górze, obok pierwszej jaskini, w której był Jan, bawiąc jako chłopiec na puszczy. Przy wyjściu z miasta odprowadzali Jezusa mieszkańcy obojga płci. Niewiasty wróciły się po godzinie drogi, przyjąwszy na klęczkach błogosławieństwo Jezusa. Chciały nawet ucałować nogi Jego, ale Jezus nie dopuścił tego. Cały orszak zatrzymał się przed miastem Libna w gospodzie. Stąd wrócili się odprowadzający Jezusa mężczyźni, a wraz z nimi Saturnin, Judas Barsabas i dwaj inni uczniowie, którzy tu z Galilei przez Macherus i Jutę przybyli, opowiadając z wielkim smutkiem o zamordowaniu Jana Chrzciciela, i o dalszych wypadkach. Zaledwie Herod wyruszył z rodziną pod eskortą żołnierzy z Macherus do Hebron, zaraz rozszerzyła się przez kilku zbiegów wieść o ścięciu Jana; o tym dowiedziało się także kilku sług setnika Serobabela z Kafarnaum, zranionych przy katastrofie pod Jerozolimy, i ci donieśli o tym zaraz swemu panu. Serobabel powiadomił natychmiast o strasznym wypadku Judę Barsabę, bawiącego w pobliżu, na co ten niezwłocznie pospieszył z Saturninem i dwoma innymi uczniami w okolicę Macherus gdzie niestety otrzymali tylko potwierdzenie wieści. Z Macherus pospieszyli do miejsca rodzinnego Jana, by zajął się przygotowaniami do sprowadzenia zwłok. Wiadomość, że Jezus tu jest, sprowadziła ich do gospody. Pobawiwszy chwilę z Jezusem, wybrali się przez Jutę do Macherus, wioząc na ośle potrzebne przybory. Towarzyszyli im synowie Marii Helego, siostrzenicy Zachariasza, siostrzeńcy Józefa z Arymatei, synowie Joanny Chusa i Weroniki. Zamek Macherus stał teraz prawie próżny, gdyż tylko kilku żołnierzy w nim pozostało. Jezus nie ruszał się z tej okolicy, by nie spotkać się z Piłatem, który z żoną i orszakiem z 50 osób złożonym podróżował właśnie z Jerozolimy do Apolonii przez Betsur i Antipatris, W Apolonii miał wsiąść na okręt i popłynąć do Rzymu, by zanieść skargę na Heroda. Przed wyjazdem z Jerozolimy miał Piłat długą rozmowę ze swymi urzędnikami o Jezusie Galilejczyku, o którym słyszał, że działa tak wielkie cuda, a który obecnie miał się znajdować w pobliżu Jerozolimy. — „Czy wielkie tłumy otaczają Go i czy zbrojni to mężowie?" zapytał Piłat — „Nie — odpowiedziano mu — kilku ma tylko przy Sobie uczniów z niskiego stanu, bez urzędu, a bardzo często wędruje Sam. Naucza na górach i w synagogach, uzdrawia chorych, rozdziela jałmużny. Na nauki Jego schodzą się tłumy ludzi, nieraz kilkutysięczne." — „Czy naucza co


524

przeciw cesarzowi?" pytał dalej Piłat — Nie! uczy lepszych obyczajów i miłosierdzia, każe oddawać, co jest cesarskiego, cesarzowi, a co Boskiego, Bogu, Za to naucza często o jakimś nowym, zbliżającym się królestwie," — „No, to nic strasznego — rzekł Piłat. — Jak długo nie gromadzi koło Siebie wojowników i zbrojnej tłuszczy, a tylko działa cuda, niema żadnej obawy. Zdziaławszy cud w jednym miejscu, idzie zaraz gdzie indziej, więc wkrótce zapominają o Nim, a nawet oczerniają Go. Wszak słyszałem, że nawet żydowscy kapłani powstają przeciw Niemu. Nie jest to więc niebezpieczny człowiek. Dopiero, gdyby zaczął gromadzić zbrojnych, trzeba by wmieszać się w to i położyć koniec Jego działaniu." Piłat miał już kilka przepraw z żydami i ci nienawidzili go bardzo. Raz kazał był sprowadzić do miasta rzymskie oznaki rządowe, co wywołało rozruchy między żydami. Innym razem poszli jego żołnierze do świątyni podczas świąt, w których żydom nie wolno było nosić broni i dotykać się pieniędzy, rozbili skarbonę ofiar i zabrali wszystkie pieniądze. Było to wtenczas, gdy Jan chrzcił jeszcze nad Jordanem koło On, a Jezus dopiero przyszedł z puszczy, Z Libny skierował Jezus Swe kroki do Betsur, oddalonego o 10 godzin drogi na północ od Libny, a o dwie godziny od Jerozolimy. Betsur jest to twierdza, obwarowana basztami, wałami i okopami, nieco już zaniedbanymi, ale nie tak, jak w Betulii. Miasto jest tak wielkie, jak Betoron. Od strony, skąd Jezus przyszedł, dostęp nie jest stromy, za to stromo opada droga z drugiej strony dla obrony przed nieprzyjaciółmi. Między Betsur a Jerozolimą rozciąga się piękna dolina. Z wyższego jakiego miejsca widać stąd Jerozolimę i na odwrót. Niegdyś przechowywano tu publicznie przez długi czas arkę przymierza. W Betsur przyjęto Jezusa bardzo mile; umyto Jemu i uczniom nogi i dostarczono im do zbytku wszystkiego, czego tylko potrzebowali. Jezus zastał tu Łazarza i innych przyjaciół z Jerozolimy. Zamieszkał w gospodzie koło synagogi. Kolo tego miasta przechodzili niegdyś Trzej Królowie, idąc z Jerozolimy do żłóbka betlejemskiego. Popasali w tutejszym karawanseraju, a odchodząc, ujrzeli na powrót straconą z oczu gwiazdę. Miasta Betsur nie należy uważać za miasto Betsoron, leżące między Betlejem a Hebron, w pobliżu którego Filip ochrzcił rzezańca królowej Kandaki. Tamto nazywają także Betsur. Jezus uzdrawiał bez przeszkody po domach ciężko chorych starców, między nimi chorych na wodna puchlinę. Ludzie byli tu życzliwi Jezusowi, a przełożeni synagogi sami oprowadzali Jezusa po domach. Potem nauczał Jezus w szkole i błogosławił mnóstwo dzieci, najpierw chłopców, potem dziewczęta. Kilkoro z nich uzdrowił i w ogóle zajmował się wciąż nimi, wciąż się do nich zwracał.

Sprowadzenie i pogrzebanie zwłok świętego Jana

Saturnin wnet przybył z towarzyszami do Macherus i zaraz poszli wszyscy na górę zamkową; wzięli z sobą różne narzędzia, jako to, trzy mocne, szerokie na dłoń sztaby, skórzaną okrywę z dwóch części złożoną, wory, kiesy, zwoje chust, gąbki itp. Znajomi uczniowie zażądali od straży zamkowej, by ich wpuszczono, lecz żołnierze odprawili ich z niczym. Nie dając jednak za wygraną, obeszli uczniowie wał dokoła i przyszli w stronę, gdzie było więzienie Jana. Trzeba tu było przejść przez trzy wały i dwie fosy, by dostać się do wnętrza, lecz przy wzajemnej pomocy im się to udało. Bóg musiał czuwać nad nimi, bo dokonali tego szybko i bez przeszkody. Następnie dostali się okrągłym otworem w pułapie do wnętrza zamku. Dwaj żołnierze, pilnujący podwórza, spostrzegli ich zaraz i nadbiegli z pochodniami w ręku. Widząc uczniowie, że nie można się już ukryć,


525

wystąpili otwarcie i rzekli: „Jesteśmy uczniowie Chrzciciela, którego Herod kazał zamordować, i chcielibyśmy zabrać ciało naszego mistrza."Pokazało się, że żołnierze sami rozjątrzeni są na Heroda za zamordowanie Jana; nie stawiali bowiem oporu, ale sami otworzyli więzienie, chcąc mieć udział w dobrym uczynku. Kilku żołnierzy zbiegło z tego samego powodu już przed kilku dniami ze zamku. Zaledwie weszli do celi więziennej, zgasły pochodnie, a równocześnie napełniło się więzienie dziwną jasnością; nie wiem, czy uczniowie to światło zauważyli, lecz zapewne musiało tak być, gdyż wszystkie czynności spełniali szybko i zręcznie, jak w biały dzień. Z płaczem przypadli uczniowie do zwłok mistrza. Wtem ujrzałam w więzieniu jakąś wielką, jaśniejącą postać niewieścią; wyglądała zupełnie tak, jak Matka Boża przy zaśnięciu. Po chwili dopiero poznałam w niej świętą Elżbietę. Z początku wydawała mi się żywą kobietą, a wszystko tak naturalnie robiła, że sama zastanawiałam się, kto to być może, i jak ona tu się dostała. Zwłoki leżały na ziemi nakryte włosianym kocem. Nie tracąc czasu, wzięli się uczniowie do roboty. Rozłożono chusty na ziemi, złożono na nie ciało i wzięto się do mycia. Wodę przynieśli uczniowie w worach, a parę mis jeszcze dostarczyli żołnierze. Myciem zajęli się Judas Barsaba, Jakób i Heliachim, a inni podawali, co było potrzeba. Postać zaś owa we wszystkim pomagała, wszystko jakby sama robiła: rozścielała, pokrywała, układała, obracała, zawijała; kto tylko zaczął co robić, już była przy nim. Za jej wpływem wszystko odbywało się nadzwyczaj szybko i w porządku. Ciało otworzono, wyjęto wnętrzności i schowano do wora. Następnie nałożono różnych wonnych korzeni i owinięto ciało w opaski. Widać było teraz, jak zwłoki są cienkie i wysuszone. Inni tymczasem zebrali zakrzepłą krew z miejsca, gdzie upadła była głowa i gdzie leżało ciało, i włożyli do puszek, w których były korzenie. Zawinięte ciało włożono w ową skórzaną okrywę, podobną do koryta, ściągnięto za pomocą kija, przepchanego u góry przez okrywę, a w skórzane ucha włożono dwie lekkie sztaby, cienkie, a mocne, bo się nawet pod ciężarem nie ugięły; na wierzch położono skórę Jana, którą zwykle się odziewał. Dwóch uczniów wzięło zwłoki, inni zabrali wory z wnętrznościami i puszki z krwią. Obaj żołnierze postanowili wraz z uczniami opuścić Macherus. Jako znający teren, poprowadzili ich wąską ścieżką poza wałami i wywiedli z zamku owym tajemnym przejściem podziemnym, którędy Jana wprowadzono do więzienia. Wszystko odbyło się nadzwyczaj szybko i z nieopisanym przejęciem. Wśród ciemności nocy schodził żałobny orszak spiesznie z góry, dwóch niosło zwłoki, reszta postępowała z tyłu. Uszedłszy kawałek, zapalono pochodnie. Nie da się opowiedzieć, jak wzruszającym był widok tych ludzi, mknących szybko a cicho z ciałem drogiego mistrza. Zdawało się, że płyną w powietrzu. O zmierzchu przeprawili się przez Jordan, w miejscu, gdzie z początku Jan chrzcił, i gdzie oni zostali jego uczniami. Na wspomnienie tych minionych chwil, nowa żałość ścisnęła ich serca, łzy obfite wylewając. Przyszedłszy nad Morze Martwe, obeszli je dokoła bocznymi ścieżkami przez puszczę, i przez dolinę pasterzy doszli w pobliże Betlejem. W grocie pewnej zatrzymali się na spoczynek, a w nocy wyruszyli w dalszą drogę ku Jucie. Przed świtem jeszcze przybyli w pobliże grobu Abrahama; zwłoki umieścili w grocie obok mieszkań Esseńczyków i ci przez cały dzień czuwali nad nimi. Wieczorem o tej prawie godzinie, w której i Zbawiciela namaszczono i złożono do grobu, także w piątek, zanieśli Esseńczycy zwłoki Jana do grobowca, gdzie spoczywał Zachariasz i prorocy, i złożyli je w miejscu, które Jezus niedawno kazał uprzątnąć. Oprócz przybyłych z Macherus uczniów i obu żołnierzy, zebrali się w grocie


526

krewni i krewne Chrzciciela i spora liczba Esseńczyków, między nimi także kilku starców w długich, białych szatach, którzy Jana żywili, za pierwszych czasów jego ukrytego życia na puszczy. Niewiasty ubrano były w długie, białe płaszcze i miały zasłony na twarzy, a na szyi długie, wąskie szale, na końcach postrzępione. Grobowiec oświetlony byt mnóstwem lamp. Zwłoki ułożono na kobiercu, zdjęto opaski i zabalsamowano je maściami, korzeniami i mirrą. Jaka to boleść dla obecnych, widzieć ciało bez głowy! Co za żałość, nie móc spojrzeć w ukochane oblicze; duchowo tylko musieli to sobie uprzytomniać. Każdy z obecnych dorzucił wiązkę mirry, lub garstkę korzeni, poczym zawinęli uczniowie ciało na powrót i złożyli w grobie, wykutym ponad grobem ojca Jana. Kości Zachariasza oczyszczono także i owinięto na nowo. Następnie odprawili Esseńczycy rodzaj nabożeństwa, czcili bowiem Jana jakby jednego ze swoich, a nawet jako obiecanego im proroka. Ustawili się w dwa rzędy, w środku postawili przenośny ołtarz, a jeden z nich przy pomocy dwóch innych odprawiał nabożeństwo. Ołtarz przykryty był czerwonym i białym płótnem; na środku stała figurka baranka wielkanocnego, obsypana ziołami i gałązkami, a po bokach leżały chleby, złożone przez uczestników. Figurka jaśniała z początku światłem czerwonym, później białym; zapewne były pod spodem lampy, których światło padało najpierw przez czerwoną, potem przez białą zasłonę. Kapłan czytał z ksiąg, kadził, błogosławił i skrapiał ołtarz wodą. Wszyscy śpiewali chórem, nie wyłączając uczniów i krewnych Jana, stojących w około. Przy końcu wypowiedział najstarszy mowę o spełnieniu się proroctw, o znaczeniu Jana, przytaczając rzeczy, odnoszące się do Chrystusa. Przypominam sobie, że mówił o śmierci proroków i arcykapłana Zachariasza, zamordowanego między świątynią a ołtarzem. Zachariasz, ojciec Jana, także zginął między świątynią a ołtarzem, lecz w znacznie wyższym znaczeniu; wreszcie Jan jest prawdziwym męczennikiem, świadkiem krwi między świątynią a ołtarzem. Tymi słowy wskazywał na życie i śmierć Chrystusa. Obrządek z barankiem miał związek z widzeniem proroczym, które Jan, będąc na puszczy, powierzył jednemu Esseńczykowi. Baranek ten wyobrażał baranka Wielkanocnego, Baranka Bożego, Jezusa, wieczerzę Pańską, mękę. Jezusa i śmierć Jego ofiarną. Wątpię, czy oni to wszystko dobrze rozumieli; działali jednak w duchu proroczym, typowo, bo w ogóle wiele rzeczy czynili z proroczego natchnienia. Po obrzędzie rozdzielił najstarszy uczniom chleby, złożone na ołtarzu, i każdemu dał gałązkę z baranka. Inni krewni dostali także po gałązce, ale nie z tych, które leżały na baranku. Esseńczycy spożyli chleby, poczym grób zamknięto. Doskonalsi i bogobojniejsi między Esseńczykami mieli wielką znajomość, proroczo przewidzianą, przyszłych losów Mesjasza, znali wewnętrzne znaczenie i związek żydowskich obrzędów religijnych z przyjściem Zbawiciela. Na cztery pokolenia przed narodzeniem Najśw. Panny zaprzestali krwawych ofiar, przeczuwając, że ma nadejść Baranek Boży. Strzegąc czystości i umartwiając się, służyli niejako przyszłemu Zbawicielowi. Ludzkość uważali za Jego świątynię, do której On ma wejść; wszelkimi więc sposobami starali się utrzymać ją w czystości i niepokalaności. Wiedzieli, jak często grzechy ludzi opóźniły zstąpienie Zbawienia, więc chcieli swą czystością i powściągliwością zadośćuczynić za grzechy innych. Takie pojęcia i zasady przysposobili w ich sekcie poszczególni prorocy w sposób tajemniczy, lecz ogół ich, nie miał i za czasów Jezusa, jasnego o wszystkim pojęcia. Co się tyczy ich obyczajów i służby Bożej, byli niejako przesłańcami przyszłego Kościoła. Już przedtem wielokroć przyczyniali się do duchowego wychowania i ukształcenia przodków Maryi i innych świętych rodów, a ostatnim


527

ich większym dziełem było opiekowanie się św. Janem w młodości. Wykształceni z nich zostali jeszcze za życia Jezusa uczniami, częścią później zostali członkami gminy chrześcijańskiej. Oni to wyrobili ducha umartwiania się i życia systematycznego, bo sami już byli w tym wyćwiczeni; wnieśli również pierwszy zawiązek późniejszego życia pustelniczego i klasztornego. Wiele jednak innych Esseńczyków nie przyniosło owocu, lecz pozostali suchymi gałęziami, tj. zasklepili się w swych zwyczajach i obrzędach, zmartwieli i przeszli w sektę, która później wciągnęła w siebie wiele pierwiastka pogańskiego i stała się macierzą licznych herezji, rozwijających się po ustaleniu Kościoła. Jezus nie miał z Esseńczykami ściślejszej styczności, ani też szczególnego podobieństwa z ich obyczajami. Z pojedynczymi członkami nie stykał się częściej, niż z innymi pobożnymi, życzliwymi mężami. Był tylko bliżej zaznajomiony z kilku z żonatymi Esseńczykami, bo ci byli przyjaciółmi Świętej Rodziny. Esseńczycy nie wszczynali z Nim sporu, więc i On nie powstawał przeciw nim. W Ewangelii nie ma o nich wzmianki, bo Jezus nie miał ich za co karcić tak, jak innych ludzi. Nie wspominał znowu o ich wysokich zaletach, powiedzieliby bowiem zaraz Faryzeusze, że należy do ich sekty. Jak tylko rozeszła się przez służbę z Macherus wieść, gdzie znajduje się głowa Jana, zaraz wybrały się tam Joanna Chusa, Weronika i jakaś krewna Chrzciciela by świętą głowę dostać. Lecz jak długo nie można było otworzyć sklepionej kloaki i spuścić nieczystości, tak długo nie można było dostać się do głowy, leżącej na kamieniu wystającym z muru. Zeszło tak na niczym parę miesięcy. Nadszedł wreszcie czas, że z Macherus zaczęto usuwać sprzęty i budowle, służące do wystawności dworskich Heroda, by z zamku zrobić wyłącznie twierdzę, obsadzoną załogą. Rowy czyszczono i naprawiano, robiono nowe przysypiska. Wpadła mi przy tym w oczy osobliwa rzecz. Oto tu i ówdzie kopano rowy i napełniano je wybuchowym materiałem, potem zasypywano i zasadzano na wierzchu drzewa, tak że na pozór nic nie było podejrzanego. W razie potrzeby można to było zapalić, a wtedy byłby nastąpił wybuch, wszystko w koło burzący. Takie zasadzki przyrządzano dokoła murów w szerokim promieniu. Było tu sporo ludzi, którzy uprzątali ułamki, lub ściągali muł z rowów na swoje pola. Między nimi było kilka niewiast z Juty i z Jerozolimy, które ze sługami czekały tu na sposobność wydostania głowy świętego Jana; modliły się, co noc w tej myśli, pościły i błagały Boga o łaskę. Nadeszła wreszcie kolej czyszczenia owego kanału, w którym znajdowała się święta głowa. Dno kanału szło pochyło z góry na dół. Dolna cześć była już wypróżniona i wyczyszczona. Wszedłszy tędy, trzeba było drapać się w górę po wystających kamieniach aż do miejsca, gdzie leżał stos kości wyrzuconych z kuchni i gdzie leżała święta głowa, a było to dosyć daleko. Podczas gdy robotnicy poszli się posilić, wpuścili najęci ludzie święte niewiasty do kanału, oczyszczonego już aż do owej kupy kości. Z trudem zaczęły niewiasty piąć się w górę, modląc się ustawicznie, by Bóg wspomógł je w ich przedsięwzięciu. Wtem ujrzały szukaną głowę, stojąca na, szyi na wystającym kamieniu. Głowa zwrócona była twarzą do nich, a po obu stronach były jakoby dwa płomyki. Widać było w tym łaskę Bożą, bo głów leżało tam więcej, i gdyby nie te płomyki, mogły by się były niewiasty pomylić. Lecz w jak opłakanym stanie znajdowała się ta głowa! Ogorzałe oblicze nabrzmiałe było krwią, język, pokłuty przez Herodiadę, wystawał z otwartych ust, żółtawe włosy, za które trzymali ją niegdyś kat i Herodiada, wznosiły się sztywno do góry. Niewiasty okryły głowę chustą, i unosząc ją, pospieszyły z powrotem. Zaledwie uszły kawałek drogi, gdy spostrzegły z przeciwnej strony nadciągających około tysiąc żołnierzy, by zluzować tych kilkuset, bawiących w zamku. Drżąc ze strachu, ukryły się przed nimi w jaskini, dopiero gdy wszyscy


528

przeszli, wybrały się w dalszą drogę. Przechodząc przez góry, znalazły żołnierza, który, upadłszy, zranił się ciężko w kolano i nieprzytomny pozostał na drodze. Położono na nim świętą głowę, a ten w jednej chwili ocknął i powstał, opowiadając, że widział Chrzciciela, i że ten mu pomógł. Wielce tym wzruszone obmyły mu niewiasty rany winem i oliwą i zaniosły go do pobliskiej gospody, nic jednak nie wspominając o głowie Jana. Wkrótce napotkały siostrzeńca Zacharyasza i kilku Esseńczyków, którzy wyszli im na przeciw. Szli więc dalej razem, samotnymi drożynami, tak jak przedtem z ciałem. W Hebron dotykały tą głową chorych Esseńczyków, a ci zaraz odzyskiwali zdrowie. Esseńczycy oczyścili głowę, zabalsamowali kosztownymi maściami i ziołami, i uroczyście złożyli do grobowca, gdzie spoczywało ciało.

Jezus w Betanii i Jerozolimie. Uzdrowienie chromego od 38 lat

Z Betsur wyszedłszy, udał się Jezus z Łazarzem i uczniami do Betanii, minąwszy po drodze Emaus i inne miejscowości. Tu i ówdzie zatrzymywał się i nauczał ludzi, zajętych wiązaniem zieleniejących się już żywopłotów. Na godzinę drogi przed Betanią spotkali się z Martą, Magdaleną i wdową Salome, które wyszły im naprzeciw. Salome mieszkała już od dawna przy Marcie w Betanii. Jest ona daleką krewną świętej Rodziny ze strony Józefa i była także później wraz z innymi niewiastami obecną przy złożeniu Jezusa do grobu. Spotkały się teraz z Jezusem przy gospodzie Łazarza na pustyni i o zmierzchu powróciły do Betanii. Czterej apostołowie i uczniowie, rozesłani przez Jezusa z góry Tabor, przybyli także tego wieczora do Betanii i tu dopiero, ku wielkiej swej żałości dowiedzieli się o śmierci Jana Chrzciciela. Zdali następnie Jezusowi sprawę ze swej wędrówki, z wyników głoszonej nauki i uzdrawiania w sposób podany przez Jezusa. Nie wszędzie przyjmowano ich gościnnie, bo -jak mówili - rzucano raz nawet za nimi kamieniami, ale szczęściem żadnego nie trafiono. Obecnie przybywali z Saron, położonego w pobliżu Lyddy. Gdy już wszyscy udali się na spoczynek i cisza nastała w domu Łazarza, wyszedł Jezus na osobność, na górę Oliwną i przepędził noc na modlitwie. Góra Oliwna, okryta bujną roślinnością i wspaniałymi drzewami, pełna była takich samotnych zakątków. Magdalena zamieszkuje teraz szczupłe pokoiki, w których mieszkała cicha Maria; bardzo często przesiaduje w wąskiej, wysokiej komnacie, jak wieżyczka; jest to zakątek pokutny. Płacze jeszcze bardzo często, chociaż nie jest już chora, wygląda jednak przez ciągłą skruchę i ciężkie pokuty blado i nędznie. Przez dwa ostatnie dni był post, a obecnie po szabacie następuje radosne święto trwające trzy dni. Przypadało właściwie prędzej, ale je odłożono na później. Jest to święto, ustanowione na podziękowanie za wszystkie otrzymane łaski od czasu wyjścia z Egiptu. Można je obchodzić wszędzie, a nie wyłącznie w Jerozolimie. To też wielu przedniejszych kapłanów, głównych nieprzyjaciół Jezusa, wyjechało z Jerozolimy, korzystając z nieobecności Piłata, bo nie potrzebowali się teraz niczego obawiać, ani się tak we wszystkim pilnować. Następnego ranka poszedł Jezus z uczniami do Jerozolimy i zagościł u Joanny Chusa. Marty i Magdaleny tu nie było. Około dziesiątej godziny udał się Jezus do świątyni i tu w dziedzińcu niewiast czytał z mównicy prawo Zakonu i nauczał. Wszyscy podziwiali Jego mądrość, nikt nie ośmielił się przeszkadzać, lub stawiać zarzutu. Obecni kapłani prawie nie znali Go, a ci, co znali, nie byli Mu wrogo usposobieni. Główni zaś przeciwnicy, Faryzeusze i Saduceusze, wszyscy prawie wyjechali z miasta. Minęła już trzecia godzina, gdy Jezus z kilku uczniami poszedł ku stawowi Betesda. Jezus poszedł przez bramę, będącą zwykle zamkniętą i


529

obecnie już nie używaną. Tu, jako do najdalszego kąta, odpychano najbiedniejszych i najbardziej opuszczonych. Między nimi leżał tam w jednej izdebce człowiek, będący chromym od trzydziestu ośmiu lat. Przyszedłszy tu, zapukał Jezus w zamkniętą bramę, a ta otworzyła się. Przeszedłszy obok chorego, poszedł Jezus w dół ku krużgankom bliżej stawu, gdzie leżeli lub siedzieli chorzy różnego rodzaju, i tu nauczał. Tymczasem uczniowie rozdzielali między biedniejszych odzież, chleb, okrycia i chusty, otrzymane od niewiast. Dla chorych, pozostawionych przeważnie sobie samym, lub zdanych na opiekę niedbałych sług, były te oznaki życzliwości i pociechy czymś zupełnie nowym i bardzo ich wzruszyły. Nauczając tu i ówdzie, zapytywał Jezus niejednego, czy wierzy, że Bóg może mu pomóc, czy chce być uzdrowionym, czy żałuje za grzechy, czy będzie pokutował i da się ochrzcić? Gdy wreszcie zaczął im wyliczać ich grzechy, rzekli, wzruszeni do głębi: - Mistrzu, Ty jesteś prorokiem, może nawet Chrzcicielem." Śmierć bowiem Jana nie była jeszcze powszechnie znana i w wielu miejscach chodziły dotąd pogłoski, że Jan odzyskał wolność. Jezus ogólnikowo tylko dał do poznania, kim jest i uzdrowił wielu chorych. Ślepym kazał obmyć oczy wodą ze stawu, domieszawszy do niej oliwy, a gdy odzyskali wzrok, polecił im spokojnie udać się do domu i nie rozgłaszać tego aż po szabacie. Uczniowie uzdrawiali tymczasem w innych krużgankach. Każdy z uzdrowionych musiał się jednak w stawie umyć. Ponieważ jednak uzdrowienia te wszystkich zwróciły uwagę, gdyż co chwila przychodził któryś z chorych do sadzawki, aby się obmyć, udał się Jezus na owo miejsce, gdzie leżał mąż, chory od 38 lat. Był to ogrodnik, który przedtem zajmował się pielęgnowaniem balsamowych krzewów i żywopłotów, obecnie, męczony tak długą chorobą, leżał tu opuszczony, w ostatniej nędzy, jako publiczny żebrak, a żywił się resztkami jedzenia innych chorych. Od dawna już wszyscy uważali go za nieuleczalnego. Stanąwszy przed nim, zapytał go Jezus, czy chce być zdrów? Chory, nie przypuszczając, że Jezus chce go rzeczywiście uzdrowić, tylko że w ogólności pyta się, dlaczego tu leży ? odrzekł, że nie ma żadnego sługi ani przyjaciela, który by mu pomógł zejść do sadzawki w czasie poruszenia wody; zanim się zaczołga na dół, już inni wyprzedzają go i zajmują miejsca na stopniach, do sadzawki wiodących. Jezus wdał się z nim w dłuższą rozmowę, wyłuszczył mu jego grzechy, pobudził go do skruchy i zalecał, aby się pozbył nieczystości i nie grzeszył więcej przeciw świątyni, gdyż grzechy te za karę ściągnęły na niego chorobę. Pocieszył go, że Bóg wszystkich przyjmuje na powrót i wszystkim daje pomoc, którzy tylko ze skruchą zwracają się do Niego. Biedny człowiek, który nigdy nie zaznał pociechy, którego umysł zaśniedział już i stępiał w tej nędzy i nieraz szemrał, że nikt mu nie chce pomóc, mile i ze wzruszeniem przyjął życzliwe słowa Pana. Wtedy rzekł Jezus: - Wstań, weźmij łoże twoje, a chodź!" W tych kilku słowach mieści się tylko krótki przebieg jego uzdrowienia, lecz w rzeczywistości kazał mu Jezus jeszcze zejść do sadzawki, obmyć się, a potem polecił jednemu z uczniów zaprowadzić go do jednego z mieszkań, urządzonych dla biednych przez przyjaciół Jezusa w Coenaculum na górze Syjon, w której Józef z Arymatei miał swą pracownię kamieniarską. Chromy dotychczas człowiek, z twarzą całkiem zbrukaną, wstał na słowa Jezusa zdrów, wziął swe liche posłanie, zeszedł do stawu i obmył się; w tym pośpiechu i radości o mało co zapomniał łoża. Wśród tego zaszedł szabat, więc Jezus wyszedł niepostrzeżenie wraz z Janem bramą obok chatki chorego. Uczeń, który miał zaprowadzić chorego, wskazawszy mu, gdzie się ma udać, poszedł naprzód. Gdy uzdrowiony wyszedł poza obręb budynków, otaczających sadzawkę, ujrzało go kilku żydów i mniemali, że cudowna woda sadzawki uzdrowiła go, rzekli więc


530

doń: Czy nie wiesz, że szabat? Nie wolno ci nosić łoża!" Ów zaś odrzekł im na to: -Ten, co mnie uzdrowił, rzekł mi: Wstań, weźmij łoże twoje, i chodź!" - Któż jest - zapytali - ten mąż, który te słowa rzekł do ciebie?" Uzdrowiony jednak także nie wiedział gdyż nie znał Jezusa i nigdy przedtem Go nie widział. Jezus zaś i uczniowie byli już odeszli. Ewangelia opowiada przy tym cudzie, że mąż ów ujrzał później Jezusa w świątyni, i wskazał na Niego, że to On go uzdrowił, i że skutkiem tego Faryzeusze wszczęli z Jezusem dysputę co do święcenia szabatu, właściwie jednak stało się to podczas innego święta, jak o tym najwyraźniej objawienie mnie objaśniło. Tylko Jan ewangelista połączył to wszystko razem. Wieść jednak o cudownym uzdrowieniu męża, powszechnie uważanego za nieuleczalnego, rozniosła się przez żydów, którzy ganili uzdrowionemu noszenie łoża w szabat, gdy już Jezus Jerozolimę opuścił, wywołując wszędzie wielki rozgłos. Na innych, uzdrowionych tak przez Jezusa jak i uczniów, nie zwracano tak wielkiej uwagi, bo przypisywano ich uzdrowienie cudownej działalności wody; zresztą uzdrowienie ich nie przypadało w szabat, a strażnicy i dozorcy sadzawki, stojący przy wejściach, nie widzieli Jezusa, ani jak wchodził, ani jak wychodził. Oprócz chorych, umieszczonych w celkach w murze, nie było o tym czasie wiele ludzi wewnątrz zabudowań koło sadzawki. Zamożniejsi chorzy już przedtem kazali się bowiem odnieść do domu, gdyż ostatnimi czasy rzadko, tylko zdarzało się poruszenie wody i to najczęściej przy wschodzie słońca; ci więc, których pilnowali słudzy, wtedy tylko kazali się przynosić. W ogóle wszystko tu bardzo podupadło, a część murów po jednej stronie była już w gruzach. Udawali się tu teraz tylko ludzie, którzy nie stracili dotąd żywej wiary i bogobojni, podobni do naszych chłopów, którzy z wiarą i ufnością zwiedzają miejsca odpustowe. W sadzawce tej ukrył był niegdyś Nehemiasz ogień święty. Kawałek drzewa, którym ogień był przykryty, zarzucono, a później cudownym zrządzeniem użyto go jako części składowej do krzyża Jezusa. Cudowna moc sadzawki objawiła się od czasu, jak schowano w niej ogień święty. Początkowo widzieli nieraz pobożni, obdarzeni duchem proroczym chorzy, jak anioł wstępował w wodę i poruszał ją. Później mało kto, a może i nikt nie widział anioła, a zresztą czasy już były takie, że choć kto widział, nie mówił o tym nikomu. Poruszenie wody znać jednak było zawsze, bo woda wzburzała się wtedy i kłębiła. W sadzawce tej chrzcili Apostołowie po zesłaniu Ducha świętego, i stanowiła ona wraz z aniołem wzruszającym wodę, niejako tajemnicę Chrztu świętego za czasów Baranka wielkanocnego, który znowu był wyobraźnią ostatniej wieczerzy i zbawczej śmierci Jezusa. Po spełnieniu tego cudu poszedł Jezus z uczniami do synagogi, stojącej na górze świątyni, gdzie Nikodem i inni przyjaciele obchodzili szabat. Nie nauczał tu Jezus, tylko modlił się i przysłuchiwał czytaniu szabatowemu. Czytano zaś o wyjściu z Egiptu, o przejściu przez Morze Czerwone, o prorokini Deborze 2. Mojż. 13, 17 aż do 15, 27 i z księgi Sędziów 4, 4, aż do 5, 32. Następnie śpiewano pieśń o przejściu przez Morze Czerwone: wymieniano w niej po kolei wszystkie dobrodziejstwa, wyświadczone żydom przez Boga, szczególnie co do służby Bożej i świątyni; opiewano obszernie suknie kapłańskie, ozdoby i przybory do służby Bożej, na górze Synaj przepisane. Dziękowali za wybawienie z Egiptu i z fal Morza Czerwonego, za tablice Zakonu, arkę przymierza, przybytek, suknie kapłańskie i świątynię, za mądrego króla Salomona, prosząc o drugiego tak mądrego króla. Szabat dzisiejszy nazywa się Beszallah, a zaraz po nim następuje to święto, trwające trzy dni, zwane podobno Ennorum; jest ono zarazem końcem, początkiem i dziękczynieniem za wszystko i za wszystkie święta. Ze


531

świętem tym, zaprowadzonym przez jednego z proroków jeszcze przed zbudowaniem świątyni, połączona jest zabawa, wprowadzona przez Salomona przy okazji otrzymania podarunków od królowej Saby, która go wielce uwielbiała. Z tych darów urządził on kapłanom i ludowi rozrywkę, z której powstała dzisiejsza zabawa, obchodzona dla rozweselenia umysłu i pokrzepienia sił. Ponieważ to święto wszędzie można obchodzić, więc Faryzeusze i urzędnicy świątyni, którzy tylko mogą się wyrwać, wyjeżdżają w odwiedziny na wieś, by nabrać sił nowych na nadchodzące uroczyste święta Purim i Paschy. W czasie tym rozdzielają Żydzi wiele jałmużn; wszyscy pieką pulchne, białe placki i na pamiątkę manny na puszczy rozdzielają je ubogim. Święto to jest niejako „Amen" wszystkich świąt, święto początku i końca. Po wyjściu z synagogi poszedł jeszcze Jezus z kilku uczniami do świątyni; nie wiele tam już było ludzi. Lewici tylko krzątali się, uprzątali i nalewali oliwy do lamp na dzień jutrzejszy. Jezus podszedł ku nim w miejsce, gdzie zwykle nie wolno było chodzić; był aż w przedsionku „Miejsca Świętego", gdzie stała wielka katedra. Rozmawiał z Lewitami o wielu ważnych rzeczach, a ci słuchali Go długo. Nadeszło jednak kilku innych, ganiąc Mu śmiałość, z jaką odważa się chodzić w niewłaściwym czasie po miejscach dlań nie przystępnych; nazywali Go przy tym pogardliwie Galilejczykiem itp. Jezus rzekł im na to poważnie i surowo o należnym Mu prawie i o domu Ojca Swego, i odszedł. Lewici wyśmiewali Go, ale przecież w duszy czuli strach przed Nim. — Przez noc pozostał Jezus w mieście. Na drugi dzień rano uzdrawiał Jezus z Apostołami chorych, zebranych w bocznych budynkach Coenaculum, znajdującym się wśród obszernego podwórza na górze Syjon. Wydzierżawiał je Józef z Arymatei na swą pracownię kamieniarską. Chorymi opiekowały się święte niewiasty jerozolimskie, oddając się im zupełnie na usługi; one to wyprawiły niedawno Józefa z Arymatei do Hebron, by zaprosił Jezusa do Jerozolimy. Chorzy ci byli to przeważnie dobrzy, wierzący ludzie, znajomi św. Rodziny i przyjaciół Jezusa, w nocy posprowadzani w podwórze Coenaculum. Przez całe rano uzdrawiał Jezus, nauczając przy tym to tę, to ową grupę. Byli to mężczyźni, niewiasty i dzieci, chromi, ślepi, paralitycy, ludzie z uschniętymi lub pokrzywionymi rękoma, inni — okryci wrzodami. Między nimi było też wielu z tych, którzy przy zawaleniu się wodociągu odnieśli rany na głowie lub inne członki mieli uszkodzone. W Jerozolimie ludzie są obecnie zajęci uprzątnięciem gruzów z doliny. Robotnicy muszą spuszczać się na dół i odkopywać rumowisko. Przy zawaleniu się wielkiego budynku na górze świątyni zapadły się także mury, tamujące odpływ wody; teraz więc rzucają tam w kotlinę całe pnie drzew i mnóstwo kamieni, by znowu tamę zapełnić. Jezus posilił się nieco wraz z uczniami w Coenaculum, do którego dopuszczono i uzdrowionych. Następnie udał się do świątyni, zasiadł na publicznej mównicy, gdzie były księgi Zakonu, kazał Sobie je podać i zaczął lekcję sobotnią. Czytano o przejściu przez Morze Czerwone i o Deborze; potem znowu śpiewano ów psalm świąteczny; był przepis śpiewać go o świcie lub wieczorem. Nauka Jezusa zdumiała wszystkich, a nikt nie śmiał Mu się sprzeciwić; tylko kilku Faryzeuszów pytało, gdzie się uczył, skąd ma prawo nauczać, jak może odważać się na to? Jezus odpowiedział im na to surowo, a tak trafnie, że zapomnieli języka w ustach. Poczym opuścił świątynię i poszedł z uczniami i przyjaciółmi do Betanii. Pobyt Jezusa w Jerozolimie mało tym razem zwrócił uwagi, bo główni Jego wrogowie nie byli obecni. Tylko gdy nauczał w szabat w świątyni z wielkiej mównicy, odczuła rzesza, kogo słucha, więc znowu zaczęto tu i ówdzie mówić o Galilejczyku. Zresztą nie miano na to czasu, bo wszyscy zajęci byli plotkami o zawaleniu się budowli, o zawiści między Herodem a Piłatem, o odjeździe Piłata do


532

Rzymu, tak, że nawet o śmierci Jana Chrzciciela mało mówiono. Działo się tu tak, jak i w innych wielkich miastach. Tu i ówdzie rzekł ktoś: „Jezus, Galilejczyk, ma podobno być w mieście." Inny odpowiadał na to: „Jeśli przybył tu sam, bez tysięcy popleczników, to nic nie zdziała." I na tym się skończyło. W Betanii odwiedził Jezus Szymona, który nie pokazywał się publicznie, bo już miał początki trądu, skóra jego pokryta była czerwonymi plamami. Otulony w obszerny płaszcz, siedział w jednej z dalszych komnat. Widać było po nim, że nie chce dać poznać swej choroby, ale niedługo da się to jeszcze ukryć. Trzymał się od każdego z daleka. Późno w noc powrócili uczniowie z Juty, wyszedłszy stamtąd po szabacie. Opowiadali Jezusowi o sprowadzeniu ciała Jana z Macherus i pogrzebaniu go obok zwłok przodków. Wraz z nimi przybyli obaj żołnierze, z Macherus. Łazarz ukrył ich u siebie i obiecał się nimi zająć. Ponieważ Jezus rzekł do uczniów: „Pójdziemy stąd na jakie samotne miejsce, by wypocząć i opłakać, nie śmierć Jana, ale to, że się tak stać musiało", pomyślałam sobie: „Gdzież i jak wypocznie Jezus?" Inni bowiem Apostołowie i uczniowie poszli już byli do Maryi do Kafarnaum. Ze wszystkich stron, nawet z Syrii i Baszanu, zeszły się niezmierne tłumy ludu, a cała okolica Chorazin bieleje obozowiskami tłumów, oczekujących tu Jezusa.

Jezus wykupuje jeńców w Tirzie

Raniutko wyszedł Jezus z Betanii w towarzystwie sześciu apostołów i około dwudziestu uczniów. Szli bez odpoczynku przez jedenaście godzin, aż do Lebony, położonej na południowym stoku góry Garizim, nigdzie po drodze nie wstępując. Przed zaślubinami z Maryją Panną, pracował tu święty Józef jako cieśla, i odtąd miał tu przyjaciół i znajomych. Na osobnym cyplu skały leżał zamek, a wiodła doń pod górę droga, prowadząca między budynkami i starymi murami. Na drodze tej stał niegdyś warsztat Józefa i tu też zagościł Jezus wraz z uczniami. Chociaż nie spodziewano się Go o ile że pora była już późna, jednak przyjęto Go gościnnie ze czcią i radością. Dom ten zamieszkiwała rodzina Lewitów; na górze była synagoga. Wyszedłszy z uczniami z Lebony, wędrował Jezus spiesznie przez cały następny dzień przez Samarię, w kierunku północno zachodnim ku Jordanowi. Przeszli przez Aser — Michmetat. gościli chwilę w gospodzie w Aser, a potem doszli aż do Tirzy, położonej w nadzwyczaj uroczej okolicy na godzinę drogi od Jordanu, a dwie godziny od Abelmeholi. W mieście, jak i we wszystkich miejscowościach po drodze, obchodzono radośnie święto, zaczęte w Jerozolimie. Na ulicach stały osobne łuki tryumfalne, bawiono się w publiczne gry, przy czym skakano o zakład przez girlandy, podobnie jak to u nas dzieci. Na wolnych placach leżały ogromne kupy zboża i owoców, przeznaczonych do rozdzielenia między biednych. Miasto dzieli się na dwie części; jedna część sięga aż na pół godziny drogi do Jordanu. Cała okolica jest tak bujnie pokryta ogrodami i drzewami, że miasta samego nie widać, aż się stanie tuż przed nim. Domy poprzegradzane są ogrodami i pustymi miejscami tak, że część miasta, więcej oddalona od Jordanu, robi wrażenie osobnych grup domów, rozmieszczonych między ogrodami i murami. Za to dzielnica bliżej Jordanu łączy się w piękną całość i znajduje się w bardzo dobrym stanie. Zbudowana jest w górze nad doliną na palach, a spodem wiedzie gościniec, jakby pod mostem. Droga cała jest urocza; przez dolinę, pełną drzew zielonych, biegnie oko w dal świetlistą, rozlegającą się swobodnie za miastem. Tirza leży na niezbyt wysokiej, obszernej wyżynie; z miasta przedstawia się śliczny widok na wzgórza za Jordanem. Naprzeciw ku północy widać ukryte w


533

lasach miasto Jogbeha, na prawo w dole Pereę, a za wodami Morza Martwego biegnie wzrok aż do Macherus. Przed oczyma rozściela się kręta wstęga Jordanu, a jasne jego wody przebłyskują tu i ówdzie między ciemną zielonością brzegów. Na zachód od Tirzy wznoszą się dość wysokie góry, oddzielające ją od Dotan. Abelmehola leży o dwie godziny drogi na północny — zachód w kotlinie, położonej więcej na południe, niż ta, w której bracia sprzedali Józefa. Wkoło Tirzy rozciągają się wszędzie ogrody i gaje, pełne drzew owocowych; widać też tarasy i szpalery krzewów balsamowych jako też rajskich jabłek, używanych przez Żydów podczas święta Kuczek. Drzewa te hoduje się tylko w stosownych miejscach zwróconych do słońca. Oprócz tego uprawiają trzcinę cukrową, żółty len, podobny do jedwabiu, bawełnę i rodzaj zboża z grubymi badylami, w których środku jest miąższ. Głównie zajmują się mieszkańcy hodowlą owoców i ogrodnictwem. Wielu przerabia len, wełnę i trzcinę cukrową jako surowy produkt do handlu. Droga, wiodąca pod miastem do Tarichei i Tyberiady, jest to gościniec handlowy i wojskowy; tak jak tutaj, gdzie miasto wznosi się na słupach nad drogą, tak też i dalej biegnie ona nieraz między pagórkami, jakby tunelem. W środku miasta, licząc według dawniejszego obwodu, leży na wielkim pustym placu obszerny budynek, otoczony grubymi murami, dziedzińcami i okrągłymi budowlami na kształt wieży, wewnątrz których także podwórza się znajdują. Jest to stary, opustoszały zamek dawnych królów izraelskich, obecnie częścią już w gruzach, część zaś przemieniono na szpital i więzienie. Na ruinach urządzono tu i ówdzie ogródki; na placu zaś przed domem jest studnia przy której za pomocą osobnego przyrządu osioł obraca koło i tym sposobem wciąga wodę w skórzanych worach do góry. Wydobyta woda spływa w wielką cysternę, a z niej rynnami w koryta. Każda dzielnica miejscowości ma swoje osobne koryto. U tej studni zeszło się z Jezusem i Jego orszakiem pięciu uczniów, wracających z drugiej strony Jordanu, a mianowicie owi dwaj młodzieńcy, uwolnieni od czarta, dwóch mężów, z których Jezus wypędził złe duchy w wieprze i jeszcze jakiś piąty. Stosownie do polecenia Jezusa rozgłaszali oni w kraju Gerazeńczyków i w Dekapolis swe uzdrowienie i cud, zdziałany na wieprzach, uzdrawiali chorych i głosili zbliżanie się królestwa. Uściskano się wzajemnie i umyto sobie nogi u studni. Jezus wyszedł był właśnie z domu przed miastem, gdzie nocował z innymi uczniami. Przywitawszy się z Nim, oznajmili Mu owi pięciu, że wszyscy uczniowie, których rozesłał do Górnej Galilei, powrócili już do Kafarnaum i że w okolicy rozłożyły się już obozem tłumy ludzi, z upragnieniem Go oczekując. Załatwiwszy się z nimi, wszedł Jezus do zamku i zażądał od przełożonego szpitala, by Go zaprowadził do chorych. Przełożony uczynił to z chęcią, a Jezus poszedł za nim przez salę i podwórza do cel, gdzie mieścili się chorzy, nauczał ich, pocieszał i uzdrawiał. Uczniowie jedni byli przy Nim, pomagali Mu podnosić i prowadzić chorych, inni poszli do dalszych izb, uzdrawiali sami i przygotowywali chorych na przybycie Jezusa. W jednym z podwórzy stali uwiązani na łańcuchach opętani; jak tylko Jezus wszedł do domu, zaczęli zaraz wrzeszczeć i rzucać się. Na rozkaz jednak Jezusa uspokoili się natychmiast, a On uwolnił ich od złego ducha. W innej osobnej części budynku umieszczeni byli trędowaci. Do tych poszedł Jezus sam, nie biorąc żadnego z uczniów. Uzdrowionym kazał Jezus dać jeść i pić, ubogim porozdawał ubranie i okrycie, które uczniowie przynieśli tu z gospody w Bezech. Tych, którzy byli rodem z Tirzy, oddano zaraz krewnym. Następnie udał się Jezus do przytuliska chorych kobiet. Był to okrągły wysoki jak wieża budynek, mieszczący wewnątrz podwórze. Z jednego, piętra wchodziło się na drugie po stopniach, wystających z muru ze strony podwórza. Wewnątrz domu były tylko małe schody, podobnie jak u nas. W komnatach, leżących od zewnątrz, mieściły się chore wszelkiego rodzaju; wiele z nich uzdrowił Jezus. W


534

izbach zaś, wychodzących na podwórze, mieściły się kobiety uwięzione jużto za rozpustę, jużto za zuchwałe wygadywanie; niektóre siedziały niewinnie. Siedzieli tu i mężczyźni, w ciężkim i najcięższym więzieniu, bądź za długi, bądź obwinieni za rozruchy; niektórych zamknięto tu z zemsty, innych wreszcie chciano usunąć z widowni. O niejednych zapomniano całkiem, oddając ich na pastwę jak największej nędzy. W Tirzy mieszkało wielu Faryzeuszów i Saduceuszów, z których wielu było Herodiadami. Więzienia jednakowoż strzegli rzymscy żołnierze, a przełożonym był także Rzymianin. Przed poszczególnymi celami były mieszkania dozorców i żołnierzy i ci dopuścili Jezusa do tych więźniów, z którymi wolno było rozmawiać. Jezus wypytywał wszystkich o ich położenie i potrzeby, kazał im dać posiłek, nauczał ich i pocieszał, a tym, którzy wyznali swe grzechy, udzielił rozgrzeszenia. Uwięzionym za długi i wielu innym obiecał przywrócić wolność, reszcie zaś przynajmniej złagodzenie dotychczasowego losu. Następnie udał się Jezus do owego Rzymianina, zarządcy, a rozmówiwszy się z nim poważnie i wzruszająco w sprawie więźniów, ofiarowywał się zapłacić ich długi i złożyć kaucje gwarantującą ich niewinność lub poprawę. Żądał wreszcie, by wolno Mu było pomówić z tymi, którzy zostawali w najcięższym więzieniu. Zarządca, człowiek niezły, wysłuchał z uszanowaniem słów Jezusa, oświadczył Mu jednak, że więźniowie ci są Żydami i dostali się tu w takich okolicznościach, że musi się najpierw porozumieć z żydowskimi zwierzchnikami i Faryzeuszami, zanim będzie mógł dopuścić kogo do więźniów lub przyjąć propozycję Jezusa. Słysząc to Jezus, obiecał przyjść tu z żydowskimi przełożonymi po nauce w synagodze, a tymczasem poszedł jeszcze do uwięzionych niewiast, pocieszał je i upominał; od wielu z nich przyjął wyznanie grzechów, udzielił im rozgrzeszenia, rozdał między nie podarunki i obiecał im pojednanie z rozgniewanymi krewnymi. Od dziewiątej godziny rano do czwartej po południu pracował Jezus gorliwie w tym domu nędzy i niedostatku, napełniając go pociechą i radością; bo też dzisiaj tutaj tylko smutek panował, podczas gdy miasto całe oddawało się radości. Był to bowiem pierwszy dzień radosny, włączony do święta Ennorum przez Salomona z okazji otrzymania podarunków od królowej Saby. Obchód szabatu pierwszego dnia tej uroczystości widział Jezus już wczoraj w Bezech. I dzisiaj wszystko oddawało się radości w dzielnicy miasta gęściej zaludnionej; stały i tu łuki tryumfalne, skakano i biegano o zakład i rozdzielano zboże ubogim. Za to w szpitalu i więzieniu panowała cisza; tylko Jezus pamiętał o biednych tych ludziach i bytnością Swą wniósł radość w dom ten ponury. Odszedłszy do domu na przedmieście, posilił się nieco z uczniami chlebem, owocami miodem; kilku uczniów posłał do więzienia z różnymi podarunkami dla więźniów, sam zaś z resztą uczniów poszedł do synagogi. Po całym mieście rozeszła się już wieść o Jego czynach w szpitalu. Chorzy, tam uzdrowieni, wróciwszy do miasta, poszli do synagogi, inni chorzy zebrali się przed synagogą, gdzie Jezus i apostołowie wielu jeszcze uzdrowili. W synagodze zebrali się już Faryzeusze, Saduceusze i wielu tajemnych Herodian; przyszli także Faryzeusze z Jerozolimy, którzy tu przyjechali na odpoczynek. Wszyscy pełni byli jadu i nienawiści ku Jezusowi za Jego czyny, które same przez się potępiały ich własną działalność. Oprócz nich zebrały się w synagodze tłumnie ludzie, niektórzy aż z Bezech. Jezus mówił o dzisiejszym święcie i jego znaczeniu, istniejącym dla własnej rozrywki i aby drugim także radość i dobrodziejstwa wyświadczać. Nauczał potem o jednym z ośmiu błogosławieństw, mianowicie: „Błogosławieni miłosierni," i opowiedział przypowieść o marnotrawnym synu, którą już przedtem więźniom był opowiadał. Następnie skierował mowę na więźniów, wykazując w jakiej ci nieszczęśliwi żyją nędzy i zaniedbaniu, podczas


535

gdy inni bogacą się tym, co na utrzymanie uwięzionych jest wyznaczone; skarcił przy tym ostro urzędników tym się zajmujących. Kilku z nich znajdowało się tu między Faryzeuszami i ci, choć źli, musieli słuchać słów Jezusa. Opowiadając przypowieść o marnotrawnym synu, zastosował ją Jezus do tych, którzy za zbrodnie siedzieli w więzieniu, lecz żałowali za nie, więc obecni tu ich krewni powinni się z nimi pojednać. Wszyscy byli bardzo słowami Jezusa wzruszeni. Tu także opowiadał Jezus przypowieść o miłosiernym królu i niemiłosiernym słudze; tłumaczył, że tymi niemiłosiernymi sługami są ci, którzy za małą winę dopuszczają marnieć więźniom, podczas gdy sami daleko cięższe mają winy, a Bóg dotychczas im je odpuszcza. Tajemni Herodianie tutejsi rzeczywiście wielu wtrącili do więzienia przez różne knowania i prześladowania; Jezus też wskazał raz na nich ogólnie, mówiąc do Faryzeuszów: „Jest tu wielu między wami, którzy wiedzą zapewne dobrze, jak się ma sprawa z Janem." Faryzeusze też szemrali przeciw Jezusowi, mówiąc między innymi tak: „Wiedzie on wojnę przy pomocy kobiet i z nimi wszędzie się włóczy; z takim wojskiem nie uda Mu się założyć żadnego wielkiego królestwa." Skończywszy naukę, nakłonił Jezus naczelników rzymskiego miasta, by poszli z Nim do zarządcy więzienia, i tu zażądał wykupienia opuszczonych więźniów. Działo się to publicznie wobec tłumów ludu, życzliwego Jezusowi, bo wszyscy z synagogi poszli za Jezusem do więzienia. Faryzeusze zatem nie śmieli się Jezusowi sprzeciwiać. Ze złości jednak postawili tak wysokie ceny, że za jednego trzeba było zapłacić cztery kroć więcej, niż się należało. Tyle pieniędzy Jezus przy Sobie nie miał, lecz jako zastaw dał trójkątną monetę, na której była zawieszona kartka z pergaminu. Krawędzie tej monety były na trzy cale długie, a w środku był napis, oznaczający wartość. Z jednego końca wisiał rodzaj łańcuszka o kilku ogniwach i na nim było przyczepione pismo. Na karteczce wypisał Jezus sumę wykupu, polecając ją pobrać z pieniędzy, uzyskanych za sprzedaż posiadłości Magdalum, które Łazarz zamierzał właśnie sprzedać, przeznaczając w porozumieniu z Magdaleną wszystkie te pieniądze na ubogich, dłużników i grzeszników. Wartość tej posiadłości większą była, niż wartość Betanii. Po załatwieniu tego kazał zarządca przyprowadzić owych biednych więźniów; Jezus i uczniowie także przy tym pomagali. Powyciągano ich z ciemnych lochów, wynędzniałych, pół nagich, zarosłych włosami. Niektórzy strasznie byli osłabieni i chorzy. Z płaczem upadli Jezusowi do nóg, a On pocieszał ich i upominał. Faryzeusze, źli, wynieśli się do domu. Następnie kazał Jezus więźniów umyć, ubrać i pożywić, i postarał się zaraz dla nich o mieszkanie. Tymczasem jednak wolno im było mieszkać tylko pod dozorem w obrębie więzienia i szpitala; zupełną wolność mieli uzyskać po złożeniu sumy wykupu. Z niewiastami postąpiono tak samo. Wszystkim zostawiono posiłek, a Jezus i uczniowie usługiwali do stołu, opowiadając znowu przypowieść o marnotrawnym synu. Tak to dom ten smutny napełnił się przecież radością, stanowiąc, niejako wyobrażenie uwolnienia z otchłani patriarchów, którym już Jan po swej śmierci doniósł zbliżanie się Odkupiciela. Noc tę przepędził Jezus znowu w domu na przedmieściu. Zdarzenia te doszły do uszu Heroda i zwróciły uwagę jego na Jezusa tak, że się nawet zapytywał: „Czy powstał Jan z grobu?" Zapragnął też widzieć Jezusa. Wprawdzie już przedtem z pogłosek i przez Jana słyszał o Jezusie, ale nie bardzo się Nim zajmował; teraz jednak, dręczony wyrzutami sumienia, zwracał na wszystko baczną uwagę. Mieszkał obecnie w Hezebon, mając przy sobie swoich żołnierzy i najemnych Rzymian. Z Tirzy wyruszył Jezus z uczniami do Kafarnaum, mając przed Sobą osiemnaście godzin drogi. Nie poszli doliną w górę Jordanu, lecz wzdłuż gór Gilboe przez


536

dolinę Abez, pozostawiając Tabor na lewo. Na noc zatrzymali się w gospodzie betulijskiej nad jeziorem, a na drugi dzień zeszli się w Damna z Maryją, która przybyła tu z kilku niewiastami. Spotkano tu również sześciu Apostołów, wysłanych z uczniami w celu nauczania. W Azanot wreszcie złączyli się z orszakiem Jezusa dwaj żołnierze z Macherus, których Łazarz tu przez Samarię wysłał.

Jezus w Kafarnaum i w okolicy

W Kafarnaum zebrało się nie mniej jak 64 Faryzeuszów ze wszystkich stron. Już podczas podróży swej dotąd, wywiadywali się o najsławniejsze cuda Jezusa, a dla lepszego zbadania sprawy kazali zawezwać do Kafarnaum wdowę z Naim wraz z synem i świadkami, jak również syna setnika Achiasza z Gischali. Surowo badali i przesłuchiwali Serobabela i jego syna, setnika Korneliusza ze sługą, Jaira i jego córkę, wielu ślepych, chromych i w ogóle wszystkich, uzdrowionych przez Jezusa w okolicy; nie zapomnieli także o przesłuchaniu świadków. Złość ich zwiększyła się jeszcze, gdy mimo najlepszych starań i badań znaleźli tylko nowe dowody prawdziwości cudów Jezusa; uciekli się więc znowu do dawnego oszczerstwa, że Jezus ma do czynienia z diabłem. Prócz tego zarzucali Mu, że włóczy się z niewiastami złej sławy, że buntuje lud, umniejsza jałmużny, składane synagogom, i gwałci szabat. Chełpili się, że bądź co bądź położą temu teraz koniec. Krewni Jezusa, już i tak przestraszeni ścięciem Jana, zlękli się teraz tym bardziej pogróżek Faryzeuszów, którzy łatwo mogli licznie zebrane tłumy podburzyć. Wszelkimi więc sposobami starali się skłonić Jezusa, by nie w Kafarnaum, ale gdzie indziej obrał Sobie miejsce pobytu. Przedstawiali Mu różne miejscowości, jak Naim, Hebron, lub drugi brzeg Jordanu; mimo to trwał Jezus przy tym, że będzie w Kafarnaum uzdrawiał i nauczał. Uspokoił ich jednak, że Faryzeusze nic Mu nie uczynią i umilkną, jak tylko stanie im przed oczy. — Uczniom, niewiedzącym, co mają na przyszłość począć, obiecał później wyjaśnić wszystko, a dwunastu Apostołom obiecał dać władzę nad uczniami taką, jaką obecnie Sam miał nad nimi. Nad wieczorem rozdzielili się. Jezus z Maryją, niewiastami i krewnymi poszedł ku południowi przez wieś Serobabela do domu Maryi, stojącego w doli nie. Apostołowie i uczniowie poszli inną drogą. Tej jeszcze nocy był u Jezusa Jair i opowiedział Mu o prześladowaniach Faryzeuszów, lecz Jezus uspokoił jego obawy. Jair obecnie ustąpił już z urzędu, a za to tym gorliwiej postępował za Jezusem. W Kafarnaum pełno jest obcych, chorych i zdrowych, Żydów i pogan. Wszystkie okoliczne pola i wyżyny pokryte są obozowiskami. Na łąkach i we wszystkich zakątkach gór pasą się wielbłądy i osły. I z drugiej strony jeziora roją się niziny i wyżyny od tłumów, oczekujących Jezusa. Widać tu przybyszów ze wszystkich stron kraju, z Syrii, Arabii, Fenicji, nawet aż z Cypru. Rano odwiedził Jezus Serobabela, Korneliusza i Jaira, którego córka jest teraz o wiele zdrowsza, a rodzina jego całkiem nawrócona i pobożna. Stąd udał się Jezus na przedmieście do domu Piotra, zapełnionego chorymi. Byli między nimi nawet poganie, czego dawniej nie bywało. Liczba chorych była tak wielką, że uczniowie musieli stawiać rusztowania, by ich wszystkich poumieszczać. Chorzy się nie tylko zwracali do Jezusa, lecz nieraz wołali na którego z Apostołów lub uczniów: „Czyś ty jest uczniem Proroka? Zmiłuj się nade mną! pomóż mi! zaprowadź mnie do Niego!" Przez całe rano uzdrawiał i nauczał Jezus, Apostołowie i miej więcej 24 uczniów. Opętani krzyczeli wciąż na Jezusa, lecz na rozkaz Jego umilkli, a


537

Jezus wypędzał z nich czarty. Faryzeuszów tu nie było, tylko ich szpiedzy i stronnicy. Skończywszy uzdrawianie, poszedł Jezus do osobnej sali, a za Nim uzdrowieni i reszta ludzi, i rozpoczęła się nauka. Część uczniów uzdrawiała dalej, część zebrała się koło Mistrza. Jezus nauczał znowu o błogosławieństwach i opowiadał przypowieści i tak np. nauczając o wytrwałości w modlitwie, powiedział przypowieść o niedobrym sędzi, który, ustępując natarczywym prośbom wdowy, spełnił jej żądanie, by się jej pozbyć. Tym bardziej więc wysłucha próśb naszych Ojciec w Niebiesiech, który pełen jest miłosierdzia. Jako najlepszą modlitwę podał Jezus „Ojcze nasz." Wymieniwszy wszystkie siedem próśb, objaśniał zaraz pierwszą „Ojcze nasz, który jesteś w Niebie." Jezus mówił już o tym uczniom podczas podróży, teraz zaś wprowadził „Ojcze nasz" do Swych nauk publicznych, podobnie jak przedtem osiem błogosławieństw, i odtąd będzie ją wciąż powtarzał, coraz więcej objaśniał i przez uczniów rozszerzał. Równocześnie wykłada naukę o ośmiu błogosławieństwach. Nauczał także, że Bóg jest Ojcem naszym, a przecież Ojciec nie daje dziecku kamienia, jeśli prosi o chleb, ani skorpiona lub węża, jeśli dziecko prosi o rybę. Tak zeszło do trzeciej godziny. Maryja przygotowywała posiłek dla Jezusa i uczniów w przedsionku domu, gdyż ostatnimi czasy Jezus z uczniami ani razu nie posilili się dostatecznie, a trudy niemałe co dnia przebywali. Pomagały Jej zaś w tym siostry, inne niewiasty i synowie braci Józefa z Dabrat, Nazaretu i doliny Zabulon. Sala jadalna przedzielona była od sali, gdzie Jezus nauczał, podwórzem, zapełnionym obecnie zbitą masą ludzi, słuchających nauki Jezusa przez otwartą kolumnadę sali. Nie mogąc się doczekać Jezusa, postanowiła Maryja osobiście pójść poprosić Go, by się trochę posilił; nie chcąc iść Sama w tłum, wzięła z Sobą krewnych i zaczęła przeciskać się do Jezusa. Wobec ogromnego natłoku usiłowania Jej były daremne, jednak z ust do ust doszła wiadomość o Jej żądaniu do uszu szpiega Faryzeuszów, stojącego w pobliżu Jezusa. Jezus właśnie wspominał kilkakroć o Ojcu Swym niebieskim, gdy wtem nie bez ukrytej ironii rzekł ów szpieg do Niego: „Patrz, oto Twa Matka i bracia Twoi czekają tam i pragną pomówić z Tobą." Jezus popatrzał nań chwilkę i powiedział: „Kto jest Mą matką i Mymi braćmi?" Poczym ustawił Apostołów w gromadkę, obok nich uczniów, a wyciągnąwszy ku nim rękę, wskazał najpierw na Apostołów, mówiąc: „Oni są Moją matką", zaś wskazując na uczniów, rzekł: „To są Moi bracia, którzy słuchają słowa Bożego i strzegą go; kto czyni wolę Ojca Mego, który jest w niebiesiech, ten jest Mym bratem, siostrą i matką!" To rzekłszy, pozostał Jezus dalej i nauczał, tylko uczniom pozwolił kolejno odchodzić, posilić się. Następnie poszedł z uczniami do synagogi, uzdrawiając po drodze chorych, wzywających Jego pomocy. Już zaszedł szabat, gdy w przedsionku synagogi zastąpił Jezusowi drogę mąż z pokrzywioną, uschniętą ręką, i błagał Go o ratunek. Jezus kazał mu zaczekać. Wtem z drugiej strony zbliżyli się ludzie, wiodący na sznurze głuchoniemego opętanego, który dręczony przez diabła, rzucał się i szalał. Jezus rozkazał mu usiąść spokojnie przy wejściu do synagogi i czekać. Opętany usiadł natychmiast, podłożywszy nogi pod siebie, głowę oparł na kolanach i tylko z ukosa spoglądał na Jezusa, a od czasu do czasu drgał konwulsyjnie; zresztą zachowywał się spokojnie przez cały czas nauki. W synagodze czytano o Jetro, jak udzielał Mojżeszowi rad, gdy Izraelici przyszli pod górę Synaj, o otrzymaniu dziesięciu przykazań na górze, zaś z proroka Izajasza o tym, jak tenże widział tron Boga, a Serafin oczyścił mu usta żarzącym węglem (2. Mojż. 18 —21; Jez. 6, 1—13). Synagoga przepełniona była ludźmi, a wielu jeszcze stało na dworze. Wszystkie wejścia były obsadzone; niektórzy powyłazili aż na górę i stamtąd przysłuchiwali się nauce. Obecni byli wszyscy uzdrowieni,


538

również uczniowie i krewni Jezusa. Zebrani licznie Faryzeusze i Herodianie pałali nienawiścią i rozgoryczeniem ku Jezusowi. Wiedząc jednak, że mieszkańcy Kafarnaum, zarówno jak obcy, pełni są czci i podziwu dla Jezusa, nie śmieli bez powodu Mu przeszkadzać. W ogóle przybyli tu raczej powodowani wzajemną chełpliwością, niż stawienia Mu oporu, bo tego by nie potrafili. Publicznie w ogóle teraz już nie bardzo chętnie stawiali Jezusowi oporu, bo odpowiedzi Jezusa najczęściej ośmieszały ich i zawstydzały przed całym tłumem. Za to, gdy Jezus odszedł, starali się wszelkim sposobem odwieść od Niego ludzi, i jak najgorsze rzucać nań potwarze. Między nimi byli świeżo przybyli z Jerozolimy, którzy mieli chętkę po powrocie do domu nową jaką sprawę przedłożyć w „Radzie." Wiedząc, że tu jest człowiek z uschniętą ręką, chcieli skusić Jezusa, by go uzdrowił, a po tym oskarżyć Go o zgwałcenie szabatu. Chwycili się więc tego środka, bo innego nie mogli znaleźć. Chociaż znali już zdanie Jezusa w tej sprawie, zarzucili Go znowu pytaniami, a Jezus z niezwykłą cierpliwością odpowiadał na nie jak przedtem. „Czy godzi się w szabat uzdrawiać?" — zapytali Go. Jezus, znając ich myśli, przywołał człowieka z uschłą ręką, postawił go w pośród nich i zapytał: „Czy w szabat godzi się czynić dobrze, czy źle? Czy należy ratować życie bliźniego, czy też dozwolić mu zginąć?" Faryzeusze milczeli. Wtedy użył Jezus zwyczajnego w tych razach porównania, mówiąc: „Jeśli owca którego z was wpadnie w szabat w dół, czy nie wyciągnęlibyście jej? A przecież człowiek więcej znaczy niż owca. A więc dozwolonym jest w szabat czynić dobrze." Zasmucony ich zatwardziałością, spojrzał Jezus na nich gniewnie i przenikliwie, poczym ujął lewicą chorą rękę owego człowieka, przesunął po niej prawą ręką, wyprostował pokrzywione palce i rzekł: „Wyciągnij rękę!" Człowiek ów wyciągnął zdrową już rękę, i poruszał nią swobodnie, jak każdy inny. Stało się to wszystko w jednej chwili. Uzdrowiony rzucił się z podzięką do nóg Jezusowi; lud głośno objawiał swą radość, tylko Faryzeusze, źli, skupili się u drzwi, naradzając się nad czymś. Jezus wypędził tymczasem czarta z opętanego, leżącego przy drzwiach, i przywrócił mu słuch i mowę. Nowa radość ogarnęła tłumy, tylko Faryzeusze wyrażali się obelżywie: „Ten człowiek ma diabła w Sobie; wypędza czarty za pomocą innych czartów." Jezus zwrócił się na to ku nim i rzekł: „Kto z was dowiedzie Mi grzechu? Dobre drzewo dobre owoce rodzi, złe drzewo złe owoce rodzi. Z owoców poznaje się drzewo. Plemię jaszczurcze, jak możecie wy, będąc złymi, mówić dobre rzeczy? Usta mówią to, czego serce jest pełne." Tego już za wiele było Faryzeuszom, wszczęli więc wielki zgiełk, mówiąc: „Tego już nam dosyć! Trzeba temu raz koniec położyć." Jeden nawet zawołał zuchwale: „Czy nie wiesz, że możemy Cię każdej chwili wypędzić?" Nie zważając na krzyki, wyszedł Jezus z uczniami z synagogi. Część uczniów udała się do domu Maryi, część do domu Piotra nad jeziorem. U Maryi Jezus się posilił, a noc przepędził z 12 Apostołami w domu Piotra, bo w tym zakątku najlepsze było schronienie. Cały następny dzień przepędził Jezus z Apostołami i uczniami w domu Piotra. Lud oczekiwał Go, szukał nawet za Nim na różnych miejscach, lecz Jezus pozostał w ukryciu. Przez ten czas przywoływał Jezus do Siebie Apostołów i uczniów po dwóch, tak jak ich był rozesłał, i kazał Sobie zdawać sprawę z wędrówek nauczycielskich. Tłumaczył im wszelkie wątpliwości, jakie im się nieraz przytrafiały, i pouczał, jak mają postępować na przyszłość, wspominając, że teraz nowe czeka ich przeznaczenie. Sześciu apostołów, wysłanych do Górnej Galilei znalazło wszędzie dobre przyjęcie i skłonne do wiary umysły; wielu też ochrzcili. Natychmiast, wysłani do Judei, nie ochrzcili nikogo, a nawet gdzie niegdzie stawiano im czynny opór.


539

Z końcem szabatu ciżba koło domu Piotra stawała się coraz większą. Widząc to Jezus, uszedł tajemnie w nocy z domu bocznymi drogami, wsiadł z uczniami na łódź Piotra, a przepłynąwszy jezioro, wylądował między cłem Mateusza, a miastem Małe — Chorazin. Stąd udali się na górę, u stóp której stało cło; tu na osobności miał Jezus zamiar pouczać uczniów. Tymczasem tłumy zauważyły zniknięcie Jezusa i wieść o tym rozeszła się natychmiast wśród obozowisk. Ludzie więc, rozłożeni koło Betsaidy, częścią przeprawili się przez jezioro, częścią obeszli je przez most na Jordanie i wkrótce otoczyli zbitą masą górę, na której się Jezus z uczniami znajdował. Widząc, że niema innej rady, uporządkowali uczniowie lud, a Jezus rozpoczął naukę o ośmiu błogosławieństwach i o modlitwie i objaśniał znowu początek „Ojczenasza." Tłumy coraz się zwiększały i schodzili się ludzie z okolicznych miast z Julias, Chorazin, Gergezy, wiodąc z sobą chorych i opętanych. Wielu z nich odzyskało zdrowie z rąk Jezusa i uczniów. Po skończeniu nauki, rozpuścił Jezus ludzi, poleciwszy im zejść się na drugi dzień na miejscu, gdzie miał nauczać. Sam zaś poszedł z uczniami i apostołami na szczyt góry i zatrzymał się w odosobnionym, cienistym miejscu. Oprócz dwunastu apostołów było przy Nim 72 uczniów, między nimi dwaj przybyli z Macherus żołnierze i tacy, którzy dotąd jeszcze formalnie nie byli uczniami, ani uczestnikami w rozesłaniu. Do tych należeli także synowie braci Józefa. Jezus wyłożył krótko uczniom przyszłe ich zadanie. Zalecał, by nie nosili ze sobą pełnych sakw, pieniędzy i chleba, lecz tylko laskę i sandały; jeśli by ich gdzie nieprzyjaźnie przyjęto, niech otrząsną proch z obuwia swego i idą dalej. Dał im ogólne przepisy na przyszłość co do ich urzędu, jako Apostołów i uczniów, nazwał ich solą ziemi, światłem, którego nie powinno się chować pod korzec i miastem na górze. Nie wspominał jednak nic o czekających ich ciężkich prześladowaniach. W przemowie tej wyróżnił Jezus stanowczo Apostołów nad uczniami, dał im władzę rozsyłania i powoływania ich, tak jak On to czyni, a to na mocy danego im posłannictwa. I uczniów podzielił Jezus na kilka klas, poddając młodszych pod władzę starszych, bardziej doświadczonych. Ustawił przy tym wszystkich w takim porządku: Apostołów po dwóch z Piotrem i Janem na czele. Starsi uczniowie stali w koło nich, a za nimi młodsi podług stopni starszeństwa. Nauczał jeszcze długo poważnie a wzruszająco, i wkładał powtórnie ręce na Apostołów, uczniów zaś pobłogosławił tylko. Wszystko odbyło się wśród głębokiej ciszy i ogólnego wzruszenia. Nikt nie czynił jakichkolwiek trudności, ani też nie objawiał żadnej niechęci. Na tym zeszło do wieczora, poczym Jezus, wziąwszy Andrzeja, Jana, Filipa i Jakuba Młodszego, zapuścił się dalej w góry i tam przepędził noc na modlitwie.

Nakarmienie 5000 ludzi

Następnego ranka wszedł Jezus znowu z Apostołami na górę, gdzie już kilkakrotnie nauczał o ośmiu błogosławieństwach; czekały już tłumy, zebrane w wielkiej liczbie, a chorych umieścili inni apostołowie w miejscach bezpiecznych. Zaczęło się więc nauczanie i uzdrawianie. Tych, którzy dopiero pierwszy raz przybywali w te strony, zaraz chrzczono. Wody do chrztu przyniesiono w worach na górę. Przyjmujący chrzest klękali w koło, a apostołowie chrzcili ich po trzech naraz, przez pokropienie. Przybyła tu i Matka Jezusa z innymi niewiastami, by nieść pomoc chorym niewiastom i dzieciom; z Jezusem jednak nie rozmawiała wcale, i wczesną porą powróciła do Kafarnaum. Jezus tymczasem nauczał o ośmiu błogosławieństwach i doszedł aż do szóstego, powtórzył potem zaczętą w Kafarnaum naukę o modlitwie i objaśniał pojedyncze


540

prośby „Ojcze nasz" Nauka i uzdrawianie przeciągnęły się aż do czwartej godziny i głód zaczął już doskwierać zebranym tłumom ludu. Wszyscy prawie od wczoraj już szli za Jezusem, a szczupły zapas, jaki każdy wziął z sobą, wyczerpał się dawno. Niektórzy aż z głodu omdlewali. Widząc to Apostołowie, prosili Jezusa o zakończenie nauki, by tłumy mogły przed nocą poszukać sobie gospód i kupić żywności. - „Dlaczegoż mają odchodzić? - rzekł Jezus - dajcie wy im jeść!" - Filip odezwał się na to: „Czyż mamy pójść kupić za paręset denarów chleba i rozdzielić między tłumy?" Wyrzekł to z pewną zgryźliwością, mniemając, że Jezus chce na nich zdać trud przyniesienia z okolicy takiej mnogości chleba, by pożywić tłumy. Lecz Jezus polecił im tylko popatrzeć, ile chleba mają przy sobie, a Sam nauczał dalej. Właśnie przyniósł był jakiś sługa apostołom w darze od swego pana pięć chlebów i dwie ryby, więc Andrzej oznajmił to Jezusowi, dodając: „Cóż to znaczy na tak wielu?" Jezus nic nie odpowiadając, kazał przynieść owe chleby i ryby, położyć przed Sobą na murawie, i nauczał dalej o prośbie o chleb powszedni. Lecz ludziom za długo już było czekać; wielu poomdlewało z głodu, dzieci płakały, wyciągając rączęta po chleb. Wtedy rzekł Jezus do Filipa, wystawiając go na próbę: „Gdzie kupimy tyle chleba, by mogli się nasycić?" - „Dwieście denarów nie wystarczy na wszystkich!" odrzekł Filip. Lecz Jezus rzekł mu: „Każcie usiąść ludowi w gromadkach, najgłodniejsi po pięćdziesięciu, inni po stu, i przynieście Mi tu koszyki z chlebem." Apostołowie przynieśli przed Jezusa płaskie, z szerokiego łyka plecione koszyki z chlebem, potem zabrali się do sadowienia ludzi. Góra była tarasowata, piękną porosła trawą. W koło góry na stokach rozsiadły się więc tłumy, w gromadkach po pięćdziesięciu i stu; Jezus stał nieco wyżej. W koło miejsca, gdzie Jezus nauczał, stała wysoka ławka darniowa, przecięta kilku wchodami. Na niej kazał Jezus, rozłożyć nakrycie i położyć owe pięć chlebów, jeden na drugim i dwie ryby. Chleby były podługowate, grube na dwa cale, o cienkiej żółtej skórce, wewnątrz nie bardzo białe, ale smaczne, pożywne. Oznaczone były prążkami tak, że łatwo je było krajać nożem, lub łamać. Ryby, wielkości ramienia ludzkiego, o głowach wystających, niepodobne były do naszych ryb. Leżały na wielkich liściach, pieczone już i ponadkrawywane, gotowe do jedzenia. Ktoś inny znowu przyniósł parę plastrów miodu i położył je również na nakryciu koło chleba. Podczas gdy uczniowie według polecenia Jezusa odliczali ludzi i sadowili ich po pięćdziesięciu i po stu, pokrajał Jezus kościanym nożem wszystkie pięć chlebów; ryby, nadkrojone już na wzdłuż, pokrajał na poprzek. Wziąwszy zaś jeden chleb w ręce, podniósł do góry i pomodlił się; to samo uczynił z rybą. Co do miodu, nie przypominam sobie, jak było. Obok Jezusa stało trzech uczniów. Jezus pobłogosławił chleb, ryby i miód, i zaczął łamać chleb w szerz tak, jak był oznaczony prążkami, a te kawałki znowu łamał na mniejsze. I oto każdy kawałek rósł Mu w rękach i znów przemieniał się w bochenek oznaczony prążkami. Więc znowu dzielił go Jezus na części, tak wielkie, że mąż dorosły mógł się tym nasycić. Podobnie czynił z rybami. Saturnin, stojący obok, kładł na porcję chleba kawałek ryby, trzeci zaś, młody uczeń Jana Chrzciciela, syn pasterza, późniejszy biskup, kładł na każdą porcję trochę miodu. Ryb nie ubywało wcale, a i plastry miodu zdawały się mnożyć. Tadeusz kładł gotowe już porcje w płaskie kosze i te zanoszono najpierw najgłodniejszym. Próżne kosze przynoszono na powrót i zamieniano je na pełne i tak trwało roznoszenie dwie godziny, dopóki nie nasycili się wszyscy. Żony i dzieci obecnych siedziały osobno; pamiętano jednakowoż i o nich, bo mężowie ich otrzymywali tak wielkie porcje, że żonie i dzieciom mogli udzielić i wszyscy mieli dosyć. Popijano przy tym wodę, przyniesioną w worach; służyły do tego kubki ze


541

zwiniętej kory, jakoby trąbki, lub wydrążone arbuzy. Rozdzielanie odbywało się żwawo i we wzorowym porządku. Apostołowie i uczniowie byli zajęci roznoszeniem, rozdzielaniem i odnoszeniem próżnych koszów. Cisza panowała wśród tłumu i wszystkich ogarnęło zdziwienie na widok takiej obfitości pożywienia. A było się też czemu dziwić. Chleby bowiem były tylko na dwie piędzi długie a o jedną piątą mniej wynosiła szerokość. Grube były na dobre trzy palce. Każdy chleb był karbiony na pięć części na wzdłuż i na cztery na poprzek, razem zatem na 20 części. Każda część musiała się więc 50 razy pomnożyć, by wystarczyło chleba dla 5000 mężów. Ryby rozkrojono już wzdłuż na dwie połowy, krajał Jezus na poprzek na dosyć dużo części; które mnożyły się w cudowny sposób, choć na oko pozostawały zawsze dwie całe ryby. Gdy wszyscy się już nasycili, kazał Jezus uczniom obejść tłumy i zebrać do koszów ułomki, by nic nie zginęło. Zebrano dwanaście pełnych koszów, chociaż wielu pochowało sobie po kawałku na pamiątkę. Tym razem nie było tu żadnych żołnierzy, którzy zwyczajnie przychodzili słuchać ważniejszych nauk. Pościągano bowiem ich teraz do Hesebon, gdzie przebywał Herod. Powstawszy, zebrali się posileni ludzie w gromadki, pełni podziwu i zachwytu nad cudem Pana, mówiąc pomiędzy sobą: „Zaprawdę, ten to jest! To jest prorok, który ma przyjść na świat! To jest ten obiecany!" Zmrok już zapadał, więc Jezus kazał uczniom wsiąść na łodzie i popłynąć naprzód do Betsaidy, gdyż sam tam wkrótce za nimi się uda, skoro tylko lud rozpuści. Zabrawszy kosze z ułomkami, by rozdzielić je biednym, zeszli uczniowie z góry; część ich popłynęła zaraz do Betsaidy, apostołowie i starsi uczniowie zatrzymali się chwilę, poczym wsiadłszy na łódź Piotra, odpłynęli także. Jezus tymczasem rozpuścił ludzi, bardzo cudem poruszonych. Zaledwie jednak zeszedł z mównicy, podniosły się między tłumem głosy: „On nam dał chleb! On naszym królem! Wybierzmy Go sobie za króla!" Jezus jednak, ukrywszy się przed ich oczyma uszedł na samotne miejsce i oddał się modlitwie.

Jezus chodzi po morzu

Wiatr przeciwny wstrzymywał łódź Piotra, zajętą przez Apostołów i kilku uczniów. Wiosłowano z wysiłkiem, lecz mimo to wiatr spędził łódź trochę z kierunku przejazdu ku południowi. Była już noc. Z obu brzegów odpływały co dwie godziny małe łódki, oświecone pochodniami, jużto by dowieść spóźnionych podróżnych do większych łodzi, jużto by w ciemności wskazywać przejeżdżającym drogę. Ponieważ te łódki zmieniały się co dwie godziny, jak straże na placówce, zwano je zwykle nocnymi strażami. Właśnie teraz czwarta taka straż odbiła od brzegu; łódź zaś Piotra, spędzona z drogi, kołysała się na falach więcej w południowej stronie. Wtem pojawił się na falach Jezus, idąc od północnego wschodu ku południowemu zachodowi. Wkoło otaczał Go obłok świetlisty, a postać Jego odbijała się jasno w zwierciadle wody. Idąc od strony BetsaidaJulias ku Tyberiadzie, przeszedł Jezus pomiędzy dwoma łodziami strażniczymi, z których jedna wypłynęła właśnie z Kafarnaum, druga z przeciwnej strony. Siedzący w nich, ujrzawszy Jezusa, wydali krzyk przerażenia, a sądząc, że to jaki strach, zatrąbili na trwogę. Łódź Piotra zwrócona była właśnie w tę stronę, a uczniowie wiosłowali z natężeniem, by za światłem łodzi strażniczych dostać się na właściwą drogę. Na głos rogu spojrzeli w tę stronę i ujrzeli po chwili Jezusa, gdy się już do nich zbliżył, bo przedtem zasłaniała Go gęsta mgła. Jezus mknął po falach szybciej, niż zwykłym chodem, a gdzie stąpił, uspokajały się natychmiast fale. Uczniowie widzieli Go na wodzie już drugi raz, a przecież na


542

widok tego niezwykłego zjawiska krzyknęli ze strachu. Powoli jednak ochłonęli, przypomniawszy sobie pierwszą wędrówkę Jezusa po falach, a wtedy Piotr, chcąc znowu okazać swą silną wiarę, zawołał, powodowany zapałem: „Panie, jeśli to Ty jesteś, każ mi przyjść do Siebie!" I rzekł mu Jezus: „Chodź!" Tym razem przeszedł Piotr większą przestrzeń, lecz przecież za małą była wiara jego. Będąc już tuż przy Jezusie, wspomniał że może mu grozić niebezpieczeństwo i zaraz zaczął tonąć, chociaż nie zanurzył się tak głęboko, jak pierwszym razem. Wyciągnąwszy rękę ku Jezusowi, zawołał: „Panie ratuj mnie!" Jezus zaś, ująwszy go, rzekł: „Człowieku małej wiary, dlaczego wątpisz?" Gdy wstąpił Jezus do łodzi, upadli Mu uczniowie do nóg, wołając: „Zaprawdę, Ty jesteś Synem Bożym!" Jezus zganił im w ostrej przemowie ich trwogę i małowierność, a potem objaśniał im jeszcze „Ojcze nasz". Łódź, kazał Jezus skierować więcej na południe. Z pomyślnym wiatrem prędko teraz popłynęli, mogąc nawet trochę położyć się do snu w zagłębieniu koło masztu pod burtami. Burza nie była dziś tak silna, jak tamtym razem, z drogi zaś spędził ich silny prąd, płynący przez środek jeziora, i dlatego nie mogli powrócić na właściwa drogę. Jezus wiedział dobrze, że Piotr zanurzy się w falach, a kazał mu przyjść do Siebie, by go upokorzyć. Piotr jest bardzo gorliwy i ma silną wiarę, ale przy tym słabość, żeby wiarę tę Jezusowi i uczniom przy każdej sposobności okazywać. Dozwalając mu tonąć, ochraniał go Jezus od wzbicia się w dumę. Inni Apostołowie podziwiali wiarę Piotra i sami nie byliby się na to odważyli, więc teraz dał im Jezus poznać, że pomimo wiara Piotra o tyle silniejsza od ich wiary, przecież nie wystarcza jeszcze. Ze wschodem słońca dobiła łódź Piotra do brzegu po wschodniej stronie jeziora między Magdalą a Dalmanutą, obok grupy domów, należących do Dalmanuty. To miejsce miał namyśli ewangelista, mówiąc: „W strony Dalmanuty" . Zaledwie ludzie ujrzeli zbliżającą się łódź, zaraz powynosili chorych i wyszli na brzeg na przeciw Jezusa. Jezus z pomocą uczniów uzdrawiał chorych na ulicach, poczym wyszedł za miasto na pagórek, gdzie zebrali się wszyscy mieszkańcy, Żydzi i poganie. Tu nauczał o ośmiu błogosławieństwach, objaśniał „Ojczenasz" i uzdrawiał przyniesionych chorych. Miejscowość ta było to miejsce przewozowe i cłowe. Sprowadzano tu mnóstwo żelaza z miasta Efron w Baszanie, a stąd przewożono je do innych miast portowych na użytek całej Galilei. Z gór koło Efron widać dobrze tę miejscowość. Stąd popłynął Jezus z Apostołami łodzią do Tarychei, leżącej na wyżynie, trzy do cztery godzin drogi na południe od Tyberiady, na kwadrans od brzegu jeziora; pojedyncze domy sięgają aż do brzegu. Stąd aż do ujścia Jordanu biegnie brzegiem mocny, czarny mur, na którym prowadzi droga. Miejscowość jest piękna, nowo zbudowana na sposób pogański z portykami przed domami. Na rynku stoi piękna studnia z kolumnami, przykryta dachem. Ku tej studni skierował Jezus Swe kroki, a za Nim nadeszli wkrótce tłumnie mieszkańcy, wiodąc, chorych, których Jezus uzdrowił. W niejakiej odległości za mężczyznami stały z dziećmi niewiasty zakwefione. Obok Jezusa znajdowali się Faryzeusze i Saduceusze, a między nimi także Herodianie. Przedmiotem nauki było znowu osiem błogosławieństw i „Ojczenasz". Faryzeusze zaczęli stawiać swe zwykłe zarzuty, że obcuje z celnikami i grzesznikami, przestaje z złymi niewiastami, uzdrawia w szabat, że uczniowie zaniedbują umywania rąk itd. Jezus zbył ich krótko, poczym przywołał do Siebie dzieci, nauczał je, błogosławił, chore uzdrawiał, wreszcie wskazując na nie, rzekł Faryzeuszom: „Takimi musicie się stać, jeśli chcecie wejść do królestwa niebieskiego". Tarichea leży niżej od Tyberiady. Mieszkańcy łowią mnóstwo ryb, solą je i suszą. Do suszenia ryb


543

ustawione są przed miastem umyślne urządzenia. Ziemia jest tu nadzwyczaj urodzajna. Na wyżynach w koło miasta urządzone są tarasy, pełne winnych latorośli i wszelkich możliwych drzew owocowych. Cala okolica aż do Taboru i do jeziora kąpielowego około Betulii, pokryta jest nad podziw bujną roślinnością i wydaje zbyt dużo wszelakich płodów; ją też głównie nazywają ziemią Genezaret. Wieczorem wypłynął Jezus z uczniami na jezioro ku północnemu wschodowi i znowu objaśniał w łodzi „Ojcze nasz", a mianowicie czwartą prośbę. W ten sposób zwykł był Jezus przygotowywać uczniów do ważniejszych nauk, skoro tylko był z nimi sam na sam.

Jezus naucza o Chlebie żywota

Na noc wylądowano z łodzią między cłem Mateusza a BetsaidaJulias i nocowano na łodzi. Rano zgromadziło się około 100 osób, a Jezus objaśniał im „Ojczenasz." Około południa popłynął z uczniami w stronę Kafarnaum, niepostrzeżenie wysiadł na brzeg i udał się do domu Piotra, gdzie się spotkał z Łazarzem, który nadszedł był z Hebron z synem Weroniki i kilkorgiem ludzi. Następnie wyszedł Jezus na wyżynę poza domem Piotra, kędy wiodła najkrótsza droga z Kafarnaum do Betsaidy. Tłum, obozujący w koło, poszedł zaraz w Jego ślady, ci zaś, którzy byli przy rozmnożeniu chleba, i już wczoraj i dziś Go szukali, zapytali, Mistrzu! kiedy przybyłeś z tamtej strony? Szukaliśmy Cię i tam i tu!" Jezus zaś odrzekł im, rozpoczynając naukę: „Zaprawdę! zaprawdę! Szukaliście Mnie, nie żeście cuda widzieli, lecz żeście jedli chleb i najedli się. Nie troszczcie się o pokarm przemijający, lecz o pokarm, który da wam Syn człowieczy, bo Jego uwierzytelnił Bóg Ojciec." Mówił to Jezus o wiele obszerniej, niż napisane w ewangelii; tam są tylko główne punkty podane. Ludzie, słysząc to słowa, szeptali między sobą: „Co to ma znaczyć ten Syn człowieczy? Przecież my także synowie ludzi!" Gdy zaś Jezus upominał ich, by czynili dzieła Boże, zapytali: „Co mamy czynić, by spełniać dzieła Boże?" A Jezus odrzekł: „Wierzyć w Tego, którego On posłał!" I dalej nauczał Jezus o wierze. Lecz oni zapytali znowu: „Jakiż cud uczynisz, byśmy w Ciebie uwierzyli? Ojcom naszym dał Mojżesz chleb na puszczy, mannę, aby uwierzyli weń, a Ty co nam dasz?" Odrzekł im Jezus: „Powiadam wam, nie Mojżesz dał wam chleb z Nieba, lecz Ojciec Mój daje prawdziwy chleb z Nieba; chleb bowiem Boży jest ten, który z Nieba zstępuje i światu życie daje." Tłumaczył im to Jezus obszernie, a niektórzy rzekli: „Panie, dawaj nam zawsze taki chleb!" Inni zaś mówili: „Jego Ojciec daje nam chleb z Nieba! Jak to może być? Przecież ojciec Jego, Józef, już umarł!" Znowu musiał im Jezus to dokładnie tłumaczyć na różne sposoby. Mało kto jednak zrozumiał Go, bo chcieli za zbyt mądrych uchodzić i wszystko rozumieć. Jezus też skierował naukę na co innego; objaśniał jeszcze „Ojczenasz", powtarzał nauki z kazania na górze, lecz nic nie mówił, że Sam jest chlebem żywota. Apostołowie i starsi uczniowie nie pytali o nic, tylko rozmyślali nad słowami Jezusa; niektórzy zrozumieli je, inni odłożyli objaśnienie na później. Na drugi dzień rozwijał Jezus dalej wczorajszą naukę na wzgórzu poza domem Piotra. Zebrało się kilka tysięcy ludzi i ci na przemian robili sobie miejsce przy Jezusie, by lepiej Go słyszeć. Jezus też od czasu do czasu chodził od jednych do drugich, z miłością, i cierpliwością powtarzał kilka kroć Swą naukę i odpierał często to same zarzuty. Niewiasty, licznie zebrane, stały osobno w zasłonach na twarzy. Faryzeusze chodzili tędy i owędy między ludem, zadawali pytania i szerzyli wśród zebranych swe wątpliwości. Dziś tak przemawiał Jezus do rzeszy: „Jam jest Chleb żywota; kto do Mnie


544

przyjdzie, nie będzie łaknął, kto we Mnie wierzy, nie będzie pragnął. Kogo Ojciec Mi dał, ten niech przyjdzie do Mnie, a Ja go nie odepchnę. Przybyłem z Nieba, czynić nie Moją wolę, ale wolę Ojca Mego. Wolą zaś Ojca jest, abym nic nie uronił z tego, co Mi dał, lecz wskrzesił je w dzień ostateczny. Wolą jest Ojca Mego, by, kto widzi Syna i wierzy weń, miał żywot wieczny, i tego wskrzeszę w dzień ostateczny." Wielu jednak nie zrozumiało słów Jezusa, szemrali więc, mówiąc: „Jakże Ten może mówić, że przyszedł z Nieba? Przecież jest synem cieśli, Józefa; matka Jego i krewni są między nami, znamy dobrze rodziców ojca Jego, Józefa. Raz mówi, że Bóg jest Jego Ojcem, to znowu, że jest Synem człowieczym." — „Dlaczego szemracie między sobą? — rzekł Jezus. — Przez siebie samych nie możecie przyjść do Mnie; Ojciec, który Mnie posłał, musi was do Mnie przywieść!" Tego znowu nie mogli pojąć i pytali, co to ma znaczyć, że Ojciec musi ich przyciągnąć. Rzekł im więc Jezus: „Napisano jest u proroka: „Wszystkich nauczy Bóg. Kto więc Ojca słyszy i od Niego się uczy, ten przyjdzie do Mnie." Lecz znowu mówiło wielu: „Czyż nie jesteśmy przy Nim? A przecież nie słyszeliśmy tego od Ojca, ani też od Niego się nauczyli." „Nikt nie widział Ojca — rzekł Jezus — tylko kto z Boga jest. Kto we Mnie wierzy, ma żywot wieczny. Jam jest chleb, który zstąpił z Nieba, chleb żywota." Na zarzuty niektórych, że nie znają innego chleba z Nieba, jak tylko mannę, odparł Jezus, że manna nie jest Chlebem żywota, bo ojcowie ich pomarli, chociaż ją jedli. „Ten jednak — mówił — jest chleb, który zstąpił z Nieba, aby, kto zeń pożywa, nie umarł. Ja jestem tym chlebem żywota, a kto zeń pożywa, żyć będzie na wieki." Całą tę naukę popierał Jezus obszernymi objaśnieniami i cytatami z Pisma i Proroków; większa część zebranych nie chciała jednak tego pojąć, bo brali tę rzecz zmysłowo, według ludzkiego sposobu pojmowania, pytali więc znowu: „Co to ma znaczyć, że ma się Go jeść i żyć wiecznie? Któż może żyć wiecznie? Któż może pożywać zeń? Henocha i Eliasza wzięto z ziemi i powiadają, że nie umarli; także o Malachiaszu nie wiedzieć, gdzie się podział i nie jest pewna śmierć jego. Ale zresztą nie ma pewnie takiego, co by nie umarł." „Czy wiecie — zapytał ich na to Jezus — gdzie Henoch i Eliasz i gdzie Malachiasz, gdyż Mnie nie jest to skrytym? A czy wiecie, w co wierzył Henoch? Co prorokowali Eliasz i Mala chiasz?" Tu zaczął im Jezus objaśniać pisma tych Proroków. Na dziś zakończył Jezus naukę o tym. W tłumie bowiem panowało nadzwyczajne rozciekawienie i naprężenie; rozmyślano nad tym i rozprawiano. Nawet wielu z nowszych uczniów, szczególnie nowo przybyli uczniowie Jana, zaczęli wątpić i się wahać, i Ci uczniowie Jana dopełnili obecnie liczby 70; dotychczas bowiem było tylko 36 uczniów. Niewiast było mniej więcej 34. Później wynosiła liczba niewiast, zostających w usługach gminy, łącznie z dozorczyniami, służebnymi i zarządczyniami gospód, około siedemdziesiąt. Nauczając powtórnie rzesze na wyżynie przed miastem, nie wspominał Jezus nic o Chlebie żywota, powtarzał tylko nauki z kazania na górze i objaśniał „Ojcze nasz." Ludzi zebrało się bardzo wiele, nie było jednak zbyt wielkiego natłoku, bo Jezus prawie wszystkich chorych już uzdrowił. Przynoszenie i odnoszenie chorych najwięcej robiło zamieszania i nieporządku, gdyż każdy chciał być pierwszy i jak najprędzej odejść. Wszyscy, szczególnie uczniowie Jana, oczekują z niecierpliwością dokończenia rozpoczętej nauki o Chlebie żywota. Gdy wieczorem zaczął Jezus nauczać w synagodze o czytaniu sobotnim, przerwano Mu takowe wkrótce zapytaniem: „Jak możesz nazywać się Chlebem żywota, który zstąpił z Nieba? Przecież każdy zna Twe pochodzenie!" Jezus, cierpliwy jak zawsze, powtórzył im całą Swą dotychczasową o tym naukę.


545

Faryzeusze zaczęli znowu stawiać swe zwykłe zarzuty; gdy zaś, powołując się na ojca swego Abrahama i na Mojżesza, zapytali, jak może nazywać Boga Swym Ojcem, odparł im Jezus: „A wy jak możecie nazywać Abrahama ojcem, a Mojżesza swym prawodawcą i nauczycielem, kiedy nie postępujecie według przykazań i przykładu Abrahama i Mojżesza?" Tu stawił im Jezus jawnie przed oczy ich przewrotne działanie i złe, obłudne życie. Zawstydzeni i rozgoryczeni Faryzeusze musieli ustąpić. Jezus tymczasem, rozwijając dalej Swą naukę o Chlebie żywota, rzekł: „Chleb, który Ja dam, jest Ciało Moje, które dane będzie za żywot świata." Na to słowa zaczęto w tłumie szemrać i szeptać: „Jakże On może dać Swe Ciało na pokarm?" Nie zważając na to Jezus, nauczał dalej o wiele obszerniej, niż to opisane jest w ewangelii. „Kto nie pożywa Ciała Mego i nie pije Krwi Mojej — mówił Jezus — nie będzie miał żywota w sobie. Kto zaś będzie tak czynił, otrzyma żywot wieczny, a Ja wskrzeszę do w dzień sądu. Ciało Moje bowiem jest prawdziwym pokarmem, a Krew Moja prawdziwym napojem. Kto pożywa Ciało Moje i pije Krew Moją, ten jest we Mnie, a Ja w nim. Jako Mnie posłał Ojciec żywy, i jak Ja przez Ojca żyję, tak ten, który Mnie pożywa, żyć będzie przeze mnie. To jest chleb, który zstąpił z Nieba, a nie jak manna, którą, jedli ojcowie wasi i pomarli. Kto ten chleb je, żyć będzie na wieki." Słowa te objaśniał Jezus cytatami z proroków, szczególnie z Malachiasza, udowadniał spełnienie się tego na Janie Chrzcicielu, o którym mówił obszernie. Gdy zaś pytano się, kiedy da ten pokarm, odrzekł wyraźnie: „W swoim czasie;" oznaczył nawet w osobliwy sposób czas w tygodniach, a ja, obliczywszy, wyrachowałam, że miało się to stać po roku, sześciu tygodniach i kilku dniach. Wszystkich poruszyły bardzo te słowa, a Faryzeusze nie ustawali w podburzaniu słuchaczy na Jezusa. Nauczając powtórnie w synagodze, objaśniał Jezus szóstą i siódmą prośbę „Ojczenasza" i słowa „Błogosławieni ubodzy w duchu. Mówił, że uczeni nie powinni wiedzieć o swej uczoności, a bogaci o swym bogactwie. Szemrali na to zebrani, mówiąc, że jeśli kto nie wie o czym, nie może też tego spożytkować. Lecz Jezus powtórzył Swoje „Błogosławieni ubodzy w duchu", dodając, że każdy powinien się czuć ubogim i pokornym wobec Boga, od którego wszelka mądrość pochodzi i poza którym wszelka mądrość światowa tylko jest ohydą. Wkrótce jednak poruszono znowu wczorajszą naukę o Chlebie żywota, o jedzeniu Ciała i piciu Krwi Chrystusowej. Jezus jasno i surowo powtórzył całą naukę o tym, a wielu z uczniów zaczęło szemrać, mówiąc: „Twarda to mowa, któż jej może słuchać?" Jezus odrzekł im na to wyraźnie: „Nie gorszcie się tym: przyjdą jeszcze inne rzeczy, będą Mnie prześladować, a najwierniejsi nawet opuszczą Mnie i uciekną. Wpadnę w ramiona nieprzyjaciela i śmierć poniosę z ręki wrogów. Jednak nie opuszczę Mych sług rozpierzchłych, duch Mój będzie z nimi." Słowa: „wpadnę w ramiona nieprzyjaciela" inaczej trochę były wypowiedziane; coś tak, jak „obejmę nieprzyjaciela" czy też „on Mnie uściśnie." Nie pamiętam już dobrze, jak to było. Odnosiło się to do pocałunku Judasza i jego zdrady. Gdy mimo to zgorszenie uczniów się zwiększało, rzekł Jezus: „A co się stanie gdy ujrzycie Syna człowieczego, idącego tam, skąd przyszedł? Duch ożywia człowieka, ciało zaś jest mdłe. Słowa, które wyrzekłem, są słowa ducha i żywota. Jest jednak kilku między wami, którzy nie wierzą, dlatego też powiadam: Nikt nie może przyjść do Mnie, jeśli nie dane mu jest od Ojca Mego." Po tych słowach zaczęto w synagodze otwarcie szemrać i szydzić. Około trzydziestu nowszych uczniów, szczególnie byłych uczniów Jana, zbliżyło się do Faryzeuszów i wdali się z nimi w konszachty; za to Apostołowie i starsi uczniowie skupili się koło Jezusa, a Ten rzekł: „Lepiej, że pokazało się, jakiego ducha mają w sobie, zanim mogli zdziałać więcej złego."


546

Gdy Jezus miał już wychodzić z synagogi, chcieli Faryzeusze i wiarołomni uczniowie po obopólnej naradzie zatrzymać Go, by dalej z Nim dyskutować, i żądać różnych objaśnień, lecz Apostołowie, uczniowie i przyjaciele, otoczywszy Jezusa, nie dopuścili ich do Niego, i tak uszedł Jezus ich natarczywości. Hałas i krzyk wszczął się w synagodze. Wyzywano Jezusa, podobnie, jak to i u nas dziać się zwykło; tu i ówdzie słychać było urywkowe zdania: „Oto mamy! więcej nam nie potrzeba. Każdy rozumny człowiek pozna teraz wyraźnie, że to całkiem obłąkany. Ciało Jego mamy pożywać Krew Jego pić. Mówi, że jest z Nieba. Ma wstępować do Nieba " Jezus tymczasem wyszedł z synagogi ze Swymi; tu rozproszyli się, jedni poszli obok mieszkań Serobabela i Korneliusza, inni wyżyną od północy, inni wreszcie doliną. Gdy zaś zeszli się na umówionym miejscu, nauczał Jezus znowu, poczym zapytał ich, czy i oni także chcą Go opuścić. Wtedy, odpowiadając za wszystkich, rzekł Piotr: „Panie! Dokąd pójdziemy?" Ty masz słowa żywota wiecznego! Wierzymy i poznaliśmy, że Ty jesteś Chrystus, Syn Boga żywego!" Jezus mówił Jeszcze z nimi, poczym rzekł: „Wybrałem was dwunastu, lecz jeden między wami jest diabłem!" Maryja z świętymi niewiastami była także obecną na ostatnich naukach Jezusa na górze i w synagodze. Tajemnice wszystkie, zawarte w tych naukach znała już przedtem na mocy wewnętrznego oświecenia. Ale podobnie, jak druga Osoba Trójcy świętej przyjęła Jej ciało, stała się człowiekiem i Jej synem, tak też i poznanie tych tajemnic opierało się u Niej, a raczej kryło w miłości macierzyńskiej, połączonej z najgłębszą pokorą i czcią. Podczas gdy Jezus wyraźniej niż dotychczas objaśniał te tajemnice ku zgorszeniu zaślepionych, widziałam równocześnie w objawieniu, jak Maryja klęczała na modlitwie w Swej izdebce, zatopiona w rozważaniu pozdrowienia anielskiego, narodzenia i niemowlęctwa Jezusa, Swego macierzyństwa i Jego dziecięctwa. Na myśl, że to Dziecię jest Synem Bożym, rozpływała się w łzach pokory i czci dla Niego. Widzenia te jednak wewnętrzne znowu kryły się w uczuciu miłości macierzyńskiej ku Boskiemu Synowi, podobnie jak postać chleba kryje w Najświętszym Sakramencie samego Boga żywego. Podczas gdy źli uczniowie odstępowali Jezusa, widziałam w dwóch kołach, królestwo Chrystusa, i królestwo szatana. W wielkim blasku ujrzałam miasto szatana, babilońską wszetecznicę, jego proroków i prorokinie, cudotwórców i apostołów, a wszystko pełne bogactwa i świetnego przepychu. Królowie, cesarze, a nawet wielu kapłanów pędziło ku temu miastu we wspaniałych pojazdach; w środku zaś miasta wznosił się wspaniały tron szatana. — Przeciwnie królestwo Jezusa na ziemi ubogie było i niepokaźne, panowały w nim nędza i trud. Maryja i Chrystus na krzyżu stanowili Kościół, a wejście doń było przez otwór rany boku Jezusowego.

Jezus w Dan i Ornitopolis

Z Kafarnaum wyruszył Jezus z uczniami i apostołami do Kany i Cydessy. Koło Giszali ustawił Apostołów w trzy szeregi i każdemu z osobna wyjawił jego usposobienie i sposób myślenia. W pierwszym szeregu stali Piotr, Andrzej, Jan, Jakub Starszymi Mateusz; w drugim Tadeusz, Bartłomiej, Jakub Młodszy i uczeń Judasz Barsabas; w trzecim Tomasz, Szymon, Filip i Judasz Iskariot. Każdemu wyjawił Jezus jego myśli i pragnienia, co ich bardzo wzruszyło. Potem miał długą przemowę o czekających ich trudach i cierpieniach i znowu zakończył słowami: „Jeden między wami jest diabłem. Ustawienie w szeregi nie oznaczało jakiegoś podporządkowania jednych drugim.


547

Działo się to tylko stosownie do charakterów i usposobień pojedynczych osób. Judasz Barsabas stał na czele uczniów obok Apostołów, więc i o nim mówił Jezus i kazał mu stanąć w drugim szeregu. W dalszej drodze pouczał Jezus Apostołów i uczniów, że przy uzdrawianiu i wypędzaniu czartów mają tak postępować, jakby On sam to czynił w danym wypadku. Dał im przy tym moc i ducha, przez wkładanie rąk i namaszczenie dokonywać tego, co On sam czyni. Choć przy udzielaniu tej mocy nie wkładał Jezus na nich rąk, jednak istotnie władzę tę otrzymali. Stali wtenczas wkoło Jezusa, a ja ujrzałam, jak z Niego wypływały ku nim różnobarwne promienie, stosownie do rodzaju daru i ich własnego usposobienia. Niektórzy też zawołali zaraz: „Panie! czujemy w sobie nową siłę; słowa Twoje są prawda i życiem!" — Odtąd wiedział każdy, jak postąpić w danym i każdym wypadku bez namysłu obierał stosowny sposób działania. Po jakimś czasie przybył Jezus z uczniami do miasta Elkese, położonego o półtorej godziny drogi od Kafarnaum. W synagodze miał naukę szabatową, w której była mowa o budowie świątyni Salomona. Pamiętani doskonale, że przemawiał do Apostołów i uczniów, jako do budujących, ścinających cedry w górach i obrabiających je. Mówił także o wewnętrznym przyozdobieniu świątyni. Po nauce, której przysłuchiwało się wielu Faryzeuszów, zaproszono Go na ucztę, zastawioną w otwartym domu godowym. Wielu ludzi zebrało się w koło, by słuchać słów Jezusa, a wielu ubogim rozdzielano także jedzenie. Faryzeusze, zauważywszy przy jedzeniu, że uczniowie nie myją przedtem rąk, zaraz zapytali Jezusa, dlaczego uczniowie nie zachowują tradycji przodków i nie przestrzegają zwykłych oczyszczeń? Jezus na odwrót zapytał ich, dlaczego oni przekraczają zakon i zachowując tradycję, nie czczą ojca i matki? zarzucał im obłudę i trzymanie się drobnostkowych przepisów oczyszczania z pominięciem rzeczy ważniejszych. W czasie tej sprzeczki skończyła się uczta, a gdy ludzie zbliżyli się ze wszystkich stron, powstał Jezus i rzekł: „Słuchajcie wszyscy i zapamiętajcie sobie! Nie zanieczyszcza człowieka to, co wchodzi z zewnątrz do ust, lecz to, co z wewnątrz wychodzi, zanieczyszcza go. Kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha!" Po powrocie do gospody rzekli uczniowie Jezusowi, że te ostatnie słowa najwięcej zgorszyły Faryzeuszów. Na to odparł im Jezus: „Każda roślina, której nie posadzi Ojciec Mój, będzie z korzeniem wydarta. Pozostawcie ich swemu losowi. Są to ślepi i przewodnicy ślepych; jeśli zaś ślepy ślepego prowadzi, natenczas obaj w rów wpadną." Gdy następnego wieczora Jezus kończył naukę szabatową, podnieśli Faryzeusze znowu zarzuty co do nieregularnego poszczenia uczniów. Jezus nawzajem zarzucił im ich skąpstwo i niemiłosierdzie i rzekł: „Uczniowie posilają się po ciężkiej pracy, gdy już i inni mają, co potrzeba. Jeśli zaś inni łakną, to oni oddają im swoje, a Bóg błogosławi ten dar! Tu wspomniał Jezus o cudownym rozmnożeniu chleba i ryb, które uczniowie oddali zgłodniałym tłumom i zapytał Faryzeuszów, czy mogliby się poszczycić podobnym czynem miłosierdzia? Wyszedłszy stąd, minął Jezus Kades — Neftali, miasto Lewitów, a zarazem twierdzę, zbudowaną z czarnego, błyszczącego kamienia, i poszedł do Dan, zwanego także Lais albo Leschem. Po drodze nauczał wciąż o modlitwie i objaśniał „Ojczenasz;" mówił im, że dotychczas źle się modlili, bo jak Ezaw prosili tylko o tłuszcz ziemi; teraz jednak powinni jak Jakub modlić się o rosę niebiańską, o dary ducha, o łaskę oświecenia, o królestwo według woli Bożej, a nie takie, jak oni sobie wymyślili. Nawet poganie nie używają, modlitwy wyłącznie na uproszenie dóbr doczesnych, ale proszą także o dobra duchowe. Miasto Dan leżało u stóp wysokiej góry; rozciągało się szeroko, bo każdy dom


548

otoczony był obszernym ogrodem. Wszyscy prawie mieszkańcy trudnili się ogrodnictwem, hodowali owoce i korzenie wszelkiego rodzaju, jak kalmus, mirrę, balsam, wełnę i mnóstwo wonnych ziół, i tym prowadzili handel z Tyrem i Sydonem. Poganie byli tu więcej zmieszani z żydami, niż w innych miejscowościach. Jest tu wiele chorych, mimo, że okolica jest tak miła i urodzajna. Apostołowie byli tu po ostatnim rozesłaniu i wystawili w środku miasta gospodę, w której obecnie Jezus zamieszkał. Łącznie z Apostołami miał teraz Jezus przy Sobie trzydziestu uczniów. Ci, którzy tu już byli, a do których jako do znajomych najpierw zwrócili się mieszkańcy, zaprowadzili Jezusa do chorych; inni rozeszli się po okolicy, przy Jezusie zaś pozostali Piotr, Jan i Jakób. Wstępując do domów, uzdrawiał Jezus chorych na wodną puchlinę; melancholików, opętanych, lżej dotkniętych trądem, chromych, szczególnie zaś ociemniałych i ludzi z opuchniętymi policzkami i członkami. Ociemniałych i chorych na członki było tu wielu, szczególnie między ogrodnikami i najemnikami. Ślepocie ulegali tu ludzie głównie wskutek ukłucia małego owada, znajdującego się tu w wielkiej obfitości. By na przyszłość zapobiec temu, wskazał im Jezus zioło, którym mieli się nacierać, by uniknąć ukąszeń owada, poczym wytłumaczył im moralne znaczenie tego ziela. Również od ukąszeń owadów pochodziły nabrzmienia na ciele, jątrzące się łatwo i powodujące zapalenie, a czasem nawet powodujących śmierć. Owady te małe, czarnopopielate, jak opiłki żelaza zlatywały z drzew z wiatrem na kształt pyłu mącznego i jak gęsta, czarna chmura unosiły się w powietrzu; wgryzały się w skórę wywołując ukąszeniem szybkie napuchnięcie. Jako środek leczniczy kazał im Jezus rozgniatać innego owada i przykładać na obrzmiałość i to uzdrawiało. Owad ten był to biały chrząszcz, podobny do stonoga, z 15 kropkami na grzbiecie, wielkości jaja mrówczego; za dotknięciem zwijał się cały w kłębek.

Syrofenicjanka

Podczas gdy Jezus uzdrawiał, chodząc od domu do domu, postępowała wciąż za Nim pewna poganka z Ornitopolis, skrzywiona na bok przez chorobę; z pokory trzymała się w oddaleniu i tylko od czasu do czasu błagała o pomoc. Jezus jednak, nie zważając na nią, wciąż się od niej odwracał, uzdrawiając tylko chorych Żydów. Za poganką postępował sługa z pakunkami. Ona sama ubrana była z cudzoziemska, w suknie w paski, na ramionach i na szyi miała sznury pereł, na głowie wystającą, spiczastą czapkę, na niej barwną chustę, a na twarzy zasłonę. Już dawno spodziewała się od Jezusa pomocy dla chorej, opętanej swej córki, pozostawionej w domu. Była tu już za pierwszej bytności Apostołów i ci teraz kilkakrotnie wspominali o niej Jezusowi. Lecz Jezus wciąż mówił, że jeszcze nie czas, że nie chce wywoływać zgorszenia, dając poganom pierwszeństwo przed żydami. Po południu poszedł Jezus z Piotrem, Jakubem i Janem do domu tutejszego naczelnika Żydów. Był to starzec już, przyjaciel Łazarza i Nikodema, życzliwy Jezusowi, a nawet tajemny Jego stronnik. Obfite datki udzielał na jałmużny gminy i na gospody. Miał dwóch synów i trzy córki w starszym już wieku. Wszystkie dzieci były Nazarejczykami i pozostawały w stanie dziewictwa; synowie mieli długie włosy, opadające w lokach i nie strzyżone brody. Córkom wystawały rozczesane włosy z pod okrycia głowy. Ubrania nosili białe. Gdy Jezus wszedł, podprowadzili synowie ku Niemu ojca, staruszka, z długą białą brodą, bo sam już nie mógł chodzić. Ze łzami radości i ze czcią powitał starzec Jezusa. Synowie umyli Panu i uczniom nogi i podali przekąskę, złożoną z owoców i placków. Jezus


549

był dla nich bardzo uprzejmy i poufny, mówił o Swoich najbliższych wędrówkach i że na Wielkanoc publicznie w Jerozolimie nie wystąpi. Nie długo bawił Jezus w domu, gdyż lud, wyśledziwszy wkrótce miejsce Jego pobytu, tłumnie otoczył całą posiadłość; wyszedł więc Jezus na podwórze, potem na ogród i przez wiele godzin nauczał i uzdrawiał wśród tarasowatych murów, otaczających ogród. Pogańska niewiasta czekała długo i cierpliwie w oddaleniu. Jezus nie zbliżał się do niej, a ona sama nie śmiała przyjść do Niego, tylko wołała kilkakroć, jak pierwej: „Panie! Synu Dawidów! zmiłuj się nade mną! córkę moją dręczy duch nieczysty." Uczniowie wstawiali się za nią do Jezusa, lecz On odpowiadał: „Posłany jestem tylko do zgubionych owiec Izraela." Powoli przybliżała się niewiasta, wreszcie wszedłszy do hali, upadła Jezusowi do nóg i zawołała: „Panie, pomóż mi!" — „Poczekaj — rzekł Jezus — dozwól najpierw nasycić się dzieciom. Nie godzi się, bym odejmował chleb dzieciom i miotał go psom." — „Tak Panie! — odrzekła niewiasta — lecz i psy pożywają okruszki, spadające od ust dzieci ze stołu pana!" Wtedy rzekł jej Jezus: „Niewiasto, wielka jest wiara twoja! Za to słowo otrzymasz pomoc." Na pytanie Jezusa, czy i sama chce być uleczoną, z owego skrzywienia, odrzekła, że nie czuje się godną tego i wstawia się tylko za swą córką. Wtedy Jezus położył jej jedną, rękę na głowę, drugą na bok i rzekł: „Wyprostuj się! Niech ci się stanie, jak pragniesz! szatan wyszedł już z twej córki." Niewiasta wyprostowała się natychmiast, odzyskując dawną smukłą kibić; kilka chwil milczała, wreszcie wzniósłszy ręce, zawołała: „Panie! widzę córkę mą w łóżku, spokojną już i zdrową." Uszczęśliwiona nie posiadała się z radości. Wkrótce odszedł Jezus z uczniami na ucztę, urządzoną przez Nazarejczyka; byli na niej Lewici z Kades i wszyscy Apostołowie i uczniowie, którzy poschodzili się już z okolicy. Uczta była obfita i wspaniała, jak rzadko, to też nie żałowano potraw i dla ubogich. Późno w noc powrócił Jezus do gospody. Już od wczoraj trwa święto Nowiu. Nazajutrz, gdy Jezus nauczał i uzdrawiał w portykach rynku, przyprowadziła owa poganka swego krewnego również z Ornitopolis, głuchoniemego, ze sparaliżowaną prawą ręką. Stanąwszy przed Jezusem, prosiła Go, by chorego uzdrowił, błagając przy tym, by przybył do ich miejsca rodzinnego, a tam godną Mu złożą podziękę. Przychylając się do prośby, wziął Jezus chorego na stronę, położył mu rękę na sparaliżowane ramię, a pomodliwszy się, wyprostował mu je i w tej chwili ramię wyzdrowiało. Następnie pomazał mu trochę śliną uszy, kazał mu uzdrowioną ręką dotknąć się języka, a wzniósłszy oczy w górę, pomodlił się. Naraz odzyskał chory słuch i mowę, i powstawszy, podziękował Jezusowi. Przystąpiwszy potem z Jezusem do cisnącego się ludu, jeszcze raz upadł Mu do nóg z podzięką, potem, napełniony duchem proroczym, zwrócił się do zebranych pogan i żydów i zaczął rzucać im w oczy groźby, przepowiadał kary, wyliczał cuda Jezusa i miejscowości, gdzie były spełnione, wyrzucał im ich zatwardziałość, a wreszcie rzekł: „Pokarm, który wy, dzieci rodzone, odrzucacie, my, odrzuceni, zbieramy z podzięką i nim żyjemy. Z owocu zebranych okruchów uzupełni nam Bóg to, coście wy stracili, marnotrawiąc Chleb niebieski!" Mowa jego cudowna, natchniona, uczyniła wielkie wrażenie na zebranych. Wyszedłszy z miasta, zapuścił się Jezus w góry na wschód od Leschem i zatrzymał się na wyniosłej wyżynie, na której znajdowała się obszerna grota z ławkami do siedzenia. Groty takie były zwykłym miejscem odpoczynku dla podróżnych; tu też po parogodzinnej podróży zatrzymał się Jezus z uczniami na noc. Apostołowie zapytywali Go teraz, dlaczego wziął owego głuchoniemego na stronę i dlaczego kazał mu własną jego rękę włożyć do ust. Korzystając ze


550

sposobności, pouczył ich Jezus, dlaczego są różne sposoby uzdrawiania i co znaczą zewnętrzne czynności, przy tym używane. Nauczał ich też o modlitwie i chwalił ową pogankę, która prosiła o rozeznanie prawdy, a nie o dobra doczesne. Następnie przepisał im oznaczony plan działania: Mieli rozchodzić się zawsze po dwóch i nauczać to samo, co od niego ostatnimi czasy słyszeli. Od czasu do czasu mieli się schodzić i udzielać sobie nawzajem wyników pracy apostolskiej. Apostołowie mieli przepisywać uczniom, co mają dalej nauczać. W drodze mieli się wspólnie modlić i rozmawiać tylko o nauce. Wyszedłszy stąd, minął Jezus wielkie, wysoko położone miasto, Hamator. Po uciążliwym pochodzie stromą ścieżką górską stanęli wszyscy na grzbiecie górskim, skąd widać było ocean. Po kilku godzinach drogi w dół, przeprawili się przez rzeczkę, wpadającą do morza na północ od Tyru, poczym zatrzymali się w gospodzie, stojącej na 3 — 4 godzin drogi przed Ornitopolis. Syrofenicjanka była dostojną niewiastą i cieszyła się w mieście rodzinnym powszechnym szacunkiem. Gospodę tę zamówiła ona dla Jezusa, wracając tędy do domu. Poganie przyjęli Jezusa i orszak Jego z wielką pokorą, umieścili ich w osobnym mieszkaniu, a wszystkie posługi spełniali z nieśmiałością i czcią, bo uważali Jezusa za bardzo znakomitego proroka. Nazajutrz udał się Jezus z uczniami na wzgórek w pobliżu miasteczka pogańskiego; stała tu mównica jeszcze z pierwszych czasów proroków, którzy też nieraz tu nauczali. Poganie od dawien dawna mieli w poszanowaniu to miejsce, a dziś rozpięli nad mównicą piękny namiot. Chorzy zebrani tu licznie, z początku trzymali się trwożliwie z daleka, póki Jezus sam się do nich nie zbliżył i zaczął uzdrawiać. Byli między nimi chromi, opuchnięci, chorzy na suchoty, melancholicy i na pół opętani. Powrót do zdrowia wydawał im się zbudzeniem ze snu ciężkiego. Tym, których opuchnięcie było zanadto zjadliwe i zadawnione, kładł Jezus rękę na chore miejsce, a nabrzmienie znikało zaraz. Potem kazał uczniom przynieść rośliny, rosnącej w pobliżu na skałach, o liściach wielkich, mięsistych, głęboko karbowanych. Liście tej rośliny błogosławił i polewał wodą z butelki noszonej przy Sobie, a uczniowie przykładali je ząbkowaną stroną na bolące miejsce i przewiązywali opaską. Skończywszy uzdrawianie, miał Jezus nadzwyczaj wzruszającą naukę o powołaniu pogan, objaśniał wiele miejsc z proroków i wykazywał nicość ich bożyszcz. Następnie poszedł trzy godziny drogi na północny zachód do Ornitopolis, leżącego na trzy kwadranse drogi od morza. Miasto to niewielkie ale pięknie zbudowane; na wschód od miasta na wzgórku stoi świątynia pogańska. W Ornitopolis przyjęto Jezusa z oznakami najwyższej miłości. Syrofenicjanka postarała się o wspaniałe, zaszczytne przyjęcie, a z pokory poleciła urządzenie wszystkiego kilku zamieszkałym tu ubogim żydowskim rodzinom. Już po całym mieście rozeszła się wiadomość uzdrowienia jej córki, a szczególnie głucho niemego krewnego, który tu także rozpowiadając swym uzdrowieniu, proroczym duchem głosił Imię Jezusa. — Mieszkańcy wszyscy zebrali się przed domami, powiewając ku orszakowi zielonymi gałązkami. Poganie trzymali się w pokorze z daleka, tylko żydzi w liczbie około 20 wyszli naprzeciw; byli między nimi starcy, nie mogący już chodzić, i tych prowadzono. Do nich przyłączył się nauczyciel z dziećmi szkolnymi. Za mężami szły żony i córki w zasłonach na twarzy. Na mieszkanie odstąpiono Jezusowi i uczniom dom koło synagogi, przyozdobiwszy go kobiercami, sprzętami i lampami. Z pokorą umyli im tu żydzi nogi i podali świeże suknie i sandały, zanim ich własne otrzepano z prochu, wyczyszczono i wygładzono. Po nauce, mianej w szkole wobec przełożonych, poszedł Jezus na wspaniała ucztę, zastawioną w otwartej sali. Wszystko to przyrządziła Syrofenicjanka; poznać było po całym urządzeniu, po naczyniach, potrawach i zastawie stołu, że


551

wszystko było dziełem i własnością poganki. Stołów było trzy, wyższe niż u żydów, tak samo i siedzenia wokoło nich. Potrawy przyrządzone były tak, że przedstawiały różne figury, zwierzęta, drzewa, góry i piramidy; były znów potrawy, zręcznie przedstawiające zupełnie co innego, różne rodzaje przedziwnego pieczywa, ptaki zrobione z ryb, ryby z mięsa, jagnięta z korzeni i owoców, mąki i miodu, lecz były także i naturalne pieczone jagnięta. Przy jednym stole siedział Jezus z Apostołami i najstarszymi wiekiem żydami, przy dwóch innych uczniowie i reszta żydów; niewiasty i dzieci siedziały przy osobnym stole, oddzielonym parawanem. Podczas uczty weszła do sali Syrofenicjanka z córką i krewnym, by podziękować za uzdrowienie. Za nią nieśli słudzy na kobiercach ozdobne skrzynki z podarunkami. Córka z zasłoną na twarzy stanęła za Jezusem i wylała Mu na głowę flaszeczkę kosztownego olejku, poczym cofnęła się skromnie do matki. Tymczasem słudzy oddali w imieniu córki podarunki na ręce uczniów, a Jezus podziękował za nie. Niewiasta powitała Go jako miłego gościa w swej ojczyźnie i oświadczyła, że szczęśliwą by się czuła, gdyby stosownie do swej dobrej chęci mogła jako niegodna wynagrodzić Mu choć najmniejsze krzywdy, tak często wyrządzane Mu przez rodaków Jego. To wszystko załatwiono krótko, każdy krok i słowo nacechowane było pokorą i powściągliwością. Część pieniędzy otrzymanych w podarunku i część potraw kazał Jezus zaraz w ich oczach rozdzielić między ubogich żydów. Syrofenicjanka była to bogata wdowa. Mąż jej, zmarły przed pięciu laty, był właścicielem wielkich okrętów handlowych, posiadał wielkie obszary ziemi, nawet całe wsie i miasteczka i utrzymywał liczną służbę. Na półwyspie, wystającym w morze, znajdowała się cała osada pogan, również do niej należąca. Zdaje się iż był z zawodu kupcem na wielką skalę. Ona sama cieszyła się wielkim poważaniem w całym mieście; roztropna i dobroczynna, a przy tym pobożna na swój pogański sposób, nie była pozbawiona pewnego poznania prawdy. Ubodzy żydzi miejscowi utrzymywali się prawie wyłącznie z jej jałmużn. Córka jej, słusznego wzrostu, przystojna dziewczyna liczyła około 24 lat. Ubrana dziś była w barwną suknię, na rękach miała naramienniki, na szyi sznury pereł. Jako bogatej jedynaczce nie brakowało na zalotnikach, lecz cóż z tego, kiedy dręczył ją zły duch; nieraz miewała straszne konwulsje, w napadzie szału wyskakiwała z łóżka i uciekała, jakby gnana przez kogo; trzeba ją było wciąż pilnować, a nawet wiązać. Gdy napad przeszedł, była znowu dobrą i cnotliwą. W każdym razie sprawiało to tak matce jak córce wielkie zmartwienie i wstyd i musiano ją wciąż trzymać w ukryciu. Choroba ta ciągnęła się już od wielu lat. Gdy matka powróciła z Dan od Jezusa, wyszła córka naprzeciw niej i oznajmiła jej, o której godzinie odzyskała zdrowie; pokazało się, że miało to miejsce w tym samym czasie, gdy Jezus wypowiedział Swe słowa. Jakiż jednak był podziw i radość córki, gdy ujrzała, że i matka jest zdrowa i prosta, jak dawniej, a krewny przedtem głuchoniemy, przemówił do niej słowami powitania. Przejęta wdzięcznością i czcią ku Jezusowi, pomagała gorliwie w przygotowaniach do przyjęcia Go. Podarunki, złożone w darze Jezusowi, były to przeważnie klejnoty, należące do córki, otrzymywane od najpierwszej młodości w darze od rodziców, szczególnie od ojca, mającego rozlegle stosunki handlowe, którego była jedynym ulubionym dziecięciem. Były to przeważnie starożytne kosztowności i klejnoty, jakimi zwykle obsypywano dzieci bogaczy. Niektóre z nich były już własnością jej dziadka i babki. Były tam przedziwne posążki bóstw, złożone z pereł i kamieni, spajane złotem, rzadkie kamienie wielkiej wartości, małe naczynia i złote zwierzątka, figurki wielkości palca o oczach i ustach z drogich kamieni; były także kamienie pachnące, ambra i laseczki złote, rozrosłe jak drzewka, a na gałązkach owoce z


552

barwnych kamieni; dalej małe miseczki i kubki z bursztynu, w tych stronach bardzo drogo płaconego. Wiele, wiele tam było tego — cały skarb; za niejeden kawałek zapłacono by i teraz z tysiąc talarów. To wszystko — jak mówił Jezus — miało się dostać w udziale biednym i potrzebującym, a ofiarodawców czekała za to nagroda z rąk Ojca niebieskiego. W szabat odwiedził Jezus rodziny żydowskie z osobna, rozdzielał jałmużny, uzdrawiał i pocieszał. Żydzi byli tu bardzo biedni i zaniedbani, uważali się przy tym za odepchniętych i niegodnych społeczeństwa z Izraelitami. Jezus więc zgromadził ich w synagodze, a przemawiając wzruszającymi słowy, wlewał pociechę w ich serca. Równocześnie przygotował wielu do chrztu. Około dwudziestu mężczyzn przyjęło chrzest w ogrodzie kąpielowym, między nimi uzdrowiony głuchoniemy, krewny Syrofenicjanki. Następnie odwiedził Jezus Syrofenicjankę, mieszkającą w pięknym domu, otoczonym w koło dziedzińcami i ogrodami. Przyjęto Go bardzo uroczyście a odświętnie przybrana służba rozścielała Mu kobierce pod nogi. U wejścia do wspaniałej altany przyjęły Jezusa wdowa i jej córka; jeszcze raz upadłszy Mu do nóg, dziękowały za uzdrowienie, co również uczynił krewny. Na stołach w kosztownych naczyniach stały przeróżne osobliwe ciasta i owoce. Naczynia były szklane, a wyglądały jakby ulane z różnobarwnych pokrzyżowanych nici. Tu i ówdzie widziałam u bogatych żydów po jednym takim naczyniu, ale tu spotykało się je bardzo często, jak coś zwyczajnego. W rogach sali przy ścianach stało za zasłoną pełno takich naczyń. Potrawy ustawione były na małych, okrągłych stoliczkach, które w razie potrzeby można było zestawić w jeden wielki stół. Między innymi daniami były zastawione w naczyniach z owego barwnego szkła całe gałązki pięknych suszonych winogron; stały również jakby drzewka, a na niech inny gatunek suszonych owoców. Była to trzcina o długich sercowych liściach z owocem, podobnym do winogron; owoc był biały, zapewne pocukrowany, wyglądający zupełnie jak biały środek kalafioru. Smak miał przyjemny, słodkawy. Hodują go niedaleko morza, w miejscu trochę bagnistym, stanowiącym własność Syrofenicjanki. W oddzielnej części sali stały młode dziewczęta pogańskie, przyjaciółki córki i służba. I z nimi Jezus rozmawiał. Syrofenicjanka wstawiała się do Jezusa za biednymi mieszkańcami Sarepty, prosząc, by i ich odwiedził, a i o innych okolicznych miastach nie zapomniał. Że zaś roztropna to była niewiasta, umiała więc wszystko przedstawić w właściwy sobie pociągający sposób. I teraz przemówiła tak do Jezusa: „Wdowa z Sarepty podzieliła się z Eliaszem swymi zasobami. Teraz Sarepta sama jest biedną wdową i cierpi głód. Ty więc, jako największy prorok, ulituj się nad nią. Mnie zaś, która także byłam biedną wdową, a której Ty przywróciłeś wszystko, przebacz, że ośmielam się wstawiać za Sareptą." Jezus przyrzekł chętnie spełnić jej prośbę. Następnie objawiła wdowa zamiar wybudowania synagogi dla żydów, i prosiła Jezusa, by obrał stosowne miejsce. Nie wiem już, co Jezus na to odpowiedział. Syrofenicjanka posiadała wielkie warsztaty tkackie i farbiarnie. W osadzie nad morzem i niedaleko domu stały ogromne budynki, opatrzone na górze rusztowaniami, na których rozpinano popielate i żółte tkaniny. Szabat zakończył Jezus w szkole żydowskiej, bardzo pięknie przyozdobionej. By pocieszyć biedaków, oświadczył im, że niema już znaczenia w Izraelu przysłowie: „Nasi ojcowie jedli winogrona, a dzieci dostały z tego oskomy. Każdy kto zachowuje słowo Boże, głoszone przez Niego, kto czyni pokutę i daję się ochrzcić, nie dźwiga już na sobie winy ojców." Ucieszyło to bardzo i uspokoiło słuchaczów. Nazajutrz popołudniu pożegnał się Jezus z Syrofenicjanką, córką jej i krewnym;


553

na pamiątkę otrzymał jeszcze od nich w darze złote figury wielkości ręki, a na drogę dla biednych w Sarepcie zapasy chleba, balsamu, owoców i miodu w koszykach z sitowia. To wszystko posłano za Nim do gospody. Ze łzami w oczach i z pokorą w sercu żegnali wszyscy Jezusa, On zaś upominał ich do wytrwania w dobrem, polecił ich opiece ubogich żydów i zalecił im pamiętać o zbawieniu duszy. Syrofenicjanka, wielce roztropna niewiasta, skłania się chętnie do dobrego. Już nie chodzi teraz z córką do świątyni pogańskiej. Trzyma się więcej nauki Jezusa, obcuje wciąż z żydami, a powoli stara się i domowników do tego nakłonić. Po drodze pouczał Jezus wciąż uczniów o ich obowiązkach i obecnym posłannictwie. Tomasz, Tadeusz i Jakub Młodszy, poszli z częścią uczniów w dół do ziemi Azer. Jezus sam poszedł na północ ku Sarepcie, a za Nim dziewięciu pozostałych apostołów, Judasz Barsabas, Saturnin i jeszcze jakiś trzeci, wszyscy żydzi z Ornitopolis, i wielu pogan. Szesnastu żydów poszło z Nim aż na miejsce, inni wrócili się z drogi. Sarepta oddalona była stąd o 2 i pół godziny drogi. Jezus nie poszedł wprost tam, lecz zatrzymał się przy grupie domów, stojących dość daleko od Sarepty, w miejscu, gdzie niegdyś spotkał Eliasz wdowę, zbierającą chrust. Mieszkali tu żydzi, ubożsi jeszcze od żydów z Ornitopolis, bo tamtym niosła pomoc Syrofenicjanka. Ona to przygotowała tu zawczasu gospodę dla Jezusa i wysłała naprzód podarunki dla biednych. Żydzi tutejsi, nie wyłączając niewiast i dzieci, szczęśliwi z przybycia Jezusa, powitali Go nadzwyczaj mile i umyli Jemu i towarzyszom nogi. Jezus miał tu naukę, w której pocieszał biednych mieszkańców, potem poszedł dalej ku wschodowi, odprowadzony przez szesnastu żydów z Ornitopolis i kilku z Sarepty. Po kilku godzinach drogi zatrzymał się na pagórku koło jakiegoś miasteczka pogańskiego. Tu znowu miał naukę do oczekujących Go tu ludzi i po nauce poszedł dalej; żydzi z Ornitopolis wrócili stąd do domu. Jezus poszedł dalej drogą, wznoszącą się z wolna ku wschodowi i przybył ku Hermonowi, wyglądającemu jak kraniec wysokich gór, okalających Górną Galileę. Przeszedłszy przez Hermon górską kotliną, zagościł Jezus w mieście Rechob, położonego u stóp Hermonu na południowy zachód, poniżej BaalHermon, które jest wielkim miastem i obfituje w świątynie pogańskie. Rechob widać stąd doskonale.

Jezus w Gessur i Nobah. Obchód święta Purim

Wyszedłszy z Rechob, poszedł Jezus w kierunku pólnocnozachodnim i po siedmiu godzinach przybył do Gessur; tu zatrzymał się u celników, mieszkających licznie przy gościńcu, wiodącym do Damaszku. Gessur jest to wielkie, piękne miasto; żydzi i poganie mieszkają w osobnych dzielnicach, lecz bardzo często obcują ze sobą i z tego powodu zostają żydzi tutejsi w pogardzie u innych. W mieście stoją załogą rzymscy żołnierze. Wielu żydów i pogan stąd było na kazaniu na górze błogosławieństw. Niektórych tutejszych chorych uzdrowili niedawno Apostołowie podczas swej ostatniej tam bytności. Był tu i ów niewidomy, któremu Jezus przywrócił wzrok podczas nauki przed cudownym rozmnożeniem chleba. Mąż Marii Sufanitki jest stąd rodem, mieszka z nią jednak obecnie w Ainon. Absalon bawił tu przez jakiś czas, uciekając przed Dawidem; matka bowiem jego, Maacha, była córką tutejszego króla, imieniem Tholmai. Apostoł Bartłomiej, będący obecnie przy Jezusie, pochodził także z tego domu królewskiego. Ojciec jego, używający przez dłuższy czas kąpieli betulijskich, przeniósł się w tym celu do


554

Kany i kupił potem posiadłość w dolinie Zabulon. Dlatego został Bartłomiej tutejszym ziomkiem. Tu w Gessur miał po matce bardzo starego już dziadka wujecznego, bogatego poganina, posiadającego obszerne włości. Starzec ten mieszkał w obszernym domu w środku miasta. Usłyszawszy o przybyciu Jezusa, kazał się zaprowadzić do Jego kwatery u celników. Jezus nauczał właśnie na tarasie, na którym opakowywano zwykle i opłacano przewożone towary. Starzec rozmawiał z Apostołami, a głównie z krewnym Bartłomiejem i przez nich zaprosił Jezusa do siebie na ucztę. Jezus tymczasem nauczał zebrany tłum mężczyzn i kobiet, pogan i żydów, potem zaś zasiadł z innymi do posiłku, zastawionego przez celników. Nauka Jezusa tak poskutkowała, że postanowili niesprawiedliwie nabyte mienie rozdać ubogim, co wielkie na wszystkich zrobiło wrażenie. Gdy Jezus przybył w dzielnicę pogańską do wuja Bartłomieja, przyjęto Go wspaniale na sposób pogański, rozesłano Mu kobierce pod nogi i podano obfitą zakąskę, również na sposób pogański przyprawioną. Poganie tutejsi czcili wieloramienne bóstwo, mające na głowie korzec z kłosami. Wielu jednak skłaniało się ku żydom, a jeszcze więcej ku nauce Chrystusowej. Jan i Apostołowie już wielu z nich w Kafarnaum ochrzcili. Celnicy rozdzielali przeważną część swego mienia ubogim. Na placu, gdzie Jezus nauczał, usypali wielkie kupy zboża i rozdawali je; również pola swe i ogrody rozdzielali między ubogich najemników i niewolników, nagradzając w ten sposób popełnione im krzywdy. Na szabat przybyło tu kilku obcych Faryzeuszów, i gdy Jezus znowu przed cłem nauczał żydów i pogan, zarzucali Mu, że mieszka u celników i że obcuje z nimi i z poganami. Wuj Bartłomieja wraz z 16 innymi starcami przyjął chrzest w ogrodzie kąpielowym. Woda dopływała do ogrodu wysoko położonym kanałem, do którego pompowano wodę ze studni miejskiej. Chrztu udzielał Judasz Barsabas. Ogród był ślicznie przystrojony i wszystko odbyło się z wielką uroczystością. Wuj Bartłomieja ofiarował hojne jałmużny dla ubogich. Pod koniec szabatu nauczał Jezus w synagodze, poczym z wszystkimi koło cła się pożegnawszy, rozdał ubogim jałmużny i odprowadzony przez wielu, poszedł do wsi rybackiej, oddalonej stąd o pięć godzin drogi. Wieś ta położona jest nad jeziorem górskim Fiala, oddalonym o trzy godziny drogi na wschód od Panei. Przybył tam już późno i zatrzymał się na noc u nauczyciela mieszkającego obok szkoły. Wieś zamieszkana była przeważnie przez żydów. Jezioro Fiala, liczące zaledwie godzinę drogi w obwodzie, ma brzegi łagodnie pochyłe, a czyściutka woda płynie wolno ku górze i tam znika w szczelinach. Na wodzie kołyszą się łódki. W koło jeziora rozrzucone są żydowskie wioski rybackie, a w każdej jest szkoła. Nad brzegami rozciągają się uprawne pola i piękne łąki, a na nich pasą się osły, wielbłądy i bydło. Gdzieniegdzie widać gaiki kasztanowe. Jezus nauczał w każdej, szkole, a potem, w towarzystwie Apostołów i tutejszych mieszkańców, zwiedzał mieszkania pasterzy. Wyszedłszy stąd z Janem, Bartłomiejem i jednym uczniem, przybył Jezus po trzygodzinnej podróży ku południowi do Nobah, jednego z miast Dekapolis. Miasto składało się z dwóch dzielnic o różnej nazwie; w jednej mieszkali żydzi, w drugiej poganie. Podobnie jak wszystkie okoliczne miasta, tak i Nobah zbudowane jest z czarnego, błyszczącego kamienia. Jezus nauczał w samym mieście i w okolicznych osadach, mając przy Sobie Jana i Bartłomieja; inni Apostołowie i uczniowie rozeszli się po okolicy. Przygotowanych do chrztu przez Jezusa, chrzcił Bartłomiej. Woda tu była wszędzie mętna, błotnista, więc oczyszczano ją do chrztu w wielkich kamiennych cysternach, oczyszczoną zaś spuszczano do innych zbiorników i przykrywano; do tego wlewali Apostołowie


555

wody z sobą przyniesionej; a Jezus błogosławił. Przyjmujący chrzest klękali w koło naczynia i pochylali nad nim głowy. Poganie w Nobah przyjęli Jezusa bardzo uroczyście. Wyszli Mu naprzeciw, trzymając w rękach zielone, kwitnące gałązki, a pod nogi słali poprzez ulicę wojłoki i pasma sukna; co Jezus raz przeszedł po nich, zabiegali Mu znowu drogę i od nowa kładli je na ziemi. Przed dzielnicą żydowską przyjęli Go rabini z sekty Faryzeuszów. Był właśnie dziś szabat święta Purim, więc Jezus poszedł prosto do synagogi i nauczał. Potem odbyła się uczta w domu godowym, gdzie znowu Faryzeusze z Nim dyskutowali i wytykali Mu, że uczniowie jedzą owoce po drogach i wyłuskują kłosy. Nawiązując do tego, opowiedział im Jezus przypowieść o robotnikach w winnicy, o bogaczu marnotrawcy i synagogi. W ostatnim czasie nauczał Jezus często o modlitwie, tak podczas wędrówek jak i w szkołach. Znalazło się jednak kilku uczniów, którzy nie byli ani razu na nauce o modlitwie Pańskiej, i ci prosili teraz Jezusa, by i ich nauczył modlić się, tak, jak innych. Jeszcze raz więc objaśnił im Jezus „Ojczenasz," ostrzegając ich przed obłudną modlitwą. Z Regaba, położonego bardzo wysoko, śliczny jest widok na jezioro i poza Genezaret aż do Taboru. Wyżej nad miastem stoi na skale czworoboczny budynek o ścianach grubych, potężnych, jakby ze skały wykutych. Wewnątrz są sklepione izby, zajęte przez żołnierzy. Jest to twierdza, a płaski jej dach obrosły jest drzewami. Stąd do jeziora na południowy zachód jest prawie pięć godzin drogi, do góry błogosławieństw na zachód trzy do czterech godzin, około pięć godzin do Betsaidy — Julias, a do miejsca, gdzie Jezus wpędził diabłów w wieprze, sześć do siedem godzin drogi. Do Cezarei Filipowej, jest może pięć godzin drogi. Tam to prowadzi stąd przez wysoką górę droga dla karawan. W tych dniach wspominał Jezus często o ciężkiej, uciążliwej przyszłości, o czekających Go prześladowaniach, a nawet dybaniu na życie Jego. Raz nawet powiedział, że zbliża się Jego pojmanie. O chlebie żywota, o pożywaniu Jego ciała i piciu Jego krwi nie wspominał więcej publicznie, od czasu ostatniego rokoszu w Kafarnaum. Naukę tę wypowiedział wtenczas głównie dlatego, by wypróbować uczniów, i odłączyć złych, aby ich niepotrzebnie nie wodzić za Sobą. Górzysta okolica Regaby jest piękną, ale nieco dziką; na północny wschód wzgórza są nagie, skaliste. Szlachetne owoce nie udają się jak w Genezaret, za to zboże rodzi się obficie, a w górach są wyborne pastwiska. Pasą się tu liczne trzody osłów i krów o rosochatych rogach, a pyskach czarnych, zadartych w górę; inne znów trzymają głowy w dół, rogi podane naprzód, niektóre miały rogi ułamane Są też wielkie trzody wielbłądów; wielbłądy śpią nieraz stojąco, oparłszy się o drzewo lub skałę. Gdzieniegdzie rosną drzewa, podobne do buków, a w cieniu ich wypasają się liczne trzody świń. — Brak tu wielki wody. By temu choć w części zaradzić, urządzone są cysterny, w których zbiera się woda deszczowa, a gdy tej zabraknie, noszą z dołu wodę w worach. Nie widziałam nigdy, by żydzi, lub poganie wędzili mięso; tylko ryby suszą na słońcu i zasalają je. Wyszedłszy z Regaby, przybył Jezus około południa do Cezarei Filipa. Droga ciągnie się wciąż górą, a w wielu miejscach jest karkołomna. Cezarea ma bardzo piękne położenie między pięciu wzgórkami; z jednej strony jest widok na góry, w koło rozciągają się ogrody i aleje, a jako w mieście pogańskim, wznoszą się co krok kolumny i łuki. Pałaców jest coś siedem, świątyń też spora liczba. Poganie mieszkają oddzielnie od żydów. Przed miastem nieco niżej, znajduje się wielki staw, a w środku domek, dający się obracać. Z tego to domku wypływa woda do stawu, a stąd do Jordanu. W dzielnicy pogańskiej jest bardzo głęboka studnia, a nad nią piękny budynek. Zdaje się, że źródła tej studni, bijące pod górą, biorą początek z jeziora Fiala. Przed miastem były również jakieś łuki i sklepienia,


556

którędy jakby piwnicą płynęła woda. Przyjęto tu Jezusa dobrze, gdyż się Go spodziewano, bo karawana mieszkańców o Jego przybyciu powiadomiła. Krewni uzdrowionej niewiasty, cierpiącej na krwotok, wyszli naprzeciw aż do stawu. Jezus zatrzymał się niedaleko synagogi w gospodzie, należącej do Faryzeuszów. Wkrótce zeszli się słuchacze i chorzy. Niektórych uzdrowili Apostołowie. Oprócz życzliwych mieszkają tu i nieprzyjaźni Jezusowi Faryzeusze, którzy należeli do komisji w Kafarnaum. Jezus udał się wkrótce na wzgórek przed miastem, nauczał i uzdrawiał. Przyprowadzano różnych chorych ze wszystkich stron, i ci wołali nieraz: „Panie, rozkaż jednemu z Twych uczniów, by nam dopomógł!" Faryzeusze tymczasem dogryzali Mu, że obcuje tylko z motłochem, a nie wdaje się z uczonymi. Uczniowie rozdawali ubogim jałmużny, pokarm i odzież, a środków do tego dostarczyła zamieszkała tu Enue, owa chora na krwotok niewiasta i jej wuj, poganin jeszcze. Trzej Apostołowie i uczniowie, wysłani przez Jezusa z Ornitopolis do Tyru, Chabul i Aser, zeszli się tu znowu, bo tak im polecił był Jezus. Umyto im nogi, poczym zaraz wzięli się do rozdzielania żywności, jałmużn i do uzdrawiania. Spotkanie ich po dłuższym niewidzeniu było zwykle bardzo wzruszającym; podawano sobie ręce i brano się w objęcia. Następnie udał się Jezus z wszystkimi Apostołami i uczniami w liczbie około sześćdziesięciu do domu wuja Enui. Przyjęto Go uroczyście, według pogańskiego zwyczaju. Wszyscy mieli wieńce na głowach i gałązki w rękach; pod nogi słano Mu kobierce. Naprzeciw wyszedł wuj Enui wraz z nią i jej córką; niewiasty upadły przed Jezusem na twarz. Jezus przybył do Cezarei po części na prośby tego starca; chciał on się bowiem dać ochrzcić wraz z wielu innymi, ale miał skrupuły co do obrzezania. Teraz więc radził się o to Jezusa na osobności, bo Jezus nigdy publicznie o tym nie mówił. W takich razach nie nakazywał obrzezania, ale też i nie mówił wyraźnie, że ma się je zaniechać. Jeśli kiedy starcy pogańscy, przyjąwszy chrzest, wypowiadali Mu swe troski pod tym względem, Jezus pocieszał ich, że, jeśli nie chcą być żydami, mogą zostać, jak są, tylko mają wierzyć i działać to, co nauka Jego poleca. Tacy więc nie wykonywali potem ani żydowskich, ani pogańskich praktyk, modlili się tylko, dawali jałmużny, i tak byli chrześcijanami, nie przeszedłszy przez judaizm. I wobec Apostołów nie rozwodził się Jezus nad tym, aby ich nie rozgoryczyć. Nie przypominam też sobie, żeby Faryzeusze, tak wszystko szpiegujący, obwiniali Jezusa o to, nawet podczas męki. Na środku podwórza wewnętrznego, pięknie wybrukowanego, wśród drzew i wieńców z kwiatów, stał namiot z białej tkaniny z otworem u góry, w którym wisiał wieniec. Tu odbywała się ceremonia chrztu. Jezus miał przedtem naukę, rozmawiał na osobności z tymi, co chcieli się ochrzcić, oni zaś składali przed Nim wyznanie wiary, wyjawiali Mu skrytości swego serca i dzieje życia. Jezus odpuszczał im grzechy, poczym Saturnin chrzcił ich wodą z misy, pobłogosławioną przez Jezusa. Następnie odbyła się wielka uczta, w której wzięli udział wszyscy uczniowie i przyjaciele domu. Uczta urządzona była na sposób pogański; stół był wyższy jak u żydów, biesiadnicy spoczywali na długich, wysłanych poduszkami krzesłach, mając nogi zwrócone na zewnątrz, ręką wspierali się na miękkiej poręczy. Stół był żłobkowany. Przed każdym z biesiadników stała miseczka, na środku zaś stołu wielkie półmiski z potrawami. Uzdrowiona Enue, nie do poznania zmieniona — tak zdrowo i doskonale wygląda teraz — siedziała wraz z 21 letnią córką obok wuja przy stole. Podczas uczty wyszły obie ze sali. Po chwili jednak powróciły; matka pozostała nieco w tyle, córka zaś, przybrana w piękną zasłonę, stanęła za Jezusem, trzymając w ręku


557

mały biały dzbanuszek wonnego olejku; zawartość dzbanuszka wylała Jezusowi na głowę, przesunęła obiema rękoma po głowie w prawo i w lewo, potem zgarnąwszy włosy poza uszy, ujęła je w rękę, a ująwszy koniec zasłony, otarła lekko głowę i zaraz odeszła. Przy uczcie nie zapomniano i o ubogich; przed domem rozdzielano im w obfitości wszelkie potrawy. Wuj Enui nie mieszkał pierwotnie w tym domu, tylko w jakimś innym; do tego zaś domu usunął się z Enue, by nie mieć styczności z poganami i ich bałwochwalstwem, nie stał on jednak w dzielnicy żydowskiej. Enue była córką brata jego, czy też siostry, a wdawszy się z żydami, jednego z nich poślubiła; mąż jej obecnie już nie żyje. Majątek cały dostała w spadku po rodzicach pogańskich. Zaraz przy zaczęciu nowego gospodarstwa, odłożyli byli wiele zboża, sukien i tkanin dla ubogich. Cezarea Filipa leży o 4 godziny drogi na wschód od Leszem albo Lais, gdzie swego czasu Syrofenicjanka przybyła do Jezusa; są to więc dwa oddzielne miasta. W czasie bytności Jezusa w Cezarei obchodzili właśnie poganie przy studni miejskiej święto na cześć dobroczynnego działania wody. Kadzono na trójnogach przed posągiem bożka, otoczonego orszakiem dziewic, zdobnych w wieńce. Bożek sam wyglądał tak, jakby trzy lub cztery postacie siedziały plecami do siebie. W koło więc widać było głowy, ręce i nogi. Łokcie przytulone były do ciała, ręce zaś wyciągnięte. Ze studni wypływała na wszystkie strony woda w cysterny. Z jednej strony płynęła woda na obmurowany plac, otoczony portykami; tu były cysterny kąpielowe, w których żydzi się kąpali. Jezus przybył tu, gdy już minęło święto pogan, i przygotował wielu żydów do chrztu, a uczniowie ochrzcili ich zaraz. Następnie udał się z uczniami do domu Enui i jej wuja, by pożegnać się z nimi. Ze łzami w oczach, z oznakami czci i pokory żegnali ci poczciwi ludzie Jezusa; tymczasem zaś kazali wysłać naprzód przed bramę podarunki, składające się z chleba, zboża, odzieży i okryć. Jezus miał tam bowiem jeszcze naukę dla jakiejś karawany i innych ludzi, i wszystko, co otrzymał, rozdzielił potrzebującym. Poruszeni tym przykładem miłosierdzia inni żydzi pobożni i nowoochrzceni, poszli w Jego ślad i hojnie zaczęli rozdawać zboże, chusty, okrycia, płaszcze i chleb. Radosny to był i pamiętny dzień dla ubogich. Po tym wszystkim skłonili jeszcze Jezusa Faryzeusze bardzo uprzejmie, by im w synagodze wyjaśnił niektóre rzeczy. Za Jezusem poszli do synagogi Apostołowie, a było też dosyć innych ludzi. Faryzeusze mieli już wymyślone różne podstępne pytania co do rozwodu w małżeństwie; wiele tu bowiem było powikłanych spraw małżeńskich, z których kilka sam Jezus już rozwiązał i pogodził zwaśnionych małżonków. O tym zaczęli obecnie z Jezusem dysputę. Następnie zaczepiali Go o to, że tak wiele wymaga od Swoich uczniów. Wszczęli tę sprawę, bo niedawno skarżył się przed nimi pewien młodzieniec na Jezusa. Młodzieniec był bogaty, uczony i już przedtem chciał wcisnąć się do Jezusa na ucznia. Jezus postawił mu kilka warunków, a mianowicie opuścić ojca i matkę, rozdać mienie ubogim itp. Tutaj zgłosił się on znowu do Jezusa, lecz nie chciał wyrzec się majątku, więc Jezus odprawił go z niczym. Teraz więc pociągali Faryzeusze Jezusa do odpowiedzialności za to, że wymaga od ludzi takich niesłychanych rzeczy. Ów młodzieniec sam dodawał jeszcze niejedno, co Jezus miał powiedzieć, i powoływał Apostołów, którzy to przecież słyszeli, na świadków, że to wszystko prawda. Apostołowie byli w kłopocie, bo nie spodziewali się tego i nie umieli sobie poradzić, jak postąpić. Z tego znowu skorzystali Faryzeusze, zarzucając Jezusowi, że włóczy się z tłumem, nie rozumiejącym się na niczym, a tego młodzieńca odprawił, bo za uczony był dla Niego. Na wszystko odpowiedział im Jezus bardzo surowo, poczym opuściwszy ich, wybrał się w zamierzoną drogę.


558

Przed miastem dał Jezus Apostołom odpowiednie wskazówki, poczym rozesłał ich na wschód i północny wschód w dość odległe miejscowości. Mieli odbyć długą i uciążliwą drogę do Damaszku i aż do Arabii, do miast, gdzie nigdy jeszcze nie byli. Jezus sam, pozostawiwszy na lewo jezioro Fiala, poszedł z dwoma uczniami do miasta Argob, w górach położonego. Przybywszy tam po czterogodzinnej wędrówce, zatrzymał się u Lewitów koło synagogi. Argob zamieszkałe jest przeważnie przez żydów; nieliczni poganie mieszkający tu, są ubodzy najemnicy żydów. Mieszkańcy trudnią się uprawą i fabrykacją bawełny. Mężczyźni, kobiety i dzieci przędą i tkają. Wody tu brak; noszą ją we worach na górę i chowają w cysternach na zapas. Widok stąd daleki na Górną Galileę, na wprost widać górę błogosławieństwa; szczególnie pięknie przedstawia się stąd BetsaidaJulias. — Jezus nauczał na publicznym placu, uzdrowił kilku chorych, odwiedził potem chorych starców, uzdrowił ich i pocieszał. Mieszkańcy byli przeważnie już ochrzczeni. Faryzeuszów niema tu wcale. Odprowadzony kawałek drogi przez tutejszych mieszkańców, wyszedł Jezus z dwoma uczniami znowu na wyżynę i poszedł na wschód ku Regabie. Na dwie godziny drogi przed Regabą zatrzymał się w otwartym szałasie gościnnym, gdzie zatrzymywały się karawany, przechodzące tędy trzy razy do roku. Czterech młodszych uczniów przybyło tu z Jerozolimy przez Kafarnaum, przynosząc z sobą zapasy żywności. Stąd skierował Jezus Swe kroki ku warownemu zamkowi regabijskiemu. Twierdza wygląda jakby z kamienia wykuta. W koło twierdzy stały grupami domki, między nimi synagoga. Tłumy ludu już się tu zebrały a było i wielu z karawan, oczekując Jezusa. Przybywszy tu, zastał Jezus sześciu Apostołów, wysłanych z Cezarei na wschód do bliższych miejscowości; inni poszli dalej. Miał więc Jezus przy Sobie Piotra, Andrzeja, Jana, Jakóba Starszego, Filipa i Jakóba Młodszego. Faryzeusze stawili się licznie w synagodze, ludu zaś zebrało się tyle, że bardzo wielu musiało stać na dworze. Jezus objaśniał pisma Jeremiasza i wspominał o tym, że teraz wszyscy szukają Go i cisną się doń, lecz wkrótce opuszczą Go, wyśmieją, a nawet czynnie znieważać będą. Wkrótce wszczęli Faryzeusze z Jezusem zaciętą dysputę, zarzucając Mu znowu, że wypędza czarty mocą Belzebuba. Jezus nazwał ich synami ojca kłamstwa, poczym mówił o tym, że Bóg nie wymaga krwawych ofiar. Mówił o niewinnej krwi Baranka, którą oni przeleją, w porównaniu do której krew zwierząt jest tylko typem. „Z ofiarą Baranka — mówił Faryzeuszom — skończy się wasza służba. Wszyscy, wierzący w ofiarę Baranka, otrzymają odpuszczenie, wy zaś, jako mordercy Baranka, będziecie potępieni." Następnie wobec faryzeuszów przestrzegał Swych uczniów przed nimi. Faryzeusze wybuchli na to taką złością, że Jezus uznał za stosowne opuścić z uczniami synagogę i schronić się na puszczę. Widziałam nawet, iż Faryzeusze zasadzili na Jezusa zbójców, uzbrojonych w kije, bo też jeszcze nigdy tak ostro nie obszedł się z nimi. Przez noc pozostał Jezus na pustyni, a potem poszedł ku Chorazin. Tu znowu napłynęło mnóstwo ludzi, naprowadzano chorych, sadowiąc ich przy drodze, którą miał Jezus przechodzić. Idąc do synagogi, uzdrawiał Jezus chromych, ślepych i chorych na wodną puchlinę. W synagodze, mówił Jezus proroczo o przyszłych Swych cierpieniach, chociaż wciąż wszczynali kłótnię i przeszkadzali Mu. Wytykał im potem, że mimo ciągłych ofiar i przebłagań zawsze pełni są ohydy i grzechu. Napomknąwszy zaś o koźle ofiarnym, którego w Dzień pojednania wypędzają na pustynię, włożywszy nań swe grzechy, zaznaczył, choć niezrozumiale dla nich, że zbliża się czas, w którym również z wielkim rozgłosem wypchną i zamordują niewinnego, który rzeczywiście ich kocha, wszystko dla nich uczynił i winę ich bierze na siebie. Na


559

te słowa posypały się szyderstwa i krzyki ze strony Faryzeuszów. Gdy Jezus potem wyszedł z miasta, poszli Faryzeusze za Nim i żądali bliższego objaśnienia tych słów. Jezus jednak wprost im powiedział, że daremny to trud, bo nie zrozumieliby Go. Tymczasem wśród ścisku przyprowadzono do Jezusa głuchoniemego, z prośbą, by go uzdrowił. Był to pasterz z okolicy, człowiek dobry i pobożny. Krewni przyprowadzili go do Jezusa, prosząc, by włożył nań rękę. Jezus kazał go odprowadzić na bok, ale Faryzeuszom pozwolił pójść za Sobą, by ich przekonać, że uzdrawia mocą modlitwy i wiary w Ojca niebieskiego, a nie mocą diabelską. Najpierw włożył głuchoniememu w uszy palce, potem pomazał palce śliną i dotknął się nimi języka jego, a wzniósłszy oczy ku Niebu, westchnął i rzekł: „Otwórz się!" W tej chwili odzyskał chory słuch i mowę, a potem z radości serdecznie dziękował Jezusowi. Na odchodnym zakazał mu Jezus wszelkiego chełpienia się i rozgłaszania tego cudu. Tymczasem natłok stawał się coraz większy, bo do rzeszy przyłączyła się świeżo przybyła karawana. To też Jezus poszedł z towarzyszami o 2 — 3 godziny drogi dalej aż do cła Mateusza. Gdy i tu lud tłumnie się gromadził, pozostawił Jezus kilku uczniów a z resztą przeprawił się do BetsaidyJulias. Wylądowawszy tu, pozostali aż do nocy w samotności u stóp góry błogosławieństw. Przed dniem jeszcze powrócili znowu na wschodni brzeg, gdzie Jezus miał naukę na górze koło cła Mateusza. Między słuchaczami byli poganie z Dekapolis i kilka karawan. Na górę przywieziono mnóstwo chorych na osłach, lub przyniesiono na noszach, a Jezus wszystkich uzdrowił. Treścią nauki było, kiedy i jak trzeba się modlić, i że modlitwa powinna być wytrwałą. „Jeśli dziecko — mówił — prosi o chleb, nie daje mu ojciec kamienia, jeśli o rybę, nie podaje mu węża; zamiast jaja nie daje mu niedźwiadka. Znam pogan, którzy taką mają ufność ku Bogu, że o nic nie proszą, tylko zawsze dziękują za otrzymane dary. Jeśli więc słudzy i obcy taką mają ufność, jakąż wielką ufnością powinny się odznaczać dzieci!" Najlepszą podzięką za otrzymane zdrowie ciała i duszy jest poprawa życia. Kto zaś powtórnie od Boga odstępuje, stan jego duszy gorszym jest niż przedtem." — Gdy natłok stawał się coraz większy, zakończył Jezus naukę, zapowiadając zarazem wielką naukę na dzień drugi na innej górze. Góra ta leżała na wschód od góry błogosławieństw. Lud wszystek udał się na wyznaczone miejsce, rozłożył się obozem na wyżynach i dolinach, śledząc pilnie, gdzie Jezus się uda. Wszedłszy na górę, nauczał Jezus o siódmym i ósmym błogosławieństwie. Potem, by uniknąć natłoku, wsiadł z Apostołami i uczniami na łódź Piotra. Popłynęli wzdłuż jeziora, lecz nie przybijali do brzegu, bo rzesze dosiadły również łodzi i płynęły za nimi.

Koniec kazania na górze. Nakarmienie czterech tysięcy ludzi. Faryzeusze żądają znaku

Nazajutrz wylądował Jezus z towarzyszami koło Małego Chorazin, o godzinę drogi od góry pierwszego rozmnożenia chleba i poszedł dalej w góry. Była to prawa część puszczy Chorazin, do Regaby, jeszcze wyżej położonej, było stąd ćwierć godziny drogi na zachód. Na górze, gdzie Jezus nauczał, była obszerna płaszczyzna, a opodal droga, którą niedawno szedł Jezus z Cezarei — Filipowej ku Regabie. W miejscu tym zatrzymywali się nieraz podróżni na spoczynek; były tu ślady wałów i wielka kamienna ławka, na której podróżni się posilali. Zresztą było tu wszędzie samotnie, tylko niżej, w dolinach i zakątkach gór pasły się osły i inne zwierzęta. Dziś za to gwarno tu było nad podziw. Wielkie tłumy ludu obsiadły już górę, a coraz świeże zastępy ze wszystkich stron nadciągały. Tu


560

zakończył Jezus naukę o ośmiu błogosławieństwach i tak zwane kazanie na górze, a słowa Jego były dziś nadzwyczaj wzruszające i porywające. Słuchaczów było mnóstwo, bo wielu obcych i pogan się zebrało, w całości oprócz kobiet i dzieci było 4000 mężczyzn. Około wieczora przestał Jezus na chwilę nauczać, a zwróciwszy się do Jana, rzekł: „Rzesza już od trzech dni chodzi za Mną, a teraz mam ich na dłuższy czas opuścić; nie chciałbym jednak puścić ich głodnymi."— „Panie! — rzecze Jan — tu pustynia i daleko trzeba by iść za chlebem; czy mamy nazbierać jagód i owoców, pozostałych jeszcze na drzewach?" Na to kazał mu Jezus zapytać się innych, ile chleba mają? Odpowiedziano: „Siedem chlebów i siedem małych ryb." — Nie były to wprawdzie małe ryby, bo każda była na ramię długa, ale cóż to było na takie mnóstwo ludzi! Mimo to kazał Jezus pozbierać od ludzi próżne koszyki, chleb zaś i ryby położyć na ławkę, a sam nauczał jeszcze dobre pół godziny. Wyraźnie dał do poznania, że jest Mesjaszem, że będzie prześladowany i niebawem pojmany, a w dniu podwyższenia wstrząsną się te góry i pęknie ten kamień — tu wskazał Jezus na ławę kamienną — gdzie nie przyjęto prawdy głoszonej. Wołał „biada" na Kafarnaum, Chorazin i inne okoliczne miejscowości, które dopiero w dniu Jego podwyższenia poznają, że odepchnęły od siebie Zbawienie. „Szczęście — mówił — czekało tę ziemię, której ofiarowałem chleb żywota; lecz szczęście to przeszło w ręce przechodniów. Dzieci domu miotają chleb pod stół, a obcy — szczenięta, jak mówiła Syrofenicjanka — zbierają jego okruchy i nimi zapalą i pokrzepią całe miasta i wsie." Żegnając się ze słuchaczami, jeszcze raz wzywał ich Jezus do pokuty i nawrócenia się, wpajając w ich pamięć wyrzeczone groźby, i zapowiedział, że z dniem dzisiejszym kończy się Jego tu nauka. Ludzie do łez byli wzruszeni i pełni podziwu nad Jego słowy, pomimo że wszystkiego nie zrozumieli. Na rozkaz Jezusa usadowili się wszyscy wkoło góry. Apostołowie i uczniowie uporządkowali znowu rzesze, jak za pierwszym razem. Jezus postąpił z chlebem i rybami jak wtedy, a uczniowie roznosili w koszach rozmnożone pożywienie. Gdy wszyscy się najedli, zebrano siedem koszów ułomków i rozdzielono między biednych podróżnych. W czasie nauki znajdowała się w tłumie garstka Faryzeuszów. Niektórzy zeszli w dolinę jeszcze przed końcem nauki, pozostali słyszeli rzucone groźby i byli świadkami rozmnożenia chleba. Zanim lud się rozszedł, zeszli i ci na dół i tam naradzali się wspólnie, w jaki sposób wystąpić przeciw Jezusowi, gdy zejdzie, z góry. Było ich około dwudziestu. Pod pozorem, że wizytują synagogi, włóczyli się wciąż za Jezusem w małych oddziałach, by szpiegować słowa Jego i czyny. Byli np w Cezarei — Filipa, Nobah, Regabie i Chorazin. Ze wszystkiego zdawali sprawozdanie w Jerozolimie i Kafarnaum, osobiście, lub przez posłańców. Jezus tymczasem rozpuścił rzesze. Z płaczem dziękowali Mu wszyscy, wysławiając Go pod niebiosa. Z trudnością odprawiwszy natarczywych, poszedł Jezus z uczniami ku jezioru, by przeprawić się na południowo — wschodnią stronę w granice Magdali i Dalmanuty. Zanim jednak wsiadł do łodzi powyżej cła Mateusza, nadbiegli ku Niemu Faryzeusze, u stóp góry pierwszego rozmnożenia chleba, i tłumacząc się tym, że słyszeli od Niego o grożących trzęsieniach ziemi (…) znakach w przyrodzie, żądali, by im pokazał znak na Niebie. Jezus odpowiedział im tak, jak napisano w Ewangelii; prócz tego jednak słyszałam, że podał im liczbę tygodni, po których będzie im dany znak Jonasza, a czas ten zgadzał się zupełnie z dniem ukrzyżowania i zmartwychwstania. Z tym pozostawił ich Jezus i wsiadł z Apostołami na łódź Piotra, gdzie uczniowie już wszystko przygotowali. Wypłynęli na środek jeziora, a napotkawszy prąd, puścili się nim złożywszy


561

wiosła, i tylko na ster dając baczenie. Przez noc pozostali na łodzi, od czasu do czasu się modląc. Tak przybyli w granice Magdali i Dalmanuty. Nazajutrz znowu popłynęli w górę poza obrębem prądu wzdłuż zachodniego brzegu; wtem poczuli głód, lecz przejrzawszy zapasy, spostrzegli, że mają tylko jeden bochenek chleba. Podróż odbywała się wolno, a Jezus wciąż nauczał; mówił o mającym nastąpić przyjęciu, o cierpieniach i prześladowaniach, i wyraźniej niż zwykle zaznaczał, że jest Chrystusem i Mesjaszem. Uczniowie wierzyli w to, lecz nie mogąc tego pogodzić ze swymi prostodusznymi i ludzkimi pojęciami, nie zastanawiali się zbyt nad tym, uważając to za zwykły, tajemniczy, prorocki sposób mówienia. Mówił też Jezus o podróży do Jerozolimy i prześladowaniach, tam Go czekających. Przepowiadał im, że zgorszą się z Niego i że dojdzie do tego, że ludzie będą za Nim rzucać kamieniami. Mówił, że kto nie opuści krewnych, nie wyrzecze się swego mienia i z silną wiarą w sercu nie podzieli z Nim prześladowania, ten nie może być uczniem Jego. Przypominał im, ile dróg jest jeszcze do przebycia, ile czeka ich pracy i że wielu z tych, którzy się odłączyli, powróci znowu do owczarni. Tu zapytali Go uczniowie, czy powróci i ten, który chciał najpierw pogrzebać swego ojca, i czy Jezus nie zechce go przyjąć, gdyż zdaje się na przyjęcie zasługiwać? Jezus jednak wyjawił im, jak niedoskonałym jest jeszcze ten człowiek i zanadto przywiązany do dóbr doczesnych. Zrozumiałam teraz, że słowa „pogrzebać swego ojca" są tylko figurą i oznaczają uporządkowanie i rozdzielenie majątku między siebie i starego ojca, by odłączyć się od niego i upewnić w posiadaniu swej części. — Gdy Jezus mówił o przywiązaniu tego człowieka do dóbr doczesnych, zawołał Piotr z zapałem: „Chwała Bogu! takich myśli nie miałem nigdy, idąc za Tobą." Jezus zganił go za to niewczesne samochwalstwo, mówiąc, że powinien był nic nie mówić i czekać, aż On sam mu to powie. Przybywszy do Betsaidy, poszli do domu Andrzeja, by się pokrzepić. Zbiegowiska nie było i nikt im nie przeszkadzał, bo rzesze nie wiedząc, gdzie Jezus się obraca, po części się już rozeszły. Był tu w Betsaidzie starzec ślepy od urodzenia, którego Jezus jeszcze nie uzdrowił. Teraz przyprowadzono go tu, a gdy Jezus miał Już powracać do łodzi, ślepy zaczął błagać Jego pomocy. Jezus zaprowadził go za rękę przed miasto i tu w otoczeniu Apostołów i uczniów dotknął się językiem jego oczu, pomazał je śliną, a położywszy na nie Swą rękę, zapytał, czy widzi co? Ślepy otworzył gwałtownie oczy i rzekł: „Widzę wkoło ludzi, wielkich jak drzewa." Jezus położył mu powtórnie ręce na oczy i kazał mu patrzeć; teraz już widział starzec wszystko dobrze. Potem kazał mu wrócić do domu i podziękować Bogu za to, ale przed nikim się nie chwalić z odzyskania wzroku. Wieczorem popłynął Jezus z uczniami na drugi brzeg, a wylądowawszy, poszedł wschodnim brzegiem Jordanu w górę ku Betsaidzie — Julias. Po drodze złączyli się z nimi Apostołowie i uczniowie, wysłani z Cezarei Filipa na wschód, i wszyscy razem poszli do Betsaidy — Julias. Po drodze mówił Jezus o bliskim Swym przyjęciu i grożących niebezpieczeństwach. W obawie o Niego prosili Go Apostołowie, by nie rozsyłał ich już więcej, aby mogli w potrzebie być przy Nim i spieszyć Mu z pomocą. W Betsaidzie — Julias czekała ich już własna gospoda. Przez ludzi idących na szabat dowiedzieli się mieszkańcy o nadejściu Jezusa, wyszli więc naprzeciw, witając Go uprzejmie, a w gospodzie umyto przybyszom nogi i podano przekąskę. Poganie, mieszkający licznie tu, witali Go także, ale z daleka. Niezadługo poszedł Jezus do synagogi i począł nauczać. Zebrało się tam mnóstwo uczonych zakonnych i Faryzeuszów z Safet, gdzie był wyższy zakład naukowy umiejętności świeckich i religijnych.


562

Wszyscy cieszyli się bardzo, że Jezus tak nadspodziewanie do nich po raz pierwszy przybył. Radość pospólstwa płynęła z serca, uczeni zaś widzieli zaspokojoną swą próżność, że mogą przecież słyszeć i osądzić nauczyciela, o którym tyle wrzawy narobiono w okolicy, a szczególnie w Kafarnaum. Zachowywali się uprzejmie, ale chłodno i wyniośle, dumni ze swej godności profesorskiej, dyskutowali z Jezusem, zadając Mu różne pytania z prawa i proroków; w pytaniach ich nie było złośliwości, lecz raczej ciekawość i chęć popisania się swą wiedzą przed ludem. Jezus czytał najpierw i objaśniał lekcję szabatową, a potem nauczał o czwartym przykazaniu: „Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi." Słowa „abyś długo żył na ziemi" wytłumaczył Jezus dziwnie a trafnie, że jeżeli źródło się zasypie, rzeka musi wyschnąć. Potem wyprawiono ucztę wspaniałą, w której wzięły udział i dzieci szkolne, siedząc przy osobnych stołach. W czasie uczty objaśniał Jezus przypowieść o robotnikach winnicy. Julias jest pięknym, niedawno powstałym miastem, o zakroju pogańskim; na każdym kroku widać rozpoczęte łuki i kolumny, gdyż budowa jeszcze nie jest skończona. Położone wzdłuż Jordanu, dotyka od strony wschodniej z nagła wznoszących się wzgórz; to też wiele domów tylną ścianą opiera się o skałę, a raczej niejako w nią wchodzi. Gdy Jezus po powtórnej nauce w synagodze wyszedł za miasto, udali się mieszkańcy za Nim i tu znowu zaczęli Go wypytywać, co im należy czynić i jaką naukę uznać za prawdziwą. — „Choćbym wam powiedział, — rzekł Jezus — nie usłuchacie Mnie. Ciekawi jesteście, a przecież nieraz słyszeliście w okolicy Moją naukę. Czyż chcecie innej, że tak się dopytujecie? Zresztą już w synagodze głosiłem wam Moją naukę." Mimo to poszli dalej za Jezusem, a stanąwszy w miejscu, gdzie były ich posiadłości, place i składy drzewa i kamieni, zaczęli rozmowę o nowym pięknym stylu w budownictwie. Korzystając z tego, opowiedział im Jezus przypowieści o budowaniu domu na piasku i na skale, o kamieniu węgielnym, odrzuconym przez budujących, i o zawaleniu się powstałej budowli. Po drodze uzdrawiał Jezus wielu chorych, chromych, cierpiących na wodną puchlinę i dwóch opętanych, będących niespełna rozumu. Odprowadzony przez mieszkańców, poszedł Jezus z Betsaidy — Julias z Apostołami i około 30 uczniami w stronę, gdzie Jordan wpływa do jeziora Merom i zatrzymał się w miasteczku Sogano, o półtorej godziny drogi od Cezarei. Ludzie cisnęli się sami doń, prosząc o naukę; Jezus też chętnie nauczał i uzdrawiał aż do wieczora, poczym szedł godzinę drogi z powrotem, aż zatrzymał się na wyżynie, gdzie większą część nocy przepędził na modlitwie.

Piotr otrzymuje klucze Królestwa niebieskiego

Zanim tu przyszli i nim Jezus odszedł na modlitwę, zdali Mu Apostołowie i uczniowie, na ostatku wysłani, dokładną sprawę z swej nauki, czynów i przygód. Jezus wysłuchał wszystkiego, wezwał ich do modlitwy i polecił być gotowymi do przyjęcia tego, co ma im oznajmić. Przed świtem zgromadzili się znowu wszyscy, a Apostołowie stanęli w koło Jezusa. Po prawicy stał Jan, za nim Jakub Starszy, a trzeci Piotr. Uczniowie stali za Apostołami, starsi bliżej, młodsi dalej. Wtedy Jezus, nawiązując do wczorajszej rozmowy, zapytał: „Kim mienią Mnie być ludzie?" Apostołowie i starsi uczniowie zaczęli zaraz przytaczać różne zdania, krążące o Jezusie, mówiąc, że jedni uważają Go za Chrzcicielu, inni za Eliasza, inni wreszcie za Jeremiasza zmartwychwstałego. Opowiedzieli wszystko, co doszło do ich uszu, i czekali ciekawie, co Jezus im odpowie. Przez chwilę trwało milczenie. Jezus spoważniał


563

bardzo, a widząc, że uczniowie niecierpliwie nań spoglądają, zapytał: „A wy za kogo Mnie macie?" Żaden nie czuł się zdolnym odpowiedzi, tylko Piotr, pełen mocy i zapału, wystąpił krok naprzód, wzniósł rękę do góry na znak uroczystego zapewnienia, i niejako w imieniu wszystkich, zawołał głośno i silnie: „Tyś jest Chrystus, Syn Boga żywego!" Uroczysta, prorocka postać Jezusa zajaśniała, wzniósł się nieco ponad ziemię i rzekł głosem silnym, z tą samą powagą co przedtem: „Błogosławionyś jest, Szymonie, synu Jana, gdyż ciało i krew nie objawiły ci tego, ale Ojciec Mój, który jest w niebiesiech! A Ja ci powiadam, ty jesteś opoką, a na tej opoce zbuduję kościół Mój i bramy piekielne nie przemogą go. I tobie dam klucze Królestwa niebieskiego; cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane i w Niebie, a cokolwiek rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane i w Niebie!" Prorocze słowa Jezusa pojął Piotr w ich całym znaczeniu za światłem tego samego Ducha, przez którego złożył przedtem wyznanie boskości Jezusa; przeniknęły go one do głębi. Przy słowach Piotra: „Tyś jest Chrystus, Syn Boga!‖ wypowiedzianych z takim zapałem, spoglądali Apostołowie z osłupieniem to na Jezusa, to na Piotra, to po sobie. Nawet Jan, tak jawnie dał poznać swój przestrach, że Jezus później, idąc z nim osobno, surowo zganił mu to zachowanie się. Działo się to o wschodzie słońca. Uroczysty nastrój potęgował się jeszcze tym, że Jezus wybrał miejsce górzyste, odosobnione, i że zachęcał ich przedtem do gorliwej modlitwy. Znaczenie tych słów przeczuwał tylko Piotr, inni Apostołowie nie rozumieli ich dobrze; wciąż tłumaczyli je sobie docześnie, mniemając, że Jezus da Piotrowi w Swym ziemskim królestwie urząd arcykapłana; to też w drodze wynurzył Jakób przed Janem domysł, że oni niezawodnie zajmą najbliższe godności po Piotrze. Jezus jednak wyraźnie powiedział Apostołom, że jest obiecanym Mesjaszem, i poparł to mnóstwem cytatów z proroków, wskazujących jasno na Niego. Potem oznajmił im, że teraz wybiorą się na święta do Jerozolimy. Wybrali się więc z powrotem na południowy zachód ku mostowi na Jordanie. Piotr, przejęty cały słowami Jezusa, dającymi mu władzę kluczy, przyłączył się po drodze do Pana, by prosić Go o wyjaśnienie i wskazówki w poszczególnych wypadkach, niejasnych mu jeszcze; we wierze swej bowiem i gorliwości sądził, że zadanie jego zaczyna się już teraz, gdyż nie znał jeszcze konieczności warunku męki Chrystusowej i zesłania Ducha świętego. Zapytywał więc Jezusa, czy w tym, lub owym wypadku może odpuszczać grzechy, wspominał o celnikach i o jawnym cudzołóstwie. Jezus uspokoił jego zapał, obiecując, że później dowie się wszystkiego dokładniej, że jednak inaczej to będzie, niż on myśli, bo nadchodzi teraz inne prawo. W dalszej drodze objaśniał Jezus uczniów o mających nadejść wypadkach; że teraz pójdą do Jerozolimy, spożyją u Łazarza baranka wielkanocnego, poczym czeka ich jeszcze wiele pracy, trudów i prześladowań. Ogólnikowo przepowiedział Jezus, że wskrzesi jednego z ich najlepszych przyjaciół i przez to takie zgorszenie wywoła, że będzie musiał uciekać. Mówił dalej, że na drugi rok znowu tak pójdą na święta, tam jeden z nich zdradzi Go, będą Go znieważać, biczować, wyszydzać i haniebnie zabiją, bo musi umrzeć za grzechy ludzkie, lecz trzeciego dnia zmartwychwstanie. Opowiadał to wszystko dokładnie, udowadniając pismami proroków; na twarzy Jego malowała się głęboka powaga i dobroć zarazem. Piotr zasmucił się bardzo wiadomością o zniewagach i śmierci, czekającej Jezusa. W prostocie swej duszy nie mógł się z tym pogodzić, więc zaraz przyłączył się do Jezusa i powstając przeciw temu, zapewniał gorliwie: „To nie może być, tego nie dopuszczę! Prędzej umrę, niżbym miał to znieść! Niech Bóg chroni Cię od tego, to się stać nie może!" Wtem Jezus zwrócił się z powagą do niego i rzekł: „Odstąp ode mnie, szatanie, i nie wódź Mnie na pokuszenie! Nie rozumiesz tego, co od


564

Boga, tylko co jest od ludzi." Po tych słowach zostawił go i poszedł naprzód. Przerażony Piotr, nie wiedział sam, co myśleć o tym. Dopiero przed chwilą mówił mu Jezus, że nie z ciała i krwi, ale z objawienia Bożego uznał Go za Chrystusa, a teraz nazwał go szatanem, który nie mówi z natchnienia Bożego, lecz powodowany uczuciem i słabostkami czysto ludzkimi, i to wtedy, gdy z przywiązania ku Niemu chciał wybawić Go od zagrażającej męki. Gdy porównał te słowa z poprzednimi, pokora wstąpiła w serce Jego, tym większy podziw ogarnął go i umocniła się wiara jego w Chrystusa. Lecz smutek nie zmniejszył się, bo teraz dosadniej poznał prawdziwość i konieczność męki Jezusa. Orszak Jezusa podzielony był na gromadki, z których każda po kolei towarzyszyła Jezusowi, podczas gdy reszta szła oddzielnie. Szli szybko, nie zatrzymując się nigdzie, omijając miasta i wsie, aż pod noc zatrzymali się w gospodzie koło jeziora kąpielowego w Betulii, gdzie już oczekiwał Jezusa Łazarz z kilku jerozolimskimi uczniami. Łazarz wiedział już, że Jezus będzie u niego spożywał z uczniami baranka wielkanocnego, a wyszedł tu naprzeciw, by ostrzec Jezusa, Apostołów i uczniów przed obchodzeniem świąt w Jerozolimie. Jak mówił, miał podczas świąt wybuchnąć rokosz, a to z następującego powodu: Piłat chciał ustanowić nowy podatek od świątyni, by za to sporządzić kosztowny wizerunek cesarza i posłać mu go w darze; prócz tego zażądał na cześć cesarza pewnych ofiar i przyznania mu publicznie pewnych zaszczytnych tytułów. Żydzi oczywiście oparli się temu i przygotowali rokosz; wszcząć go mieli Galilejczycy pod wodzą niejakiego Judasza Gaulonity, który występując w swych naukach przeciw niewolnictwu i płaceniu podatków Rzymianom, cieszył się wielką popularnością. Dlatego radził Łazarz Jezusowi, by nie szedł na czas świąt do Jerozolimy, bo mogą powstać wielkie zamieszki. Jezus uspokoił obawy jego, mówiąc, że czas Jego jeszcze nie nadszedł i nic Mu się nie stanie. Rozruch ten będzie tylko typem o wiele większego rozruchu, który nastąpi za rok, gdy czas Jego nadejdzie, a Syn człowieczy wydany będzie w ręce grzeszników. Teraz wyprawił Jezus Apostołów i uczniów różnymi drogami w pojedynczych oddziałach. Przy Sobie zatrzymał Szymona, Tadeusza, Natanaela Chaseda i Judę Barsabę. Inni mieli pójść częścią w dół Jordanu, częścią na zachód od Garizim przez Efraim i zwiedzić po drodze miejscowości, gdzie jeszcze nie byli. Łazarz z uczniami odszedł także. Jezus zabronił uczniom wstępować do miast samarytańskich i dał im różne wskazówki co do zachowania się. Sam zaś udał się do posiadłości Łazarza Ginnim, i tu przenocował. Nazajutrz wyruszył stąd na Lebonę i Koreę przez puszczę do Betanii

 

 

 

Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po łacinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

Naszą witrynę przegląda teraz 186 gości